അഗ്നിപുരാണമ്

അങ്‌ഘ്നിപൃഷ്ഠൌ സ്ഫിചൌ കട്യാം യഥായോഗം പ്രകല്പയേത്। സപ്താംശോനാസ്തഥാങ്ഗുല്യോ ദീര്ഘം വിഷ്കമ്ഭനാഹതമ്

കാൽപിറകുകളും കുതിരകളും അരയും യോജിച്ചപോലെ ക്രമീകരിക്കണം; വിരലുകൾ ഏഴ് ഭാഗം നീളത്തിൽ, ആ നീളം വിരൽവിരിപ്പിൽ കുറക്കണം.

നേത്രൈകവര്ജിതായാമാ ജങ്ഘോരൂ ച തഥാ കടിഃ। മധ്യപാര്ശ്വം ച തദ്‌വൃത്തം ഘനം പീനം കുചദ്വയമ്

ഒരു കണ്ണില്ലാത്തവളായാൽ, അതുപോലെ തന്നെ അവളുടെ തൊണ്ട, മുട്ട്, അര എന്നിവയും വരച്ചുകാണിക്കണം. നടുവിന്റെ ഇരുവശങ്ങളും വൃത്താകൃതിയിലും, ഉറപ്പുള്ളതും, രണ്ട് മുലകളും നിറഞ്ഞതും പുഷ്ടിയുള്ളതുമാണ്.

താലമാത്രൌ സ്തനൌ കാര്യ്യൌ കടിഃ സാര്ദ്ധകലാധികാ। ലക്ഷ്മ ശേഷം പുരാവത്സ്യാത് ദക്ഷിണേ ചാമ്ബുജം കരേ

മുലകൾ ഓരോന്നും ഒരു താളത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിൽ വരയ്ക്കണം; അരം പകുതിയേക്കാൾ കുറച്ച് കൂടുതലായിരിക്കണം; ശേഷമുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ മുമ്പുപോലെ തന്നെയായിരിക്കണം; വലതുകൈയിൽ ഒരു താമരയുണ്ടാകണം.

വാമേ വില്വം സ്വിയൌ പാര്ശ്വേ ശുഭേ ചാമരഹസ്തകേ। ദീര്ഘഘോണസ്തുഗരുഡശ്ചക്രാങ്ഗാദ്യാനഥോ വദേ

ഇടതുവശത്ത് ഒരു ബേൽഫലം; ഇരുവശത്തും ശുഭമായതായും കൈയിൽ ചാമരം; നീണ്ട മൂക്ക്, ഭാരംകൂടിയ താടിയ്‌ക്കൽ, ചക്രമുദ്രയുള്ള അവയവങ്ങൾ — ഇതെല്ലാം ഞാൻ പറയുന്നു.

ഭഗവാനുവാച ശാലഗ്രാമാദിമൂര്ത്തിശ്ച വക്ഷയേഹം ഭുക്തിമുക്തിദാഃ। വാസുദേവോഽസിതോ ദ്വാരേ ശിലാലഗ്നദ്വിചക്രകഃ

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശാലഗ്രാമം മുതലായ രൂപങ്ങൾ, അനുഭവവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു; വാസുദേവൻ കറുത്ത നിറത്തിൽ, കല്ലിൽ പതിഞ്ഞതും, രണ്ട് ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയതുമാണ്.

ജ്ഞേയഃ സങ്കര്ഷണോ ലഗ്നദ്വിചക്രോ രക്ത ഉത്തമഃ। സൂക്ഷ്മചക്രോ ബഹുച്ഛിദ്രഃ പ്രദ്യുമ്നോ നീലദീര്ഘകഃ

രണ്ടു ചക്രങ്ങളോടുകൂടി കല്ലിൽ പതിഞ്ഞതും, ഉത്തമനും ചുവപ്പുമാണ് സങ്കർഷണൻ; സൂക്ഷ്മമായ ചക്രവും പലതരം ചിറകുകളും ഉള്ള നീലയും നീണ്ടവനുമാണ് പ്രദ്യുമ്നൻ.

പീതോനിരുദ്ധഃ പദ്മാങ്കോ വര്ത്തുലോ ദ്വിത്രിരേഖവാന്। കൃഷ്ണോ നാരായണോ നാഭ്യുന്നതഃ ശുഷിരദീര്ഘവാന്

പീതനിർദ്ധനൻ എന്നത് നിരുദ്ധൻ, താമരമുദ്രയുള്ളതും വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് രേഖകളുള്ളതുമാണ്; കൃഷ്ണനാരായണൻ നാഭിയിൽ ഉയർച്ചയുള്ളതും, കുഴിയുള്ളതും നീണ്ടതുമാണ്.

