അഗ്നിപുരാണമ്

നാവലോക്യാ ഭചവദ്ഭിസ്തേ തദ്‌ഗതാ യാന്തി തദ്ഗതിമ്। യേ പുഷ്പധൂപവാസോഭിര്ഭൂഷണൈശ്ചാതിവല്ലഭൈഃ

നിവേദ്യങ്ങൾ കഴിക്കുന്നവരേ, ഇവരെ നിങ്ങൾ നോക്കേണ്ടതില്ല; അവരിൽ മനസ്സു നിർത്തിയവർ അവന്റെ സ്ഥിതിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്. പൂക്കൾ, ധൂപം, ഉപവാസം, പ്രിയമായ അലങ്കാരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആരാധിക്കുന്നവരും ഇതിൽപ്പെടുന്നു.

അര്ച്യയന്തി ന തേ ഗ്രാഹ്യാ നരാഃ കൃഷ്ണാലയേ ഗതാഃ । ഉപലേപനകര്ത്താരഃ സമ്മാര്ജനപരശ്ച യേ

ഇങ്ങനെ ആരാധിക്കുന്നവരെ, അവർ കൃഷ്ണന്റെ ഭവനത്തിൽ എത്തിയാലും പിടിക്കരുത്; ഉണക്കുകൂറ്റം പുരട്ടുന്നവരെയും ശുചിത്വത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നവരെയും പിടിക്കരുത്.

കൃഷ്ണാലയേ പരിത്യാജ്യാസ്തേഷാം പുത്രാസ്തഥാ കുലമ്। യേന ചായതനം വിഷ്ണോഃ കാരിതം തത് കുലോദ്ഭവമ്

കൃഷ്ണന്റെ ഭവനത്തിൽ ഉള്ളവരെയും അവരുടെ മക്കളെയും കുടുംബത്തെയും നിങ്ങൾ വിട്ടുനിൽക്കണം. വിഷ്ണുവിന്റെ ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചവരുടെ കുടുംബവും ഇതിൽപ്പെടുന്നു.

പുംസാം ശതം നാവലോക്യം ഭവദ്ഭിര്ദുഷ്ടചേതസാ। യസ്തു ദേവാലയം വിഷ്ണോര്ദ്ദാരുശൌലമയം തഥാ

അത്തരത്തിൽ ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചവരുടെ ശതം ദുരാശയമുള്ളവരുണ്ടായാലും, അവരെ നിങ്ങൾ നോക്കരുത്; വിഷ്ണുവിനായി മരത്തിലും കല്ലിലും ക്ഷേത്രം പണിയുന്നവരെയും.

കാരയേന്മൃണ്മയം വാപി സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ। അഹന്യഹനി യജ്ഞേന യജതോ യന്മഹാഫലമ്

അല്ലെങ്കിൽ മണ്ണിൽ പോലും ക്ഷേത്രം പണിയുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും. ദിവസേന യജ്ഞം നടത്തി ലഭിക്കുന്ന മഹാ ഫലവും അതിനാണ്.

പ്രാപ്നോതി തത് ഫലം വിഷ്ണോര്യഃ കാരയതി കേതനമ്। സപ്തലോകമയോ വിഷ്ണുസ്തസ്യ യഃ കുരുതേ ഗൃഹമ്

വിഷ്ണുവിന് ക്ഷേത്രം പണിയുന്നവൻ ആ ഫലം നേടുന്നു. ഏഴു ലോകങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിഷ്ണു ആ വീട്ടിൽ വസിക്കുന്നു.

കാരയന് ഭഗവദ്ധാമ് നയത്യച്യുതലോകതാമ്। സപ്തലോകമയോ വിഷ്ണുസ്തസ്യ യഃ കുരുതേ ഗൃഹമ്

ദൈവിക ഭവനം പണിയുന്നവൻ അച്യുതന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു. ഏഴു ലോകങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിഷ്ണു ആ വീട്ടിൽ വസിക്കുന്നു.

