അഗ്നിപുരാണമ്

ഓംതത്സദിതി നിര്ദേശോ ബ്രഹ്മണസ്ത്രിവിധഃ സ്മൃതഃ । യജ്ഞദാനാദികം കര്മ്മ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം നൃണം ।। ൩൮൧.

"ഓം", "തത്", "സത്" എന്നിങ്ങനെ ബ്രഹ്മത്തിന് മൂന്നു പേരുകളുണ്ട് എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. യജ്ഞം, ദാനം മുതലായ കർമ്മങ്ങൾ മനുഷ്യർക്കു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.

അനിഷ്ടമിഷ്ടം മിശഞ്ച ത്രിവിംധം കര്മണഃ ഫലം । ഭവത്യത്യാഗിനാം പ്രേത്യ ന തു സന്ന്യാസിനാം ക്കചിത് ।। ൩൮൧.

അനിഷ്ടം, ഇഷ്ടം, മിശ്രം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ഫലങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാത്തവർക്കു മരണത്തിന് ശേഷം ലഭിക്കും; സന്ന്യാസികൾക്ക് ഒരിക്കലും ഇല്ല.

താമസഃ കര്മസംയോഗാത് മോഹാത്ക്ലേശഭയാദികാത് । രാജസഃ സാത്ത്വികോഽകാമാത് പഞ്ചൈതേ കര്മഹേതവഃ ।। ൩൮൧.

താമസികം തെറ്റായ കർമ്മസംഗമത്തിൽ നിന്ന്, മോഹത്തിൽ നിന്ന്, ദു:ഖം, ഭയം മുതലായവയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്നു. രാജസികം, സാത്വികം, ആഗ്രഹമില്ലായ്മ എന്നിവയും കർമ്മത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

ഏകം ജ്ഞാനം സാത്ത്വികം സ്യാത് പൃഥഗ്‌ ജ്ഞാന്തു രാജസം । അതത്ത്വാര്ഥന്താമസം സ്യാത് കര്മാകാമായ സാത്ത്വികം ।। ൩൮൧.

ഒന്നായുള്ള ജ്ഞാനം സാത്വികം. ഭിന്നമായുള്ളത് രാജസികം. യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് വിരുദ്ധമായത് താമസികം. ആഗ്രഹമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന കർമ്മം സാത്വികം.

കാമായ രാജസം കര്മ മോഹാത് കര്മ തു താമസം । സിദ്ധ്യസിദ്ധ്യോഃ സമഃ കര്ത്താ സാത്ത്വികോ രാജസോഽത്യപി ।। ൩൮൧.

ആഗ്രഹം കൊണ്ടുള്ള കർമ്മം രാജസികം. മോഹം കൊണ്ടുള്ളത് താമസികം. വിജയത്തിലും പരാജയത്തിലും സമത്വം പുലർത്തുന്നവൻ സാത്വികനും രാജസികനും ആകുന്നു.

ശഠോഽലസസ്താമസഃ സ്യാത് കാര്യ്യാദിധീശ്ച സാത്ത്വികീ । കാര്യ്യാര്ഥം സാ രാജസീ സ്യാദ്വിപരീതാ തു താമസീ ।। ൩൮൧.

കപടനും ആലസ്യവും താമസികം. കര്‍ത്തവ്യത്തിൽ മനസ്സുള്ളത് സാത്വികം. ഫലത്തിനായി ഉള്ളത് രാജസികം. അതിന് വിരുദ്ധമായത് താമസികം.

മനോധൃതിഃ സാത്ത്വികീ സ്യാത് പ്രീതികാമേതി രാജസീ । താമസീ തു പ്രശോകാദൌ സുഖം സത്ത്വാത്തദന്തഗം ।। ൩൮൧.

മനസ്സിന്റെ ദൃഢത സാത്വികം. സന്തോഷം തേടുന്നത് രാജസികം. ദു:ഖം മുതലായവയിൽ നിന്ന് വരുന്നത് താമസികം. സുഖം സത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നു, അതിൽ തന്നെ അവസാനിക്കുന്നു.

സുഖം തദ്രാജസഞ്ചാഗ്രേ അന്തേ ദുഃഖന്തു താമസം । അതഃ പ്രവൃത്തിര്ഭൂതാനാം യേന സര്വമിദന്തതം ।। ൩൮൧.

