कुशाच्या अग्रभागाने घेऊन, ‘स्वाहा’ या मंत्राचा उच्चार करत आणि डोक्याचा अणु ध्यानात ठेवून, त्या थेंबाचे प्रथम विष्णूला अर्पण करा, आणि लगेचच रुद्रस्वरूपाला अर्पण करा. नंतर स्वतःच्या स्वरूपाचा विचार करत, तो थेंब नाभीवर धरावा आणि त्यानंतर त्याचे विसर्जन करावे. बोटाएवढ्या लांबीच्या दर्भाने, अंगठा आणि अनामिकेच्या टोकाने त्याला स्पर्श करा. दोन्ही हातांनी धरून, अग्नीसमोर तोंड करून, शस्त्राच्या अंगाने विसर्जन करा; तसेच हृदयातून आणि आत्म्यातूनही त्याच पद्धतीने विसर्जन करावे. हृदयातून जळलेल्या दर्भाने शुद्धीकरण करा आणि शस्त्राच्या मंत्राने त्याचे विसर्जन करा; दुसऱ्या प्रज्वलित दर्भाने झाडा आणि प्रज्वलित करा. शस्त्र मंत्राने दर्भ पुन्हा अग्नीत जाळा; त्यानंतर गाठीने बांधलेली आणि बोटाएवढी दर्भ घेऊन ती तुपात ठेवा. तुपात दोन पंख आणि इडा वगैरे तीन नाड्या ध्यानात आणा; नंतर स्रुवा (तुप ओतायची चमचा) वापरून तुपाचे तीन भाग घेऊन त्यांची अर्पण करा. अशा प्रकारे, अग्नीत एक भाग तुपाचा अर्पण करा, मग उरलेले तूप क्रमाने अर्पण करा; ‘ॐ हां, अग्निस्वाहा; ॐ हां, सोमस्वाहा; ॐ हां, अग्नीसोमस्वाहा’ असे उच्चार करा. डोळ्यांचे उघडणे यासाठी, अग्नीच्या तीन डोळ्यांना अर्पण करा. तुपाने भरलेला स्रुवा वापरून चौथा आहुती द्या; ‘ॐ हां, अग्निस्विष्टकृतस्वाहा’ असे म्हणा. षडंगांनी, म्हणजे सहा अवयवांनी, गायीच्या मुद्रेने जागरण करा. तीन सूत्रांनी तुप झाका, बाणाच्या अणुने त्याचे रक्षण करा; हृदयातून तुपाचे थेंब शिंपडा आणि शुद्धीकरण करा. मुखांची एकत्रता आणि एकता साधा; ‘ॐ हां, सद्योजातस्वाहा; ॐ हां, वामदेवस्वाहा; ॐ हां, अघोरस्वाहा; ॐ तत्पुरुषस्वाहा; ॐ हां, ईशानस्वाहा’ या मंत्रांनी प्रत्येक तुपाच्या आहुतीसह मुखांची एकत्रता करा. ‘ॐ हं, सद्योजात-वामदेवस्वाहा; ॐ हं, वामदेव-अघोरस्वाहा; ॐ हं, अघोर-तत्पुरुषस्वाहा; ॐ हं, तत्पुरुष-ईशानस्वाहा’ असे क्रमाने मुखांचे ध्यान करा. या मंत्रांनी, अग्नीपासून वायूपर्यंत, नंतर निरृति आणि शिवापर्यंत, सर्व मुखांचे ध्यान करा. दोन्ही मुखांना एकत्र आणा आणि स्रुवाने तुप अर्पण करा; ‘ॐ हं, सद्योजात-वामदेव-अघोर-तत्पुरुष-ईशानस्वाहा’ असे म्हणा. इच्छित मुखात, त्या सर्व मुखांचे आणि त्यांच्या स्वरूपांचे समावेश करा. ईशानासह अग्नीचे पूजन करून, अस्त्र मंत्राने तीन आहुती अर्पण करा आणि पूर्ण मनःपूर्वक असे उच्चारा, ‘तूच शिव, अग्नी, हविर्भुज (होम घेणारा) आहेस.’ हृदयात पूजन करून, अग्नीची स्थापना करा आणि पितरांना पूर्ण विधिपूर्वक, मूळ मंत्राच्या ‘वौषट्’ समाप्तीने, योग्य आहुती द्या. मग, हृदयकमळात सर्व अंगांसह, सभोवतालच्या मंडळीसह, प्रखर आणि श्रेष्ठ अशा स्वरूपाचा पूर्वीप्रमाणे आह्वान व पूजन करा, आणि परवानगी घेऊन शिवाला अर्पण करा. यज्ञाग्नीच्या आणि शिवाच्या नाड्या स्वतःमध्ये एकत्र करून, मूळ मंत्र आणि त्याच्या भागांसह, दशांश अर्पणांनी होम करा. तुपाची आहुती एक करष प्रमाणात असावी; दूध आणि मधही तितकेच. दही शंखभर, आणि पायस (खीर) एक प्रसृति प्रमाणात अर्पण