एकदा, विधिपूर्वक यज्ञकर्माच्या प्रसंगात, ऋत्विजांनी संकल्प केला की, नामकरण व पूर्णत्व विधीपर्यंत आठ आहुती अर्पण कराव्यात. प्रत्येक विधीसाठी, समिधा आणि चमच्याचा संयुक्त उपयोग करून पूर्ण आहुती दिल्या जातात. या पवित्र यज्ञकुंडाच्या मध्यभागी, ऋत्विजांनी रजस्वला लक्ष्मीचे ध्यान केले. ही लक्ष्मी आद्य प्रकृती आहे, तिने त्रिगुणांनी युक्त स्वरूप धारण केले आहे. लक्ष्मी सर्व सृष्टीची जननी आहे—ती सर्व ज्ञानमंत्रांची मूळ आहे. यज्ञाग्नि मोक्षाचे कारण आहे आणि परमात्मा मुक्ती देतो. या यज्ञमंडपात, पूर्वेस लक्ष्मीचे शिर, कोपऱ्यांमध्ये तिचे हात, ईशान्य व आग्नेय दिशांना तिची मांडी, नैऋत्य व वायव्य दिशांना तिच्या मांडींची स्थिती, पोट हा पात्र आणि गर्भाशय योनिरूपाने स्थापन केला जातो. त्रिगुणे म्हणजेच तिच्या कटीबंधा आहेत. अशा प्रकारे ध्यान करून, दहा समिधा तयार कराव्यात. यानंतर, पाच आहुती प्रपंचमुद्रेने अर्पण कराव्यात. पुन्हा, आघार आहुती हवेत व अग्नीत देऊन, त्यानंतर तुपाचा विसर्ग करावा. ईशान्य दिशेच्या मूळभागी तुपाचे भाग अर्पण करावेत; उत्तरेला, दक्षिणेला आणि मध्यभागीही तसाच क्रम पाळावा. व्याहृतींच्या उच्चाराने, अग्निचे ध्यान करावे—तो कमलाच्या मध्यभागी, शुद्ध, सात जिभा असलेला, कोट्यवधी सूर्यांसारखा तेजस्वी, विष्णुरूप धारण करणारा आहे. त्याचे मुख चंद्रासारखे, डोळे सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, अशा या अग्नीत एकशेआठ आहुती अर्पण कराव्यात; त्यातील अर्ध्या मुळाशी आणि दहा भाग अंगांना अर्पण करावेत. यानंतर, अग्निदेव म्हणतात—संपात आहुती दिल्यावर, त्रिसिंह मंत्राने आणि शस्त्र मंत्राने झाकून, शुद्धिकर्त्यांचे पावित्र्य करावे. हे शुद्धिकर्ते पात्रात ठेवून, वस्त्राने गुंडाळून, बेलपत्राच्या पाण्याने व इतर पवित्र पाण्याने मंत्रोच्चारासह अभिषेक करावा. नंतर, ती पात्राच्या शेजारी ठेवून, आचार्याने रक्षणाची घोषणा करावी. दातून व आवळ्याच्या फळाने पूर्वेकडे रेषा ओढाव्यात. प्रद्युम्नासह, दक्षिणेस भस्म व तिळांचा वापर; पश्चिमेस गोमय व मृत्तिका; अनिरुद्धासह उत्तर दिशेला; नारायणासह ईशान्येस ही क्रिया करावी. मग, हृदयावर कुशावरील पाणी, अग्नीत केशर व कुंकू, ईशान्येस धूप, नैऋत्येस शिखा—अशी व्यवस्था करावी. दिव्य मूलफुले व कवच वायव्य वाऱ्यावर, चंदनपाणी, अक्षता, दही व दुर्वा लहान पात्रात ठेवाव्यात. घराभोवती तिप्पट दोरा गुंडाळावा, सिद्धार्थ बी घालावीत, आणि प्रत्येकाच्या पूजेच्या क्रमाने सुवासिक शुद्धिकर्ते अर्पण करावेत. द्वारपाल व चरणपालांना मंत्रोच्चाराने अर्पण करावे, हे सर्व विष्णुपात्रात ठेवावे. हेच