एकदा, शिवलिंगाची प्रतिष्ठा करण्याचा शुभ प्रसंग आला. या पवित्र कार्याची तयारी अत्यंत शिस्तबद्ध आणि श्रद्धेने झाली. प्रथम, शिवलिंगाची पूजा करण्यासाठी त्याला माती आणि विविध पदार्थांनी स्नान घालण्यात आले. या कार्यात सहभागी असलेल्या कारागिरांना संतुष्ट करून, गुरूंना गायी दान करण्यात आल्या. शिवलिंगाला धूप आणि इतर सुगंधी वस्तूंनी पूजन करण्यात आले. मुख्य पूजकाच्या पत्नी, डाव्या किंवा उजव्या बाजूला धागा किंवा कुशा घेऊन, भक्तिभावाने गाणी गाऊ लागल्या. रंगाचा स्मरण करून, रंग अर्पण करण्यात आला आणि शुद्धी व संबंधित विधी पार पाडले. गुळ, मीठ आणि धान्याचा दान देऊन, उपस्थितांना निरोप देण्यात आला. गुरूच्या स्वरूपात किंवा हृदयात किंवा प्रणव मंत्राने, माती, गोमूत्र, गोमय, भस्म आणि विविध जलांनी स्नान घालण्यात आले. पंचगव्याने स्नान, त्यापूर्वी पंचामृताचा वापर, तसेच औषधी वनस्पतींच्या काढ्याने किंवा पवित्र जलाने शुद्धी केली गेली. पवित्र फुलं, फळं, सोनं, रत्नं, शिंग, जवाचा जल, हजार प्रवाहांचं जल आणि दिव्य औषधी जल वापरलं गेलं. तीर्थक्षेत्रांचं जल, गंगेचं जल, चंदनाचं जल, क्षीरसागरातील कलश, शिवाच्या पात्रातील जल वापरून शुद्धी आणि अभिषेक केला गेला. चंदनासारख्या सुगंधी पदार्थांनी शुद्धी आणि अभिषेक केला; ब्राह्मण, फुलं, कवच आणि लाल वस्त्रांनी पूजा झाली. लाल स्वरूप घेऊन, दीपाराधना केली, संरक्षक चिन्हांनी पूजन केला; तूप, जल, दूध यांच्या प्रवाहांनी, कुशा आणि धाग्याच्या अर्पणाने पूजा केली. संपूर्ण सामग्री, स्तोत्र आणि स्तुतींनी समाधानी शिवलिंगाची पूजाअर्चा पुरुष मंत्राने झाली. हृदयपूर्वक नमस्कार करून, "उठा, प्रभु!" अशी विनंती केली. देवतेला ब्रह्मरथ आणि त्याच्या सामग्रीसह त्वरित आणलं; मंडपात, पश्चिम दरवाजाजवळ, शय्येवर ठेवण्यात आलं. शक्तीपासून पुढे सर्व शक्तींची शुभ आसनावर व्यवस्था केली; पश्चिम pedestal च्या टोकावर ब्रह्मशिला ठेवली. शस्त्र, अस्त्र, शंभर कुशांचे आसन, निद्रापात्र, स्थिर आसन तयार केले; शिवाच्या कोपऱ्यात हृदयपूर्वक अर्घ्य अर्पण केला. शिवलिंग उचलून, त्याचा शिर भाग प्रथम निर्दिष्ट आसनावर ठेवला; तेथे धर्म आणि इतर संततींची स्थापना केली. धूप अर्पण करून, पूजा केली; वस्त्र आणि कवच अर्पण केले; घरगुती अर्पण आणि अन्न हृदयपूर्वक, सामर्थ्यानुसार दिलं. तुप आणि मध मिसळलेल्या पात्राने पादाभिषेक केला; गुरू तिथे उभा राहून, छत्तीस तत्त्वांची गोळा करतो. शक्तीपासून भूमीपर्यंत, त्यांच्या तत्त्वांसह, तीन फुलांच्या माळा तयार करून, त्रयस्थापन केली. शक्ती तत्त्वाच्या अखेरीस, मायाच्या क्षेत्रात, आठ दिशांनी विभागलेल्या मंडलात, सृष्टीच्या क्रमाने, शिवाची—स्व आणि ज्ञान तत्त्वाची—स्थापना केली. प्रत्येक विभागात, स्वरूप आणि निराकार देव—ब्रह्मा, विष्णु, हर—पूर्वेकडून क्रमाने ठेवले. पृथ्वी, अग्नी, यजमान, सूर्य, जल, वायु, चंद्र आणि आकाश यांच्या स्वरूपांसह, त्यांच्या अधिपती देवता नियुक्त केल्या. पशुपती, उग्र, रुद्र, भव, मखेश्वर, महादेव, भीम—हे मंत्रांनी सूचित केले. ल, व, श, च, य