प्राचीन काळात, परमेश्वराच्या उपासनेत अंगन्यास आणि करन्यास या पवित्र विधींचे अत्यंत महत्त्व होते. या पद्धतींमध्ये शरीराच्या विविध भागांवर विशिष्ट बीजाक्षरांचा आणि मंत्रांचा उच्चार करून, त्या त्या अंगांमध्ये दैवी शक्तीची प्रतिष्ठापना केली जाते. या विधीची सुरुवात हृदय, मस्तक, शिखा, कवच, अस्त्र, डोळे, पोट, पाठ, हात, मांड्या, गुडघे, पिंडऱ्या आणि पाय—या सर्व अंगांची योग्य क्रमाने प्रतिष्ठापना करण्याने होते. प्रत्येक अंगावर विशिष्ट बीजाक्षरे उच्चारली जातात: "कं, टं, पं, शं" हे वैनतेयासाठी; "खं, ठं, फं, षं" हे गदामनु साठी; "गं, डं, बं, सं" हे बळाच्या मंत्रासाठी; "घं, ढं, भं, हं" हे श्रीसाठी नमस्कार म्हणून वापरले जातात. पुढे, "वं, शं, मं, क्षं" हे पाञ्चजन्य शंखासाठी; "छं, तं, पं" कौस्तुभ मणीसाठी; "जं, खं, वं" सुदर्शनासाठी; आणि "सं, वं, दं, चं, लं" श्रीवत्सासाठी उच्चारली जातात. "ॐ, धं, वं" हे वनमालेसाठी; महाअनंतासाठी नमस्कार; आणि ज्या मंत्रांना बीजाक्षर नाही, त्यांचे अंगन्यास शब्दांनी करावेत. या सर्व मंत्रांमध्ये, संबंधित दैवताचे नाव शेवटी जोडून, हृदयादी पाच अंगांची स्थापना केली जाते. प्रपंचात, प्रणवाचा (ॐ) वापर प्रथम हृदयासाठी, परा (पराशक्ती) मस्तक व शिखेसाठी, कवचासाठी स्वतःचे नाव, आणि अस्त्रासाठी नावाच्या चौथ्या विभक्तीत वापर केला जातो, आणि शेवटी "नमः" जोडले जाते. एकवीर्य पासून दहावी पर्यंतच्या व्यूहांमध्ये, प्रत्येकासाठी स्वतःचा मंत्र असतो. करन्यास करताना, करांगुली आणि हस्तपृष्ठांवर शरीरस्वरूपाची पूजा केली जाते. परा ही पुरुषाची आत्मा असून, तिचे स्वरूप द्वैतीय आहे. "ॐ" उच्चारून, परमात्म्यास, अग्नि-स्वरूप, वायू आणि सूर्य—हे द्वैतीय स्वरूप असलेले—यांना नमस्कार करावा. सर्वव्यापी त्रैगुण्य अग्नी हातावर आणि शरीरावर प्रतिष्ठित करावा. वायू व सूर्य, दोन्ही हातांच्या शाखांवर (म्हणजे उजव्या व डाव्या हातावर) प्रतिष्ठित करावेत; त्यांचे स्वरूप हृदय व शरीरात, त्रैगुण्य व चतुर्थ स्वरूपात स्थापित करावे. ऋग्वेद सर्वव्यापी म्हणून हातावर, यजुर्वेद बोटांवर, अथर्ववेद दोन्ही तळव्यांवर, आणि डोके, हृदय व पायांच्या टोकांवर प्रतिष्ठित करावा. सर्वव्यापी आकाश हातावर व शरीरावर, तसेच बोटांवर वायू इत्यादी प्रतिष्ठित करावेत; डोके, हृदय, गुप्त भाग, पाय—या सर्व ठिकाणी त्यांची स्थापना करावी. वायू, अग्नी, जल, पृथ्वी हे पंचसंख्या रूपात; मन, कान, त्वचा, डोळे, जीभ, नाक—हे षट्संख्या रूपात सांगितले आहेत. सर्वव्यापी मन, अंगठ्यापासून पुढे पुढे, डोके, तोंड, हृदय, गुप्त भाग व पाय—या ठिकाणी दयाळू रूपात प्रतिष्ठित केले जाते. आद्य स्वरूप, सर्वत्र व्यापणारे, हेच जीव आहे. भूः, भुवः, स्वः, महः, जनः, तपः, सत्य—ही सात विभागे सांगितली आहेत. हातावर व शरीरावर, आद्यस्वरूप अंगठ्यापासून क्रमाने प्रतिष्ठित करावे. सातवे रूप तळव्याच्या मुळाशी, जो सर्व लोकांचा स्वामी आहे, शरीरात क्रमाने स्थापित करावे. डोके, कपाळ, तोंड, हृदय, गुप्त भाग, पायांच्या टोकांवर—अग्निष्टोम, उक्त, षोडशी व वाजपेय या यज्ञांचे रूप प्रतिष्ठित करावे. अतिरात्र व आप्तोर्याम हे यज्ञांचे सात स्वरूप आहेत; स्थिर आत्मा, मन, शब्द, स्पर्श, रूप, चव, गंध, व बुद्धी—हे सर्वव्यापी, हातावर व शरीरावर