അഗ്നിപുരാണമ്

ഉച്ഛായാ ദ്വ്യങ്ഗുലം ചാഗ്രേ കരവീരോപമാഃ സ്മൃതാഃ। അന്തരം ചക്ഷുഷോഃ കാര്യം ചതുരങ്ഗുലമാനതഃ

അഗ്രഭാഗം രണ്ട് വിരൽ ഉയരമുള്ളതും കരവീരപൂവിനോട് സാമ്യമുള്ളതുമാണ്. കണ്ണുകൾക്കിടയിലെ ഇടം നാലു വിരൽ ചായത്തിൽ അളക്കണം.

ദ്വ്യങ്ഗുലം ചാക്ഷികോണം ച ദ്വ്യങ്ഗുലം ചാന്തരം തയോഃ। താരാ നേത്രത്രിഭാഗേണ ദൃക്‌താരാ പഞ്ചമാംശികാ

കണ്ണിന്റെ കോണുകൾ രണ്ട് വിരൽ വീതിയും, അവയ്ക്കിടയിലെ ഇടവും രണ്ട് വിരൽ വീതിയുമാണ്. കണ്ണിന്റെ കണിക മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചപ്പോൾ, കണിക അഞ്ചിൽ ഒരു ഭാഗമാണ്.

ത്ര്യങ്ഗുലം നേത്രവിസ്താരം ദ്രോണീ ചാര്ദ്ധാങ്ഗുലാ മതാ। തത്‌പ്രമാണാ ഭ്രുവോര്ലേഖാ ഭ്രുവൌ ചൈവ സമേ മതേ

കണ്ണിന്റെ വീതി മൂന്ന് വിരൽ, കണ്ണ് കുഴി പാതി വിരൽ അളവാണ്. ഭ്രൂവിന്റെ രേഖയും അതേ അളവിലാണ്, ഭ്രൂകൾ തമ്മിൽ തുല്യവുമാണ്.

ഭ്രൂമധ്യം ദ്വ്യങ്ഗുലം കാര്യം ഭ്രൂദൈര്ഘ്യം ചതുരങ്ഗുലമ് । ഷട്‌ത്രിംശദങ്ഗുലായാമമ്മസ്തകസ്യ തു വേഷ്ടനമ്

ഭ്രൂകൾക്കിടയിലെ ഇടം രണ്ട് വിരൽ, ഭ്രൂവിന്റെ നീളം നാല് വിരൽ. തലയുടെ ചുറ്റളവ് മുപ്പത്താറ് വിരലാണ്.

മൂര്ത്തീനാം കേശവാദീനാം ദ്വാത്രിംശദ്വേഷ്ടനം ഭവേത്। പഞ്ച നേത്രാ ത്വധോഗ്രീവാ വിസ്താരദ്വേഷ്ടനം പുനഃ

കേശവനു തുടങ്ങി മറ്റു രൂപങ്ങൾക്കു ചുറ്റളവ് മുപ്പത്തിരണ്ട് വിരലാണ്. അഞ്ചു കണ്ണും ഭയങ്കരമായ കഴുത്തുമുള്ളവയ്ക്കു വീതിയിലും അളക്കണം.

ത്രിഗുണം തു ഭവേദൂദ്ധര്വം വിസ്തൃതാഷ്ടാങ്ഗുലം പുനഃ। ഗ്രീവാത്രിഗുണമായാമം ഗ്രീവാവക്ഷോന്തരം ഭവേത്

കഴുത്തിന്റെ വീതി മൂന്നിരട്ടി ആയിരിക്കണം, അതിന്റെ നീളം എട്ട് വിരൽവീതം വേണം. കഴുത്തിന്റെ നീളം അതിന്റെ വീതി മൂന്നിരട്ടി ആയിരിക്കണം. കഴുത്തും നെഞ്ചും തമ്മിലുള്ള അകലം അങ്ങനെ തന്നെ അളക്കണം.

