അഗ്നിപുരാണമ്

സര്വ്വപാപവിനിര്മുക്തഃ പ്രാപ്തകാമോ ദിവം വ്രജേത് । ലേഖയിത്വാ പുരാണം യോ ദദ്യാദ്വിപ്രേഭ്യ ഉത്തമം ।। ൩൮൩.

എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂർത്തിയായി, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും; പുരാണം എഴുതിച്ച് ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നവനും അതുപോലെയാണ്.

സ ബ്രഹ്മലോകമാപ്നോതി കുലാനാം ശതമുദ്ധരേത് । ഏകം ശ്ലോകം പഠേദ്യസ്തു പാപപങ്കാദ്വിമുച്യതേ ।। ൩൮൩.

ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുകയും, തന്റെ വംശത്തിലെ നൂറ് തലമുറകളെ ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു; ഒരാൾ ഒരു ശ്ലോകം പോലും വായിച്ചാൽ പാപത്തിന്റെ ചതുപ്പിൽ നിന്ന് മോചനം നേടും.

തസ്മാദ്വ്യാസ സദാ ശ്രാവ്യം ശിഷ്യഭ്യഃ സര്വദര്ശനം । ശുകാദ്യൈര്മുനിഭിഃ സാര്ദ്ധം ശ്രോതുകാമൈഃ പുരാണകം ।। ൩൮൩.

അതിനാൽ, വ്യാസാ, എല്ലാ ദർശനങ്ങളും വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഈ പുരാണം ശിഷ്യന്മാർക്ക് ശുകനും മറ്റു മുനിമാരുമായി ചേർന്ന് എപ്പോഴും കേൾക്കണം.

ആഗ്നേയം പഠിതം ധ്യാതം ശുഭം സ്യാദ് ഭുക്തിമുക്തിദം । അഗ്നയേ തു നമസ്തസ്മൈ യേന ഗീതം പുരാണകം ।। ൩൮൩.

ആഗ്നേയപുരാണം വായിക്കുകയും ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതു ശുഭവും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമാണ്; ഈ പുരാണം പാടിയ ആ അഗ്നിക്ക് നമസ്കാരം.

വ്യാസ ഉവാച വസിഷ്ഠേന പുരാ ഗീതം സൂതൈതത്തേ മയോദിതം । പരാവിദ്യാഽപരാവിദ്യാസ്വരൂപം പരമം പദമ് ।। ൩൮൩.

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മുമ്പ് വസിഷ്ഠൻ പാടിയതാണിത്; സൂതാ, ഞാൻ നിനക്കിത് പറഞ്ഞുതരുന്നു. പരാവിദ്യയും അപരാവിദ്യയും, പരമപദവും ഇതിൽ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

ആഗ്നയം ദുര്ലഭം രൂപം പ്രാപ്യതേ ഭാഗ്യസംയുതൈഃ । ധ്യായന്തോ ബ്രഹ്മ ചാഗ്നേയം പുരാണം ഹരിമാഗതാഃ ।। ൩൮൩.

ഭാഗ്യശാലികൾക്ക് മാത്രമേ ആഗ്നേയപുരാണത്തിന്റെ അത്യപൂർവമായ രൂപം ലഭിക്കൂ; ബ്രഹ്മവും ആഗ്നേയപുരാണവും ധ്യാനിച്ച മുനിമാർ ഹരിയെ പ്രാപിച്ചു.

വിദ്യാര്ഥിനസ്തഥാ വിദ്യാം രാജ്യം രാജ്യാര്ഥിനോ ഗതാഃ । അപുത്രാഃ പുത്രിണഃ സന്തി നാശ്രയാ ആശ്രയം ഗതാഃ ।। ൩൮൩.

വിദ്യയെ ആഗ്രഹിച്ചവർക്ക് വിദ്യ ലഭിച്ചു, രാജ്യം വേണവർക്കു രാജ്യം ലഭിച്ചു; മക്കളില്ലാത്തവർക്ക് മക്കൾ ഉണ്ടായി, ആശ്രയം ഇല്ലാത്തവർക്ക് ആശ്രയം ലഭിച്ചു.