താരയത്യക്ഷയാംല്ലോകാനക്ഷയാന് പ്രാതിപദ്യതേ। ഇഷ്ടകാചയവിന്യാസോ യാവനത്യബ്ദാനി തിഷ്ഠതി

അവൻ അനശ്വരമായ ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുകയും, ക്ഷയമില്ലാത്ത സ്ഥിതിയിലേക്കും എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇഷ്ടകകളുടെ നിരവൃത്തി എത്ര വർഷം നിലനിൽക്കുന്നു, അത്ര വർഷം—

താവദ്വര്ഷസഹസ്നാണി തത്‌കര്ത്തു ര്ദ്ദി വി സംസ്ഥിതിഃ। പ്രതിമാകൃദ്വിഷ്ണുലോകം സ്ഥാപകോ ലീയതേ ഹരൌ

അത്ര ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ആ നിർമ്മാതാവ് അങ്ങേയറ്റം നിലനിൽക്കും. വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമ നിർമ്മിക്കുന്നവൻ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും; പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്യുന്നവൻ ഹരിയിൽ ലയിക്കും.

അഗ്നിരുവാച യമോക്താ നാനയംസ്തേഥ പ്രതിഷ്ഠാദികൃതം ഹരേഃ। ഹയശീര്ഷഃ പ്രതിഷ്ഠാര്ഥം ദേവാനാം ബ്രഹ്മണേഽബ്രവീത്

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ പറഞ്ഞവരൊന്നും ഹരിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്തവനെ കൊണ്ടുവന്നില്ല; ഹയശീർഷൻ പ്രതിഷ്ഠയുടെ കാര്യത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെയും ദേവന്മാരെയും അറിയിച്ചു.

ഹയഗ്രീവ ഉവാച വിഷ്ണ്വാദീനാം പ്രതിഷ്ഠാദി വക്ഷ്യേ ബ്രഹ്മന് ശ്രൃണുഷ്വ മേ। പ്രോക്താനി പഞ്ചരാത്രാണി സപ്തരാത്രാണി വൈ മയാ

ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിനെയും മറ്റുള്ളവരെയും സംബന്ധിച്ച പ്രതിഷ്ഠാദികൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം, ബ്രഹ്മനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. അഞ്ചു രാത്രികളും ഏഴ് രാത്രികളും സംബന്ധിച്ചവ ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

വ്യസ്താനി മുനിഭിര്ലേകേ പഞ്ചവിംശതിസങ്ഖ്യയാ। ഹയശീര്ഷം തന്ത്രമാദ്യം തന്ത്രം ത്രൈലോക്യമോഹനമ്

മുനികൾ ലോകത്ത് ഇരുപത്തഞ്ച് എണ്ണം വേർതിരിച്ച് പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹയശീർഷതന്ത്രം ആദ്യത്തേതാണ്; അതാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന തന്ത്രം.

വൈഭവം പൌഷ്കരം തന്ത്രം പ്രഹ്രാദങ്ഗാര്ഗ്യഗാലവമ്। നാരദീയഞ്ച സമ്പ്രശ്നം ശാണ്ഡില്യം വൈശ്വകം

വൈഭവം, പോഷ്കരതന്ത്രം, പ്രഹ്ലാദം, അങ്കാർഗം, ഗാലവം, നാരദം, സംപ്രശ്നം, ശാണ്ഡില്യം, വൈശ്വകം—ഇവയാണ്.

സത്യോക്തം ശൌനകം തന്ത്രം വാസിഷ്ഠംജ്ഞാനസാഗരമ്। സ്വായമ്ഭുവം കാപിലഞ്ചാതാര്ക്ഷം നാരായണീയകമ്

ശൗനക തന്ത്രവും വാസിഷ്ഠവും ജ്ഞാനസാഗരം എന്നും സ്വായംഭുവവും കാപിലവും അതാർക്ഷവും നാരായണീയവും എല്ലാം സത്യമായതായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആത്രേയം നാരസിംഹാഖ്യമാനന്ദാഖ്യം തഥാരുണമ്। ബൌധായനം തഥാര്ഷം തു വിശ്വോക്തം തസ്യ സാരതഃ

