दाट अरण्यात जन्म घेणारे हे महान हत्ती त्यांच्या मूळत्वाची आठवण ठेवतात; त्यांचे रक्षण करण्यासाठी वसु, रुद्र, आदित्य आणि मरुतगण सर्व बाजूंनी त्यांना आशीर्वाद देतात. नागराजा, तू आपल्या स्वामीचे रक्षण कर, आणि केलेल्या संकल्पाचे पालन कर; वज्रधारी इंद्र, ऐरावतावर आरूढ होऊन, तुझ्या मागे चालतो आहे. हा देवांचा राजा तुझ्या मागे संरक्षणासाठी उभा आहे; युद्धात तू नेहमी आरोग्याने विजय मिळव, अशी कामना आहे. युद्धात ऐरावतासारखी शक्ती मिळव, सोमाकडून समृद्धी, विष्णूकडून सामर्थ्य, सूर्यापासून तेज आणि वायूपासून वेग लाभो. पर्वतापासून स्थैर्य, रुद्राकडून विजय, पुरंदराकडून किर्ती मिळो; युद्धात हत्ती आणि दिशांचे देवता तुझे रक्षण करो. अश्विनी कुमार आणि गंधर्व सर्व बाजूंनी तुझे रक्षण करो; मनु, वसु, रुद्र, वायू, सोम, आणि महान ऋषी तुझ्या पाठीशी असोत. नाग, किन्नर, गंधर्व, यक्ष, भूत, ग्रह यांच्या सैन्यांसह प्रमथगण, आदित्य, आणि भूतनाथ माता तुझे रक्षण करो. शक्र, सेनापती स्कंद आणि वरुण हे तुझे रक्षक आहेत; ते तुझ्या सर्व शत्रूंना भस्म करतील आणि राजाला विजय मिळवून देतील. शत्रूंनी वापरलेली सर्व अलंकारे तुझ्या तेजामुळे त्यांच्यावरच पडून नष्ट होवोत. ज्याप्रमाणे कालनेमीचा वध, त्रिपुराचा संहार, हिरण्यकशिपूशी युद्ध, आणि सर्व असुरांचा नाश झाला, त्याप्रमाणे तू आता अलंकृत होऊन उजळून निघा, संकल्प लक्षात ठेव. हे निळे आणि पांढरे हत्ती पाहून शत्रू राजे लवकरच नष्ट होवोत. युद्धात भयंकर रोग व शस्त्रांनी—पुतना, रेवती, लेखा, काळरात्री—यांनी शत्रू पराभूत होवोत. तू ध्वजाच्या छायेत सुरक्षित आहेस; देवाधिदेव, त्रिशूलधारी भगवानाच्या महायज्ञात तुझे रक्षण होत आहे. शर्वाने जगाचा सार घेऊन तुला घडविले; शत्रूनाशक, तू नंदकाचे दुसरे रूप लक्षात ठेव. निळ्या कमळाच्या पाकळीप्रमाणे काळा, कृष्ण, वाईट स्वप्नांचा संहार करणारा, तलवारधारी, तीक्ष्ण आणि भयंकर—असे तुझे स्वरूप आहे. आगर्भ, विजय, धर्मपाल—ही तुझी आठ नावे स्वयंभूने पूर्वी सांगितली आहेत. कृतिका नक्षत्र तुझे आहे, तुझे गुरु दिव्य महेश्वर आहेत. तुझे शरीर सुवर्णाचे, आणि तुझा देवता जनार्दन आहे. राजा, तलवार, सैन्य, आणि नगरीचे रक्षण तू कर; वडील आणि आजोबा हेही दिव्य आहेत—त्यांचे नेहमी रक्षण कर. तू युद्धात संरक्षण देतोस; आज मला वीरांमध्ये किर्ती मिळू दे. मी तुझ्या रक्षणासाठी प्रार्थना करतो; हे निष्कलंक, तुला वंदन. तुझा आवाज शत्रूंच्या हृदयात धडकी भरणारा नगाडा आहे; राजा आणि सैन्यांसाठी तू विजयवर्धक