അഗ്നിപുരാണമ്

ആഗ്നേയം ബ്രഹ്മരൂപം ഹി മുനയഃ ശൌനകാദയഃ । ഭവന്തോ നൈമിഷാരണ്യേ യജന്തോ ഹരിമീശ്വരം ।। ൩൮൩.

ശൗനകാദിമുനിമാർ ആഗ്നേയപുരാണത്തെ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായി കരുതി, നൈമിശാരണ്യത്തിൽ ഹരിയേ ആരാധിച്ചു.

തിഷ്ഠന്തഃ ശ്രദ്ധയാ യുക്താസ്തസ്മാദ്വഃ സമുദീരിതമ് । അഗ്നിനാ പ്രോക്തമാഗ്നേയം പുരാണം വേദസമ്മിതം ।। ൩൮൩.

വിശ്വാസത്തോടെ നില്ക്കുമ്പോൾ, ഇതാണ് നിങ്ങൾക്കായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്; അഗ്നി പറഞ്ഞ ആഗ്നേയപുരാണം വേദത്തിനൊപ്പമാണ്.

ബ്രഹ്മവിദ്യാദ്വയോപേതം ഭുക്തിദം മുക്തിദം മഹത് । നാസ്മാത്പരതരഃ സാരോ നാസ്മാത്പരതരഃ സുഹൃത് ।। ൩൮൩.

അദ്വൈത ബ്രഹ്മവിദ്യയാൽ സമ്പന്നമായ ഇതു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു, അത്യുത്തമവുമാണ്; ഇതിനെക്കാൾ വലിയ സാരം അല്ലെങ്കിൽ സുഹൃത്ത് ഇല്ല.

നാസ്മാത്പരതരോ ഗ്രന്ഥോ നാസ്മാത്പരതരാ ഗതിഃ । നാസ്മാത്പരതരം ശാസ്ത്രം നാസ്മാത്പരതരാ ശ്രുതിഃ ।। ൩൮൩.

ഇതിനെക്കാൾ വലിയ ഗ്രന്ഥം ഇല്ല, ഇതിനെക്കാൾ ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗം ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന ശാസ്ത്രമോ ശ്രുതിയോ ഇല്ല.

നാസ്മാത്പരതരം ജ്ഞാനം നാസ്മാത്പരതരാ സ്മൃതിഃ । നാസ്മാത്പരോ ഹ്യാഗമോഽസ്തി നാസ്മാദ്വിദ്യാ പരാഽസ്തി ഹി ।। ൩൮൩.

ഇതിനെക്കാൾ വലിയ ജ്ഞാനം ഇല്ല, ഇതിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ സ്മൃതിയും ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ വലിയ ആഗമമോ വിദ്യയോ ഇല്ല.

നാസ്മാത്പരഃ സ്യാത്സിദ്ധാന്തോ നാസ്മാത്പരമമങ്ഗലമ് । നാസ്മാത്പരോഽസ്തി വേദാന്തഃ പുരാണം പരമന്ത്വിദം ।। ൩൮൩.

ഇതിനെക്കാൾ വലിയ സിദ്ധാന്തം ഇല്ല, ഇതിനെക്കാൾ വലിയ മംഗളം ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ വേദാന്തം ഇല്ല—ഈ പുരാണം പരമോന്നതമാണ്.

നാസ്മാത്പരതരം ഭൂമൌ വിദ്യതേ വസ്തു ദുര്ലഭമ് । ആഗ്നേയേ ഹി പുരാണേഽസ്മിന് സര്വവിദ്യാഃ പ്രദര്ശിതാഃ ।। ൩൮൩.

ഭൂമിയിൽ ഇതിനെക്കാൾ അപൂർവമായ വസ്തു ഇല്ല; ഈ ആഗ്നേയപുരാണത്തിൽ എല്ലാ വിദ്യകളും വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

സര്വേ മത്സ്യാവതാരാദ്യാ ഗീതാ രാമായണന്ത്വിഹ । ഹരിവംശോ ഭാരതഞ്ച നവ സര്ഗാഃ പ്രദര്ശിതാഃ ।। ൩൮൩.

മത്സ്യാവതാരമുതൽ എല്ലാ അവതാരങ്ങളും, രാമായണം, ഹരിവംശം, മഹാഭാരതം, ഒപ്പം ഒമ്പത് സൃഷ്ടികളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആഗമോ വൈഷ്ണവോ ഗീതഃ പൂജാദീക്ഷാപ്രതിഷ്ഠയാ । പവിത്രാരോഹണാദീനി പ്രതിമാലക്ഷണാദികം ।। ൩൮൩.

