അഗ്നിപുരാണമ്

ഹയഗ്രീവ ഉവാച വിഷ്ണ്വാദീനാം പ്രതിഷ്ഠാദി വക്ഷ്യേ ബ്രഹ്മന് ശ്രൃണുഷ്വ മേ। പ്രോക്താനി പഞ്ചരാത്രാണി സപ്തരാത്രാണി വൈ മയാ

ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിനെയും മറ്റുള്ളവരെയും സംബന്ധിച്ച പ്രതിഷ്ഠാദികൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം, ബ്രഹ്മനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. അഞ്ചു രാത്രികളും ഏഴ് രാത്രികളും സംബന്ധിച്ചവ ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

വ്യസ്താനി മുനിഭിര്ലേകേ പഞ്ചവിംശതിസങ്ഖ്യയാ। ഹയശീര്ഷം തന്ത്രമാദ്യം തന്ത്രം ത്രൈലോക്യമോഹനമ്

മുനികൾ ലോകത്ത് ഇരുപത്തഞ്ച് എണ്ണം വേർതിരിച്ച് പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹയശീർഷതന്ത്രം ആദ്യത്തേതാണ്; അതാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന തന്ത്രം.

വൈഭവം പൌഷ്കരം തന്ത്രം പ്രഹ്രാദങ്ഗാര്ഗ്യഗാലവമ്। നാരദീയഞ്ച സമ്പ്രശ്നം ശാണ്ഡില്യം വൈശ്വകം

വൈഭവം, പോഷ്കരതന്ത്രം, പ്രഹ്ലാദം, അങ്കാർഗം, ഗാലവം, നാരദം, സംപ്രശ്നം, ശാണ്ഡില്യം, വൈശ്വകം—ഇവയാണ്.

സത്യോക്തം ശൌനകം തന്ത്രം വാസിഷ്ഠംജ്ഞാനസാഗരമ്। സ്വായമ്ഭുവം കാപിലഞ്ചാതാര്ക്ഷം നാരായണീയകമ്

ശൗനക തന്ത്രവും വാസിഷ്ഠവും ജ്ഞാനസാഗരം എന്നും സ്വായംഭുവവും കാപിലവും അതാർക്ഷവും നാരായണീയവും എല്ലാം സത്യമായതായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആത്രേയം നാരസിംഹാഖ്യമാനന്ദാഖ്യം തഥാരുണമ്। ബൌധായനം തഥാര്ഷം തു വിശ്വോക്തം തസ്യ സാരതഃ

ആത്രേയവും നരസിംഹം എന്നും ആനന്ദം എന്നും അരുണം എന്നും ബൗധായനം എന്നും ആർഷം എന്നും വിശ്വം എന്നും ഇവയൊക്കെയും ഇതിന്റെ സാരമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രതിഷ്ഠാം ഹി ദ്വിജഃ കുര്യ്യാന്മധ്യദേശാദിസമ്ഭവഃ। ന കച്ഛദേശസമ്ഭൂതഃ കാവേരീകോങ്കണോദ്‌ഗതഃ

മധ്യദേശം പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ജനിച്ച ദ്വിജൻ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തണം; കച്ചം, കാവേരി, കൊങ്കണം എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്ക് അതിനുള്ള അവകാശമില്ല.

കാമരൂപകലിങ്ഗോത്ഥഃ കാഞ്ചീകാരമീരകോശലഃ । ആകാശവായുതേജോമ്ബുഭൂരേതാഃ പഞ്ച രാത്രയഃ

കാമരൂപം, കലിംഗം, കാഞ്ചി, കാരമീരം, കോശലം എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ, ആകാശം, വായു, തേജസ്, അംബു, ഭൂമി എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു രാത്രകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.

അചൈതന്യാസ്തമോദ്രിക്താഃ പഞ്ചരാത്രവിവര്ജിതമ്। ബ്രഹ്മാഹം വിഷ്ണുരമല ഇതി വിദ്യാത്സ ദേശികഃ

ചൈതന്യം ഇല്ലാത്തവരും അന്ധകാരത്തിൽ മുഴുകിയവരും അഞ്ചു രാത്രകളെ അംഗീകരിക്കാത്തവരും ഒഴിവാക്കണം; ഗുരു മനസ്സിൽ 'ഞാൻ ബ്രഹ്മാവും, ഞാൻ വിഷ്ണുവും, ഞാൻ നിർമ്മലനും ആകുന്നു' എന്ന് അറിയണം.