രാജസിക സുഖം ആദ്യം സുഖം പോലെ തോന്നും, പക്ഷേ അവസാനം ദു:ഖം തന്നെയാണ്. താമസികം മുഴുവനും ദു:ഖമാണ്. ഇതാണ് സകല ജീവികളുടെ പ്രവൃത്തി, അതിനാൽ എല്ലാം ഇതിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

സ്വകര്മണാ തമഭ്യര്ച്യ വിഷ്ണും സിദ്ധിഞ്ച വിന്ദതി । കര്മണാ മനസാ വാചാ സര്വാവസ്ഥാസു സര്വദാ ।। ൩൮൧.

സ്വന്തം കര്‍മ്മം കൊണ്ട് വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാൽ സിദ്ധി ലഭിക്കും. കര്‍മ്മം, മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവ കൊണ്ട് എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ അവസ്ഥയിലും ചെയ്യണം.

ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ഭപര്യന്തം ജഗദ്വിഷ്ണുഞ്ച വേത്തി യഃ । സിദ്ധിമാപ്നോതി ഭഗവദ്ഭക്തോ ഭാഗവതോ ധ്രുവം ।। ൩൮൧.

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ ഈ ലോകവും, വിഷ്ണുവിനെയും അറിയുന്നവൻ, ഭഗവാന്റെ ഭക്തനായ ഭാഗവതൻ എന്ന നിലയിൽ നിർബന്ധമായും പരിപൂർണ്ണതയിലേക്ക് എത്തുന്നു.

അഗ്നിരുവാച യമഗീതാം പ്രവക്ഷ്യാമി ഉക്താ യാ നാചികേതസേ । പഠതാം ശ്രൃണ്വതാം ഭുക്ത്യൈ മുക്ത്യൈ മോക്ഷാര്ഥിനാം സതാം ।। ൩൮൨.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ യമന്റെ ഗീതം പറയും; അത് നചികേതസിന് പറഞ്ഞതാണു്. ആരെങ്കിലും ഈ ഗീതം വായിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, ഭോഗത്തിനോ മോക്ഷത്തിനോ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സന്മാർക്ക് അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.

യമ ഉവാച ആസനം ശയനം യാനപരിധാനഗൃഹാദികമ് । വാഞ്ഛത്യഹോഽതിമോഹേന സുസ്ഥിരം സ്വയമസ്ഥിരഃ ।। ൩൮൨.

യമൻ പറഞ്ഞു: സ്വയം സ്ഥിരതയില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ, അതിയായ മായയാൽ, സ്ഥിരമായ ഇരിപ്പിടം, കിടക്ക, വാഹനങ്ങൾ, വസ്ത്രം, വീട് തുടങ്ങിയവ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഭോഗേഷ്വശക്തിഃ സതതം തഥൈവാത്മാവലോകനം । ശ്രേയഃ പരം മനുഷ്യാണാം കപിലോദ്ഗീതമേവ ഹി ।। ൩൮൨.

സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ എപ്പോഴും കഴിയാത്തതും, അതുപോലെ തന്നെ സ്വയം പരിശോധിക്കലും, മനുഷ്യർക്കു് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗുണമാണെന്ന് കപിലൻ പാടിയിട്ടുണ്ട്.

സര്വ്വത്ര സമദര്ശിത്വം നിര്മ്മമത്വമസങ്ഗതാ । ശ്രേയഃ പരം മനുഷ്യാണാം ഗീതം പഞ്ചശിഖേന ഹി ।। ൩൮൨.

എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും സമദർശനം, അഹങ്കാരമില്ലായ്മ, അസക്തി—ഇവയാണു് മനുഷ്യർക്കു് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗുണമെന്ന് പഞ്ചശിഖൻ പാടിയിരിക്കുന്നു.

ആഗര്ഭജന്മബാല്യാദിവയോഽവസ്ഥാദിവേദനം । ശ്രേയഃ പരം മനുഷ്യാണാം ഗങ്ഗാവിഷ്ണുപ്രഗീതകം ।। ൩൮൨.

ഗർഭം, ജനനം, ബാല്യം തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകളെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്—ഇതാണു് മനുഷ്യർക്കു് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗുണമെന്ന് ഗംഗാവിഷ്ണു പാടിയിരിക്കുന്നു.

