അഗ്നിപുരാണമ്

ശിലാം കൃത്വാ പിണ്ഡികാര്ഥം കിഞ്ചിന്ന്യൂനാന്തു കല്പയേത്। രഥേ സ്ഥാപ്യ സമാനീയ സവസ്ത്രാം കാരുവേശ്മനി। പൂജയിത്വാഥ ഘടയേത് പ്രതിമാം സ തു കര്മ്മകൃത്

പിണ്ഡികയ്ക്കായി ശില രൂപപ്പെടുത്തി, അല്പം താഴ്ന്നതാക്കണം. അതു രഥത്തിൽ വെച്ച്, വസ്ത്രം പൊതിഞ്ഞ്, ശില്പിയുടെ ശാലയിൽ കൊണ്ടുവരണം. പൂജിച്ചശേഷം, ശില്പി പ്രതിമ നിർമ്മിക്കണം.

ഭഗവാനുവാച വാസുദേവാദിപ്രതിമാലക്ഷണം പ്രവദാമി തേ। പ്രാസാദസ്യോത്തരേ പൂര്വമുഖീം വാ ചോത്താരാനനാമ്

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: വാസുദേവൻ തുടങ്ങിയ പ്രതിമകളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ അവയെ കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ മുഖം നോക്കി സ്ഥാപിക്കണം.

സംസ്ഥാപ്യ പൂജ്യ ച ബലിം ദത്ത്വാഥോ മധ്യസൂത്രകമ്। ശില്പീ തു നവധാ വിഭജ്യ നവമേംഽശകേ

സ്ഥാപിച്ചു പൂജിച്ച്, ബലി അർപ്പിച്ചശേഷം, നടുവിൽ സൂത്രം ഇടണം. ശില്പി അതിനെ ഒമ്പതായി വിഭജിച്ച്, ഒമ്പതാം ഭാഗത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം.

സൂര്പഭക്തൈഃ ശിലായാം തു ഭാഗം സ്വാങ്ഗുലമുച്യതേ। ദ്വ്യങ്ഗുലം ഗോലകം നാമ്നാ കാലനേത്രം തദുച്യതേ

ശിലയിൽ സൂർപ്പം കൊണ്ട് അളക്കുന്ന ഭാഗം ഒരു വിരൽവീതി എന്നു പറയുന്നു. രണ്ട് വിരൽവീതി ഉള്ള ഗോലാകാര ഭാഗം കാലനേത്രം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ഭാഗമേകം ത്രിദാ ഭക്ത്വാ പാര്ഷ്ണിഭാഗം പ്രാകല്പയേത്। ഭാഗമേകം തഥാ ജാനൌ ഗ്രീവായാം ഭാഗമേവ ച

ഒരു ഭാഗം മൂന്നു ആയി വിഭജിച്ച്, പാദത്തിന്റെ പൃഷ്ടഭാഗം ഒരുക്കണം. അതുപോലെ, ഒരു ഭാഗം മുട്ടിനും, ഒരു ഭാഗം കഴുത്തിനും നൽകണം.

മുകുടം താലമാത്രം സ്യാത്താലമാത്രം തഥാ മുഖമ്। താലേനൈകേന കണ്ഠന്തു താലേന ഹൃദയം തഥാ

മുകുട് ഒരു താളം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം; മുഖവും അതുപോലെയാണ്. കഴുത്തും ഹൃദയവും ഓരോന്നും ഒരു താളം നീളമുള്ളതായിരിക്കണം.

നാഭിമേഢ്രാന്തരന്താലം ദ്വിതാലാവൂരുകൌ തഥാ। താലദ്വയേന ജങ്ഘാ സ്യാത് സൂത്രാണി ശ്രൃണു സാമ്പ്രതമ്

നാഭി മുതൽ മേഢ്രം വരെ ഒരു താളം നീളമാണ്. ഉരുക്കൾക്ക് രണ്ട് താളം, കാലുകൾക്ക് രണ്ട് താളം നീളം വേണം. ഇനി അളവുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

കാര്യ്യം സൂത്രദ്വയം പാദേ ജങ്ഘാമധ്യേ തഥാപരമ്। ജാനൌ സൂത്രദ്വയം കാര്യ്യമൂരുമധ്യേ തഥാപരമ്

കാൽപാദത്തിൽ രണ്ട് നൂൽകെട്ടുകൾ ഇടണം, പിന്നെ കാൽമധ്യത്തിൽ മറ്റൊന്ന്. മുട്ടിൽ രണ്ട് നൂൽകെട്ടുകൾ വേണം, ഉരുവിന്റെ മധ്യത്തിൽ മറ്റൊന്ന് കൂടി വേണം.