സര്വ്ലക്ഷണഹീനോപി സ ഗുരുസ്തന്ത്രപാരഗഃ। നഗരാഭിമുഖാഃ സ്ഥാപ്യാ ദേവാ ന ച പരാങ്‌മുഖാഃ

എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഇല്ലെങ്കിലും തന്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവൻ തന്നെ ഗുരുവാണ്; ദേവതകളെ നഗരത്തോട് മുഖം നോക്കി സ്ഥാപിക്കണം, പുറകോട്ടല്ല.

കുരുക്ഷേത്രേ ഗയാദൌ ച നദീനാന്തു സമീപതഃ। ബ്രഹ്മാ മധ്യേ തു നഗരേ പൂര്വേ ശക്രസ്യ ശോഭനമ്

കുരുക്ഷേത്രം, ഗയ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലും നദികളുടെ സമീപത്തും ബ്രഹ്മാവിനെ നഗരത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥാപിക്കണം; കിഴക്കോട്ട് ഇന്ദ്രന്റെ സിംഹാസനം ഉത്തമമാണ്.

അഗ്നാവഗ്നേശ്ച മാതൄണാം ഭൂതാനാഞ്ച യമസ്യ ച। ദക്ഷിണേ ചണ്ഡികായാശ്ച പിതൃദൈത്യാദികസ്യ ച

അഗ്നിക്കും അഗ്നേയ ദേവിക്കും ദക്ഷിണ കിഴക്കോട്ട് ക്ഷേത്രം; ദക്ഷിണത്ത് മാതാക്കൾക്കും ഭൂതങ്ങൾക്കും യമനും; ദക്ഷിണ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ചണ്ഡികക്കും പിതൃകൾക്കും ദാനവാദികൾക്കും.

നൈര്ഋതേ മന്ദിരം കുര്യാത് വരൂണാദേശ്ചവാരുണേ। വായോര്ന്നാഗസ്യ വായവ്യേ സൌമ്യേ യക്ഷഗുഹസ്യ ച

പടിഞ്ഞാറോട്ട് നായൃതി, വരുണൻ എന്നിവർക്കുള്ള ക്ഷേത്രം; വടക്കുപടിഞ്ഞാറോട്ട് വായുവിനും നാഗത്തിനും; വടക്കോട്ട് സോമനും യക്ഷഗുഹയ്ക്കും.

ചണ്ഡീശസ്യ മഹേശസ്യ ഐശേ വിഷ്ണോശ്ച സര്വശഃ। പൂര്വദേവകുലം പീഡ്യ പ്രാസാദം സ്വല്പകം ത്വഥ

വടക്കുകിഴക്കോട്ട് ചണ്ഡീശനും മഹേശനും വിഷ്ണുവിനും ക്ഷേത്രം; കിഴക്കേ ദേവാലയം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രം കൂടി പണിയണം.

സമം വാപ്യധികം വാപി ന കര്ത്തവ്യം വിജാനതാ। ഉഭയോര്ദ്വിഗുണാം സീമാംത്വക്ത്വാ ചോച്ഛയസമ്മിതാമ്

അറിയുന്നവൻ സമം അല്ലെങ്കിൽ അതിലധികം ക്ഷേത്രം പണിയരുത്; ഇരുവരുടെയും ഇരട്ടിയുള്ള അതിരും ഉയരവും അനുസരിച്ച് അകലം വിട്ട് വേണം.

പ്രാസാദം കാരയേദന്യം നോഭയം പീഡയേദ് ബുധഃ। ഭൂമൌ തു ശോധിതായാം തു കുര്യാദ്‌ഭൂമിപരിഗ്രഹമ്

ബുദ്ധിമാനായവൻ വേറെ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയണം, രണ്ടിനെയും ബുദ്ധിമുട്ടിക്കരുത്; ശുദ്ധീകരിച്ച ഭൂമിയിൽ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കണം.