സ്കന്ദാവഷ്ടാങ്ഗുലൌ കാര്യൌ ത്രികലാവംശകൌ ശുഭൌ। സപ്തനേത്രൌ സ്മൃതൌ ബാഹൂ പ്രവാഹൂ ഷോഡശാങ്ഗുലൌ

തോൾ എട്ട് വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതും, മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതും, ശുഭമായ അടയാളങ്ങളോടെയും ആയിരിക്കണം. കൈകൾക്ക് ഏഴ് സന്ധികൾ ഉണ്ടെന്നും, കൈമുട്ട് മുതൽ കൈവരെയുള്ള ഭാഗം പതിനാറ് വിരൽവീതം നീളമുള്ളതുമാണ്.

ത്രികലൌ വിസ്തൃതൌ ബാഹൂ പ്രവാഹൂ ചാപി തത്‌സമൌ। ബാഹുദണ്ഡോദ്ധ്‌ര്വതോ ജ്ഞേയഃ പരിണാഹഃ കലാ നവ

കൈകൾക്കും കൈമുട്ട് മുതൽ കൈവരെയുള്ള ഭാഗത്തിനും മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വീതി വേണം. കൈയുടെ മുകളിൽ ചുറ്റളവ് ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി അളക്കണം.

നാഹഃ പ്രബാഹുമധ്യേ തു ഷോഡശാങ്ഗുല ഉച്യതേ। അഗ്രഹസ്തേ പരീണാഹോ ദ്വാദശാങ്ഗുല ഉച്യതേ

കൈമുട്ട് മധ്യഭാഗത്ത് ചുറ്റളവ് പതിനാറ് വിരൽവീതം വേണം. കൈയുടെ അറ്റത്ത് ചുറ്റളവ് പന്ത്രണ്ട് വിരൽവീതം വേണം.

വിസ്താരേണ കരതലം കീര്ത്തിതം തു ഷഡങ്ഗുലമ്। ദൈര്ഘ്യം സപ്താങ്ഗുലം കാര്യം മധ്യാ പഞ്ചാങ്ഗുലാ മതാ

കൈതലത്തിന്റെ വീതി ആറു വിരൽവീതം ആകണം. അതിന്റെ നീളം ഏഴ് വിരൽവീതം വേണം. നടുവിരൽ അഞ്ച് വിരൽവീതം നീളമുള്ളതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

തര്ജ്ജന്യനാമികാ ചൈവ തസ്മാദര്ദ്ധാങ്ഗുലം വിനാ। കനിഷ്ഠാങ്ഗുഷ്ഠകൌ കാര്യൌ ചതുരങ്ഗുലമ്മിതൌ

തരജ്ജനി, നാമിക എന്നീ വിരലുകൾക്ക് പകുതി വിരൽവീതം കുറവായിരിക്കണം. കനിഷ്ഠയും അങ്ങൂഷ്ഠവും നാല് വിരൽവീതം വീതം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം.

ദ്വിപര്വോങഗുഷ്ഠകഃ കാര്യഃ ശേഷാംഗുല്യസ്ത്രിപര്വികാഃ। സര്വാസാം പര്വണോര്ദ്ധേന നഖമാനം വിധീയതേ

അംഗൂഷ്ഠത്തിന് രണ്ട് സന്ധികൾ വേണം. ശേഷിക്കുന്ന വിരലുകൾക്ക് മൂന്ന് സന്ധികൾ വീതം വേണം. എല്ലാ സന്ധികളുടെ മുകളിൽ നഖത്തിന്റെ അളവ് നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു.

വക്ഷസോ യത് പ്രമാണന്തു ജഠരം തത്‌പ്രമാണതഃ। അങ്‌ഗുലൈകം ഭവേന്നാഭീ വേധേന ച പ്രമാണതഃ

നെഞ്ചിന്റെ അളവാണ് വയറിന്റെ അളവും. നാഭിയുടെ വ്യാസം ഒരു വിരൽവീതം ആകണം.

തതോ മേഢ്രാന്തരം കാര്യം താലമാത്രം പ്രമാണതഃ। നാഭിമധ്യേ പരീണാഹോ ദ്വിചത്വാരിംശദങ്ഗുലൈഃ

അതിനുശേഷം മേധ്രം വരെ അകലം ഒരു താളം അളവാകണം. നാഭിയുടെ മധ്യഭാഗത്ത് ചുറ്റളവ് നാൽപ്പത്തിരണ്ട് വിരൽവീതം ആകണം.