മേഢ്രേ തഥാപരം കാര്യ്യം കട്യാം സൂത്രന്തഥാപരമ്। മേഖലാബന്ധസിദ്ധ്യര്ഥം നാഭ്യാം ചൈവാപരന്തഥാ

മൂത്രേന്ദ്രിയത്തിൽ മറ്റൊരു നൂൽകെട്ട് ഇടണം, അരയിൽ മറ്റൊന്ന് വേണം. മേഖല സുഖമായി കെട്ടാൻ, നാഭിയിൽ മറ്റൊരു നൂൽകെട്ട് വേണം.

ഹൃദയേ ച തഥാ കാര്യ്യം കണ്ഠേ സൂത്രദ്വയം തഥാ। ലലാടേ ചാപരം കാര്യം മസ്തകേ ച തഥാപരമ്

ഹൃദയത്തിൽ ഒരു നൂൽകെട്ട് ഇടണം, കഴുത്തിൽ രണ്ട് നൂൽകെട്ടുകൾ വേണം. നെറ്റിയിൽ മറ്റൊന്ന്, തലമുടി മുകളിൽ മറ്റൊന്ന് വേണം.

മുകുടോപരി കര്ത്തവ്യം സൂത്രമേകം വിചക്ഷണൈഃ। സൂത്രാണ്യൂദ്‌ര്ധ്വം പ്രദേയാനി സപ്തൈവ കമലോദ്ഭവ

മുകുടത്തിന്റെ മുകളിൽ ഒരു നൂൽകെട്ട് ജ്ഞാനികൾ ഇടണം. കമലജനനായവാ, മുകളിൽ ഏഴ് നൂൽകെട്ടുകൾ വേണം.

കക്ഷാത്രികാന്തരേണൈവ ഷട് സൂത്രാണി പ്രദാപയേത്। മധ്യസൂത്രം തു സന്ത്യജ്യ സൂത്രാണ്യേവ നിവേദയേത്

മൂന്ന് കക്ഷങ്ങളിൽ ഇടയിലൂടെ ആറ് നൂൽകെട്ടുകൾ ഇടണം. മധ്യത്തിലുള്ളത് ഒഴിവാക്കി, മറ്റുള്ളവ മാത്രം സമർപ്പിക്കണം.

ലലാടം നാസികാവക്ത്രം കര്ത്തവ്യഞ്ചതുരങ്ഗുലമ്। ഗ്രീവാകര്ണൌ തു കര്ത്തവ്യൌ ആയാമാച്ചതുരങ്ഗുലൌ

നെറ്റി, മൂക്ക്, വായ് ഇവ നാലു വിരൽ നീളത്തിൽ ഉണ്ടാകണം. കഴുത്തും കാതും നാലു വിരൽ നീളത്തിൽ വേണം.

ദ്വ്യങ്ഗുലേ ഹനുകേ കാര്യ്യേ വിസ്താരാച്ചിവുകന്തഥാ। അഷ്ടാങ്ഗുലം ലലാടന്തു വിസ്താരേണ പ്രകീത്തിംതമ്

താടിയും താടിയോടു ചേർന്ന ഭാഗവും രണ്ട് വിരൽ വീതിയിലാണ് വേണം. നെറ്റി എട്ട് വിരൽ വീതിയിലാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.

പരേണ ദ്വ്യങ്ഗുലൌ ശങ്ഖൌ കര്ത്തവ്യാവലകാന്വിതൌ। ചതുരങ്ഗുലമാഖ്യാതമന്തരം കര്ണനേത്രയോഃ

ശംഖങ്ങൾ രണ്ട് വിരൽ വീതിയിലും അലങ്കാരങ്ങളോടും കൂടിയവയുമാകണം. കാതും കണ്ണും തമ്മിലുള്ള ഇടം നാലു വിരൽ അളവാണ്.

