या प्रसंगात, विविध शक्ती आणि मातृका यांचे अद्भुत रूप वर्णन केले आहे. धमनिनी, तापनी, रागिणी, विकृतानना, वायुवेगा, बृहद्कुक्षी, विकृता आणि विश्वरूपिका या मातृका आहेत. तसेच यमजिह्वा, जयंती, दुर्जया, जयंतिका, विडाली, रेवती, पूतना आणि विजयंतिका या शक्तींचाही उल्लेख आहे. या देवींपैकी काहींच्या आठ हात आहेत, काहींच्या चार हात आहेत. त्या इच्छेनुसार विविध आयुधे धारण करतात आणि भक्तांना सर्व सिद्धी प्रदान करतात. भयावह भैरव आपल्या हातात सूर्य धारण करतो, त्याचे कोपरेच तोंडासारखे आहेत आणि त्याने जटांमध्ये चंद्र धारण केला आहे. या देवींनी तलवार, अंकुश, कुऱ्हाड आणि भीती दूर करणारी शस्त्रे धारण केली आहेत. काही धनुष्य, त्रिशूल, गदा, पाश आणि अर्धविकसित कवच घेऊन सज्ज आहेत. काही दोन हातांनी हत्तीची कातडी परिधान करतात, सर्पमाळांनी अलंकृत आहेत, भूतांचा भक्षण करतात, मातृकांमध्ये पूजित आहेत आणि कधी कधी पाच मुखांनी प्रकट होतात. या मातृका अविलोमापासून अग्नीपर्यंत आठ दीर्घ रूपांत विभागलेल्या आहेत. प्रत्येकाच्या सहा उपांगांसह, त्यांच्या वर्गांसह, योग्य क्रमाने त्यांची पूजा करावी. त्या मंदिरातील लाकडी बीमवर विराजमान आहेत, सुवर्णतेजाने अलंकृत आहेत, नाद, मंडल आणि बिंदूने संयुक्त आहेत, आणि मातृका व प्रभू यांच्या तेजाने प्रकाशित आहेत. समोर वीरभद्र बैलावर आरूढ आहे, त्याला चार मुख आहेत. गौरी दोन हातांची, तिला तीन डोळे आहेत, ती त्रिशूल आणि आरसा धारण करते. कधी ती चार हातांनी त्रिशूल, कमंडलू, घट आणि वरदायिनी मुद्रा धारण करते. ललिता कमलावर उभी आहे, स्कंदगण आरसा-दंड घेऊन तिच्या सोबत आहेत. चंडिका दहा हातांची आहे, तिच्या हातात तलवार, त्रिशूल, शत्रूंचा नाश करणारे शूल आहे; डाव्या बाजूला सर्पपाश, कातडी, अंकुश आणि कुऱ्हाड आहे. तिच्या समोर धनुष्य, सिंह आणि महिष आहे, आणि त्रिशूळाने महिषाला भेदले आहे. यानंतर, भगवान म्हणतात: ‘‘आता मी लिंगाचे वर्णन दुसऱ्या प्रकारे सांगतो, ऐक. मी मीठाने बनविलेल्या लिंगाचे, आणि बुद्धिवृद्धीसाठी तुपाने बनविलेल्या लिंगाचे वर्णन करतो. समृद्धीसाठी कापडाने बनविलेले लिंग तात्पुरते मानले जाते. शिजविलेले आणि न शिजविलेले अशा दोन्ही प्रकारांत मातीचे लिंग श्रेष्ठ आहे, आणि न शिजविलेल्यांपेक्षा शिजविलेले अधिक उत्तम आहे. पुढे, लाकडाचे लिंग पुण्यप्रद आहे, आणि लाकडांमध्ये दगडाचे लिंग श्रेष्ठ आहे. दगडापेक्षा मोत्याचे लिंग अधिक श्रेष्ठ, त्यानंतर लोखंडाचे आणि सोन्याचे लिंग येते. चांदीचे लिंग प्रशंसनीय आहे, तांबे आणि कांस्याचे लिंग भोग आणि मोक्ष देणारे आहे. रंगविलेले आणि पारदाचे लिंगही भोग व मोक्षासाठी उत्कृष्ट आहे. पारदाचे लिंग आणि मिश्रधातू व रत्नांनी बनविलेले लिंग वाढवावे. मापाने बनविलेले लिंग वांछनीय नाही, सिद्ध केलेलेही तसेच, पण स्वयंभू लिंगाची स्थापना करावी. डाव्या बाजूला, इच्छेनुसार, पिंडी आणि मंदिराची रचना करावी. आरशात परावर्तित, सूर्याच्या कर्णात स्थित लिंगाची पूजा करावी. हरि सर्वत्र पूजनीय आहे; लिंगाची संपूर्ण पूजा करावी. दगडाचे लिंग हाताच्या मापाने, आणि लाकडाचेही तसेच मोजावे. चल लिंग बोटाच्या मापाने मोजावे आणि ते दरवाज्यात किंवा अंतःकक्षात ठेवावे. गृहस्थांचे लिंग एका