സൌഭാഗ്യാര്ഥീ ച സൌഭാഗ്യം മോക്ഷം മോക്ഷാര്ഥിനോ ഗതാഃ । ലിഖന്തോ ലേഖയന്തശ്ച നിഷ്പാപാശ്ച ശ്രിയം ഗതാഃ ।। ൩൮൩.

സൗഭാഗ്യം ആഗ്രഹിച്ചവർക്ക് സൗഭാഗ്യം ലഭിച്ചു, മോക്ഷം വേണവർക്കു മോക്ഷം ലഭിച്ചു; എഴുതിയവരും എഴുതിച്ചതും പാപരഹിതരായി സമൃദ്ധി നേടി.

ശുകപൈലമുഖൈഃ സൂത ആഗ്നേയന്തു പുരാണകം । രൂപം ചിന്തയ യാതാസി ഭുക്തിം മുക്തിം ന സംശയഃ ൩൮൩.

ശുകൻ, പൈലൻ തുടങ്ങിയവർ ആഗ്നേയപുരാണത്തെ ധ്യാനിച്ച് പ്രാപിച്ചു; അതിന്റെ രൂപം ധ്യാനിച്ചാൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും ഉറപ്പായി ലഭിക്കും—സംശയം ഇല്ല.

സൂത ഉവാച വ്യാസപ്രസാദാദാഗ്നേയം പുരാണം ശ്രുതമാദരാത് ।। ൩൮൩.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: വ്യാസന്റെ കൃപയാൽ ആഗ്നേയപുരാണം ആദരപൂർവ്വം കേട്ടു.

ആഗ്നേയം ബ്രഹ്മരൂപം ഹി മുനയഃ ശൌനകാദയഃ । ഭവന്തോ നൈമിഷാരണ്യേ യജന്തോ ഹരിമീശ്വരം ।। ൩൮൩.

ശൗനകാദിമുനിമാർ ആഗ്നേയപുരാണത്തെ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായി കരുതി, നൈമിശാരണ്യത്തിൽ ഹരിയേ ആരാധിച്ചു.

തിഷ്ഠന്തഃ ശ്രദ്ധയാ യുക്താസ്തസ്മാദ്വഃ സമുദീരിതമ് । അഗ്നിനാ പ്രോക്തമാഗ്നേയം പുരാണം വേദസമ്മിതം ।। ൩൮൩.

വിശ്വാസത്തോടെ നില്ക്കുമ്പോൾ, ഇതാണ് നിങ്ങൾക്കായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്; അഗ്നി പറഞ്ഞ ആഗ്നേയപുരാണം വേദത്തിനൊപ്പമാണ്.

ബ്രഹ്മവിദ്യാദ്വയോപേതം ഭുക്തിദം മുക്തിദം മഹത് । നാസ്മാത്പരതരഃ സാരോ നാസ്മാത്പരതരഃ സുഹൃത് ।। ൩൮൩.

അദ്വൈത ബ്രഹ്മവിദ്യയാൽ സമ്പന്നമായ ഇതു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു, അത്യുത്തമവുമാണ്; ഇതിനെക്കാൾ വലിയ സാരം അല്ലെങ്കിൽ സുഹൃത്ത് ഇല്ല.

നാസ്മാത്പരതരോ ഗ്രന്ഥോ നാസ്മാത്പരതരാ ഗതിഃ । നാസ്മാത്പരതരം ശാസ്ത്രം നാസ്മാത്പരതരാ ശ്രുതിഃ ।। ൩൮൩.

ഇതിനെക്കാൾ വലിയ ഗ്രന്ഥം ഇല്ല, ഇതിനെക്കാൾ ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗം ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന ശാസ്ത്രമോ ശ്രുതിയോ ഇല്ല.