ആധ്യാത്മികാദിദുഃഖാനാമാദ്യന്താദിപ്രതിക്രിയാ । ശ്രേയഃ പരം മനുഷ്യാണാം ജനകോദ്ഗീതമേവ ച ।। ൩൮൨.

ശരീരികമായും മറ്റും ഉള്ള ദുഃഖങ്ങളുടെ ആരംഭം, അവസാനം, കാരണം എന്നിവയ്ക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്തുന്നത്—ഇതാണു് മനുഷ്യർക്കു് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗുണമെന്ന് ജനകൻ പാടിയിരിക്കുന്നു.

അഭിന്നയോര്ഭേദകരഃ പ്രത്യയോ യഃ പരാത്മനഃ । തച്ഛാന്തിപരമം ശ്രേയോ ബ്രഹ്മോദ്ഗീതമുദാഹൃതം ।। ൩൮൨.

അഖണ്ഡമായ പരമാത്മാവിനും വ്യക്തിഗത ആത്മാവിനും ഇടയിൽ ഭേദം ഉണ്ടാക്കുന്ന ചിന്തയെ ശമിപ്പിക്കൽ—ഇതാണു് പരമോന്നതമായ ഗുണമെന്ന് ബ്രഹ്മൻ പാടിയിരിക്കുന്നു.

* കര്ത്തവ്യമിതി യത്കര്മ്മ ഋഗ്യജുഃസാമസംജ്ഞിതം । കുരുതേ ശ്രേയസേ സങ്ഗാജ്ജൈഗീഷവ്യേണ ഗീയതേ ।। ൩൮൨.

ഋക്, യജുസ്, സാമ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന കര്‍മ്മം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്നു് മനസ്സിലാക്കി, അതിനെ സങ്കല്പം കൂടാതെ നല്ലതിനായി ചെയ്യുക—ഇതാണു് ജൈഗീഷവ്യൻ പാടിയിരുന്നത്.

ഹാനിഃ സര്വ്വവിധിത്‌സാനാമാത്മനഃ സുഖഹൈതുകീ । ശ്രേയഃ പരം മനുഷ്യാണാം ദേവലോദ്ഗീതമീരിതം ।। ൩൮൨.

എല്ലാ വിധികളുടെയും നഷ്ടം ആത്മാവിന് സന്തോഷം നൽകുന്നതാണ്—ഇതാണു് മനുഷ്യർക്കു് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗുണമെന്ന് ദേവളൻ പാടിയിരിക്കുന്നു.

* കാമത്യാഗാത്തു വിജ്ഞാനം സുഖം ബ്രഹ്മ പരം പദം । കാമിനാം ന ഹി വിജ്ഞാനം സനകോദ്ഗീതമേവ തത് ।। ൩൮൨.

കാമത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ജ്ഞാനം, സുഖം, പരമാവസ്ഥയും ലഭിക്കും; ആഗ്രഹങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കു് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ഉണ്ടാവില്ല—ഇതാണു് സനകൻ പാടിയിരുന്നത്.

പ്രവൃത്തഞ്ച നിവൃത്തഞ്ച കാര്യ്യം കര്മപരോഽവ്രവീത് । ശ്രേയസാം ശ്രേയ ഏതദ്ധി നൈഷ്കര്മ്യം ബ്രഹ്മ തദ്ധരിഃ ।। ൩൮൨.

പ്രവൃത്തി, നിർവൃത്തി എന്നിങ്ങനെ കര്‍മ്മം ചെയ്യുന്നതും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ധാരാളികൾ കര്‍മ്മമായി പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടു്; പക്ഷേ, അതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം കര്‍മ്മരഹിതമായ അവസ്ഥയാണു്—അത് ബ്രഹ്മവും ഹരിയും തന്നെയാണ്.

പുമാംശ്ചാധിഗതജ്ഞാനോ ഭേദം നാപ്നോതി സത്തമഃ । ബ്രഹ്മാണാ വിഷ്ണുസംജ്ഞേന പരമേണാവ്യയേന ച । ൩൮൨.

ജ്ഞാനം നേടിയ മനുഷ്യൻ ഭേദം കാണുന്നില്ല, മഹാനേ; ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും പരമമായ, അക്ഷയമായ ഒന്നായി അറിയപ്പെടുന്നു.

ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനമാസ്തിക്യം സൌഭാഗ്യം രൂപമുത്തമമ് । തപസാ ലഭ്യതേ സര്വം മനസാ യദ്യദിച്ഛതി ।। ൩൮൨.

