अर्घ्य अर्पण पूर्ण झाल्यानंतर, शिष्याने आपल्या गुरूंना गायीचे वस्त्र व इतर वस्तू द्याव्यात. नंतर काळाची माहिती असणाऱ्या ज्ञात्याचे, वास्तुविशारदाचे, वैष्णव व इतरांचा विधिपूर्वक पूजन करावे. त्यानंतर काळजीपूर्वक खोदकाम करत पाण्यापर्यंत पोहोचावे; माणसाच्या खाली गाडलेली अशुद्धता घरात काही हानी करत नाही. मात्र, जर हाडांची अशुद्धता सापडली, तर भिंत तुटते आणि गृहस्थाला यातना भोगाव्या लागतात; जिथे कोणाचे नाव किंवा आवाज ऐकू येतो, तिथे अशुद्धता उत्पन्न होते. भगवान म्हणाले, "आता मी पायाभरणी आणि दगडांची योग्य स्थापना याचे वर्णन करतो. घराच्या समोर मंडप उभारावा आणि चार अग्निकुंड तयार करावेत. कुंभ व विटांची स्थापना, दाराच्या खांबाचे शुभ erect करणे, पायाखालील खड्डा भरून तिथे वास्तुयज्ञ करावा. विटा बाराअंगुळ लांबीच्या, तीन भागात योग्य रुंदीच्या आणि नीट भाजलेल्या असाव्यात. उत्तम दगड हातभर लांबीचे असावेत; त्याचप्रमाणे दगडी संरचनाही. नऊ तांब्याचे कुंभ व विटांचे पात्र ठेवावेत. या पात्रात पाणी, पाच क्वाथ, सर्व औषधी पाणी व सुगंधी पाणी भरावे. सुवर्णवर्णी तांदूळ, सुगंधी चंदनाने अभिषिक्त करून, 'आपोहि ष्ठ', 'शं नो देवी' हे तीन मंत्र म्हणावेत. 'तरत समंदीः' व पवमान मंत्र, 'उद उत्तमं वरुणम्' आणि 'कायानश्' स्तोत्रही म्हणावे. 'वरुणस्य', 'हंसः शुचिषत्' आणि श्रीसूक्त यांच्या मंत्रांनी दगड व पात्रांची योग्य स्थापना करावी. पूर्वेकडील मंडपातील मंडलात, पांढऱ्या पलंगावर, हरिचे पूजन करावे. बाराव्या दिवशी अग्नी प्रज्वलित करून पवित्र समिधा अर्पण कराव्यात. दोन भाग, आधार व तुप, प्रणव मंत्राने तयार करावेत; आठ व्याहृतिंनी अनुक्रमे आठ तुपाचे होम करावे. लोकपाल, अग्नि, सोम पात्रात व पुरुषोत्तम यांना व्याहृतिंचे अर्पण करावे. नंतर, प्रायश्चित्त म्हणून, प्रत्येक पात्रात रूप, मांस, तुप व तीळ यांचा संपूर्ण मिश्रण भरावे, बाराव्या वेद मंत्राने समाप्त करावे. गुरूने पूर्वाभिमुख होऊन आठ दिशांना अभिषेक करावा; मध्यभागी एक दगड व एक पात्र ठेवून, त्या त्या देवतांचे आवाहन करावे. कमळ, महाकमळ, मकर, कासव, कुमुद, नंद, पुन्हा कमळ, शंख व पद्मिनी यांची स्थापना करावी. पात्र हलवू नयेत; त्यात आठ विटा योग्य क्रमाने मांडाव्यात, पूर्वेकडील विटा ईशान दिशेपासून ठेवावी. विमलादि शक्ती व विटांच्या देवता योग्य प्रकारे स्थापाव्यात; मध्यभागी कृपादायिनी ठेवावी. कोणतीही दोषरहित, पूर्ण विटा घेऊन, अंगिरस ऋषीपुत्राला 'मी पाया घालतो' असे म्हणत, इच्छित वस्तू अर्पण करावी. हा मंत्र म्हणून विटा ठेवून, उत्तम गुरुने मनःपूर्वक मध्यस्थळी गर्भाधान (पायाभरणी) विधी करावा. पात्रावर पद्मिनी देवतेची स्थापना करावी; माती, फुले, धातू व रत्न ठेवावे. लोखंडी पात्रात, दिशांचे रक्षक यांचे शस्त्र पूजन करावे; ते पात्र बारा अंगुळ रुंद व चार अंगुळ उंच असावे. कमळाच्या आकाराच्या तांब्याच्या पात्रात पृथ्वीचे पूजन करावे; एकांतस्थळी, सर्व प्राण्यांच्या अधिपतीसह, पर्वतासनाने भूश्रीसह पूजन करावे. "हे देवी, समुद्राने वेढलेल्या पृथ्वीदेवी, गर्भ धारण कर; हे नंदा, वसिष्ठ, वसु व त्यांच्या संततींसह आनंदी हो." "हे विजयी, भृगुवंशीय, लोकांना विजय प्राप्त करून दे; पूर्ण अंगिरसवंशीय, माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण कर." "हे मंगलमय, कश्यपवंशीय, मला पुण्यशील, सर्व बीजांनी पूर्ण, रत्न व औषधींनी सुशोभित मन दे." "हे देवी, प्रजापतीकन्या, या सुंदर, चतु:कोण, वसिष्ठांच्या निवासस्थानी विजय, तेज व आनंद नांदो." "हे भाग्यवती, तेजस्विनी, शुभेच्छू, कश्यपांच्या घरात, सुगंधी हारांनी अलंकृत होऊन सुखाने राहा." "हे श्रीदायिनी, भृगुवंशीय, भूमिपती, नगर व गृहस्वामी यांच्या घरात सुखाने नांदो." "मानव व इतर प्राण्यांना संतोष देणारी, पशुधनवृद्धी करणारी हो." असे म्हणून, खड्ड्यात गोमूत्राची शिंपण करावी. नंतर गर्भ (पायाभरणीचा ठेवा) ठेवावा; हे काम रात्री करावे. गुरू व इतरांना गायीचे वस्त्र, इतर द्रव्य व अन्न द्यावे. गर्भ ठेवून विटा मांडाव्यात, मग पाया भरावा; त्यानंतर प्रमाणानुसार, लहान इमारतीसाठी मंचिका बांधावी. उत्तम मंचिका ही इमारतीच्या रुंदीच्या अर्ध्या उंचीची असावी; मध्यम मंचिका त्यापेक्षा चौथ्या भागाने कमी, आणि कनिष्ठ मंचिका उत्तम मंचिकेच्या अर्ध्या उंचीची असावी. मंचिका पूर्ण झाल्यावर पुन्हा पूजन करावे; स्वतःच्या पायांनी पाया घालणारा, पापमुक्त होऊन स्वर्गात आनंदी होतो. जो मनापासून 'मी देवांचे मंदिर बांधीन' असे ठरवतो, त्याचे सर्व पाप त्या दिवशी नष्ट होतात. मग जो नियमाने, आठ विटांनी देवांचे मंदिर बांधतो, त्याला मिळणारे फळ कोण सांगू शकेल? त्याचे फळ मंदिराच्या आकारावरूनच समजावे. गावाच्या मध्यभागी किंवा पूर्वेकडे, दरवाजा पूर्वाभिमुख ठेवावा; गावातील सर्व मंदिरांचे तोंड पश्चिमेला असावे. आता, इयग्रीव म्हणतो, "मंदिर बांधण्याचा सर्वसाधारण नियम मी सांगतो—ऐका. ज्ञानी पुरुषाने चौकोनी जागा सोळा भागात विभागावी.