या अध्यायात, परमेश्वराने गूढ आणि पवित्र तत्त्वांचे विवेचन केले. "ॐ हों क्षीमिति" हे तत्त्वांच्या एकत्वाचे प्रतीक आहे. राग, शुद्ध ज्ञान, नियती, तसेच अंश, काल, माया आणि अविद्या—ही सात तत्त्वे सांगितली आहेत. विद्या मध्ये ‘र’, ‘ल’, ‘व’, ‘श’, ‘ष’, आणि ‘स’ हे सहा अक्षरे मानली आहेत; आणि प्रणवाने सुरू होणारे शब्द एकूण एकवीस आहेत. मंत्रांच्या अनुक्रमाने, "ॐ, शिवाला नमस्कार, सर्वांचे प्रभु, हं शिवाला, ईशान हा मुख, तत्पुरुष हा शिर, अघोर हा हृदय, वामदेव हा गुप्त, सद्योजात हा रूप; ॐ, सर्वात गुप्त, रक्षक, अविनाशी, सर्वांचा प्रभु, प्रकाशाचा स्वरूप, सर्वोच्च प्रभु, ॐ, आकाश. ॐ, आता रुद्रांच्या आणि लोकांच्या स्वरूपांचे वर्णन होते." प्रथम वामदेव, नंतर सर्वभावोद्भव. रुद्राचा शरीर वज्रासारखा तेजस्वी, समर्थ आणि सुव्यवस्थित आहे. प्राशांत नावाचा बालक, सर्वोच्च अक्षर म्हणून ओळखला जातो. शिव, सशिव, बभ्रू, अक्षय, शंभू, दोन अदृश्यरूप, आणि रूपवर्धन—हे तत्त्व सांगितले. मनोन्मना, अत्यंत शक्तिशाली, चित्रांग, नंतर कल्याण—एकूण पंचवीस तत्त्वे आहेत. घोरामरौ मंत्र, दोन बीज, आणि दोन नाड्या—पुषा आणि हस्तिजिह्वा, व्यान आणि प्रभंजन—यांचा उल्लेख आहे. एका इंद्रियात फक्त रूप, पाय आणि डोळा; ध्वनी, स्पर्श, आणि रूप—ही तीन गुण आहेत. येथे स्थिती म्हणजे सुषुप्ति; रुद्र हा देवता आणि कारण आहे. सर्व वस्तू, सृष्टीपासून, ज्ञानात स्थित आहेत असे चिंतन करावे. हृदयाच्या प्रदेशातून, ज्ञानाच्या सहाय्याने, आघात, छेद, प्रवेश आणि संयोग—हे सर्व क्रिया करून, ऊर्जा एकत्रित करावी. ऊर्जा स्वतःमध्ये एकत्र करून, ती पात्रात ठेवावी; रुद्राला कारणरूपात आवाहन करून, त्या बालकाबद्दल माहिती द्यावी. पालकांचे आवाहन करून, बालकाच्या हृदयाला स्पर्श करावा; पूर्वीच्या मंत्राने प्रवेश करून, ती ऊर्जा स्वतःमध्ये स्थापन करावी. पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे, ती ऊर्जा आत घेत, ड्वादशांत बिंदूपासून, डाव्या हाताने गर्भात संयोग करावा. शरीराची सिद्धी, जन्माचा अधिकार, भोग, विलय, नाडीशुद्धी, आणि तत्त्वस्पष्टता साधावी. सर्व अशुद्धी, कर्मबंधन, आणि इतर बंधनांच्या पूर्ण नाशासाठी, शुद्धीविधी करून शंभर आहुती द्याव्या. अस्त्र-मंत्राने बंधने सैल करावी, अशुद्धीची शक्ती लपवावी, छेद, क्रश, आणि गोलाकार करावे. पुढे, अक्षरांचा अभाव, जाळणे, आणि शुद्धीविधी सांगितला; रुद्राणीचे आवाहन, पूजा, रूप आणि सुवास यांचे अर्पण करावे. "ॐ ह्रीं, रूप आणि सुवास, फी—हे रुद्र, स्वीकारा! स्वाहा!" शांभवी आज्ञा दिल्यावर, रुद्राला कारणरूपात मुक्त करावे, चेतना स्वतःमध्ये स्थापन करावी, आणि ती बंधनांच्या दोरीत ठेवावी. बिंदू डोक्यावर ठेवून, पालकांना मुक्त करावे; पूर्ण अर्पण