मकर राशीत वरुणाने आपल्या हातात पाश धरला आहे; वायूने ध्वज घेतला आहे. मृग राशीत कुबेर गदा धरून एका मेंढ्यावर बसला आहे, आणि ईशान, जटा बांधून, बैलावर आरूढ आहे. लोकपाल हे दोन हातांचे आहेत; विश्वकर्मा आपल्या हातात पास्यांची माळ धरतो. हनुमान वज्र घेऊन, आपल्या पायांच्या दबावाने समर्थ आहे. किन्नरांनी वीणा धरली आहे; विद्याधर आकाशात राहतात आणि त्यांच्या गळ्यात पुष्पमाळा आहे. पिशाच्च दुर्बल अंगाचे आहेत, तर वेतालांचे चेहरे विकृत आहेत. क्षेत्रपाल भाले घेऊन उभे आहेत; भूत मोठ्या पोटाचे आणि कृश आहेत. भगवान म्हणतात: आता मी योगिनींच्या आठ समूहांचे वर्णन करतो, जे इंद्रापासून सुरू होऊन ईशानापर्यंत जातात—अक्षोभ्या, रूक्षकर्णी, राक्षसी, कृपणाक्षया, पिंगाक्षी, क्षया, क्षेमा, इला, लीलालय, लोला, लक्ता, बालकेशी, लालसा, विमला; हुताशा, विशालाक्षी, हुंकारा, वडवामुखी, महाक्रूरा, क्रोधन, भयंकारी, महानना; सर्वज्ञा, तला, तारा, ऋग्वेदा, हयानना, साराख्या, रुद्रसंग्रही, संबरा, तालजंघिका; रक्ताक्षी, सुप्रसिद्धा, विद्युज्जिह्वा, कारंकिणी, मेघनादा, प्रचंडोग्रा, कालकर्णी, वरप्रदा; चंद्रा, चंद्रावली, प्रपंचा, प्रलयांतिका, शिशुवक्त्रा, पिशाची, पिशिताशा, लोलुपा; धमनी, तापनी, रागिणी, विकृतानना, वायुवेगा, बृहत्तुक्शी, विकृता, विश्वरूपिका; यमजिह्वा, जयंती, दुर्जया, जयंतिका, विडाली, रेवती, पूतना, विजयंतिका. काही योगिनी आठ हातांच्या, काही चार हातांच्या आहेत; त्या इच्छेनुसार शस्त्र धारण करतात आणि सर्व सिद्धी प्रदान करतात. भैरव सूर्य हातात धरतो, त्याच्या कोपरावर तोंड आहे, आणि जटा-चंद्र शोभतो. त्या तलवार, अंकुश, कुऱ्हाड, भय दूर करणारी शस्त्रे, काही धनुष्य, त्रिशूल, गदा, पाश, अर्धविकसित ढाल घेतात. दोन हातांनी हत्तीच्या कातडीने सजलेली, सर्पांच्या दागिन्यांनी अलंकृत, भूतांचा भक्षण करणारी, मातांमध्ये पूजनीय, कधी पाच मुखांची असते. अविलोमापासून अग्नीपर्यंत, योगिनी आठ दीर्घ स्वरूपात विभागलेल्या आहेत; प्रत्येकाच्या सहा अंगांसह, त्यांच्या वर्गानुसार, क्रमाने पूजा करावी. मंदिराच्या कड्यावर, सोन्याच्या साराने अलंकृत, ध्वनी, मंडल आणि बिंदूने जोडलेल्या, मातांचा आणि परमेश्वराचा प्रकाश मिळतो. वीरभद्र बैलावर आरूढ, मातांच्या पुढे उभा आहे, चार मुखांचा; गौरी दोन हातांची, तीन डोळ्यांची, त्रिशूल आणि आरसा घेऊन उभी आहे. ती त्रिशूल, जलपात्र, कलश घेते आणि वरदान देते, चार हातांची आहे. ललिता कमळावर उभी आहे, स्कंदाच्या अनुयायांनी आरसा-दंड धरला आहे. चंडिका दहा हातांची आहे, तलवार, त्रिशूल, शत्रूवध करणारा भाला घेते; डाव्या बाजूला सर्प-पाश, कातडी, अंकुश आणि कुऱ्हाड आहे. धनुष्य, सिंह आणि महिष आहेत; महिषाला त्रिशूलाने समोरून घाव घालण्यात आला आहे. भगवान पुन्हा म्हणतात: आता मी लिंगाची कथा दुसऱ्या प्रकारे सांगतो—लिंगाची सुरुवात मी सांगतो, ऐका. मी मीठाने बनवलेले लिंग, आणि बुद्धी वाढवणारे तुपाचे लिंग सांगतो. समृद्धीसाठी कापडाचे लिंग तात्पुरते मानले जाते; शिजवलेले आणि न शिजवलेले यामध्ये मातीचे लिंग श्रेष्ठ आहे, आणि न शिजवलेल्या मध्ये शिजवलेले अधिक उत्तम आहे. पुढे, लाकडी लिंग पुण्यदायक आहे, आणि लाकडांमध्ये दगडी लिंग सर्वोत्तम; दगडापेक्षा मोत्याचे लिंग उत्तम, त्यानंतर लोखंडी आणि सोन्याचे लिंग येते. चांदीचे लिंग प्रशंसनीय आहे, तांब्याचे आणि कास्याचे लिंग भोग आणि मोक्ष प्रदान करते; रंगवलेले आणि पारदाचे लिंगही भोग आणि मोक्षासाठी श्रेष्ठ आहे. पारदाचे, मिश्र धातू आणि रत्नांचे लिंग वाढवावे; मापाने बनवलेले लिंग वांछनीय नाही, सिद्ध लिंगही नाही, पण स्वयंभू लिंग स्थापावे. डाव्या बाजूला, इच्छेनुसार, पिंठ आणि मंदिराची व्यवस्था करावी; सूर्याच्या मंडलात आरशात प्रतिबिंबित लिंगाची पूजा करावी. हरि सर्वत्र पूजनीय आहे; लिंगाची पूर्ण पूजा करावी. दगडी लिंग हाताने मोजले जाते, लाकडी लिंगही तसेच. चल लिंग बोटाने मोजले जाते आणि दरवाज्यात किंवा गर्भगृहात ठेवले जाते; घरातील लिंग एक बोट ते पंधरा बोटांपर्यंत असते. दरवाज्याच्या मापापासून तीन पट, गर्भगृहापासून नऊ पट; नऊ पट गर्भगृहाच्या मापाने, घरात लिंगाची पूजा करावी. अशा प्रकारे, उच्च मापाने छत्तीस लिंग, मध्यम मापाने छत्तीस, आणि कमी मापाने छत्तीस—एकूण एकशेआठ लिंग आहेत. एक बोट ते पाच बोटांपर्यंत लहान चल लिंग सांगितले आहे; सहा ते दहा बोटांपर्यंत मध्यम, आणि अकरा ते पंधरा बोटांपर्यंत उच्चतम आहे. मोठे रत्नाचे लिंग सहा बोटांचे, इतर रत्नांचे लिंग नऊ बोटांचे; सूर्याच्या किरणांपासून बनवलेले सोन्याचे लिंग उर्वरित तीन आणि पाच बोटांचे आहे. सोळावा भाग आणि वेदाच्या भागात, वरच्या प्रदेशातून एक युग वगळून, कोपऱ्यांवर एकोणतीस सोळावे भाग काढावे. चार ठिकाणांपासून, गळ्याचे माप वीस तीन युगांचे आहे; दोन बाजू वगळून, चल लिंग श्रेष्ठ मानले जाते. युग, ऋतु आणि नाग मापाने, मंदिराच्या दाराचा आधारावरून कमी होत जाते; लिंगाच्या उंची आणि दाराच्या मापाने, तळाचा भाग एका पाऊलाने कमी करावा. कनिष्ठ लिंग गर्भगृहाच्या अर्ध्या आकाराचे, आणि श्रेष्ठ लिंग तत्त्वांच्या तीन पट मापाचे; या दोनच्या मध्ये सात धागे समान ठेवावेत. अशा प्रकारे नऊ धागे आहेत, आणि तत्त्वांच्या धाग्यांसह, मध्यम धागा; दोन अंतर, डावे आणि डाव्याचे डावे, लिंगाची लांबी नऊ आहे. हातापासून हात वाढतो, जिथे नऊ हस्त आहेत; लिंग तीन प्रकारचे—कनिष्ठ, मध्यम, आणि श्रेष्ठ—प्रत्येकात तीन गुण आहेत. या प्रकारे, देवी-देवतांचे स्वरूप, योगिनींचे विविध समूह, आणि शिवलिंगाची विविधता, त्यांची पूजा, आणि माप, भगवानाने विस्ताराने सांगितली आहे.