ठर. जसे मेघगर्जनेने हत्ती आनंदित होतात, तसे तुझ्या आवाजाने आम्हालाही आनंद मिळू दे. जसे वज्रगर्जना ऐकून स्त्रियांना भीती वाटते, तसे तुझ्या गर्जनेने शत्रूंना युद्धात भय वाटू दे. तुला नेहमी मंत्रांनी पूजावे आणि विजयादि कर्मात वापरावे; वार्षिक अभिषेकात तूप, कम्बळ आणि विष्णू यांचा समावेश असतो. पुष्कर म्हणतात: हे मंत्र सर्वांसाठी कल्याणकारी आहेत आणि चार पुरुषार्थ साध्य करतात. ऋग्वेद, अथर्ववेद, सामवेद आणि यजुर्वेद मिळून एक लाख मंत्र आहेत. संख्यायन व आश्वलायन या दोन शाखा आहेत; हजार मंत्र आणि दोन हजार ब्राह्मण ग्रंथ आहेत. ऋग्वेद प्रामाणिकपणे स्थापन झाला असून, द्वैपायन व इतर ऋषींनी तो स्मरण केला आहे. यजुर्वेदाचे मंत्र दोन हजारांच्या आसपास आहेत. ब्राह्मणांचे हजार आणि शाखा ऐंशी सहा आहेत—काण्व, माध्यंदिन, काठी, माध्यकाठी ही त्यांची नावे. मैत्रायणी, संज्ञा, तैत्तिरीय या शाखा असून, वैशंपायन व इतरांनी यजुर्वेदाच्या शाखा स्थापन केल्या. सामवेदाच्या कौथुम व अथर्वणायनी या दोन शाखा आहेत. चार गीतें व अरण्यक आहेत. उक्थ, उह, आणि चौथ्या प्रकारच्या मंत्रांची संख्या नऊ हजार आहे. ब्राह्मण संग्रह चारशे आहेत, असे स्मरण आहे. सामवेदाची माप पंचवीस सांगितली आहे. अथर्ववेदात सुमंतु, जाजलि, श्लोकायन आहेत. शौनक, पिप्पलाद, मुंजकेश व इतर शाखा पुढे आहेत. मंत्रांची संख्या दहा हजार साठ आहे, आणि शंभर उपनिषदे आहेत. पवित्र व्यासांनी आपल्या रूपातून शाखांचे विभाग केले. विष्णू हे शाखा, इतिहास, पुराण यांचे कारण आहेत. व्यासांकडून पुराण व इतर ग्रंथ प्राप्त करून, सूत लोमहर्षण, सुमति, अग्निवर्च, मित्रायु, शिंशपायन यांनी ते पुढे नेले. त्यानंतर कृतव्रत, ज्यांना सावर्णी असेही म्हणतात, यांचे सहा शिष्य होते; त्यात शिंशपायन व इतरांनी पुराण संग्रह रचले. ब्राह्मा पासून सुरू होणारी पुराणे, आणि हरिच्या दहा व अठरा उपदेशांचे ज्ञान, हे सर्व महान अग्निपुराणात आढळतात, जिथे हरि ज्ञानरूपाने वास करतो. तो साकार व निराकार, दोन्ही स्वरुपाचा आहे; त्याची ओळख, पूजा व स्तुती केल्याने भोग व मोक्ष दोन्ही प्राप्त होतात. विष्णू हा विजयी, भविष्यातील, अग्नी व सूर्य या रूपांनी युक्त आहे; अग्नीच्या रूपाने तो देवांचा मुख आहे, आणि विष्णू अंतिम ध्येय आहे. वेद व पुराणांत त्याचे यज्ञस्वरूप म्हणून गायन होते; अग्नेय नावाचे पुराण हे विष्णूचे सर्वोच्च रूप आहे. जनार्दन हा अग्नेय पुराणाचा कर्ता व श्रोता आहे; म्हणून अग्निपुराण महान आणि सर्व वेदांनी समृद्ध आहे.