या अग्निपुराणातील पवित्र श्लोकांमध्ये शिवलिंगाची प्राणप्रतिष्ठा आणि त्यासंबंधित विविध विधी अतिशय तपशीलाने सांगितले आहेत. या प्रक्रियेची सुरुवात शिवाच्या विविध स्वरूपांचे स्मरण आणि त्यांच्या मंत्रांनी होते—पशुपती, उग्र, रुद्र, भव, मखेश्वर, महादेव, आणि भीम. या देवतांची ओळख विशिष्ट अक्षरांमधून होते—‘ल’, ‘व’, ‘श’, ‘च’, ‘य’, आणि ‘ह’—तसेच प्रणव, हृदय, अनु किंवा मूळ मंत्र वापरले जातात. पाच अग्नी योगात, साधकाने पाच रूपे किंवा पृथ्वी, जल, अग्नी, वायु, आणि आकाश या पंचमहाभूतांची स्थापना करावी. त्यानंतर, या पंचमहाभूतांचे अधिपती—ब्रह्मा, धरनीधर, रुद्र, ईश, आणि सदाख्य—यांना क्रमाने, सृष्टीच्या तत्त्वानुसार, मंत्रज्ञांनी ठरवावे. मोक्षाची इच्छा असलेल्या साधकाने निवृत्ती किंवा अजाता पासून सुरू होणाऱ्या तत्त्वांची आणि त्यांच्या अधिपतींची स्थापना करावी; किंवा सर्वत्र व्यापणाऱ्या तीन तत्त्वांना कारणरूप मानावे. शुद्ध आत्म्यात ज्ञानाचे अधिपती दिसतात; अशुद्धात लोकांचे अधिपती, तसेच रूपे, बंध, भोक्ता आणि मंत्रांचे अधिपती. पाच, आठ, पाच आणि तीन—या क्रमाने—तत्त्वे आणि त्यांच्या अधिपती, इंद्र वगैरे, योग्यतेनुसार ठेवावेत. ‘ओम् हां’ म्हणत, शक्ती तत्त्वास नमस्कार; त्याच्या अधिपतीस नमस्कार; पृथ्वीच्या रूपास नमस्कार; शिवास, पृथ्वीच्या रूपाच्या अधिपतीस नमस्कार; ब्रह्मास, रूपाच्या अधिपतीस नमस्कार; रुद्रास, शिव तत्त्वाच्या अधिपतीस नमस्कार. नाभीच्या मूळातून घंटेचा नाद वाढवत, ब्रह्मा पासून सुरू होणाऱ्या कारण तत्त्वाचा त्याग करून, द्वादशांतापर्यंत पोहोचावे. मनात वेगळा आणि आनंदाच्या स्वादासारखा मंत्र, द्वादशांतातून घेऊन, निराकार, सर्वव्यापी शिवात विलीन करावा. त्याच्या ध्यानात, साधकाने शिवाला अठ्ठेचाळीस किरणांनी युक्त, हजार किरणांनी उजळणारा, सर्व शक्तींनी आणि अंगांनी परिपूर्ण, लिंगात प्रतिष्ठित करावा. अशा प्रकारे, लिंगात प्राणप्रतिष्ठा पूर्ण होते आणि सर्व उद्देश साध्य होतात. पुढे, पिंडी आणि आसन वगैरेमध्ये प्रतिष्ठेची पद्धत सांगितली आहे. आसनाला स्नान व अंजन करून, चंदन वगैरे लावून, उत्तम वस्त्रांनी झाकावे; योनिच्या चिन्हाजवळ, लिंगाच्या उत्तर बाजूला, पाच रत्न वगैरे ठेवावे. लिंगासारखी प्रतिष्ठा करून, योग्य पद्धतीने पूजन करावे. स्नान व अन्य विधींनंतर, लिंगाच्या तळाशी एक दगड ठेवावा; स्नान वगैरे विधी करून, शक्ती आणि वृषभाची प्रतिष्ठा करावी. प्रणवाच्या प्रारंभाने, ‘हूं’, ‘पूं’, ‘ह्रीं’ किंवा यातील कोणतेही मध्यम अक्षर घेऊन, क्रियाशक्तीने युक्त, दगडाचा आधार असलेली पिंडी तयार करावी. भस्म, कुशा आणि तीळ वापरून, तीन वेष्टने तयार करावीत; संरक्षणासाठी, दिशांच्या रक्षकांचे बाहेर पूजन करावे, प्रत्येकाला आयुधांसह. पिंडीवर ‘ओम् हूं ह्रां, क्रियाशक्तीस नमस्कार; ओम् हूं ह्रां हः, हे महादेवी, रुद्राची प्रिय, स्वाहा’ असे जपावे; ‘ओम् हां, धारक शक्तीस नमस्कार; ओम् हां, वृषभास नमस्कार’ असे म्हणावे. पाच देवी—धारिका, तेजस्वी आणि उग्र; ज्योत्स्ना, शक्तिशाली; धात्री आणि विधात्री—त्यांची स्थापना करावी. तीन देवी—वामा, ज्येष्ठा, आणि क्रिया, ज्ञान, विभाग शक्ती; तसेच