ആത്രേയവും നരസിംഹം എന്നും ആനന്ദം എന്നും അരുണം എന്നും ബൗധായനം എന്നും ആർഷം എന്നും വിശ്വം എന്നും ഇവയൊക്കെയും ഇതിന്റെ സാരമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രതിഷ്ഠാം ഹി ദ്വിജഃ കുര്യ്യാന്മധ്യദേശാദിസമ്ഭവഃ। ന കച്ഛദേശസമ്ഭൂതഃ കാവേരീകോങ്കണോദ്‌ഗതഃ

മധ്യദേശം പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ജനിച്ച ദ്വിജൻ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തണം; കച്ചം, കാവേരി, കൊങ്കണം എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്ക് അതിനുള്ള അവകാശമില്ല.

കാമരൂപകലിങ്ഗോത്ഥഃ കാഞ്ചീകാരമീരകോശലഃ । ആകാശവായുതേജോമ്ബുഭൂരേതാഃ പഞ്ച രാത്രയഃ

കാമരൂപം, കലിംഗം, കാഞ്ചി, കാരമീരം, കോശലം എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ, ആകാശം, വായു, തേജസ്, അംബു, ഭൂമി എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു രാത്രകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.

അചൈതന്യാസ്തമോദ്രിക്താഃ പഞ്ചരാത്രവിവര്ജിതമ്। ബ്രഹ്മാഹം വിഷ്ണുരമല ഇതി വിദ്യാത്സ ദേശികഃ

ചൈതന്യം ഇല്ലാത്തവരും അന്ധകാരത്തിൽ മുഴുകിയവരും അഞ്ചു രാത്രകളെ അംഗീകരിക്കാത്തവരും ഒഴിവാക്കണം; ഗുരു മനസ്സിൽ 'ഞാൻ ബ്രഹ്മാവും, ഞാൻ വിഷ്ണുവും, ഞാൻ നിർമ്മലനും ആകുന്നു' എന്ന് അറിയണം.

സര്വ്ലക്ഷണഹീനോപി സ ഗുരുസ്തന്ത്രപാരഗഃ। നഗരാഭിമുഖാഃ സ്ഥാപ്യാ ദേവാ ന ച പരാങ്‌മുഖാഃ

എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഇല്ലെങ്കിലും തന്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവൻ തന്നെ ഗുരുവാണ്; ദേവതകളെ നഗരത്തോട് മുഖം നോക്കി സ്ഥാപിക്കണം, പുറകോട്ടല്ല.

കുരുക്ഷേത്രേ ഗയാദൌ ച നദീനാന്തു സമീപതഃ। ബ്രഹ്മാ മധ്യേ തു നഗരേ പൂര്വേ ശക്രസ്യ ശോഭനമ്

കുരുക്ഷേത്രം, ഗയ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലും നദികളുടെ സമീപത്തും ബ്രഹ്മാവിനെ നഗരത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥാപിക്കണം; കിഴക്കോട്ട് ഇന്ദ്രന്റെ സിംഹാസനം ഉത്തമമാണ്.

അഗ്നാവഗ്നേശ്ച മാതൄണാം ഭൂതാനാഞ്ച യമസ്യ ച। ദക്ഷിണേ ചണ്ഡികായാശ്ച പിതൃദൈത്യാദികസ്യ ച

അഗ്നിക്കും അഗ്നേയ ദേവിക്കും ദക്ഷിണ കിഴക്കോട്ട് ക്ഷേത്രം; ദക്ഷിണത്ത് മാതാക്കൾക്കും ഭൂതങ്ങൾക്കും യമനും; ദക്ഷിണ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ചണ്ഡികക്കും പിതൃകൾക്കും ദാനവാദികൾക്കും.