करा. सर्व अन्नपदार्थ व धान्य हातभर प्रमाणात अर्पण करा; कंदमुळे आणि फळे प्रत्येकी तीन तुकडे, त्यांच्या प्रमाणानुसार द्या. पक्वान्नासाठी अर्धा घास, सूक्ष्म पदार्थांसाठी पाच भाग, ऊसासाठी वरचा गाठीएवढा, वेलीसाठी दोन बोटाएवढा भाग द्या. फुले आणि पाने त्यांच्या प्रमाणात, समिधा (होमासाठी लाकूड) दहा बोटाएवढी, आणि कापूर, चंदन, केशर, कस्तुरी, आणि लाक्षा (राळ) प्रत्येक कलया वाटाणाएवढे अर्पण करा. गुग्गुळू जांभूळाच्या बियाएवढा, कंदमुळे आठव्या भागाएवढे प्रमाणात, असे उत्तम प्रकारे अर्पण करा. अशा प्रकारे, ब्रह्मबीजांनी होम करा. नंतर स्रुवा तुपाने भरलेल्या पात्रात उलटा ठेवून, त्याच्या अग्रभागी फुल ठेवा, डाव्या हाताने पकडा, आणि पुन्हा दोन्ही हातांनी शंखमुद्रेत धरून ठेवा. अर्धे शरीर उचलून, पाय एकत्र आणि ताठ ठेवून, ती मुद्रा नाभीवर ठेवा आणि डोळे स्रुवाच्या टोकावर स्थिर करा. ब्रह्मापासून सुरू होणाऱ्या कारणांपासून निवृत्त होऊन, सुषुम्ना मार्गाने ते डाव्या स्तनापर्यंत आणा आणि दोन्हींचे मूळ तेथे स्थिर करा. मूळ मंत्र अस्पष्टपणे, ‘वौषट्’ समाप्तीसह उच्चारा; मग, जवळपास ज्वारीच्या दाणाएवढे तुप अग्नीत अर्पण करा. पाणी प्या, चंदन, तांबूल वगैरे अर्पण करा, आणि भक्तिपूर्वक त्या तेजस्वी महिमेला नमस्कार करा. मग, अग्नीचे पूजन करा, अस्त्र मंत्र ‘फट्’ समाप्तीसह उच्चारा आणि संहारमुद्रा करून, ‘माफ करा’ असे म्हणा. त्या तेजस्वी आवरणाऱ्या अग्न्यांचे स्थापन, श्वास, हृदय आणि सूक्ष्म आत्म्याने, सर्वोच्च श्रद्धेने, हृदयकमळात करा. सर्वात श्रेष्ठ अर्पण घेऊन, दोन वर्तुळे तयार करा आणि आहुती अग्निकुंडाच्या आत व बाहेर, अग्नीच्या साक्षीने द्या. ‘ॐ हां, रुद्रांना स्वाहा; पूर्वेला मातांना, तसेच दक्षिणेला; पश्चिमेला वरुणगणांना स्वाहा; ही आहुती त्यांना अर्पण आहे.’ ‘उत्तर दिशेला यक्षांना, ईशान्येला ग्रहांना, अग्नीत असुरांना, नैऋत्य दिशेला राक्षसांना अर्पण करा.’ ‘उत्तर-पश्चिमेला नागांना, मध्यभागी नक्षत्रांना, राशींना स्वाहा; अग्नीत सर्वांना, तसेच नैऋत्य दिशेला.’ पश्चिमेला अंतरंग अर्पण क्षेत्रपालासाठी, दुसऱ्या बाह्य वर्तुळात इंद्र, अग्नी आणि यमासाठी. नैरृत, जलाधिपती, वायू, धनपाल, पूर्वारंभातील ईशान आणि ब्रह्मरूप ईशान यांना नमस्कार. नैरृत, विष्णू यांना स्वाहा; बाह्य अर्पण कावळ्यांसाठी व इतरांसाठी; या दोन अर्पणांचे मंत्र संहारमुद्रेने स्वतःमध्ये विलीन करा. ईश्वर म्हणतो: अर्घ्यपात्र घेऊन, नीट वेढलेल्या अग्निगृहात जा आणि दिव्यदृष्टीने सर्व यज्ञोपकरणांची सिद्धता करा. उत्तराभिमुख होऊन, अग्निकुंडाची पाहणी करा, कुशाने शिंपडून, ठोकून, कवचमंत्राने आवश्यक कृती करा, आणि योग्य प्रकारे कवचाने शिंपडा. तलवारीने खणलेली माती काढा, ती परत भरा आणि समतल करा; कवचाने शिंपडा आणि बाणमंत्राने टापा. नेहमी झाडा, लिंपा, कलांचे स्वरूप नीट करा, त्रिसूत्री घाला आणि कवचाने पूजन करा. अशा प्रकारे, या विधीचे प्रत्येक अंग श्रद्धेने, मंत्रशुद्धतेने आणि यथाविधी पार पाडावे, हीच या शास्त्राची महती आहे.