क्रिया, ज्ञान, इच्छा, शांत स्वरूपात, पूर्वीप्रमाणे ठेवाव्यात. पाच—अंधकार, भ्रम, सहनशीलता, पूर्णता, मृत्यू, आणि मायाजालातून उत्पन्न झालेले ताप; मग महाभ्रम आणि तीन उग्र ताप—त्यांची स्थापना करावी. तीन देवी—क्रिया, ज्ञान, आणि विघ्नहर्त्या—स्वरूपात, आत्मा पासून सुरू होणाऱ्या तत्त्वांत, तीव्र स्वरूपात ठेवाव्यात. येथेही, ब्रह्मशिलासह पिंडी ठेवावी; पूर्वीप्रमाणे सर्व विधी करावेत, गायीच्या बंधनासह. सर्व स्थापना झाल्यावर, अग्निकुंडाजवळ जावे; कुंडाच्या मध्यभागी महेशानाची, आणि वेष्टनात महेश्वराची स्थापना करावी. क्रियाशक्ती इतर वेष्टनात आणि ध्वनीच्या मूळात ठेवावी; वेदीवर अग्निपतीसह पात्र ठेवावे, गाभ्याच्या जुळणीवर. शक्तीला, कमळाच्या धाग्यासारखी, उर्ध्वगामी, सूर्याच्या मार्गाने प्रवेश करून, बाहेर वाहताना ध्यानात आणावे. पुन्हा, रिक्ततेच्या मार्गाने प्रवेश करताना, सर्वत्र रूपे एकत्र करावीत. धारक शक्तीचे पूजन करून, अग्निकुंडात क्रमाने अर्पण करावे; तत्त्वांच्या अधिपती आणि त्यांच्या अंशांचे रूप, तूप वगैरे अर्पण करून, हवन करावे. पूजन आणि अर्पण झाल्यावर, उपस्थित कणांमध्ये, पूर्ण किंवा अर्धा हवन शंभर किंवा हजार वेळा, पूर्ण अर्पणासह करावे. तत्त्वांच्या अधिपती आणि त्यांच्या अंशांचे, तसेच धारकांचे रूप अर्पण करून, उपस्थित स्वरूपधारकांनीही अर्पण करावे. नंतर, शक्तीला ब्राह्मण आणि अंगांसह, पदार्थ आणि वेळानुसार तृप्त करून, कुशाच्या मूळाजवळ पात्रातील पाणी शिंपडावे. लिंगाच्या तळाशी, विष्णु वगैरेसह शुद्धीसाठी स्पर्श करावा; पूर्वीप्रमाणे सर्व विधी, हवन आणि जपांची मोजणी करावी. ब्रह्मा वगैरेच्या शुद्धीसाठी, विष्णु वगैरेच्या शुद्धीसाठी, पूर्वीप्रमाणे सर्व विधी, हवन आणि जपांची मोजणी करावी. कुशाच्या टोकाला लिंगाच्या टोकाशी जोडून स्पर्श करावा; आता जोडणीची पद्धत सांगितली आहे. ‘ओम् हा हा ओ ओ ओ ए ओ भू भू, बाह्यरूपास नमस्कार; ओम् हा वा आ ओम् आ षा ओ भू भू वा, अग्निरूपास नमस्कार’—यajamānापासून सुरू होणाऱ्या रूपांसह विधी करावा; पाच रूपांमध्येही, हृदय वगैरेशी संबंध जोडावा. मूळ अक्षरांनी, किंवा स्वतःच्या बीजाक्षरांनी, किंवा त्रिसाराशी, दगडाची पिंडी वृषभावर पूर्ण किंवा अखंड, उत्तम बंधनाने ठेवावी. अंश आणि अनंशांच्या शुद्धीसाठी शंभर किंवा अधिक हवन करावे; दोष दूर करण्यासाठी, शिवमंत्राने शंभर आठ हवन करावे. अर्पण केल्यावर, केलेला कर्म शिवाच्या कानात सांगावे: ‘हे प्रभो, या तत्त्वांनी युक्त, माझ्या सामर्थ्यानुसार हे कर्म केले आहे.’ ‘ओम्, धन्य रुद्रास नमस्कार; हे रुद्र, तुला नमस्कार. विधीप्रमाणे हे पूर्ण किंवा अपूर्ण असेल, तरी तुझ्या शक्तीने ते स्वीकारावे, पूर्ण करावे.’ ‘ओम् ह्रीं, हे शांकरी, हे भर—स्वाहा’—पिंडीमध्ये. मग, लिंगावर, कर्मरूप आसन ज्ञात्याने ठेवावे. शक्ती, धारक स्वरूपाची, ब्रह्मशिलावर ठेवावी, सात रात्री, किंवा पाच, किंवा तीन रात्री बांधावी; किंवा एक रात्री, किंवा त्वरित, प्रतिष्ठा म्हणून. कारण, प्रतिष्ठा न करता, पूजा केली तरी फळ मिळत नाही. अशा प्रकारे, या श्लोकांनी शिवलिंगाची प्राणप्रतिष्ठा आणि संबंधित विधी अत्यंत श्रद्धेने, तपशीलात सांगितले आहेत.