പ്രാകാരസീമാപര്യ്യന്തം തതോ ഭൂതബലിം ഹരേത്। മാഷം ഹരിദ്രാചൂര്ണന്തു സലാജം ദധിസക്തുഭിഃ

പ്രാകാരത്തിന്റെ അതിരുവരെയായി ഭൂതങ്ങൾക്ക് ബലി അർപ്പിക്കണം: പയർ, മഞ്ഞൾപൊടി, ചോറ്, തൈര്, പൊടിച്ച അരി എന്നിവ ചേർത്ത്.

അഷ്ടാക്ഷരേണ സക്തൂഁശ്ച പാതയിത്വാഷ്ടദിക്ഷു ച। രാക്ഷസാശ്ച പിശാചാശ്ച യസ്മിംസ്തിഷ്ഠന്തി ഭൂതലേ

എട്ട് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് എട്ട് ദിക്കുകളിലേക്കും പൊടിച്ച അരി വിതറണം; ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർക്കും പിശാചുകൾക്കും വേണ്ടി.

സര്വ്വേ തേ വ്യപഗച്ഛന്തു സ്ഥാനം കുര്യ്യാമഹം ഹരേഃ। ഹലേന വാഹയിത്വാ ഗാം ഗോഭിശ്ചൈവാവദാരയേത്

അവരൊക്കെയും ഇവിടെ നിന്ന് മാറട്ടെ; ഞാൻ ഹരിയുടെ സ്ഥലം സ്ഥാപിക്കും. നിലം ഉഴുത് പശുക്കളാൽ അതു വീണ്ടും ഉഴുത് തകർക്കണം.

പരമാണ്വഷ്ടകേനൈവ രഥരേണുഃ പ്രകീര്തിതഃ। രഥരേണ്വഷ്ടകേനൈവ ത്രസരേണുഃ പ്രകീര്ത്യതേ

എട്ട് പരമാണുക്കൾ ചേർന്നാൽ രഥത്തിന്റെ പൊടി ഉണ്ടാകും; എട്ട് രഥപൊടികൾ ചേർന്നാൽ ത്രസരേണു എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

തൈരഷ്ടഭിസ്തു ബാലാഗ്രം ലിഖ്യാ തൈരഷ്ടഭിര്മതാ। താഭിര്യൂകാഷ്ടഭിഃ ഖ്യാതാ താശ്ചാഷ്ടൌ യവമധ്യമഃ

അവയിൽ എട്ട് ചേർന്നാൽ ഒരു രോമത്തിന്റെ അഗ്രം; അതിൽ എട്ട് ചേർന്നാൽ ഒരു പുഴു; അതിൽ എട്ട് ചേർന്നാൽ വീണ്ടും എട്ട് ചേർന്നാൽ ഒരു യവത്തിന്റെ നടുവളവ്.

യവാഷ്ടകൈരങ്ഗുലം സ്യാച്ചതുര്വിംശാങ്ഗുലഃ കരഃ। ചതുരങ്ഗുലസംയുക്തഃ സ ഹസ്തഃ പദ്മഹസ്തകഃ

എട്ട് യവങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു അങ്കുലം; ഇരുപത്തിനാലു അങ്കുലം ചേർന്നാൽ ഒരു കരം; നാലു അങ്കുലം കൂടി ചേർത്താൽ അതിനെ പദ്മഹസ്തം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ഭഗവാനുവാച പൂര്വ്വമാസീത് മഹദ്ഭൂതം സര്വ്വഭൂതഭയങ്കരമ്। തദ്ദേവൈര്ന്നിഹിതം ഭൂമൌ സ വാസ്തുപുരുഷഃ സ്മൃതഃ

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മുമ്പ് ഒരു മഹത്തായ ഭയങ്കരമായ ജീവി ഉണ്ടായിരുന്നു, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു അത്. ദേവന്മാർ അതിനെ ഭൂമിയിൽ അടച്ചു വെച്ചു, അതിനെയാണ് വാസ്തുപുരുഷൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ചതുഃ ഷഷ്ടിപദേ ക്ഷേത്രേ ഈശം കോണാര്ദ്ധസംസ്ഥിതമ്। ഘൃതാക്ഷതൈസ്തര്പ്പയേത്തം പര്ജ്ജന്യം പദഗം തതഃ

അറുപത്തിയൊന്ന് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച സ്ഥലത്ത്, കോണുകളിൽ അർദ്ധഭാഗങ്ങളിൽ ഈശ്വരൻ ഇരിക്കുന്നു. അവിടെ നെയ്യും അക്ഷതയും അർപ്പിക്കണം, പിന്നെ അടുത്ത ഭാഗത്ത് പാർജ്യന്യനു അർപ്പണം നടത്തണം.

