അഗ്നിപുരാണമ്

തര്ജ്ജന്യനാമികാ ചൈവ തസ്മാദര്ദ്ധാങ്ഗുലം വിനാ। കനിഷ്ഠാങ്ഗുഷ്ഠകൌ കാര്യൌ ചതുരങ്ഗുലമ്മിതൌ

തരജ്ജനി, നാമിക എന്നീ വിരലുകൾക്ക് പകുതി വിരൽവീതം കുറവായിരിക്കണം. കനിഷ്ഠയും അങ്ങൂഷ്ഠവും നാല് വിരൽവീതം വീതം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം.

ദ്വിപര്വോങഗുഷ്ഠകഃ കാര്യഃ ശേഷാംഗുല്യസ്ത്രിപര്വികാഃ। സര്വാസാം പര്വണോര്ദ്ധേന നഖമാനം വിധീയതേ

അംഗൂഷ്ഠത്തിന് രണ്ട് സന്ധികൾ വേണം. ശേഷിക്കുന്ന വിരലുകൾക്ക് മൂന്ന് സന്ധികൾ വീതം വേണം. എല്ലാ സന്ധികളുടെ മുകളിൽ നഖത്തിന്റെ അളവ് നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു.

വക്ഷസോ യത് പ്രമാണന്തു ജഠരം തത്‌പ്രമാണതഃ। അങ്‌ഗുലൈകം ഭവേന്നാഭീ വേധേന ച പ്രമാണതഃ

നെഞ്ചിന്റെ അളവാണ് വയറിന്റെ അളവും. നാഭിയുടെ വ്യാസം ഒരു വിരൽവീതം ആകണം.

തതോ മേഢ്രാന്തരം കാര്യം താലമാത്രം പ്രമാണതഃ। നാഭിമധ്യേ പരീണാഹോ ദ്വിചത്വാരിംശദങ്ഗുലൈഃ

അതിനുശേഷം മേധ്രം വരെ അകലം ഒരു താളം അളവാകണം. നാഭിയുടെ മധ്യഭാഗത്ത് ചുറ്റളവ് നാൽപ്പത്തിരണ്ട് വിരൽവീതം ആകണം.

അന്തരം സ്തനയോഃ കാര്യ്യം താലമാത്രം പ്രമാണതഃ। ചിവുകൌ യവമാനൌ തു മണ്ഡലം ദ്വിപദം ഭവേത്

സ്തനങ്ങൾക്കിടയിലെ അകലം ഒരു താളം അളവാകണം. മുലകുത്തുകൾ യവദാന്യമായിരിക്കണം. അതിന്റെ ചുറ്റളവ് രണ്ട് വിരൽവീതം ആകണം.

ചതുഃ ഷഷ്ട്യങ്ഗുലം കാര്യം വേഷ്ടനം വക്ഷസഃ സ്ഫുടമ്। ചതുര്മുഖഞ്ച തദധോവേഷ്ടനം പരികീര്ത്തിതമ്

നെഞ്ച് ചുറ്റി അളക്കുന്ന അളവ് അറുപത്തിനാലു വിരൽവീതം ആകണം. അതിന് താഴെയുള്ള ചുറ്റളവ് നാലുമുഖ രൂപത്തിന് അങ്ങനെ തന്നെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

പരിണാഹസ്തഥാ കട്യാ ചതുഃ പഞ്ചാശദങ്ഗുലൈഃ। വിസ്താരശ്ചോരുമൂലേ തു പ്രോച്യതേ ദ്വാദശാങ്ഗുലഃ

കമരിന്റെ ചുറ്റളവ് അമ്പത്തിനാലു വിരൽവീതം ആകണം. ഉരുക്കളുടെ അടിവരയിൽ വീതി പന്ത്രണ്ട് വിരൽവീതം ആകണം.