विधीप्रमाणे करावी, सर्व विधी पूर्ण कराव्या. ज्ञान-विधीत आघात आणि संबंधित क्रिया पूर्वीप्रमाणे कराव्या; विशिष्ट बीज मंत्र वापरावा, आणि ज्ञान शुद्ध करावे. आता परमेश्वर म्हणतात: एकच मुख्य दीक्षा थोडक्यात सांगतो; सूत्र बांधणे आणि संबंधित क्रिया योग्य पद्धतीने कराव्या. कालाग्नीपासून शिवापर्यंत सर्व तत्त्वांचा विचार करावा; सर्व तत्त्वे समान मानून, सूत्रात मोत्यांसारखी गुंफावी. शिवतत्त्व आणि इतरांचे आवाहन करून, गर्भधारणेपासूनच्या विधी पूर्वीप्रमाणे, पण मूलमंत्राने, सर्व शुल्क अर्पण करावे. नंतर पूर्ण अर्पण द्यावे, तत्त्वांच्या व्रतासह; यामुळे शिष्याला मुक्ती मिळते. शिवाशी एकत्व आणि स्थैर्य स्थापनेसाठी, पूर्ण अर्पण करून, शिवपात्राने अभिषेक करावा. पुढे परमेश्वर म्हणतात: शिवाची पूजा करून, शिष्य आणि इतरांचे अभिषेक करावा; आठ लाकडी वेदीवर, नऊ क्रमाने ठेवावे. त्यावर क्षारजलाचा समुद्र, दूध, दही, तूप, ऊसरस, मधुर मद्य, मध—अशा आठ समुद्र ठेवावेत. त्यावर, त्यांच्या संख्येनुसार, आठ ज्ञानेश्वर स्थापावेत; एक रुद्र, शिखरासह, आणि श्रीकंठ दुसरा. सातवा सर्वोच्च शिव, त्रिमूर्ती, एक रुद्र डोळा, एक डोळा, सर्वोच्च शिव; सातवा सूक्ष्म नावाने, अनंत; आठवा रुद्र. मध्यभागी शिव, समुद्र, आणि शिंव-मंत्र, दिशांच्या अधिपतीच्या यज्ञशाळेत बांधलेल्या स्नान मंडपात स्थापावे. दोन हस्त लांब आणि आठ बोट उंच वेदी तयार करावी; श्रीपर्ण पानांच्या आसनावर अनंत मन ठेवावे. शिष्याला पूर्वाभिमुख बसवून, पूर्ण करून, कंबरपट्टा, तांदूळ, माती, भस्म, दुर्वा, आणि गोमयाच्या गोळ्यांनी पूजा करावी. नंतर तयार तांदूळ, दही, अभिषेक जलाने अभिषेक करावा; मग, क्रमाने, दूध आणि तांदूळ, आणि ज्ञानेश्वरांच्या मंत्रांनी. घटांनी शिष्याचा स्नान, स्वधा स्थापनेसह करावे; स्वच्छ वस्त्रे घालून, शिवाच्या उजवीकडे बसवावे. पूर्वी सांगितलेल्या आसनावर, पुन्हा शिष्याची पूजा करावी—पगडी, योगपट्टा, मुकुट, चाकू, आणि जलपात्राने. माळा, पुस्तक, पालखी, आणि इतर अधिकारचिन्हे देऊन, दीक्षा, स्पष्टीकरण, आणि स्थापनेसाठी कर्तव्य जाणून, आजपासून त्याच्या हातात सत्ता द्यावी. पूर्णपणे तपासून, विधी करावा; आज्ञा द्यावी: "शिष्याला नमस्कार, मग महान प्रभूला नमस्कार—" अडथळे आणि ज्वाळा दूर करण्यासाठी विनंती करावी: "हे गुरु, तुमच्याकडून अभिषेकासाठी मी शिकले आहे." "शास्त्रज्य शिष्य, आता मी शिवाच्या आज्ञेने अभिषिक्त केला आहे; मंत्रवृत्तीसाठी, पाच-पाच आहुती द्याव्यात." नंतर पूर्ण अर्पण द्यावे, शिष्याला उजवीकडे ठेवावे; शिष्याच्या उजव्या हातात, लहान बोटापासून क्रमाने बोटे ठेवावीत. या प्रकारे, परमेश्वराने दीक्षेचे, तत्त्वज्ञानाचे, आणि शुद्धीकरणाचे गूढ विधी अत्यंत पवित्र आणि श्रद्धेने सांगितले.