अग्निपुराणम्

त्वन्मतात् प्रेषयिष्यामि विचिन्वन्तु च जानकीम् । पूर्वादौ मासमायान्तु मासादूर्ध्वं निहन्मि तान्

'माझ्या आज्ञेने मी त्यांना पाठवतो; ते जानकीचा शोध घेतील. एक महिन्याच्या आत परत येतील; महिन्यानंतर मी त्यांना नष्ट करीन.'

इत्युक्ता वानराः पूर्वपश्चमोत्तरमार्गगाः। जग्मू रामं ससुग्रीवमपशयन्तस्तु जानकीम्

असं सांगितल्यावर वानर पूर्व, पश्चिम, उत्तर दिशेला गेले; ते राम आणि सुग्रीवासोबत गेले, पण जानकी सापडली नाही.

रामाङ्गुलीयं संगृह्य हनूमान् वानरैः सह। दक्षिणे मागयामास सुप्रभाया गुहान्तिके

हनुमंताने रामाची अंगठी घेतली आणि वानरांसह दक्षिणेकडे, सुप्रभेच्या गुहेजवळ, शोध घेतला.

मासादूर्ध्वञ्च विन्यस्ता अपश्यन्तस्तु जानकीम्। ऊचुर्वृथामरिष्यामो जटायुर्द्धन्य एव सः

महिना उलटून गेला आणि जानकी सापडली नाही, तेव्हा ते म्हणाले: 'आम्ही व्यर्थ मरणार; जटायूच खरा धन्य.'

सीतार्थे योऽत्यजत् प्राणान्रावणेन हतो रणे। तच्छ्रु त्वा प्राह सम्पातिर्विहाय कपिभक्षणम्

सीतेसाठी ज्याने प्राण सोडले, रणात रावणाने ज्याचा वध केला—हे ऐकून संपातीने वानरांना खाणं सोडून बोलायला सुरुवात केली.

भ्राताऽसौ मे जटायुर्वै मयोड्डीनोऽर्कमण्डलम्। अर्क तापाद्रक्षितोऽगाद् दग्धपक्षोऽहमभ्रगः

'तो जटायू माझा भाऊ; मी सूर्याच्या कडेकडेवर नेला गेलो होतो. सूर्याच्या तापापासून वाचलो, पण माझी पंख जळली आणि मी आकाशातून खाली पडलो.'

रामवार्त्ताश्रवात् पक्षौ जातौ भूयोऽथ जानकीम्। पश्याम्यशोकवनिकागतां लङ्कागतां किल

रामाच्या वार्तेने माझी पंख पुन्हा उगवली; आता मला दिसते की जानकी अशोकवनात आहे आणि ती लंकेत आहे.

शतयोजनचविश्तीर्णे लवणाब्धौ त्रिकूटके। ज्ञात्वा रामं ससुग्रीवं वानराः कथयन्तु वै

शंभरोजने एवढ्या रुंद खाऱ्या समुद्रात, त्रिकूट पर्वतावर, वानरांनी राम आणि सुग्रीव यांना ओळखून त्यांची गोष्ट सांगावी.

नारद उवाच सम्पातिवचनं श्रुत्वा हनुमानङ्गदादयः। अब्धिं दृष्ट्वाऽब्रुवंस्तेऽब्धिं लङ्घयेत को नु जीवयेत्

नारद म्हणाले : संपातीचं बोलणं ऐकल्यावर, हनुमान, अंगद आणि इतर वानरांनी समुद्र पाहून विचारलं, 'हा समुद्र कोण पार करू शकतो आणि वाचू शकतो?'

कपीनां जीवनार्थाय रामकार्य्यप्रसिद्धये। शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवेऽब्धिं स मारुतिः

वानरांचं रक्षण व्हावं आणि रामाचं कार्य साध्य व्हावं म्हणून, मारुतीनं शंभर योजन रुंद समुद्र उडी मारून ओलांडला.

दृष्ट्वोत्थितञ्च मैनाकं सिंहिकां विनिपात्य च । लङ्कां दृष्ट्वा राक्षसानां गृहाणि वनितागृहे

उठलेला मैनाक पाहून आणि सिंहिकेला हरवून, त्यानं लंका, राक्षसांची घरं आणि स्त्रियांच्या वासस्थानाकडे पाहिलं.

दशग्रीवस्य कुम्भस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः। विभीषणस्येन्द्रजितो गृहेऽन्येषां च रक्षसाम्

त्याला दशग्रीव, कुम्भ, कुम्भकर्ण, विभीषण, इंद्रजित आणि इतर राक्षसांची घरं दिसली.

नापश्यत् पानभूम्यादौ सीतां चिन्तापरायणः। अशोकवनिकां गत्वा दृष्टवाञ्छिंशपातले

पेयगृहात आणि इतर ठिकाणी सिता सापडली नाही, ती चिंता करत होती; मग अशोकवनिकेत गेल्यावर, शिंशपाच्या झाडाखाली तिला पाहिलं.

राक्षसीरक्षितां सीतां भव भार्येति वादिनम्। रावणं शिशपास्थोऽथ नेति सीतान्तु वादिनीम्

राक्षसींनी राखलेली सिता, रावण म्हणत होता, 'माझी पत्नी हो,' आणि शिंशपाखाली बसलेली सिता म्हणाली, 'नाही.'