തസ്മാദഭ്യധികം മധ്യേ തതോ നിമ്നതരം ക്രമാത്। വിസ്തൃതാഷ്ടാങ്ഗുലം ജാനുത്രിഗുണാ പരിണാഹതഃ

അവിടെ നിന്ന് മധ്യഭാഗം കൂടുതൽ വീതിയുള്ളതും, പിന്നെ കുറുകുകയും ചെയ്യുന്നു. മുട്ടിന്റെ ചുറ്റളവ് എട്ട് വിരൽവീതം മൂന്നു ഇരട്ടി ആകണം.

ജങ്ഘാ മധ്യേ തു വിസ്താരഃ സപ്താങ്ഗുല ഉദാഹൃതഃ। ത്രിഗുണാ പരിധിശ്ചാസ്യ ജങ്ഘാഗ്രം പഞ്ചവിസ്തരാത്

കാൽമുട്ടിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് വീതി ഏഴ് വിരൽവീതം ആകണം. അതിന്റെ ചുറ്റളവ് അതിന്റെ മൂന്നു ഇരട്ടി ആകണം. കാൽമുട്ടിന്റെ അറ്റം അഞ്ച് വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതായിരിക്കണം.

ത്രിഗുണാ പരിധിസ്ചാസ്യ പാദൌ താലപ്രമാണകൌ। ആയാമാദുത്ഥിതൌ പാദൌ ചതുരങ്ഗുലമേവ ച

അതിന്റെയും ചുറ്റളവ് അതിന്റെ മൂന്നു ഇരട്ടി ആകണം. കാലുകൾ താളം അളവിൽ അളക്കണം. കാലുകൾ ഉയർത്തിയപ്പോൾ നാലു വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതായിരിക്കണം.

ഗുല്ഫാത് പൂര്വം തു കര്ത്തവ്യം പ്രമാണാച്ചതുരങ്ഗേലമ്। ത്രികലം വിസ്തൃതൌ പാദൌ ത്ര്യങ്ഗുലോ ഗുഹ്യകഃ സ്മൃതഃ

കുക്ഷിയുടെ മുമ്പിൽ നാലു വിരൽവീതം അളവിൽ വേണം. കാലുകൾക്ക് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വീതി വേണം. കുതികാൽ മൂന്ന് വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതായാണ് പറയുന്നത്.

പഞ്ചാങ്ഗുലന്തു നാഹോസ്യ ദീര്ഘാ തദ്വത് പ്രദേശിനീ। അഷ്ടമാഷ്ടാംശതോ ന്യൂതാഃ ശേഷാങ്ഗുല്യഃ ക്രമേണ തു

വലിയ വിരലും അതുപോലെ അടുത്തവിരലും അഞ്ച് വിരൽവീതം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം. ശേഷിക്കുന്ന വിരലുകൾ ഓരോന്നും ഒരു എട്ടാം ഭാഗം കുറവായിരിക്കണം.

സപാദാങ്ഗുലമുത്തസേധമങഗുഷ്ഠസ്യ പ്രകീര്ത്തിതമ്। യവോനമങ്ഗുലം കാര്യമങ്ഗുഷ്ഠസ്യ നഖം തഥാ

അംഗൂഷ്ഠത്തിന്റെ മുകളിൽ നഖം ഒരു വിരൽവീതം കാൽഭാഗം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം. അതിന്റെ നഖം യവദാന്യമായിരിക്കണം.

അര്ദ്ധാങ്ഗുലം തഥാന്യാസാം ക്രമാന് ന്യൂനം തു കാരയേത്। ത്ര്യങ്ഗുലൌ വൃഷണൌ കാര്യൌ മേഢ്രം തു ചതുരങ്ഗുമ്

മറ്റുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ഓരോന്നും അര അളവ് വീതം കുറച്ച് നിർമ്മിക്കണം. വൃക്കകൾക്ക് മൂന്നു വിരൽ അളവും ലിംഗത്തിന് നാല് വിരൽ അളവും വേണം.

പരിണാഹോത്ര കോഷാഗ്രം കര്ത്തവ്യഞ്ചതുരങ്ഗുലമ്। ഷഡങ്ഗുലപരീണാഹൌ വൃഷണൌ പരികീര്ത്തിതൌ

അണ്ഡത്തിന്റെ അഗ്രം നാലു വിരൽ അളവിൽ ഉണ്ടാക്കണം. വൃക്കകൾക്ക് ആറ് വിരൽ ചുറ്റളവാണ് പറയുന്നത്.