പരമേഷ്ഠീ സാബ്ജചക്രഃ പൃഷ്ഠച്ഛിദ്രശ്ച വിന്ദുമാന്। സ്ഥൂലചക്രോഽസിതോ വിഷ്ണുര്മധ്യേ രേഖാ ഗദാകൃതിഃ

പരമേഷ്ഠി താമരചക്രമുദ്രയുള്ളവനും, പുറകിൽ ഒരു കുഴിയുമുള്ളതും, ഒരു ബിന്ദുവുമുള്ളവനാണ്; വിഷ്ണു കറുത്ത നിറത്തിൽ, കനത്ത ചക്രവും നടുവിൽ ഗദാകൃതിയിലുള്ള രേഖയും ഉള്ളവനാണ്.

നൃസിംഹഃ കപിലഃ സ്ഥൂലചക്രഃ സ്യാത് പഞ്ചവിന്ദുകഃ। വരാഹഃ ശക്തിലിങ്ഗഃ സ്യാത് തച്ചക്രൌ വിഷമൌ മൃതൌ

നരസിംഹൻ കപിലവണ്ണം, കനത്ത ചക്രവും അഞ്ചു ബിന്ദുക്കളുമുള്ളവനാണ്; വരാഹൻ ശക്തിമുദ്രയുള്ളവനും, ചക്രങ്ങൾ അസമമായാൽ അതിനെ ശുഭമല്ലാത്തതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

ഇന്ദ്രനീലനിഭഃ സ്ഥൂലസ്ത്രിരേഖാലാഞ്ഛിതഃ ശുഭഃ। കൂര്മസ്തഥോന്നതഃ പൃഷ്ഠേ വര്ത്തലാവര്ത്തകോഽസിതഃ

ഇന്ദ്രനീലക്കല്ലിനെപ്പോലെയുള്ള നിറം, കനത്തതും മൂന്നു രേഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും ശുഭമായതുമാണ്; കൂർമ്മൻ പുറകിൽ ഉയർന്നതും, ചുഴിയുള്ള അടയാളവുമുള്ള കറുപ്പാണ്.

ഹയഗ്രീവോങ്കുശാകാരരേഖോ നീലഃ സവിന്ദുകഃ। വൈകുണ്ഠഃ ഏകചക്രോഽബ്ജീ മണിഭഃ പുച്ഛരേഖകഃ

ഹയഗ്രീവൻ അങ്കുഷമുദ്രയുള്ളതും, നീലവണ്ണത്തിലും ബിന്ദുക്കളോടുകൂടിയതുമാണ്; വൈകുണ്ഠൻ ഒരു ചക്രവും, താമരപോലെയും മണിപോലെയും വാലിൽ രേഖയുമുള്ളവനാണ്.

മത്സ്യോ ദീര്ഘസ്ത്രിവിന്ദുഃ സ്യാത് കാചവര്ണസ്തു പൂരിതഃ। ശ്യാമസ്ത്രിവിക്രമോ ദക്ഷരേഖസ്തു വര്ത്തുലഃ

മത്സ്യൻ നീണ്ടതും മൂന്നു ബിന്ദുക്കളുമുള്ളതും കാച്ചുപോലെയുള്ള നിറത്തിൽ നിറഞ്ഞതുമാണ്; ശ്യാമത്രിവിക്രമൻ വലതുവശത്ത് രേഖയുള്ളതും വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്.

വാമനോ വര്ത്തുലശ്ചാതിഹ്രസ്വോ നീലഃ സവിന്ദുകഃ। ശ്യാമസ്ത്രിവിക്രമോ ദക്ഷരേഖോ വാമേന വിന്ദുകഃ

വാമനൻ വൃത്താകൃതിയിലും വളരെ ചുരുങ്ങിയതും നീലവുമാണ്, ബിന്ദുക്കളുമുണ്ട്; ശ്യാമത്രിവിക്രമൻ വലതുവശത്ത് രേഖയും ഇടതുവശത്ത് ബിന്ദുവുമുണ്ട്.

അനന്തോ നാഗഭോഗാങ്ഗോ നൈകാഭോ നൈകമൂര്ത്തിമാന്। സ്ഥൂലോ ദാമോദരോ മധ്യചക്രോ ദ്വാഃ സൂക്ഷ്മവിന്ദുകഃ

അനന്തൻ പാമ്പുപിടിവിന്റെ രൂപവും, പല അടയാളങ്ങളും, പല രൂപങ്ങളും ഉള്ളവനാണ്; ദാമോദരൻ കനത്തതും, നടുവിൽ ചക്രവും, വാതിലിൽ സൂക്ഷ്മമായ ബിന്ദുവുമാണ്.

