सूर्य, अर्यमान आणि इतर दिशांचे रक्षण करणारे देवता, चार हातांनी सुसज्ज, एक सुंदर बारा पाकळ्यांच्या कमळावर विराजमान आहेत. त्यांच्या हातात हातोडे, त्रिशूळ, चक्र आणि कमळ आहेत. या मंडळात वरुण, सूर्य नावाचा देव, सहस्रांशु, धाता (जो तपन म्हणून ओळखला जातो), सविता आणि गभस्तिका हेही आहेत. रवी, पर्जन्य, त्वष्टा, मित्र आणि विष्णुका हेही या मंडळात आहेत. हे सर्व मेष (Aries) पासून कर्कट (Cancer) पर्यंतच्या राशींमध्ये, मार्गशीर्ष ते कार्तिक या महिन्यांमध्ये स्थापन झाले आहेत. या सर्व देवतांची वर्णं काळी, लाल, किंचित लाल, पिवळी, फिकट, शुभ्र, तांबडी, सुवर्णपिंग, पोपटासारखी हिरवी, तेजस्वी पांढरी, धुरकट आणि निळी अशी अनुक्रमे आहेत. त्यांच्या किरणांच्या टोकांवर इडा, सुषुम्ना, विश्वार्ची, इंदु आणि प्रमर्दिनी या शक्ती आहेत. त्याचप्रमाणे ग्रहर्षणी, महाकाली, कपिला, प्रबोधिनी, नीलांबरा (जी मेघात वसते) आणि अमृता या शक्तीही आहेत. वरुणपासून पुढे, या सर्वांच्या किरणांच्या टोकांवर त्यांची वर्णं लावली जातात. तेजस्वी, प्रखर आणि महान अशी एक देवता दोन हातांनी कमळ व तलवार धारण करते. कुंडिका माळ व चंद्र धारण करते; कुज (मंगळ) भाला व माळ घेतो; बुध धनुष्य व माळ घेतो; जीव पाण्याचा कलश व माळ घेऊन आहे. शुक्र कुंभांच्या माळेने अलंकृत आहे, घंटांची माळ घालतो आणि हाराची इच्छा धरतो; राहू अर्धचंद्र धारण करतो, केतू तलवार व दिवा घेऊन आहे. अनंत, तक्षक, कर्क, पद्म, महाब्ज, शंखक आणि कुलिक हे सर्व नाग फणेदार, हारांनी अलंकृत आणि तेजस्वी आहेत. मकर राशीत वरुण पाश धारण करतो; वायू ध्वज घेऊन आहे; मृग राशीत कुबेर गदा घेऊन मेंढ्यावर बसतो; ईशान जटाधारी आहे आणि बैलावर आरूढ आहे. लोकपाल दोन हातांचे आहेत; विश्वकर्मा पासा-माळ घेऊन आहे; हनुमान वज्र धारण करतो आणि आपल्या पायांच्या जोरावर उभा आहे. किन्नर वीणा वाजवतात; विद्याधर हार घालून आकाशात वास करतात; पिशाच्च दुर्बल आहेत; वेताळांचे मुख विचित्र आहे. क्षेत्रपाल भाले घेऊन आहेत; भूत मोठ्या पोटाचे आणि कृश आहेत. भगवान म्हणतात, आता मी योगिनींच्या आठ गण सांगतो, जे इंद्रापासून ईशानपर्यंत आहेत: अक्षोभ्या, रूक्षकर्णी, राक्षसी, कृपणाक्षया, पिंगाक्षी, क्षया, क्षेमा, इला, लीलालय, लोला, लक्ता, बालकेशी, लालसा, विमला, हुताशा, विशालाक्षी, हुंकारा, वडवामुखी, महाक्रूरा, क्रोधन, भयंकारी, महानना, सर्वज्ञा, तला, तारा, ऋग्वेदा, हयानना, साराख्या, रुद्रसंग्रही, संबरा, तालजंघिका, रक्ताक्षी, सुप्रसिद्धा, विद्युत्जिह्वा, कारंकिणी, मेघनादा, प्रचंडोग्र, कालकर्णी, वरप्रदा, चंद्रा, चंद्रावली, प्रपंचा, प्रलयान्तिका, शिशुवक्त्रा, पिशाची, पिशिताशा, लोभुपा, धमनी, तापनी, रागिणी, विकृतानना, वायुवेगा, बृहद्कुक्षी, विकृता, विश्वरूपिका, यमजिह्वा, जयंती, दुर्जया, जयंतिका, विडाली, रेवती, पूतना, विजयंतिका. या