പ്രതിമാ ഭൂഷണാഢ്യാ സ്യാദേതദുദ്ദേശലക്ഷണമ്। അനയൈവ ദിശാ കാര്യം ലോകേ ദൃഷ്ട്വാ തു ലക്ഷണമ്

പ്രതിമയെ അലങ്കാരങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം; ഇതാണ് അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ. ലോകത്തിൽ കാണുന്ന രൂപങ്ങൾ നോക്കി ഇതുപോലെ തന്നെ നിർമ്മിക്കണം.

ദക്ഷിണേ തു കരേ ചക്രമധസ്താത് പദ്മമേവ ച। വാമേ ശങ്ഖം ഗദീദസിതദ്വാസുദേവസ്യ ലക്ഷണാത്

വലത് കൈയിൽ ചക്രവും അതിന് താഴെ ഒരു താമരയും ഇടത് കൈയിൽ ശംഖും ഗദയും ഇരുണ്ട വസ്ത്രം ധരിച്ച വാസുദേവന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകാരം വയ്ക്കണം.

ശ്രീപുഷ്ടീ ചാപി കര്ത്തവ്യേ പദ്മവീണാകരാന്വിതേ। ഊരുമാത്രോച്ഛിതായാമേ മാലാവിദ്യാധരൌ തഥാ

ശ്രീയും പുഷ്ടിയും താമരയും വീണയും കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട്, ഉരുക്കളോളം ഉയരമുള്ള കാലുകളും, മാലയും ജ്ഞാനം കൈവശം വയ്ക്കുന്നവരും ഉണ്ടാക്കണം.

പ്രഭാമണ്ഡലസംസ്ഥൌ തൌ പ്രഭാ ഹസ്ത്യാദിഭൂഷണാ। പദ്മാഭം പാദപീഠന്തു പ്രതിമാസ്വേവമാചരേത്

അവരെ പ്രകാശമണ്ഡലത്തിനുള്ളിൽ വയ്ക്കണം; ആഭരണങ്ങളും കാന്തിയും ആനകളെപ്പോലുള്ള ഭംഗിയും വേണം. പാദപീഠം താമരപോലെയായിരിക്കണം; പ്രതിമകൾക്ക് ഇതുപോലെ ചെയ്യണം.

ഭഗവാനുവാച പിണ്ഡികാലക്ഷണം വക്ഷ്യേ ദൈര്ഘ്യൈണ പ്രതിമാസമാ। ഉച്ഛായം പ്രതിമാര്ദ്ധന്തു ചതുഃ ഷഷ്ടിപുടാം ച താമ്

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പീഠത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു; അതിന്റെ നീളം പ്രതിമയോടു സമം, ഉയരം പ്രതിമയുടെ പാതിയും വീതി നാല് അല്ലെങ്കിൽ അറുപത് അളവുമാണ്.

ത്യക്ത്വാ പങ്‌ക്തിദ്വയം ചാധസ്തദൂദ്‌ര്ധ്വം യത്തു കോഷ്ഠകമ്। സമന്താദുഭയോഃ പാര്ശ്വേ അന്തസ്ഥം പരിമാര്ജയേത്

രണ്ടു വരികൾ താഴെയും മുകളിലും ഒഴിവാക്കി, അകത്തുള്ള ഭാഗം ഇരുവശത്തും ചുറ്റും നന്നായി തേച്ചു മിനുക്കണം.

ഊദ്‌ര്ധ്വം പങ്‌ക്തിദ്വയം ത്യക്ത്വാ അധസ്താദ് യത്തു കോഷ്ഠകമ്। അന്തഃ സമ്മാര്ജയേത് യത്നാത് പാര്ശ്വയോരുഭയോഃ സമമ്

മുകളിൽ രണ്ടു വരികൾ ഒഴിവാക്കി, താഴെയുള്ള കുഹരഭാഗം അകത്തു നിന്ന് ഇരുവശത്തും സമമായി സൂക്ഷ്മമായി തേച്ചു മിനുക്കണം.