സുദര്ശനസ്ത്വേകചക്രോ ലക്ഷ്മീനാരായണോ ദ്വയാത്। ചിത്രക്രശ്ചാച്യുതോ ദേവസ്ത്രിചക്രോ വാ ത്രിവിക്രമഃ

സുദർശനം ഒരു ചക്രം മാത്രം; ലക്ഷ്മീനാരായണൻ രണ്ടെണ്ണം; ചിത്രക്രൻ അച്യുതൻ ദേവൻ മൂന്നു ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയവനാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിവിക്രമൻ.

ജനാര്ദ്ദനശ്ചതുസ്ചക്രോ വാസുദേവസ്ച പഞ്ചഭിഃ। ഷട്രചക്രസ്ചൌവ പ്രദ്യുമ്നഃ സങ്കര്ഷണശ്ച സപ്തഭിഃ

ജനാർദ്ദനൻ നാലു ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയവനാണ്; വാസുദേവൻ അഞ്ചു ചക്രങ്ങളുണ്ട്; പ്രദ്യുമ്നൻ ആറു ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയവനും സങ്കർഷണൻ ഏഴു ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയവനുമാണ്.

പുരുഷോത്തമോഷ്ടചക്രോ നവവ്യൂഹോ നവാങ്കിതഃ। ദശാവതാരോ ദശഭിര്ദ്ദശൈകേനാനിരുദ്ധകഃ

പുരുഷോത്തമൻ എട്ട് ചക്രങ്ങളുള്ളവനാണ്; നവവ്യൂഹൻ ഒമ്പത് അടയാളങ്ങളുള്ളവനാണ്; ദശാവതാരം പത്ത് ചക്രങ്ങളുമാണ്, അനിരുദ്ധൻ പത്തിനൊപ്പം ഒന്ന് കൂടിയതുമാണ്.

ദ്വാധശാത്മാ ദ്വാദശഭിരത ഊദ്‌ര്ധ്വമനന്തകഃ

പന്ത്രണ്ടു രൂപം പന്ത്രണ്ടു ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയതും, അതിനുമുകളിൽ അനന്തൻ അങ്ങനെ തന്നെ വരച്ചിരിക്കുന്നു.

ഭഗവാനുവാച ശാലഗ്രാമാദിചക്രാങ്കപൂജാഃ സിദ്ധ്യൈവദാമി തേ। ത്രിവിധാസ്യാദ്ധരേഃ പൂജാ കാമ്യാകാമ്യോഭയാത്മികാ

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശാലഗ്രാമം മുതലായ ചക്രമുദ്രയുള്ള പൂജകൾക്ക് ഞാൻ നിനക്ക് സിദ്ധി നൽകുന്നു; ഹരിയുടെ പൂജ മൂന്ന് വിധമാണ് — ഇച്ഛയോടെ, നിർഇച്ഛയോടെ, ഇരു സ്വഭാവവും ഉള്ളതും.

മീനാദീനാന്ത പഞ്ചാനാം കാമ്യാഥോ വോഭയാത്മികാ വരാഹസ്പ നൃസിംഹസ്യ വാമനസ്യ ചമുക്തയേ

മീനം തുടങ്ങി അഞ്ചു രൂപങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടപ്രാപ്തിക്കായോ ഇരട്ടഗുണത്തിനായോ പൂജ ചെയ്യാം; പക്ഷേ വരാഹം, നരസിംഹം, വാമനം എന്നിവയ്ക്ക് മോക്ഷം നേടാനാണ് പൂജ ചെയ്യേണ്ടത്.

ചക്രാദീനാം ത്രയാണാന്തു ശാലഗ്രാമാര്ച്ചനം ശ്രൃണു। ഉത്തമാ നിഷ്ഫലാ പൂജാ കനിഷ്ഠാ സഫലാര്ചനാ

ചക്രം തുടങ്ങി മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ ശാലഗ്രാമശിലയിൽ പൂജിക്കുമ്പോൾ, ഉത്തമമായ പൂജയ്ക്ക് ഫലം ഉണ്ടാകില്ല; ഏറ്റവും താഴ്ന്ന പൂജയ്ക്ക് ഫലം ലഭിക്കും.