ഉത്പലാദ്ഭിര്ജയന്തഞ്ച ദ്വിപദസ്ഥം പതാകയാ। മഹേന്ദ്രഞ്ചൈകകോഷ്ഠസ്ഥം സര്വ്വരക്തൈഃ പദേ രവിമ്

ഉത്പലത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ജയന്തനു, രണ്ട് ഭാഗങ്ങളിൽ പതാകയോടെ അർപ്പണം ചെയ്യണം. മഹേന്ദ്രനു ഒരു ഭാഗത്ത് അർപ്പണം ചെയ്യണം. എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും ചുവന്ന ഭോജനങ്ങൾ കൊണ്ട് രവിക്ക് അർപ്പണം നടത്തണം.

വിതാനേനാര്ദ്ധപദഗം സത്യം പദേ ഭൃശം ഘൃതൈഃ। വ്യോമ ശാകുനമാംസേന കോണാര്ദ്ധപദസംസ്ഥിതമ്

വിതാനനു അർദ്ധഭാഗത്ത്, സത്യനു ഭാഗത്ത്, ധാരാളം നെയ്യോടെ അർപ്പണം ചെയ്യണം. വ്യോമനു കോണിലെ അർദ്ധഭാഗത്ത് പക്ഷിമാംസം അർപ്പിക്കണം.

സ്രുചാ ചാര്ദ്ധപദേ വഹ്നി പൂഷണം ലാജയൈകതഃ। സ്വര്ണേന വിതഥം ദ്വിഷ്ഠം മംഥനേന ഗൃഹക്ഷതമ്

വഹ്നിക്കു അർദ്ധഭാഗത്ത് സ്രുക് ഉപയോഗിച്ച് അർപ്പണം ചെയ്യണം. പൂഷനു ഒരു ഭാഗത്ത് ലാജം അർപ്പിക്കണം. വിതഥനു രണ്ടാമത്തെ ഭാഗത്ത് പൊന്നുകൊണ്ട് അർപ്പണം നടത്തണം. ഗൃഹക്ഷതനു മത്താൻകൊണ്ടു അർപ്പണം ചെയ്യണം.

മാംസൌദനേന ധര്മ്മേശമേകൈകസ്മിന് സ്ഥിതം ദ്വയമ്। ഗന്ധര്വം ദ്വിപദം ഗന്ധൈര്ഭൃശം ശാകുനജിഹ്വയാ

ധർമ്മേശനു ഓരോ ഭാഗത്തും മാംസവും ചോറും അർപ്പിക്കണം. ഗന്ധർവനു രണ്ട് ഭാഗങ്ങളിൽ സുഗന്ധവസ്തുക്കളും പ്രത്യേകിച്ച് പക്ഷിജിഹ്വയും അർപ്പിക്കണം.

ഏകസ്ഥമര്ധസംസ്ഥഞ്ച മൃഗം നീലപടൈസ്തഥാ। പിതൄന് കൃശരയാര്ദ്ധസ്ഥം ദന്തകാഷ്ഠൈഃ പദസ്ഥിതമ്

മൃഗനു ഒറ്റയിടത്തും അർദ്ധഭാഗത്തും നീലവസ്ത്രം അർപ്പിക്കണം. പിതൃകൾക്കു അർദ്ധഭാഗത്ത് കൃഷരിയും, ഭാഗത്ത് പല്ല് വടികളും അർപ്പിക്കണം.

ദൌവാരികം ദ്വിസംസ്ഥഞ്ച സുഗ്രീവം യാവകേന തു। പുഷ്പദന്തം കുശസ്തമ്ബൈഃ പദ്മൈര്വ്വരുണമേകതഃ

ദ്വാരപാലനു രണ്ട് ഭാഗങ്ങളിലും, സുഗ്രീവനു യവം അർപ്പിക്കണം. പുഷ്പദന്തനു കുശത്തണ്ട് അർപ്പിക്കണം. വരുണനു ഒരു ഭാഗത്ത് താമരപ്പൂക്കൾ അർപ്പിക്കണം.