നാസ്മാത്പരതരം ജ്ഞാനം നാസ്മാത്പരതരാ സ്മൃതിഃ । നാസ്മാത്പരോ ഹ്യാഗമോഽസ്തി നാസ്മാദ്വിദ്യാ പരാഽസ്തി ഹി ।। ൩൮൩.

ഇതിനെക്കാൾ വലിയ ജ്ഞാനം ഇല്ല, ഇതിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ സ്മൃതിയും ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ വലിയ ആഗമമോ വിദ്യയോ ഇല്ല.

നാസ്മാത്പരഃ സ്യാത്സിദ്ധാന്തോ നാസ്മാത്പരമമങ്ഗലമ് । നാസ്മാത്പരോഽസ്തി വേദാന്തഃ പുരാണം പരമന്ത്വിദം ।। ൩൮൩.

ഇതിനെക്കാൾ വലിയ സിദ്ധാന്തം ഇല്ല, ഇതിനെക്കാൾ വലിയ മംഗളം ഇല്ല; ഇതിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ വേദാന്തം ഇല്ല—ഈ പുരാണം പരമോന്നതമാണ്.

നാസ്മാത്പരതരം ഭൂമൌ വിദ്യതേ വസ്തു ദുര്ലഭമ് । ആഗ്നേയേ ഹി പുരാണേഽസ്മിന് സര്വവിദ്യാഃ പ്രദര്ശിതാഃ ।। ൩൮൩.

ഭൂമിയിൽ ഇതിനെക്കാൾ അപൂർവമായ വസ്തു ഇല്ല; ഈ ആഗ്നേയപുരാണത്തിൽ എല്ലാ വിദ്യകളും വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

സര്വേ മത്സ്യാവതാരാദ്യാ ഗീതാ രാമായണന്ത്വിഹ । ഹരിവംശോ ഭാരതഞ്ച നവ സര്ഗാഃ പ്രദര്ശിതാഃ ।। ൩൮൩.

മത്സ്യാവതാരമുതൽ എല്ലാ അവതാരങ്ങളും, രാമായണം, ഹരിവംശം, മഹാഭാരതം, ഒപ്പം ഒമ്പത് സൃഷ്ടികളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആഗമോ വൈഷ്ണവോ ഗീതഃ പൂജാദീക്ഷാപ്രതിഷ്ഠയാ । പവിത്രാരോഹണാദീനി പ്രതിമാലക്ഷണാദികം ।। ൩൮൩.

വൈഷ്ണവാഗമം, പൂജ, ദീക്ഷ, പ്രതിഷ്ഠ, ശുദ്ധീകരണവും, പവിത്രാരോഹണം തുടങ്ങിയവയും, പ്രതിമയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രാസാദലക്ഷണാദ്യഞ്ച മന്ത്രാ വൈ ഭുക്തിഭുക്തിദാഃ । ശൈവാഗമസ്തദര്ഥശ്ച ശാക്തേയഃ സൌര ഏവ ച ।। ൩൮൩.

പ്രാസാദങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന മന്ത്രങ്ങളും, ശൈവം, ശാക്തം, സൌരം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആഗമങ്ങൾ ഇവയ്ക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

മണ്ഡലാനി ച ബാസ്തുശ്ച മന്ത്രാണി വിവിധാനി ച । പ്രതിസര്ഗശ്ചാനുഗീതോ ബ്രഹ്മാണ്ഡപരിമണ്ഡലം ।। ൩൮൩.

മണ്ഡലങ്ങൾ, വാസ്തുവിദ്യ, വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ, പ്രതിസൃഷ്ടി, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അളവ് എന്നിവയും ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗീതോ ഭുവനകോഷശ്ച ദ്വീപവര്ഷാദിനിമ്നഗാഃ । ഗയാഗങ്ഗാപ്രയാഗാദി-തീര്ഥമാഹാത്മ്യമീരിതം ।। ൩൮൩.