മധ്യമാ മൂര്ത്തിപൂജാ സ്യാച്ചക്രാവ്ജേ ചതുരസ്രകേ। പ്രണവം ഹൃദി വിന്യസ്യ ഷഡങ്ഗങ്കരദേഹയോഃ

ഇടത്തരം പൂജയെന്നത് രൂപപൂജയാണ്; ചക്രം, കമലം, ചതുരസ്രം എന്നിവയിൽ പ്രണവം ഹൃദയത്തിൽയും ആറംഗങ്ങൾ കൈകളിലും ശരീരത്തിലും സ്ഥാപിച്ച് നടത്തേണ്ടതാണ്.

കൃതമുദ്രാത്രയശ്ചക്രാദ് ബഹിഃ പൂര്വേ ഗുരും യജേത്। ആപ്യേ ഗണം വായവേ ച ധാതാരം നൈര്ഋതേ യജേത്

ചക്രത്തിന് പുറത്തു മൂന്നു മുദ്രകൾ ചെയ്ത ശേഷം ആദ്യം ഗുരുവിനെ പൂജിക്കണം; കിഴക്കോട്ട് വായുവിന്റെ സംഘത്തെയും, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് സൃഷ്ടാവിനെയും പൂജിക്കണം.

വിധാതാരഞ്ച കര്ത്താരം ഹര്ത്താരം ദക്ഷസൌമ്യയോഃ। വിഷ്വകസേനം യജേദീശേ ആഗ്നേയേ ക്ഷേത്രപാലകമ്

ക്രമീകരിക്കുന്നവനെയും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവനെയും ദക്ഷിണത്തിലും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിലും നശിപ്പിക്കുന്നവനെയും, ഈശാന്യത്തിൽ വിശ്വക്സേനനെയും, അഗ്നികോണിൽ ക്ഷേത്രപാലകനെയും പൂജിക്കണം.

ഋഗാദിവേദാന് പ്രാഗാദൌ ആധാരാനന്തകം ഭുവമ്। പീഠം പദ്മം ചാര്ക വന്ദ്രവഹ്വ്യാഖ്യം മണ്ഡലത്രയമ്

ഋഗ്‌വേദം തുടങ്ങി മറ്റു വേദങ്ങൾ കിഴക്കോട്ട് ആദിയിൽ സ്ഥാപിക്കണം; ഭൂമി അനന്തൻവരെ ആധാരമായി; പീഠം, കമലം, അർക്കം, വന്ദ്രം, വഹ്വ്യ എന്ന പേരിലുള്ള മൂന്ന് മണ്ഡലങ്ങൾ എന്നിവയും ഉണ്ടാക്കണം.

ആസനം ദ്വാദശാര്ണേന തത്ര സ്ഥാപ്യ ശിലാം യജേത്। വ്യസ്തേന ച സമസ്തേന സ്വബീജേന യജേത് ക്രമാത്

പന്ത്രണ്ടു അരം ഉള്ള ആസനത്തിൽ ശില സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം; വേർതിരിച്ച്‌യും ഒന്നിച്ചും തനതായ ബീജമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ക്രമത്തിൽ പൂജിക്കണം.

പൂര്വാദാവഥ വേദാദ്യൈര്ഗായത്രീഭ്യാം ജിതാദിനാ। പ്രണവേനാര്ച്ചയേത് പഞ്ചാന്മുദ്രാസ്തിസ്രഃ പ്രദര്ശയേത്

കിഴക്കോട്ട് തുടങ്ങി വേദങ്ങളും ഗായത്രിയും ജിതാദി മന്ത്രങ്ങളുമായി അഞ്ചു രൂപങ്ങൾ പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച്‌ പൂജിക്കണം; മൂന്നു മുദ്രകളും കാണിക്കണം.

വിഷ്വക്‌സേനസ്യ ചക്രസ്യ ക്ഷേത്രപാലസ്യ ദര്ശയേത്। ശാലഗ്രാമസ്യ പ്രഥമാ പൂജാഥോ നിഷ്ഫലോച്യതേ

വിശ്വക്സേനനും ചക്രവും ക്ഷേത്രപാലകനും വേണ്ടിയുള്ള മുദ്രകൾ കാണിക്കണം; ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ ആദ്യ പൂജയ്ക്ക് ഫലം ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് പറയുന്നു.

പൂര്വവത് ഷോഡശാരഞ്ച സപദ്മം മണ്ഡലം ലിഖേത്। ശങ്ഖചക്രഗദാഖഡ്‌ഗൈര്ഗുര്വാദ്യം പൂര്വംവദ്യജേത്

മുമ്പുപോലെ പതിനാറു അരം ഉള്ള മണ്ഡലവും കമലവും വരയ്ക്കണം; ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, ഖഡ്ഗം എന്നിവയുമായി ആദ്യം ഗുരുവിനെയും മറ്റുള്ളവരെയും പൂജിക്കണം.