ती देवी अत्यंत सुंदर मुखाची असून तिच्या डोळ्यांत मांजरीसारखी तेजस्विता आहे. तिच्या बाजूला स्कंद आहे, जो मोरावर आरूढ आहे. स्वामी, शाखा आणि विशाखा हे दोन हातांचे, बालरूपात दिसतात. उजव्या बाजूला शक्ती आणि कोंबडा आहेत; कधी तिचे एकच मुख, कधी सहा मुख, कधी सहा, कधी बारा हात गावात, तर कधी दोन हात जंगलात दिसतात. तिच्या हातात भाला, बाण, पाश, तलवार, ढाल आणि इशारा आहे; उजव्या हातात भाला, तसेच सहा डाव्या हातातसुद्धा भाले आहेत. ती मोरपिसांनी सजलेली आहे, ढाल, ध्वज, अभयमुद्रा आणि कोंबडा हातात आहे; उग्र आणि सौम्य रूपात, ती कवटी, चाकू, त्रिशूळ आणि पाश धारण करते. हत्तीच्या कातड्याचे वस्त्र परिधान केलेली, चेहरा आणि पाय वर उचललेले, ही रुद्रचार्चिका आहे; ही देवी आठ हातांची असून, डोक्याने आणि कटीबंधाने शोभलेली आहे. अशी ही रुद्र-चामुंडा, नृत्याची अधिष्ठात्री, नाचत आहे; हीच महालक्ष्मी, चार मुखांनी युक्त, आसनस्थ आहे. ती आपल्या हातात पकडलेल्या माणसे, घोडे आणि म्हशी गिळते; दहा हातांची, तीन डोळ्यांची, ती शस्त्रे, तलवारी आणि त्रिशूळ धारण करते. उजव्या हातात घंटा आणि ढाल, गदा आणि त्रिशूळ आहे; तिला सिद्ध-चामुंडा म्हणतात. ही देवी सिद्ध-योगेश्वरी, सर्व सिद्धी देणारी आहे; तिचे दुसरे रूप लाल आहे, पाश आणि अंकुशाने अलंकृत. भैरवी, ज्ञानरूप, बारा हातांनी युक्त आहे; स्मशानभूमीत जन्मलेल्या या आठ उग्र मातृका स्मरणात ठेवाव्यात. ती संयमी, मंगलमय अलंकारांनी सजलेली, वृद्ध, दोन हातांची, उघड्या मुखाची, मोठ्या दातांची आहे; ती कल्याणकारी असून, जमिनीवर बसून गुडघ्यांवर हात ठेवते. यक्षिणींचे डोळे ताठ आणि लांब आहेत; शाकिनींची नजर तिरकी आहे; पिंगट डोळ्यांनी, अतिशय सुंदर रूपाने, त्या नेहमीच अप्सरांसारख्या भासतात. माळ आणि त्रिशूळ घेऊन नंदी द्वारपाल आहे; महाकाळाने छिन्नमस्तक, भाला आणि गदा धारण केली आहे. कृश भृंगी नाचतो, कुमांडासह जो स्थूल आणि बुटका आहे; हत्ती, गाय व इतर प्राण्यांची मुखे असलेले – हे सर्व वीरभद्राच्या नेतृत्वाखालील गण आहेत. घंटाकर्ण, दहा ओठ, दहा हात – हे पाप व रोग फाडून टाकतात; वज्र, तलवार, दंड, चक्र, मुसळ, अंकुश आणि गदा हातात आहेत. उजव्या हातात धमकी देणारी बोट, ढाल, भाला, कवटी, पाश; धनुष्य, घंटा, कुऱ्हाड, आणि दोन हातांनी त्रिशूळ आहे. घंटांच्या माळेने अलंकृत देवता प्रचंड शक्तीने दडपून, नाश करतो. भगवान म्हणाले: सूर्यदेव सात घोड्यांच्या, एक चाक असलेल्या रथात उभा आहे; दोन कमळे, शाईची डबी, लेखणी आणि उजव्या हातात जलपात्र धारण करतो. डाव्या बाजूला द्वाराजवळ पिंगला दंड घेऊन उभा आहे, जो सूर्याचा सेवक आहे; दोन्ही बाजूंना दोन स्त्रिया चवरी घेऊन उभ्या आहेत, आणि राणी तेजहीन आहे. किंवा, भास्कर एकटाच घोड्यावर