ദ്വ്യങ്ഗുലൌ പൃഥുകൌ കര്ണൌ കര്ണാപാങ്ഗാര്ദ്ധംപഞ്ച മേ। ഭ്രൂസഭേന തു സൂത്രേണ കര്ണക്ഷോത്രം പ്രകീത്തിതമ്

കാതുകൾ രണ്ട് വിരൽ വീതിയിലും, പുറംപകുതി എനിക്ക് അഞ്ചാണ്. കാതിന്റെ തുറവു ഭ്രൂവിന്റെ അളവിലാണ് പറയുന്നത്.

വിദ്ധം ഷഡങ്ഗുലം കര്ണമവിദ്ധഞ്ചതുരങ്ഗുലമ്। ചിവുകേന സമം വിദ്ധമവിദ്ധം വാ ഷഡങ്ഗുലമ്

കുത്തിയ കാത് ആറു വിരൽ നീളവും, കുത്താത്തത് നാലു വിരൽ നീളവുമാണ്. കുത്തിയ കാത് താടിയോടു തുല്യവും, കുത്താത്തത് ആറു വിരൽ നീളവുമാണ്.

ഗന്ധപാത്രം തഥാവര്ത്തം ശഷ്കുലീം കല്വയേത്തഥാ। ദ്വ്യങ്ഗുലേഗധരഃ കാര്യസ്തസ്യാര്ദ്ധേനോത്തരാധരഃ

സുഗന്ധപാത്രം, വട്ടം, ശഷ്കുലി എന്നിവ ഉണ്ടാക്കണം. മുകളിലത്തെ ചുണ്ടു രണ്ട് വിരൽ നീളവും, താഴത്തെ ചുണ്ടു അതിന്റെ പാതിയും വേണം.

അര്ദ്ധാങ്ഗുലം തഥാ നേത്രം വക്ത്രന്തു ചതുരങ്ഗുലമ്। ആയാമേന തു വൈപുല്യാത് സാര്ദ്ധമങ്ഗുലമുച്യതേ

കണ്ണ് പാതി വിരൽ നീളവും, വായ് നാല് വിരൽ നീളവുമാണ്. നീളം വീതി എന്നിവ ഒന്നര വിരൽ അളവാണ്.

അചവ്യാത്തമേവം സ്യാദ്വക്ത്രം വ്യാത്തം ദ്വ്യങ്ഗുലമിഷ്യതേ। നാസാവംശസമുച്ഛായം മൂലേ ത്വേകാങ്ഗുലം മതമ്

അടച്ച വായ് ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്; തുറന്ന വായ് രണ്ട് വിരൽ നീളവാണെന്ന് കരുതുന്നു. മൂക്കിന്റെ അടിയിൽ ഒരു വിരൽ അളവാണ്.

ഉച്ഛായാ ദ്വ്യങ്ഗുലം ചാഗ്രേ കരവീരോപമാഃ സ്മൃതാഃ। അന്തരം ചക്ഷുഷോഃ കാര്യം ചതുരങ്ഗുലമാനതഃ

അഗ്രഭാഗം രണ്ട് വിരൽ ഉയരമുള്ളതും കരവീരപൂവിനോട് സാമ്യമുള്ളതുമാണ്. കണ്ണുകൾക്കിടയിലെ ഇടം നാലു വിരൽ ചായത്തിൽ അളക്കണം.

ദ്വ്യങ്ഗുലം ചാക്ഷികോണം ച ദ്വ്യങ്ഗുലം ചാന്തരം തയോഃ। താരാ നേത്രത്രിഭാഗേണ ദൃക്‌താരാ പഞ്ചമാംശികാ

കണ്ണിന്റെ കോണുകൾ രണ്ട് വിരൽ വീതിയും, അവയ്ക്കിടയിലെ ഇടവും രണ്ട് വിരൽ വീതിയുമാണ്. കണ്ണിന്റെ കണിക മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചപ്പോൾ, കണിക അഞ്ചിൽ ഒരു ഭാഗമാണ്.