ലോകങ്ങളുടെ ഘടനയും, ദ്വീപുകളും, ദേശങ്ങളും, നദികളും, ഗയ, ഗംഗ, പ്രയാഗം തുടങ്ങിയ തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹത്വവും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ജ്യോതിശ്ചക്രം ജ്യോതിഷാദി ഗീതോ യുദ്ധജയാര്ണവഃ । മന്വന്തരാദയോ ഗീതാഃ ധര്മാ വര്ണാദികസ്യ ച ।। ൩൮൩.

ജ്യോതിശ്ചക്രം, ജ്യോതിഷം, യുദ്ധവിജയത്തിന്റെ സമുദ്രം, മന്വന്തരങ്ങൾ, വർണ്ണാദികളുടെ ധർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയും വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

അശൌചം ദ്രവ്യശുദ്ധിശ്ച പ്രായശ്ചിത്തം പ്രദര്ശിതം । രാജധര്മ്മാ ദാനധര്മാ വ്രതാനി വിവിധാനി ച ।। ൩൮൩.

അശൗചം, ദ്രവ്യശുദ്ധി, പ്രായശ്ചിത്തം, രാജധർമ്മം, ദാനധർമ്മം, വിവിധ വ്രതങ്ങൾ എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

വ്യവഹാരാഃ ശാന്തയശ്ച ഋഗ്വേദാദിവിധാനകം । സൂര്യവംശഃ സോമവംശോ ധനുര്വേദശ്ച വൈദ്യകം ।। ൩൮൩.

വ്യവഹാരങ്ങൾ, ശാന്തികർമ്മങ്ങൾ, ഋഗ്വേദാദി വിധികൾ, സൂര്യവംശം, സോമവംശം, ധനുര്‍വേദം, വൈദ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ഗാന്ധര്വ്വവേദോഽര്ഥശാസ്ത്രം മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ । പുരാണസംഖ്യാമാഹാത്മ്യം ഛന്ദോ വ്യാകരണം സ്മൃതം ।। ൩൮൩.

ഗാന്ധർവ്വവേദം, അർത്ഥശാസ്ത്രം, മീമാംസയും ന്യായശാസ്ത്രവും, പുരാണങ്ങളുടെ എണ്ണം, മഹത്വം, ഛന്ദസ്സും വ്യാകരണവും ഇവയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

അഹങ്കാരോ നിഘണ്ടുശ്ച ശിക്ഷാ കല്പ ഇഹോദിതഃ । സ്മൃതഃ നൈമിത്തികഃ പ്രാകൃതികോ ലയ ആത്യന്തികഃ ।। ൩൮൩.

അഹങ്കാരം, നിഘണ്ടു, ശിക്ഷ, കല്പം ഇവിടെയൊക്കെ പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; നൈമിത്തികം, പ്രാകൃതം, അന്തിമ ലയം എന്നിവയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

വേദാന്തം ബ്രഹ്മവിജ്ഞാനം യോഗീ ഹ്യഷ്ടാങ്ഗ ഈരിതഃ । സ്തോത്രം പുരാണമാഹാത്മ്യം വിദ്യാ ഹ്യഷ്ടാദശ സ്മൃതാഃ ।। ൩൮൩.

വേദാന്തം, ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, അഷ്ടാംഗയോഗം എന്നിവ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; സ്തോത്രങ്ങൾ, പുരാണങ്ങളുടെ മഹത്വം, പതിനെട്ട് വിദ്യകൾ എന്നിവയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

ഋഗ്വേദാദ്യാഃ പരാ ഹ്യത്ര പരാവിദ്യാക്ഷരം പരം । സപ്രപഞ്ചം നിഷ്പ്രപഞ്ചം ബ്രഹ്മണോ രൂപമീരിതം ।। ൩൮൩.

ഇവിടെ ഋഗ്വേദം മുതലായവയും പരവിദ്യയും പരമാക്ഷരവും പരമാവധി മഹത്വമുള്ളവയാണെന്ന് പറയുന്നു; സപ്രപഞ്ചവും നിഷ്പ്രപഞ്ചവും ആയ ബ്രഹ്മസ്വരൂപം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.