आणि ह या अक्षरांचे तीन मात्रांमध्ये, प्रणव, हृदय, अणु किंवा कधी कधी मूलमंत्र वापरले. पंचाग्नी योगात, पाच स्वरूप किंवा पृथ्वी, जल, अग्नी, वायु, आकाश या तत्त्वांची स्थापना केली. त्यांच्या अधिपती देवता—ब्रह्मा, धरनीधर, रुद्र, ईश, सदाख्य—सृष्टीच्या तत्त्वानुसार, मंत्रज्ञानाने नियुक्त केले. मोक्षाभिलाषीने, निवृत्ती किंवा अजाता तत्त्व व त्यांच्या अधिपती, किंवा त्रिकरण तत्त्व कारणरूपाने सर्वत्र ठेवावे. शुद्ध आत्म्यात, ज्ञानाधिपती दिसतात; अशुद्धात, लोकाधिपती; स्वरूप, बंध, भोक्ता आणि मंत्राधिपतीही. पंचवीस, आठ, पाच, तीन—या क्रमाने तत्त्व आणि अधिपती, इंद्र आणि इतर, योग्यतेनुसार ठेवले. "ॐ हां, शक्ती तत्त्वाला नमस्कार; ॐ हां, शक्ती तत्त्वाधिपतीला नमस्कार; ॐ हां, पृथ्वी स्वरूपाला नमस्कार; ॐ हां, शिव—पृथ्वी स्वरूपाधिपतीला नमस्कार; ॐ हां, पृथ्वी स्वरूपाला नमस्कार; ॐ हां, ब्रह्मा—स्वरूपाधिपतीला नमस्कार; ॐ हां, रुद्र—शिव तत्त्वाधिपतीला नमस्कार," अशा मंत्रांचा उच्चार केला. नाभीच्या मूळातून घंटेचा आवाज वाढवून, ब्रह्मापासून कारण तत्त्व सोडून, द्वादशांतापर्यंत पोहोचवला. मनात विशिष्ट, आनंदाच्या स्वादासारखा मंत्र, द्वादशांतातून घेऊन, निराकार, सर्वव्यापी शिवात विलीन केला. शिवाला, अठ्ठेतीस किरणांनी संपन्न, हजार प्रकाशांनी चमकणारा, सर्व शक्ती आणि अंगांनी युक्त, ध्यान करून, शिवलिंगात प्रतिष्ठित केला. अशी प्राणप्रतिष्ठा पूर्ण झाली, सर्व उद्देश साधले; आता, पादपीठ आणि इतरांची प्रतिष्ठा सांगितली जाते. पादपीठ चंदन व इतर पदार्थांनी स्नान व अभिषेक करून, उत्तम वस्त्रांनी झाकले; योनिच्या चिन्हाजवळ, उघड्यावर ठेवले. पाच रत्नांनी आणि इतरांनी जोडून, शिवलिंगाच्या उत्तर बाजूला ठेवले; शिवलिंगासारखी प्रतिष्ठा करून, योग्य पद्धतीने पूजा केली. स्नान व इतर विधीनंतर, शिवलिंगाच्या पायाशी शिला ठेवली; स्नान व इतर संस्कार, शक्ती आणि वृषभापर्यंत केले. प्रणव अक्षराने सुरुवात, हुं, पूं, ह्रीं किंवा त्यातील एखाद्या अक्षराने मध्यम, क्रियाशक्तीने युक्त, शिलारूप गाठी तयार केली. भस्म, कुशा, तिळ वापरून तीन आवरण तयार केले; संरक्षणासाठी, बाहेर दिशादेवता, शस्त्रधारी, पूजा केली. "ॐ हुं ह्रं, क्रियाशक्तीला नमस्कार; ॐ हुं ह्रां हः, हे महान आणि सुंदर, रुद्राचे प्रिय, स्वाहा," गाठीवर उच्चारले; "ॐ हां, आधारशक्तीला नमस्कार; ॐ हां, वृषभाला नमस्कार." पाच देवी—धारिका, उज्वल आणि उग्र; ज्योत्स्ना, शक्तिशाली; धात्री आणि विधात्री—ठेवल्या. तीन देवी—वामा, ज्येष्ठा आणि क्रिया, ज्ञान, विभाग शक्ती; तसेच, क्रिया, ज्ञान, इच्छा, पूर्वीप्रमाणे शांत स्वरूपात ठेवल्या. पाच—अंधकार, मोह, सहनशीलता, पूर्णता, मृत्यू, आणि मायाजन्य ताप; मग महान मोह आणि तीन उग्र ताप ठेवले. तीन देवी—क्रिया, ज्ञान, विघ्नहर्त्या—आत्मारंभ तत्त्वात, तीव्र स्वरूपात ठेवल्या. अशा प्रकारे, शिवलिंगाची आणि त्यासंबंधित तत्त्वांची प्रतिष्ठा, शुद्धी, पूजा, आणि संरक्षण विधी अत्यंत श्रद्धा, शिस्त आणि मंत्राच्या प्रभावाने पूर्ण झाली.