बोटापासून पंधरा बोटांपर्यंत असावे. दरवाज्याच्या मापनापासून तीनपट, अंतःकक्षापासून नऊपट; नऊपट अंतर्मापनासह, लिंगाची पूजा निवासस्थानी करावी. या प्रकारे, उच्च मापनाने छत्तीस लिंगे, मध्यम मापनाने छत्तीस, आणि कनिष्ठ मापनानेही छत्तीस लिंगे ओळखावीत. म्हणून एकूण एकशेआठ लिंगे आहेत; एक बोटापासून पाच बोटांपर्यंत लहान चल लिंग मानले जाते. सहा बोटांपासून दहा बोटांपर्यंत मध्यम, आणि अकरा बोटांपासून पंधरा बोटांपर्यंत उच्चतम लिंग आहे. मोठे रत्नलिंग सहा बोटांचे, इतर रत्नांनी बनविलेले नऊ बोटांचे, आणि सूर्यकिरणांनी बनविलेले सोन्याचे लिंग उरलेल्या तीन व पाच बोटांचे आहे. सोडलेल्या युगाच्या वरच्या भागात, सोळाव्या भागात आणि वैदिक भागात, कोपऱ्यांमध्ये दोनतीस सोळावे भाग वजा करावेत. चार स्थानांपासून, गळ्याचे मापन वीस पट तीन युगांनी होते; दोन बाजू वगळून, चल लिंग श्रेष्ठ मानले जाते. युग, ऋतू आणि नाग मापनाने, दाराच्या पायथ्यापासून क्रमशः कमी करावे; लिंग आणि दाराच्या उंचीने, खालचा भाग पावलाने कमी करावा. कनिष्ठ लिंग गर्भगृहाच्या अर्ध्या आकाराचे, आणि श्रेष्ठ लिंग तत्त्वांच्या तिप्पट मापनाचे असते; या दोन्हींच्या मध्ये सात दोरे समान ठेवावेत. म्हणून एकूण नऊ दोरे होतात, आणि तत्त्वांच्या दोऱ्यांसह मध्यम लिंग; दोन अंतर, डावे आणि अति डावे, लिंगाची लांबी नऊ होते. हाताच्या मापनाने, हात नऊ तळव्यांपर्यंत वाढतो; लिंगे तीन प्रकारची—कनिष्ठ, मध्यम आणि श्रेष्ठ—प्रत्येकी तीन गुणांनी युक्त असतात. प्रथम प्रकारात प्रत्येकी एक लिंग आहे; पावलांमध्ये प्रत्येकी तीन; ज्ञानी व्यक्तींनी सहा आणि एकशेआठ लिंगांची मांडणी करावी. स्थिर, दीर्घ आणि मापाने मोजता येणारे असे लिंग, दार, गर्भगृह आणि हात यांचे स्वरूप असते; प्रभूचा अंश आणि प्रभू स्वतः यामुळे ते उपास्य देवतेच्या समकक्ष मानले जाते. लिंगाच्या व्यासानुसार त्याची चार रूपे ठरवावीत; लांबीसह युक्त करून, लिंग त्रैगुण्य स्वरूपात घडवावे. चार, आठ आणि आठ मंडलांनी, तीन तत्त्वांच्या गुणांनी युक्त, इच्छित लांबी बोटांनी मोजावी. देव, जीव किंवा मोर यांच्या ध्वजापासून मापन घ्यावे; उरलेल्या बोटांचे मापन शुभ किंवा अशुभ ठरवावे. ध्वज, सिंह आणि वृषभ हे शुभ आणि श्रेष्ठ मानले जातात; गाढव, षड्ज, गांधार आणि पंचम हेही सौख्यदायक आहेत. पंचमहाभूतांमध्ये भू तत्त्व शुभ आहे, अग्नींमध्ये आहवनीय अग्नि शुभ आहे; वाढत्या मापनाच्या अर्ध्या भागात, नागांच्या भागांनी अनुक्रमे विभागावे. रस आणि तत्त्वांच्या भागांनी, आणि बाणांनी त्रेषष्टि भागांनी अधिक, श्रीमंत, कनिष्ठ, पूज्य आणि सूर्यसमान यांच्यात चतुर्भुज रूप आढळते. पाचवे वाढणारे म्हणतात, कारण व्यास आणि दिवसापासून त्याची वृद्धी होते; द्वैतीय विभाग आणि इतर अनेक, हे सर्व विश्वकर्म्याप्रमाणे येथे सांगितले जातील. श्रीमंत आणि इतरांचे त्रैगुण्य जाडी असे निश्चित होते; त्रैगुण्य हात, टाच वगैरे सर्व गोष्टींना जोडून. पहिल्या प्रकारात पंचवीस लिंगे आहेत, जी देवांनी पूजली आहेत; पाच, सात आणि एकतेने, भक्तांनी ती निर्माण करावी. अशा प्रकारे, या अध्यायात मातृकांचे विविध रूप, लिंगांचे प्रकार, त्यांची मापे आणि पूजाविधी यांचे सविस्तर, पवित्र आणि गूढ वर्णन केले आहे.