योगिनींपैकी काही आठ हातांच्या, काही चार हातांच्या आहेत; त्या इच्छेनुसार शस्त्र धारण करतात आणि सर्व सिद्धी देतात. भैरव सूर्य हातात घेऊन, कोपरांनी मुख असलेला, जटाधारी व चंद्रधारी आहे. त्या तलवार, अंकुश, कुऱ्हाड आणि भीती दूर करणारी शस्त्रे घेऊन आहेत; काही धनुष्य, त्रिशूळ, गदा, पाश आणि अर्धउचललेली ढाल घेऊन आहेत. या मातृका दोन हातांनी हत्तीच्या कातडीने परिधान करतात, नागांच्या दागिन्यांनी अलंकृत आहेत, भूतांचे भक्षण करतात, मातांमध्ये पूज्य आहेत व काही वेळा पाच मुखांनी असतात. अविलोमापासून अग्निपर्यंत, या आठ लांब स्वरूपात विभागल्या आहेत; त्यांना त्यांच्या सहा अंगांसह, त्यांच्या वर्गांसह, योग्य क्रमाने पूजावे. या मातृका मंदिराच्या वजाच्या शेंड्यावर आरूढ आहेत, सोन्याच्या साराने अलंकृत, नाद, मंडल व बिंदूने संयुक्त आहेत, आणि मातृका व भगवंत यांनी प्रकाशित आहेत. वीरभद्र, बैलावर आरूढ, मातृकांच्या पुढे उभा आहे, चार मुखांचा आहे; गौरी दोन हातांची, तीन डोळ्यांची, त्रिशूळ व आरसा घेऊन आहे. ती त्रिशूळ, जलकलश, घट आणि वर देणारी आहे, चार हातांची आहे. ललिता कमळावर उभी आहे, स्कंदाचे गण आरसा-छडी घेऊन आहेत. चंडिका दहा हातांची आहे, तलवार, त्रिशूळ, शत्रू-विनाशक भाला घेऊन आहे; डाव्या बाजूला नागपाश, कातडी, अंकुश व कुऱ्हाड आहे. धनुष्य, सिंह आणि महिष आहेत, महिषाला त्रिशूळाने समोरून भोसकले आहे. भगवान म्हणतात, आता मी लिंगाची उत्पत्ती वेगळ्या प्रकारे सांगतो. मी मीठाने बनवलेले लिंग, आणि बुद्धिवृद्धीसाठी तुपाने बनवलेले लिंग सांगतो. समृद्धीसाठी कापडाचे लिंग तात्पुरते मानले गेले आहे; शिजवलेले व न शिजवलेले यांमध्ये मातीचे लिंग श्रेष्ठ आहे, आणि न शिजवलेल्या पेक्षा शिजवलेले अधिक चांगले आहे. पुढे, लाकडी लिंग पुण्यदायक आहे आणि लाकडांमध्ये दगडी लिंग श्रेष्ठ आहे; दगडापेक्षा मोत्याचे, त्यानंतर लोखंडाचे आणि सोन्याचे लिंग अधिक श्रेष्ठ आहे. चांदीचे लिंग प्रशंसनीय आहे, तांबे व कांस्याचे लिंग भोग व मोक्ष देतात; रंगवलेले आणि पारदाचे लिंगही भोग व मोक्षासाठी उत्तम आहेत. पारदाचे, मिश्र धातू व रत्नांचे लिंग वाढवावे; मापाने बनवलेले लिंग किंवा सिद्ध केलेले लिंग योग्य नाही, पण स्वयंभू लिंग स्थापन करावे. डाव्या बाजूस, इच्छेनुसार, पिंडी व मंदिराची रचना करावी; सूर्याच्या मंडलात आरशात प्रतिबिंबित लिंगाची पूजा करावी. हरि सर्वत्र पूजावा; लिंगाची संपूर्ण पूजा करावी; दगडी लिंग हाताने मोजावे, लाकडी लिंगही तसेच मोजावे. चल लिंग बोटाने मोजावे व दारात किंवा अंतराळात ठेवावे; गृहस्थाचे लिंग एक बोटापासून पंधरा बोटांपर्यंत असावे. दाराच्या मोजणीपासून तीनपट, अंतराळापासून नऊपट; या नऊपट मोजणीने, लिंगाची निवासस्थानी पूजा करावी.