നൈര്ഋതേ മന്ദിരം കുര്യാത് വരൂണാദേശ്ചവാരുണേ। വായോര്ന്നാഗസ്യ വായവ്യേ സൌമ്യേ യക്ഷഗുഹസ്യ ച

പടിഞ്ഞാറോട്ട് നായൃതി, വരുണൻ എന്നിവർക്കുള്ള ക്ഷേത്രം; വടക്കുപടിഞ്ഞാറോട്ട് വായുവിനും നാഗത്തിനും; വടക്കോട്ട് സോമനും യക്ഷഗുഹയ്ക്കും.

ചണ്ഡീശസ്യ മഹേശസ്യ ഐശേ വിഷ്ണോശ്ച സര്വശഃ। പൂര്വദേവകുലം പീഡ്യ പ്രാസാദം സ്വല്പകം ത്വഥ

വടക്കുകിഴക്കോട്ട് ചണ്ഡീശനും മഹേശനും വിഷ്ണുവിനും ക്ഷേത്രം; കിഴക്കേ ദേവാലയം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രം കൂടി പണിയണം.

സമം വാപ്യധികം വാപി ന കര്ത്തവ്യം വിജാനതാ। ഉഭയോര്ദ്വിഗുണാം സീമാംത്വക്ത്വാ ചോച്ഛയസമ്മിതാമ്

അറിയുന്നവൻ സമം അല്ലെങ്കിൽ അതിലധികം ക്ഷേത്രം പണിയരുത്; ഇരുവരുടെയും ഇരട്ടിയുള്ള അതിരും ഉയരവും അനുസരിച്ച് അകലം വിട്ട് വേണം.

പ്രാസാദം കാരയേദന്യം നോഭയം പീഡയേദ് ബുധഃ। ഭൂമൌ തു ശോധിതായാം തു കുര്യാദ്‌ഭൂമിപരിഗ്രഹമ്

ബുദ്ധിമാനായവൻ വേറെ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയണം, രണ്ടിനെയും ബുദ്ധിമുട്ടിക്കരുത്; ശുദ്ധീകരിച്ച ഭൂമിയിൽ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കണം.

പ്രാകാരസീമാപര്യ്യന്തം തതോ ഭൂതബലിം ഹരേത്। മാഷം ഹരിദ്രാചൂര്ണന്തു സലാജം ദധിസക്തുഭിഃ

പ്രാകാരത്തിന്റെ അതിരുവരെയായി ഭൂതങ്ങൾക്ക് ബലി അർപ്പിക്കണം: പയർ, മഞ്ഞൾപൊടി, ചോറ്, തൈര്, പൊടിച്ച അരി എന്നിവ ചേർത്ത്.

അഷ്ടാക്ഷരേണ സക്തൂഁശ്ച പാതയിത്വാഷ്ടദിക്ഷു ച। രാക്ഷസാശ്ച പിശാചാശ്ച യസ്മിംസ്തിഷ്ഠന്തി ഭൂതലേ

എട്ട് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് എട്ട് ദിക്കുകളിലേക്കും പൊടിച്ച അരി വിതറണം; ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർക്കും പിശാചുകൾക്കും വേണ്ടി.

സര്വ്വേ തേ വ്യപഗച്ഛന്തു സ്ഥാനം കുര്യ്യാമഹം ഹരേഃ। ഹലേന വാഹയിത്വാ ഗാം ഗോഭിശ്ചൈവാവദാരയേത്

അവരൊക്കെയും ഇവിടെ നിന്ന് മാറട്ടെ; ഞാൻ ഹരിയുടെ സ്ഥലം സ്ഥാപിക്കും. നിലം ഉഴുത് പശുക്കളാൽ അതു വീണ്ടും ഉഴുത് തകർക്കണം.

പരമാണ്വഷ്ടകേനൈവ രഥരേണുഃ പ്രകീര്തിതഃ। രഥരേണ്വഷ്ടകേനൈവ ത്രസരേണുഃ പ്രകീര്ത്യതേ

എട്ട് പരമാണുക്കൾ ചേർന്നാൽ രഥത്തിന്റെ പൊടി ഉണ്ടാകും; എട്ട് രഥപൊടികൾ ചേർന്നാൽ ത്രസരേണു എന്നറിയപ്പെടുന്നു.