അന്തരം സ്തനയോഃ കാര്യ്യം താലമാത്രം പ്രമാണതഃ। ചിവുകൌ യവമാനൌ തു മണ്ഡലം ദ്വിപദം ഭവേത്

സ്തനങ്ങൾക്കിടയിലെ അകലം ഒരു താളം അളവാകണം. മുലകുത്തുകൾ യവദാന്യമായിരിക്കണം. അതിന്റെ ചുറ്റളവ് രണ്ട് വിരൽവീതം ആകണം.

ചതുഃ ഷഷ്ട്യങ്ഗുലം കാര്യം വേഷ്ടനം വക്ഷസഃ സ്ഫുടമ്। ചതുര്മുഖഞ്ച തദധോവേഷ്ടനം പരികീര്ത്തിതമ്

നെഞ്ച് ചുറ്റി അളക്കുന്ന അളവ് അറുപത്തിനാലു വിരൽവീതം ആകണം. അതിന് താഴെയുള്ള ചുറ്റളവ് നാലുമുഖ രൂപത്തിന് അങ്ങനെ തന്നെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

പരിണാഹസ്തഥാ കട്യാ ചതുഃ പഞ്ചാശദങ്ഗുലൈഃ। വിസ്താരശ്ചോരുമൂലേ തു പ്രോച്യതേ ദ്വാദശാങ്ഗുലഃ

കമരിന്റെ ചുറ്റളവ് അമ്പത്തിനാലു വിരൽവീതം ആകണം. ഉരുക്കളുടെ അടിവരയിൽ വീതി പന്ത്രണ്ട് വിരൽവീതം ആകണം.

തസ്മാദഭ്യധികം മധ്യേ തതോ നിമ്നതരം ക്രമാത്। വിസ്തൃതാഷ്ടാങ്ഗുലം ജാനുത്രിഗുണാ പരിണാഹതഃ

അവിടെ നിന്ന് മധ്യഭാഗം കൂടുതൽ വീതിയുള്ളതും, പിന്നെ കുറുകുകയും ചെയ്യുന്നു. മുട്ടിന്റെ ചുറ്റളവ് എട്ട് വിരൽവീതം മൂന്നു ഇരട്ടി ആകണം.

ജങ്ഘാ മധ്യേ തു വിസ്താരഃ സപ്താങ്ഗുല ഉദാഹൃതഃ। ത്രിഗുണാ പരിധിശ്ചാസ്യ ജങ്ഘാഗ്രം പഞ്ചവിസ്തരാത്

കാൽമുട്ടിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് വീതി ഏഴ് വിരൽവീതം ആകണം. അതിന്റെ ചുറ്റളവ് അതിന്റെ മൂന്നു ഇരട്ടി ആകണം. കാൽമുട്ടിന്റെ അറ്റം അഞ്ച് വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതായിരിക്കണം.

ത്രിഗുണാ പരിധിസ്ചാസ്യ പാദൌ താലപ്രമാണകൌ। ആയാമാദുത്ഥിതൌ പാദൌ ചതുരങ്ഗുലമേവ ച

അതിന്റെയും ചുറ്റളവ് അതിന്റെ മൂന്നു ഇരട്ടി ആകണം. കാലുകൾ താളം അളവിൽ അളക്കണം. കാലുകൾ ഉയർത്തിയപ്പോൾ നാലു വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതായിരിക്കണം.

ഗുല്ഫാത് പൂര്വം തു കര്ത്തവ്യം പ്രമാണാച്ചതുരങ്ഗേലമ്। ത്രികലം വിസ്തൃതൌ പാദൌ ത്ര്യങ്ഗുലോ ഗുഹ്യകഃ സ്മൃതഃ

കുക്ഷിയുടെ മുമ്പിൽ നാലു വിരൽവീതം അളവിൽ വേണം. കാലുകൾക്ക് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വീതി വേണം. കുതികാൽ മൂന്ന് വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതായാണ് പറയുന്നത്.