क्रमाने प्रतिष्ठित करावे. शेवटची दोन रूपे तळव्यांवर, कपाळ, तोंड व हृदयावर ठेवावीत. नाभी, गुप्त भाग व पाय—या ठिकाणी आठरूपी पुरुष आठवावा: प्राण, बुद्धी, अहंकार, मन, शब्द, गुण, वायू. रूप, चव—ही नवस्वरूपी आत्मा; प्राण दोन्ही अंगठ्यांत; बाकीचे तर्जनीपासून डाव्या अनामिकेपर्यंत क्रमाने. शरीरात डोके, कपाळ, तोंड, हृदय, नाभी, गुप्त भाग, गुडघे, पाय—या दहा ठिकाणी दहाप्रकारचा आत्मा, इंद्रासारखा सर्वव्यापी, प्रतिष्ठित करावा. दोन्ही अंगठ्यांत अग्नि; तर्जनी व इतर बोटांमध्ये क्रमाने; डोके, कपाळ, तोंड, हृदय, नाभी, गुप्त भाग, गुडघे. पायांत, एकोणचाळीस प्रकारचा आत्मा: मन, कान, त्वचा, डोळे, जीभ, नाक, वाणी, हात, पाय, मलद्वार. जननेंद्रिय, मन, सर्वव्यापी; कान दोन्ही अंगठ्यांत; तर्जनीपासून आठ, उर्वरित दोन्ही तळव्यांवर. शरीराच्या वरच्या भागात, कपाळ, तोंड, हृदय, नाभी, गुप्त भाग, दोन्ही मांड्या, पिंडऱ्या, टाच व पाय—या ठिकाणी अनुक्रमे विष्णु, मधुसूदन, त्रिविक्रम, वामन, श्रीधर, हृषीकेश, पद्मनाभ, दामोदर, केशव, नंतर नारायण, मग माधव व गोविंद—अशा सर्वव्यापी विष्णूची प्रतिष्ठापना करावी. अंगठे, तळवे, पाय, गुडघे, कंबरे, डोके, शिखा, कटी, गुडघे, पाय—या सर्व ठिकाणी योग्य प्रकारे प्रतिष्ठा करावी. बारा प्रकारचा आत्मा, पंचविसावे आणि त्यानंतरच्या छब्बीसव्या स्वरूपाची मांडणी; पुरुष, स्थिर, अहंभाव, मन, बुद्धी, शब्द—ही तत्वे. त्याचप्रमाणे, स्पर्श, चव, रूप, गंध; कान, त्वचा, डोळे, जीभ, नाक, वाणी, हात, पाय, मलद्वार. जननेंद्रिय, पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू, आकाश—ही तत्वे प्रतिष्ठित करावीत. सर्वव्यापी पुरुषाची स्थापना करून, दहा तत्वे अंगठ्यापासून ठेवावीत. उर्वरित तत्वे तळव्यांवर, डोक्यावर, कपाळावर; तोंड, हृदय, नाभी, गुप्त भाग, मांड्या, पिंडऱ्या, पाय, इंद्रियदूत—या सर्व ठिकाणी ठेवावीत. पाय, गुडघे, मांड्या, हृदय, डोके—या क्रमाने; आणि परमात्मा, पुरुषरूप, छब्बीसवे तत्व, पूर्वीप्रमाणेच सर्वोच्च म्हणून प्रतिष्ठित करावे. एकच मंडल ध्यानात घेऊन, ज्ञानी पुरुषाने प्रकृतीची पूजा करावी. पूर्व, दक्षिण, पश्चिम, उत्तर—या दिशांत हृदयादी अंगांची स्थापना करावी. अस्त्र (शस्त्र) आग्नेयादी कोपऱ्यात, गरुडादी देवता, दिशांचे रक्षक वेगळ्या प्रकारे, आणि मध्यभागी त्रैगुण्य अग्नीची स्थापना करावी. सर्व दिशांच्या अधिपतींच्या स्थानांमध्ये, तुपाने वगैरे अलंकृत करावे; कमलाच्या गर्भात व आकाशात, मानसिक देवतेची स्थापना करावी. विश्वरूपाची पूजा सर्वांचे पालन व हवनाच्या विजयासाठी करावी; सर्व मंडले व पंचांगांनी एकत्रित पूजा करावी. गरुडादी व इंद्रादींसह, इच्छित सर्व सिद्धी प्राप्त होतात; "विष्वक्सेन" नावाने, आकाशात बीजस्थापना करावी. नंतर, नारद म्हणतात: "मुद्रांचे (हस्तमुद्रांचे) लक्षण, त्यांचे प्रकार, उपस्थिती वगैरे मी सांगतो. प्रथम मुद्रा म्हणजे 'अंजली', ती हृदयाशी अर्पण करावी. अंगठे वर उचलून, डावे मुठ घट्ट करून, उजव्या हाताचा अंगठा बांधावा; डाव्या हाताचा अंगठा अशा प्रकारे वर उचलावा, असे या मुद्रेत सांगितले आहे." अशा प्रकारे, या पवित्र विधीमध्ये शरीर, मन, आणि आत्म्याचे दैवीकरण करून, भक्त परमेश्वराच्या सान्निध्यात आपले सर्व अस्तित्व अर्पण करतो.