तेजस्वी, पापविनाशक विष्णुतेज आहे. माझ्या शरीरावर सर्व इच्छापूर्ती करणाऱ्या देवतेची स्थापना करतो. धूप व दीपांनी पूजा करून, दाराजवळ जावे. सुवासिक फुले व अक्षता युक्त पवित्रक शिळेवर ठेवावे; हे वैष्णव पवित्रक तेजस्वी, महापापांचा नाश करणारे आहे. धर्म, काम आणि अर्थसिद्धीसाठी, मी ते माझ्या शरीरावर धारण करतो. सभेच्या प्रारंभी, आसनावर बसून, पवित्रक आचार्याला द्यावे. सुवासिक द्रव्ये, फुले व अक्षता अर्पण करून, हरिला मूळ मंत्राने—‘विष्णुतेजसातून उत्पन्न’—अर्पण करावे. ते अग्नित स्थापन केलेल्या देवतेला अर्पण करून, त्या महासर्पशय्येवर क्षीरसागरात विराजमान असलेल्या देवतेची प्रार्थना करावी—‘हे केशव, सकाळी मी तुझी पूजा करीन; उपस्थित राहा.’ इंद्रादी देवांना नैवेद्य अर्पण करून, विष्णुच्या सेवकांना नैवेद्य द्यावा. नंतर, देवतांसमोर सुवासिक वस्त्रे, रोचन, कर्पूर, केशर आणि पाणी युक्त कलश ठेवावा. सुवासिक फुले वगैरे अर्पण करून, मूळ मंत्राने, मंडपाबाहेर तीन अभिषिक्त मंडलांमध्ये पूजा करावी. त्या ठिकाणी, गाईचे पंचगव्य, दही, पवित्र समिधा, पुराणपठण, स्तोत्रपठण आणि रात्रभर जागरण यांचा क्रम असावा. दूत, बालक, स्त्रिया आणि भोगप्रियांसाठी, सुवासिक पवित्र दोरा वगळून, त्वरित अभिषेक करावा. यानंतर अग्निदेव म्हणतात—देवतांसाठी पवित्रक धारण करण्याची संक्षिप्त विधी ऐका. पवित्रक सर्व गुणांनी युक्त, शुद्ध, सुवर्ण किंवा अग्निरूप असावे; सर्व परिवारासह विश्वाच्या मूळ स्रोताजवळ जावे. ‘मी सकाळी तुझी आमंत्रणा करतो; हे पवित्रक, तुला अर्पण करतो. हे जगद्गुरू, तुला वंदन; हे पवित्रक स्वीकार.’ शुद्धीसाठी, वार्षिक पूजेचे फळ देणारे, ‘हे शंकरा, तुला वंदन; हे पवित्रक स्वीकार.’ मुक्ता, प्रवाळांच्या माळा, मंदारफुले वगैरे युक्त, ही वार्षिक पूजा तुला अर्पण. माझ्या सांगण्याप्रमाणे ही वार्षिक पूजा करून, आता मुक्त होऊन स्वर्गलोकात जा, हे पवित्रक. ‘हे सूर्यदेवा, तुला वंदन; हे पवित्रक स्वीकार. हे शंकरा, तुला वंदन; हे पवित्रक स्वीकार. हे वाग्मीश्वर, तुला वंदन; हे पवित्रक स्वीकार. हे बलस्वरूपा, तुला वंदन; हे पवित्रक स्वीकार.’ ‘नारायणनिर्मित, अनिरुद्धनिर्मित उत्तम पवित्रक, जे धन, धान्य, दीर्घायुष्य आणि आरोग्य देणारे आहे, मी तुला अर्पण करतो. कामदेवनिर्मित, संकर्षणनिर्मित उत्तम पवित्रक, जे ज्ञान, संतती आणि सौभाग्य देणारे आहे, मी तुला अर्पण करतो. वासुदेवनिर्मित, जे धर्म, काम, अर्थ, मोक्ष आणि संसारसागरातून पार नेणारे आहे, ते पवित्रक मी तुला अर्पण करतो.’ अशा प्रकारे, विधिपूर्वक सर्व विधी, ध्यान, अर्पण, पूजन व पवित्रकधारण यांचा शुभ संकल्प पूर्णत्वास जातो.