പഞ്ചാങ്ഗുലന്തു നാഹോസ്യ ദീര്ഘാ തദ്വത് പ്രദേശിനീ। അഷ്ടമാഷ്ടാംശതോ ന്യൂതാഃ ശേഷാങ്ഗുല്യഃ ക്രമേണ തു

വലിയ വിരലും അതുപോലെ അടുത്തവിരലും അഞ്ച് വിരൽവീതം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം. ശേഷിക്കുന്ന വിരലുകൾ ഓരോന്നും ഒരു എട്ടാം ഭാഗം കുറവായിരിക്കണം.

സപാദാങ്ഗുലമുത്തസേധമങഗുഷ്ഠസ്യ പ്രകീര്ത്തിതമ്। യവോനമങ്ഗുലം കാര്യമങ്ഗുഷ്ഠസ്യ നഖം തഥാ

അംഗൂഷ്ഠത്തിന്റെ മുകളിൽ നഖം ഒരു വിരൽവീതം കാൽഭാഗം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം. അതിന്റെ നഖം യവദാന്യമായിരിക്കണം.

അര്ദ്ധാങ്ഗുലം തഥാന്യാസാം ക്രമാന് ന്യൂനം തു കാരയേത്। ത്ര്യങ്ഗുലൌ വൃഷണൌ കാര്യൌ മേഢ്രം തു ചതുരങ്ഗുമ്

മറ്റുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ഓരോന്നും അര അളവ് വീതം കുറച്ച് നിർമ്മിക്കണം. വൃക്കകൾക്ക് മൂന്നു വിരൽ അളവും ലിംഗത്തിന് നാല് വിരൽ അളവും വേണം.

പരിണാഹോത്ര കോഷാഗ്രം കര്ത്തവ്യഞ്ചതുരങ്ഗുലമ്। ഷഡങ്ഗുലപരീണാഹൌ വൃഷണൌ പരികീര്ത്തിതൌ

അണ്ഡത്തിന്റെ അഗ്രം നാലു വിരൽ അളവിൽ ഉണ്ടാക്കണം. വൃക്കകൾക്ക് ആറ് വിരൽ ചുറ്റളവാണ് പറയുന്നത്.

പ്രതിമാ ഭൂഷണാഢ്യാ സ്യാദേതദുദ്ദേശലക്ഷണമ്। അനയൈവ ദിശാ കാര്യം ലോകേ ദൃഷ്ട്വാ തു ലക്ഷണമ്

പ്രതിമയെ അലങ്കാരങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം; ഇതാണ് അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ. ലോകത്തിൽ കാണുന്ന രൂപങ്ങൾ നോക്കി ഇതുപോലെ തന്നെ നിർമ്മിക്കണം.

ദക്ഷിണേ തു കരേ ചക്രമധസ്താത് പദ്മമേവ ച। വാമേ ശങ്ഖം ഗദീദസിതദ്വാസുദേവസ്യ ലക്ഷണാത്

വലത് കൈയിൽ ചക്രവും അതിന് താഴെ ഒരു താമരയും ഇടത് കൈയിൽ ശംഖും ഗദയും ഇരുണ്ട വസ്ത്രം ധരിച്ച വാസുദേവന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകാരം വയ്ക്കണം.

ശ്രീപുഷ്ടീ ചാപി കര്ത്തവ്യേ പദ്മവീണാകരാന്വിതേ। ഊരുമാത്രോച്ഛിതായാമേ മാലാവിദ്യാധരൌ തഥാ

ശ്രീയും പുഷ്ടിയും താമരയും വീണയും കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട്, ഉരുക്കളോളം ഉയരമുള്ള കാലുകളും, മാലയും ജ്ഞാനം കൈവശം വയ്ക്കുന്നവരും ഉണ്ടാക്കണം.

പ്രഭാമണ്ഡലസംസ്ഥൌ തൌ പ്രഭാ ഹസ്ത്യാദിഭൂഷണാ। പദ്മാഭം പാദപീഠന്തു പ്രതിമാസ്വേവമാചരേത്

അവരെ പ്രകാശമണ്ഡലത്തിനുള്ളിൽ വയ്ക്കണം; ആഭരണങ്ങളും കാന്തിയും ആനകളെപ്പോലുള്ള ഭംഗിയും വേണം. പാദപീഠം താമരപോലെയായിരിക്കണം; പ്രതിമകൾക്ക് ഇതുപോലെ ചെയ്യണം.