भव भार्या रावणस्य राक्षसीर्वादिनीः कपिः। गते तु रावणे प्राह राजा दशरथोऽभवत्

राक्षसी म्हणत होत्या, 'रावणाची पत्नी हो,' आणि रावण निघून गेल्यावर वानर म्हणाला, 'राजा दशरथ होते.'

रामोऽस्य लक्ष्ममः पुत्रौ वनवासङ्गतौ वरौ। रामपत्नी जानकी त्वं रावणेन हृता बलात्

राम आणि लक्ष्मण हे त्याचे दोन सुपुत्र, वनात राहणारे आणि श्रेष्ठ; तू जानकी, रामाची पत्नी, रावणानं जबरदस्तीने तुझं अपहरण केलं.

रामः सुग्रीवमित्रस्त्वा मार्गयन् प्रैषयच्च माम् । साभिज्ञानञ्चांगुलीयं रामदत्तं गृहाण वै

राम, जो सुग्रीवाचा मित्र आहे, त्यानं मला तुला शोधायला पाठवलं; हे रामाने दिलेलं अंगठीचं चिन्ह घे.

सीताऽङ्गुलीयं जग्रह साऽपश्यन्मारुतिन्तरौ। भूयोऽग्रे चोपविष्टं तमुवाच यदि जीवति

सीतेनं अंगठी घेतली आणि वायुपुत्राला पाहिलं; पुन्हा समोर बसून ती म्हणाली, 'तो जिवंत असेल तर...''

रामः कथं न नयति शङ्कितामब्रवीत् कपिः। रामः सीते न जानीते ज्ञात्वा त्वां स नयिष्यति

'राम मला का सोडवत नाही?' असं ती काळजीने विचारलं; वानर म्हणाला, 'रामाला अजून कळलं नाही, कळल्यावर तो तुला नक्की सोडवेल.'

रावणं राक्षसं हत्वा सबलं देविमाशुच। साभिज्ञानं देहि मे त्वं मणिं सीताऽददत्कपौ

रावण आणि त्याच्या सैन्याचा वध करून, राणी, मला ओळख दे; सीतेनं वानराला एक मणी दिला.

उवाच मां यथा रामो नयेच्छीघ्रं तथा कुरु। काकाक्षिपातनकथाम्प्रतियाहि हि शोकह

ती म्हणाली, 'राम जसा मला लवकर सोडवेल, तसंच तू कर; कावळ्याच्या डोळ्यावर पडलेल्या गोष्टीची आठवण करून दे, आणि जा, दुःख दूर करणारा.'

मणिं कथां गृहीत्वाह हनूमान्नेष्यते पतिः । अथवा ते त्वारा काचित् पृष्ठमारुह मे शुभे

मणी आणि गोष्ट घेऊन हनुमान म्हणाला, 'तुझा पती येईल'; किंवा, शुभे, एखादी स्त्री माझ्या पाठीवर बसू शकते.

अद्य त्वां दर्शयिष्यामि ससुग्रीवञ्च राघवम् । सीताऽब्रवलीद्धनूमन्तं नयतां मां हि राघवः

आज मी तुला सुग्रीवासह राघवाकडे नेईन; सीता म्हणाली, 'हनुमान, मला राघवाकडे घेऊन जा.'

हनूमान् स दशग्रीवदर्शनोपायमाकरोत्। वनं बभञ्च तत्पालान् हत्वा दन्तनखादिभिः

हनुमानानं दशग्रीवाला भेटण्याचा उपाय केला; त्यानं जंगल फोडलं आणि तिथल्या रक्षकांना दात-नखांनी ठार मारलं.

हत्वा तु किङ्करान् सर्वान् सप्त मन्त्रिसुतानपि। पुत्रमक्षं कुमारञ्च शक्रजिच्चबबन्ध तम्

सर्व किण्कर आणि मंत्र्यांचे सात पुत्र मारून, त्यानं इंद्रावर विजय मिळवलेल्या अक्ष कुमाराला बांधलं.

नागपाशेन पिङ्गाक्षं दर्शयामास रावणम्। उवाच रावणः कस्त्वं मारुतिः प्राह रावणम्

नागाच्या फासाने पिंगट डोळ्यांच्या रावणाला दाखवले. रावण म्हणाला, 'तू कोण आहेस?' तेव्हा मारुतीने रावणाला उत्तर दिले.

रामदूतो राघवाय सीतां देहि मरिष्यसि। रामबाणैर्हतः सार्द्धं लङ्कास्थै राक्षसैर्ध्रुवम्

'मी रामाचा दूत आहे. सीता राघवाला परत दे, नाहीतर तुझा मृत्यू होईल. नक्कीच, रामाच्या बाणांनी तू आणि लंकेतले राक्षस मारले जाल.'

रावणो हन्तुमुद्युक्तो विभीषणनिवारितः। दीपयामास लाङ्गूलं दीप्तपुच्छः स मारुतिः

रावण त्याला मारायला निघाला, पण विभीषणाने त्याला थांबवले. मग मारुतीच्या शेपटीला आग लावली गेली आणि तो जळत्या शेपटीसह उभा राहिला.

दग्ध्वा लङ्कां राक्षसाश्च दृष्ट्वा सीतां प्रणम्य ताम। समुद्रपारमागम्य दृष्ट्वा सीतेति चाब्रवीत्

लंका आणि राक्षस जाळून, सीतेला पाहून आणि तिला वंदन करून, तो समुद्र पार करून गेला आणि म्हणाला, 'मी सीतेला पाहिले.'