തയോര്മധ്യഗതൌ തത്ര ചതുഷ്കൌ മാര്ജയേത്തതഃ। ചതുര്ദ്ധാ ഭാജയിത്വാ തു ഊദ്‌ര്ധ്വപങ്‌ക്തിദ്വയം ബുധഃ

അവയുടെ നടുവിൽ നാലു ഭാഗങ്ങൾ തേച്ചു മിനുക്കണം; മുകളിലുള്ള രണ്ടു വരികൾ നാലായി വിഭജിച്ച് ജ്ഞാനികൾ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.

മേഖലാ ഭാഗമാത്രാ സ്യാത് ഖാതം തസ്യാര്ദ്ധമാനതഃ। ഭാഗം ഭാഗം പരിത്യജ്യ പാര്ശ്വയോരുഭയോഃ സമമ്

മെഖല ഒരു ഭാഗം അളവിൽ ഉണ്ടാക്കണം; അതിന്റെ കുഴി അതിന്റെ പാതി അളവിൽ വേണം. ഓരോ ഭാഗവും വിട്ട് ഇരുവശത്തും സമമായി വേണം.

ദത്ത്വാ ചൈകം പദം ബാഹ്യേ പ്രമാണം കാരയേദ് ബുധഃ। ത്രിഭാഗേണ ച ബാഗസ്യാഗ്രേ സ്യാത്തോയവിനിര്ഗമഃ

പുറത്ത് ഒരു അടി അളവ് കൊടുത്ത് ജ്ഞാനികൾ അളവ് നിർണ്ണയിക്കണം; ഭാഗത്തിന്റെ മുന്നിൽ മൂന്നു വിഭാഗത്തിൽ വെള്ളം പുറത്തേക്കു പോകാനുള്ള വഴിയുണ്ടാകണം.

നാനാപ്രകാരഭേദേന ഭദ്രേയം പിണ്ഡികാ ശുഭാ। അഷ്ടതാലാ തു കര്ത്തവ്യാ ദേവീ ലക്ഷ്മീസ്തഥാ സ്ത്രിയഃ

ഈ ശുഭമായ പീഠം പലവിധത്തിൽ നിർമ്മിക്കാം; ദേവി ലക്ഷ്മിക്കും സ്ത്രീകൾക്കും എട്ടു താള അളവിൽ ഉണ്ടാക്കണം.

ഭ്രുവൌ യവാധികേ കാര്യ്യേ യവഹീനാ തു നാസികാ। ഗോലകേനാധികം വക്ത്രമൂദ്‌ര്ധ്വം തിര്യ്യഗ്വിവര്ജിതമ്

കണ്ണ് മീതെ കണിക കുറച്ച് നീളത്തിൽ ഭ്രൂകൾ ഉണ്ടാക്കണം; മൂക്ക് അതിനേക്കാൾ കുറച്ച് അളവിൽ വേണം. മുഖം മുകളിലേക്ക് കൂടുതൽ വട്ടമായും അറ്റങ്ങൾ വെട്ടിത്തിരിയാതെ വേണം.

ആയതേ നയനേ കാര്യ്യം ത്രിഭാഗോനൈര്യവൈസ്ത്രിഭിഃ। തദര്ദ്ധേന തു വൈപുല്യം നേത്രയോഃ പരികല്പയേത്

കണ്ണുകൾ നീളമുള്ളതായും മൂന്നു യവം അളവിൽ വേണം; കണ്ണുകളുടെ വീതി അതിന്റെ പാതിയാകണം.

കര്ണപാശോഽധികഃ കാര്യ്യഃ സൃക്കണീസമസൂത്രതഃ। നമ്രം കലാവിഹീനന്തു കുര്യ്യാദംശദ്വയം തഥാ

ചവിട്ടിനോട് തുല്യമായും വലുതായും കാതിന്റെ ബന്ധം ഉണ്ടാക്കണം; രണ്ട് അധരങ്ങൾ വളഞ്ഞതും അലങ്കാരമില്ലാത്തതുമാകണം.