വൈഷ്ണവാഗമം, പൂജ, ദീക്ഷ, പ്രതിഷ്ഠ, ശുദ്ധീകരണവും, പവിത്രാരോഹണം തുടങ്ങിയവയും, പ്രതിമയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രാസാദലക്ഷണാദ്യഞ്ച മന്ത്രാ വൈ ഭുക്തിഭുക്തിദാഃ । ശൈവാഗമസ്തദര്ഥശ്ച ശാക്തേയഃ സൌര ഏവ ച ।। ൩൮൩.

പ്രാസാദങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന മന്ത്രങ്ങളും, ശൈവം, ശാക്തം, സൌരം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആഗമങ്ങൾ ഇവയ്ക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

മണ്ഡലാനി ച ബാസ്തുശ്ച മന്ത്രാണി വിവിധാനി ച । പ്രതിസര്ഗശ്ചാനുഗീതോ ബ്രഹ്മാണ്ഡപരിമണ്ഡലം ।। ൩൮൩.

മണ്ഡലങ്ങൾ, വാസ്തുവിദ്യ, വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ, പ്രതിസൃഷ്ടി, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അളവ് എന്നിവയും ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗീതോ ഭുവനകോഷശ്ച ദ്വീപവര്ഷാദിനിമ്നഗാഃ । ഗയാഗങ്ഗാപ്രയാഗാദി-തീര്ഥമാഹാത്മ്യമീരിതം ।। ൩൮൩.

ലോകങ്ങളുടെ ഘടനയും, ദ്വീപുകളും, ദേശങ്ങളും, നദികളും, ഗയ, ഗംഗ, പ്രയാഗം തുടങ്ങിയ തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹത്വവും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ജ്യോതിശ്ചക്രം ജ്യോതിഷാദി ഗീതോ യുദ്ധജയാര്ണവഃ । മന്വന്തരാദയോ ഗീതാഃ ധര്മാ വര്ണാദികസ്യ ച ।। ൩൮൩.

ജ്യോതിശ്ചക്രം, ജ്യോതിഷം, യുദ്ധവിജയത്തിന്റെ സമുദ്രം, മന്വന്തരങ്ങൾ, വർണ്ണാദികളുടെ ധർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയും വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

അശൌചം ദ്രവ്യശുദ്ധിശ്ച പ്രായശ്ചിത്തം പ്രദര്ശിതം । രാജധര്മ്മാ ദാനധര്മാ വ്രതാനി വിവിധാനി ച ।। ൩൮൩.

അശൗചം, ദ്രവ്യശുദ്ധി, പ്രായശ്ചിത്തം, രാജധർമ്മം, ദാനധർമ്മം, വിവിധ വ്രതങ്ങൾ എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

വ്യവഹാരാഃ ശാന്തയശ്ച ഋഗ്വേദാദിവിധാനകം । സൂര്യവംശഃ സോമവംശോ ധനുര്വേദശ്ച വൈദ്യകം ।। ൩൮൩.

വ്യവഹാരങ്ങൾ, ശാന്തികർമ്മങ്ങൾ, ഋഗ്വേദാദി വിധികൾ, സൂര്യവംശം, സോമവംശം, ധനുര്‍വേദം, വൈദ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ഗാന്ധര്വ്വവേദോഽര്ഥശാസ്ത്രം മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ । പുരാണസംഖ്യാമാഹാത്മ്യം ഛന്ദോ വ്യാകരണം സ്മൃതം ।। ൩൮൩.

ഗാന്ധർവ്വവേദം, അർത്ഥശാസ്ത്രം, മീമാംസയും ന്യായശാസ്ത്രവും, പുരാണങ്ങളുടെ എണ്ണം, മഹത്വം, ഛന്ദസ്സും വ്യാകരണവും ഇവയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

അഹങ്കാരോ നിഘണ്ടുശ്ച ശിക്ഷാ കല്പ ഇഹോദിതഃ । സ്മൃതഃ നൈമിത്തികഃ പ്രാകൃതികോ ലയ ആത്യന്തികഃ ।। ൩൮൩.

അഹങ്കാരം, നിഘണ്ടു, ശിക്ഷ, കല്പം ഇവിടെയൊക്കെ പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; നൈമിത്തികം, പ്രാകൃതം, അന്തിമ ലയം എന്നിവയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

വേദാന്തം ബ്രഹ്മവിജ്ഞാനം യോഗീ ഹ്യഷ്ടാങ്ഗ ഈരിതഃ । സ്തോത്രം പുരാണമാഹാത്മ്യം വിദ്യാ ഹ്യഷ്ടാദശ സ്മൃതാഃ ।। ൩൮൩.