ത്ര്യങ്ഗുലം നേത്രവിസ്താരം ദ്രോണീ ചാര്ദ്ധാങ്ഗുലാ മതാ। തത്‌പ്രമാണാ ഭ്രുവോര്ലേഖാ ഭ്രുവൌ ചൈവ സമേ മതേ

കണ്ണിന്റെ വീതി മൂന്ന് വിരൽ, കണ്ണ് കുഴി പാതി വിരൽ അളവാണ്. ഭ്രൂവിന്റെ രേഖയും അതേ അളവിലാണ്, ഭ്രൂകൾ തമ്മിൽ തുല്യവുമാണ്.

ഭ്രൂമധ്യം ദ്വ്യങ്ഗുലം കാര്യം ഭ്രൂദൈര്ഘ്യം ചതുരങ്ഗുലമ് । ഷട്‌ത്രിംശദങ്ഗുലായാമമ്മസ്തകസ്യ തു വേഷ്ടനമ്

ഭ്രൂകൾക്കിടയിലെ ഇടം രണ്ട് വിരൽ, ഭ്രൂവിന്റെ നീളം നാല് വിരൽ. തലയുടെ ചുറ്റളവ് മുപ്പത്താറ് വിരലാണ്.

മൂര്ത്തീനാം കേശവാദീനാം ദ്വാത്രിംശദ്വേഷ്ടനം ഭവേത്। പഞ്ച നേത്രാ ത്വധോഗ്രീവാ വിസ്താരദ്വേഷ്ടനം പുനഃ

കേശവനു തുടങ്ങി മറ്റു രൂപങ്ങൾക്കു ചുറ്റളവ് മുപ്പത്തിരണ്ട് വിരലാണ്. അഞ്ചു കണ്ണും ഭയങ്കരമായ കഴുത്തുമുള്ളവയ്ക്കു വീതിയിലും അളക്കണം.

ത്രിഗുണം തു ഭവേദൂദ്ധര്വം വിസ്തൃതാഷ്ടാങ്ഗുലം പുനഃ। ഗ്രീവാത്രിഗുണമായാമം ഗ്രീവാവക്ഷോന്തരം ഭവേത്

കഴുത്തിന്റെ വീതി മൂന്നിരട്ടി ആയിരിക്കണം, അതിന്റെ നീളം എട്ട് വിരൽവീതം വേണം. കഴുത്തിന്റെ നീളം അതിന്റെ വീതി മൂന്നിരട്ടി ആയിരിക്കണം. കഴുത്തും നെഞ്ചും തമ്മിലുള്ള അകലം അങ്ങനെ തന്നെ അളക്കണം.

സ്കന്ദാവഷ്ടാങ്ഗുലൌ കാര്യൌ ത്രികലാവംശകൌ ശുഭൌ। സപ്തനേത്രൌ സ്മൃതൌ ബാഹൂ പ്രവാഹൂ ഷോഡശാങ്ഗുലൌ

തോൾ എട്ട് വിരൽവീതം വീതിയുള്ളതും, മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതും, ശുഭമായ അടയാളങ്ങളോടെയും ആയിരിക്കണം. കൈകൾക്ക് ഏഴ് സന്ധികൾ ഉണ്ടെന്നും, കൈമുട്ട് മുതൽ കൈവരെയുള്ള ഭാഗം പതിനാറ് വിരൽവീതം നീളമുള്ളതുമാണ്.

ത്രികലൌ വിസ്തൃതൌ ബാഹൂ പ്രവാഹൂ ചാപി തത്‌സമൌ। ബാഹുദണ്ഡോദ്ധ്‌ര്വതോ ജ്ഞേയഃ പരിണാഹഃ കലാ നവ

കൈകൾക്കും കൈമുട്ട് മുതൽ കൈവരെയുള്ള ഭാഗത്തിനും മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വീതി വേണം. കൈയുടെ മുകളിൽ ചുറ്റളവ് ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി അളക്കണം.

നാഹഃ പ്രബാഹുമധ്യേ തു ഷോഡശാങ്ഗുല ഉച്യതേ। അഗ്രഹസ്തേ പരീണാഹോ ദ്വാദശാങ്ഗുല ഉച്യതേ

കൈമുട്ട് മധ്യഭാഗത്ത് ചുറ്റളവ് പതിനാറ് വിരൽവീതം വേണം. കൈയുടെ അറ്റത്ത് ചുറ്റളവ് പന്ത്രണ്ട് വിരൽവീതം വേണം.