ജ്ഞാനം, വിവേകം, വിശ്വാസം, ഉത്തമ സൗഭാഗ്യവും രൂപവും—ഇവയെല്ലാം തപസ്സിലൂടെ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും നേടാം.

നാസ്തി വിഷ്ണുസമന്ധ്യേയം തപോ നാനശനാത്പരം । നാസ്ത്യാരോഗ്യസമം ധന്യം നാസ്തി ഗങ്ഗാസമാ സരിത് ।। ൩൮൨.

വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിക്ക് തുല്യമായ വ്രതം ഇല്ല, ഉപവാസത്തിൽക്കാൾ വലിയ തപസ്സുമില്ല, ആരോഗ്യത്തിന് സമമായ സമ്പത്തില്ല, ഗംഗയെപ്പോലെയുള്ള നദിയുമില്ല.

ന സോഽസ്തി ബാന്ധവഃ കശ്ചിദ്വിഷ്ണും മുക്ത്വാ ജഗദ്ഗുരും । അധശ്ചോദ്‌ര്ധ്വം ഹരിശ്ചാഗ്രേ ദേഹേന്ദ്രിയമനോമുഖേ ।। ൩൮൨.

ലോകഗുരുവായ വിഷ്ണുവിനെ ഒഴികെ ആര്ക്കും യാതൊരു ബന്ധുവുമില്ല; മുകളിലും താഴെയും, ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ് എന്നിവക്ക് മുന്നിൽ ഹരിയാണ് എപ്പോഴും പ്രധാനൻ.

ഇത്യേവം സംസ്മരന് പ്രാണാന് യസ്ത്യജേത്സ ഹരിര്ഭവേത് । യത്തദ് ബ്രഹ്മ യതഃ സര്വം യത്സര്വം തസ്യ സംസ്ഥിതമ് ।। ൩൮൨.൧൬ അഗ്രാഹ്യകമനിര്ദേശ്യം സുപ്രതിഷ്ഠഞ്ച യത്പരം । പരാപരസ്വരൂപേണ വിഷ്ണുഃ സര്വ്വഹൃദി സ്ഥിതഃ ।। ൩൮൨.

ഇങ്ങനെ ഓർത്ത് ജീവൻ വിട്ടാൽ ആൾ ഹരിയായി മാറും; അതാണ് ബ്രഹ്മം—എല്ലാം അതിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, എല്ലാം അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നു—

യജ്ഞേശം യജ്ഞപുരുഷം കേചിദിച്ഛന്തി തത്പരം । കേചിദ്വിഷ്ണും ഹരം കേചിത് കേചിദ് ബ്രഹ്മാണമീശ്വരം ।। ൩൮൨.

ചിലർ യജ്ഞനാഥനെയും യജ്ഞപുരുഷനെയും പരമാവസ്ഥയായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ചിലർ വിഷ്ണുവിനെയും, ചിലർ ഹരിയെയും, ചിലർ ബ്രഹ്മാവിനെയും ഈശ്വരനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഇന്ദ്രാദിനാമഭിഃ കേചിത് സൂര്യ്യം സോമഞ്ച കാലകമ് । ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ഭപര്യന്തം ജഗദ്വിഷ്ണും വദന്തി ച ।। ൩൮൨.

ചിലര്‍ ഇന്ദ്രന്‍ മുതലായ പേരുകള്‍ കൊണ്ട് സൂര്യനെയും ചന്ദ്രനെയും വിളിക്കുന്നു; ചിലര്‍ ബ്രഹ്മാവില്‍ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ ഉള്ള ഈ ലോകം വിഷ്ണുവാണെന്ന് പറയുന്നു.

സ വിഷ്ണുഃ പരമം ബ്രഹ്മ യതോ നാവര്ത്തതേ പുനഃ । സുവര്ണാദിമഹാകദാനപുണ്യതീര്ഥാവഗാഹനൈഃ ।। ൩൮൨.

ആ വിഷ്ണുവാണ് പരമ ബ്രഹ്മം, അവനില്‍ നിന്ന് പിന്നെ തിരിച്ചു വരികയില്ല; സ്വര്‍ണ്ണം പോലെയുള്ള മഹാദാനങ്ങളും, പുണ്യതീര്‍ത്ഥങ്ങളില്‍ കുളിച്ചും അവനെ പ്രാപിക്കാം.