വേദാന്തം, ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, അഷ്ടാംഗയോഗം എന്നിവ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; സ്തോത്രങ്ങൾ, പുരാണങ്ങളുടെ മഹത്വം, പതിനെട്ട് വിദ്യകൾ എന്നിവയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

ഋഗ്വേദാദ്യാഃ പരാ ഹ്യത്ര പരാവിദ്യാക്ഷരം പരം । സപ്രപഞ്ചം നിഷ്പ്രപഞ്ചം ബ്രഹ്മണോ രൂപമീരിതം ।। ൩൮൩.

ഇവിടെ ഋഗ്വേദം മുതലായവയും പരവിദ്യയും പരമാക്ഷരവും പരമാവധി മഹത്വമുള്ളവയാണെന്ന് പറയുന്നു; സപ്രപഞ്ചവും നിഷ്പ്രപഞ്ചവും ആയ ബ്രഹ്മസ്വരൂപം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഇദം പഞ്ചദശസാഹസ്രം ശതകോടിപ്രവിസ്തരം । ദേവലോകേ ദൈവതൈശ്ച പുരണം പഠ്യതേ സദാ ।। ൩൮൩.

പതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയതും, നൂറുകോടി വ്യാപ്തിയുള്ളതുമായ ഈ പുരാണം ദേവലോകത്ത് ദേവന്മാർ എപ്പോഴും പാരായണം ചെയ്യുന്നു.

ലോകാനാം ഹിതകാമേന സംക്ഷിപ്യോദ്ഗീതമഗ്നിനാ । സര്വം ബ്രഹ്മേതി ജാനീധ്വം മുനയഃ ശോനകാദയഃ ।। ൩൮൩.

ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അഗ്നി ഇതിനെ സംക്ഷിപ്തമായി പാടിയിരിക്കുന്നു; ശൗനകാദി മഹർഷിമാരേ, എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് നിങ്ങൾ അറിയണം.

ശ്രൃണുയാച്ഛ്രാവയേദ്വാപി യഃ പഠേത്പാഠയേദപി । ലിഖേല്ലേഖാപയേദ്വാപി പൂജയേത്കീര്ത്തയേദപി ।। ൩൮൩.

ആൾ കേൾക്കുകയോ മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കുകയോ, വായിക്കുകയോ വായിപ്പിക്കുകയോ, എഴുതുകയോ എഴുതിപ്പിക്കുകയോ, പൂജിക്കുകയോ കീർത്തിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ—

പുരാണപാഠകഞ്ചൈവ പൂജയേത് പ്രയതോ നൃപഃ । ഗോഭൂഹിരണ്യദാനാദ്യൈര്വസ്ത്രാലങ്കാരതര്പണൈഃ ।। ൩൮൩.

രാജാവ് ഭക്തിപൂർവ്വം പുരാണപാരായകൻറെ പൂജ കാളും ഭൂമിയും പൊന്നും വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും തൃപ്തിപ്പെടുത്തലും നൽകി നടത്തണം.

തം സംപൂജ്യ ലഭേച്ചൈവ പുരാണശ്രവണാത് ഫലം । പുരാണാന്തേ ച വൈ കുര്യ്യാദവശ്യം ദ്വിജഭോജനം ।। ൩൮൩.

അവനെ ഇങ്ങനെ ആദരിച്ചാൽ, പുരാണശ്രവണഫലം ലഭിക്കും; പുരാണം അവസാനിച്ചാൽ, നിർബന്ധമായും ദ്വിജന്മാരെ ഭോജനപ്പിക്കണം.

നിര്മ്മലഃ പ്രാപ്തസര്വ്വാര്ഥഃ സകുലഃ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത് । ശരയന്ത്രം പുസ്തകായ സൂത്രം വൈ പത്രസഞ്ചയം ।। ൩൮൩.

അവൻ നിർമലനായി എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടിയവനായി കുടുംബത്തോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും; പുസ്തകത്തിന് പെട്ടി, സൂത്രം, ഇലക്കെട്ട് എന്നിവയും—

പട്ടികാബന്ധവസ്ത്രാദി ദദ്യാദ് യഃ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത് । യോ ദദ്യാദ്ബ്രഹ്മ്ലോകീ സ്യാത് പുസ്തകം യസ്യ വൈ ഗൃഹേ ।। ൩൮൩.

പുസ്തകത്തിനായി പെട്ടി, വസ്ത്രം, ബണ്ട് എന്നിവ നൽകുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും; പുസ്തകം നൽകുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകവാസിയാകും; ആരുടെ വീട്ടിൽ പുസ്തകം സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു—

തസ്യോത്പാതഭയം നാസ്തി ഭുക്തിമുക്തിമവാപ്നുയാത് । യൂയം സ്മരത ചാഗ്നേയം പുരാണം രൂപമൈശ്വരം ൩൮൩.

അവനു ദുരന്തഭയം ഉണ്ടാകില്ല; ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അഗ്നിപുരാണത്തിന്റെ ദൈവികസ്വരൂപം ഓർക്കണം.