बसलेला दर्शवतात; सर्व दिशांचे रक्षक, शस्त्रे धारण करून, दोन कमळे हातात घेऊन वरदान देतात, योग्य क्रमाने मांडलेले आहेत. दिशांमध्ये उभे असताना, ते हातोडे, त्रिशूळ, चक्र आणि कमळे धारण करतात; सूर्य, अर्यमान आणि इतर रक्षक, चार हातांचे, बारा पाकळ्यांच्या कमळावर विराजमान आहेत. वरुण, सूर्य नावाचा, आणि दुसरा सहस्रांशु; धाता, तपन नावाचा, सविता आणि गभस्तिका; रवी, पर्जन्य, त्वष्टा, मित्र आणि विष्णुक; मेषपासून कार्तिकापर्यंतच्या राशींमध्ये विराजमान; मार्गशीर्ष ते कार्तिकपर्यंत. काळा, लाल, किंचित लाल, पिवळा, फिकट, पांढरा, पिंगट, सुवर्णपिंग, पोपटहिरवा आणि तेजस्वी पांढरा; धुरकट आणि निळा – हे सर्व रंग अनुक्रमाने आहेत. किरणांच्या टोकांना इडा, सुषुम्ना, विश्वर्ची, इंदु, प्रमर्दिनी या शक्ती आहेत. ग्रहर्षणी, महाकाली, कपिला, प्रबोधिनी; नीलांबरा, मेघात वसणारी, आणि अमृत नावाची – या शक्ती आहेत. वरुणपासून पुढे त्यांच्या रंगांची योजना किरणांच्या टोकांवर करावी; तेजस्वी, उग्र, महान, दोन हातांची, कमळ आणि तलवार हातात आहे. कुंडिका माळ आणि चंद्र घेऊन, कुज भाला व माळ, बुध धनुष्य व माळ, जीव जलपात्र व माळ धारण करतो. शुक्र कुंभांची माळ घालतो, घंटांची माळ परिधान करतो, हाराची इच्छा धरतो; राहु अर्धचंद्र धारण करतो, केतु तलवार आणि दिवा घेतो. अनंत, तक्षक, कर्क, पद्म, महाब्ज, शंखक, कुलिक – हे सर्व नाग माळांनी अलंकृत, फणाधारी, तेजस्वी आहेत. मकर राशीत वरुण पाश धारण करतो; वायू ध्वज घेतो; मृग राशीत कुबेर गदा घेऊन मेंढ्यावर बसतो; ईशान जटाधारी, बैलावर आरूढ आहे. जगाचे रक्षक दोन हातांचे; विश्वकर्मा पासांची माळ घेतो; हनुमान हातात वज्र घेऊन, पायाच्या दबावाने आधार घेतो. किन्नर वीणा वाजवतात; विद्याधर पुष्पमाळा घालून आकाशात राहतात; पिशाच्च कृश आहेत; वेतालांचे चेहरे विकृत आहेत. क्षेत्रपाल भाले घेतात; भुते मोठ्या पोटाची आणि कृश आहेत. भगवान म्हणाले: आता मी इंद्रापासून ईशानापर्यंतच्या आठ योगिनींच्या गणांचे वर्णन करतो – अक्षोभ्या, रूक्षकर्णी, राक्षसी, कृपणाक्षया; पिंगाक्षी, क्षया, क्षेमा, इला, लीलालय, लोला, लक्ता, बालकेशी, लालसा, विमला; हुताशा, विशालाक्षी, हुंकारा, वडवामुखी, महाक्रूरा, क्रोधन, भयंकारी, महानना; सर्वज्ञा, तला, तारा, ऋग्वेदा, हयानना, साराख्या, रुद्रसंग्रही, संबरा, तालजंघिका; रक्ताक्षी, सुप्रसिद्धा, विद्युत्जिह्वा, कारंकिणी, मेघनादा, प्रचंडोग्रा, काळकर्णी, वरप्रदा; चंद्रा, चंद्रावली, प्रपंचा, प्रलयान्तिका, शिशुवक्त्रा, पिशाची, पिशिताशा, आणि लोलुपा. हे सर्व दिव्य, अद्भुत रूपांचे, शक्तिशाली, कल्याणकारी आणि उग्र अशा देवी-देवतांचे रूप, त्यांचे अस्त्र-शस्त्र, रंग, वाहन, आणि सहाय्यक यांचे दर्शन या अध्यायात घडते.