അഗ്നിപുരാണമ്

ഋതുരുവാച । ക്ഷുദസ്തി യസ്യ ഭുക്തേഽന്നേ തുഷ്ടിര്ബ്രാഹ്മണ ജായതേ । ന മേ ക്ഷുദഭവത്തൃപ്തിം കസ്മാത്ത്വം പരിപൃച്ഛസി ।। ൩൮൦.

ഋതു പറഞ്ഞു: അന്നം കഴിക്കുമ്പോൾ വിശപ്പ് വരുന്നു, ഭക്ഷണത്താൽ ബ്രാഹ്മണനിൽ തൃപ്തി ജനിക്കുന്നു. എനിക്ക് വിശപ്പോ തൃപ്തിയോ ഉണ്ടായില്ല—നീ ഇതിനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് എന്തിന് ചോദിക്കുന്നു?

ക്ഷുത്തൃഷ്ണേ ദേഹധര്മ്മാഖ്യേ ന മമൈതേ യതോ ദ്വിജ । പൃഷ്ടോഹം യത്ത്വായാ ബ്രൂയാം൩ തൃപ്തിരസ്ത്യേവ മേ സദാ ।। ൩൮൦.

വിശപ്പും ദാഹവും ശരീരത്തിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളാണ്, അവ എനിക്ക് ബാധകമല്ല, ദ്വിജ. നീ ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ പറയുന്നു—എനിക്ക് എപ്പോഴും തൃപ്തിയുണ്ട്.

സോഽഹം ഗാന്താ൫ ന ചാഗന്താ നൈകദേശനികേതനഃ । ത്വം ചാന്യോ ന ഭവേന്നാപി നാന്യസ്ത്വക്തോഽസ്മി വാ പ്യഹം ।। ൩൮൦.

ഞാൻ പോകുന്നവനാണ്, പക്ഷേ വരുന്നവനല്ല; ഞാൻ ഒരിടത്തും സ്ഥിരമായി താമസിക്കുന്നില്ല. നീയും വേറെയൊന്നുമല്ല, ഞാനും നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല; ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരിൽ നിന്ന് വേറെയാരുമില്ല.

മൃണ്മയം ഹി ഗൃഹം യദ്വന്മൃദാലിപ്തം സ്ഥിരീഭബേത് । പാര്ഥിവോഽയം തഥാ ദേഹഃ പാര്ഥിവൈഃ പരമാണുഭിഃ ।। ൩൮൦.

കാളിമണ്ണിൽ നിർമ്മിച്ച വീടിനെ കാളിമണ്ണ് പുരട്ടുമ്പോൾ അതു ദൃഢമാകുന്നതുപോലെ, ഈ ശരീരം ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള കണികകളാൽ ഉണ്ടാകുന്നു.

ഋതുരസ്മി തവാചാര്യ്യഃ പ്രജ്ഞാദാനായ തേ ദ്വിജ । ഇഹാഗതോഽഹം യാസ്യാമി പരമാര്ഥസ്തവോദിതഃ ।। ൩൮൦.

ഞാൻ ഋതു, നിന്റെ ആചാര്യൻ, ജ്ഞാനം നൽകാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു, ദ്വിജ. നീ പരമാർത്ഥം അറിഞ്ഞതിനാൽ ഞാൻ ഇനി പോകുന്നു.

ഏകമേവമിദം വിദ്ധി ന ഭേദഃ സകലം ജഗത് । വാസുദേവാഭിധേയസ്യ സ്വരൂപം പരമാത്മനഃ ।। ൩൮൦.

ഇതെല്ലാം ഒന്നാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം; ഈ ലോകത്ത് യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല. വാസുദേവൻ എന്ന പരമാത്മാവിന്റെ സ്വരൂപം ഇതാണ്.

ഋതുര്വര്ഷസഹസ്രാന്തേ പുനസ്തന്നഗരം യയൌ । നിദാഘം നഗരപ്രാന്തേ ഏകാന്തേ സ്ഥിതമവ്രവീത് ൩൮൦.

ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഋതു വീണ്ടും ആ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി. നഗരത്തിന്റെ അറ്റത്ത് ഒറ്റയ്ക്ക് നിന്ന നിദാഘനോട് അവൻ സംസാരിച്ചു.

നിദാഘ ഉവാച ഭോ വിപ്ര ജനസംവാദോ മഹാനേഷ നരേശ്വര । പ്രവിവീക്ഷ്യ പുരം രമ്യം തേനാത്ര സ്ഥീയതേ മയാ ।। ൩൮൦.

നിദാഘൻ പറഞ്ഞു: ഭോ ബ്രാഹ്മണാ, ഈ വലിയ ജനക്കൂട്ടം, മഹാരാജാവേ, ഈ മനോഹരമായ നഗരത്തെ ഞാൻ നിരീക്ഷിച്ചശേഷം ഇവിടെ തന്നെ തുടരുകയാണ്.

ഋതുരുവാച നരാധിപോഽത്ര കതമഃ കതമശ്ചേതരോ ജനഃ । കഥ്യതാം മേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ത്വമഭിജ്ഞോ ദ്വിജോത്തമ ।। ൩൮൦.

ഋതു പറഞ്ഞു: ഇവിടെയുള്ളവരിൽ രാജാവാർന്നവൻ ആരാണ്, മറ്റുള്ളവർ ആരാണ്? നീ അറിയുന്നവനല്ലേ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് പറയൂ.

ഗജോ യോഽയമധോ ബ്രഹ്മന്നുപര്യ്യേഷ സ ഭൂപതിഃ । ഋതുരാഹ ഗജഃ കോഽത്ര രാജാ ചാഹ നിദാഘകഃ ।। ൩൮൦.

ഇവിടെ താഴെ കാണുന്നവൻ ആനയാണ്, ബ്രാഹ്മണാ; മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ രാജാവാണ്. 'ആന ആരാണ്, രാജാവ് ആരാണ്?' എന്ന് ഋതു ചോദിച്ചു. നിദാഘൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.

ഋതുര്നിദാഘ ആരുढ़ോ ദൃഷ്ടാന്തം പശ്യ വാഹനം । ഉപര്യ്യഹം യഥാ രാജ ത്വമധഃ കുഞ്ജരോ യഥാ ।। ൩൮൦.

ഋതുവും നിദാഘനും ആനയിൽ കയറി: 'ഈ ഉദാഹരണം നോക്കൂ, വാഹനം. ഞാൻ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നു, നീ താഴെ; അതുപോലെ രാജാവ് മുകളിൽ, ആന താഴെ.'

ഋതുഃ൭ പ്രാഹ നിദാഘന്തം കതമസ്ത്വാമഹം വദേ । ഉക്തോ നിദാഘസ്തന്നത്വാ പ്രാഹ മേ ത്വം ഗുരുര്ഘ്രുവമ് ।। ൩൮൦.

ഋതു നിദാഘനോട് ചോദിച്ചു: 'ഇവരിൽ ഞാൻ ആരാണ്, നീ ആരാണ്?' നിദാഘൻ വന്ദിച്ച് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളാണ് എന്റെ ഗുരു.'

നാത്യസ്മാദ്‌ദ്വൈതസംസ്കാരസംസ്കൃതം മാനസം തഥാ । ഋതുഃ പ്രാഹ നിദാഘന്തം ബ്രഹ്മജ്ഞാനായ ചാഗതഃ । പരമാര്ഥം സാരഭൂതമദ്വൈതം ദര്ശിതം മയാ ।। ൩൮൦.

ദ്വൈതബോധം മനസ്സിനെ സത്യത്തിൽ ആകൃതീകരിക്കുന്നില്ല. ഋതു നിദാഘനോട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിനായി ഞാൻ വന്നതാണ്; പരമാർത്ഥമായ അദ്വൈതം ഞാൻ നിന്നെ കാണിച്ചു.'

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച നിദാഘോഽപ്യുപദേശേന തേനാദ്വൈതപരോഽഭവത് । സര്വഭൂതാന്യഭേദേന ദദൃശേ സ തദാത്മനി ।। ൩൮൦.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ആ ഉപദേശത്തിന്റെ ഫലമായി നിദാഘനും അദ്വൈതത്തിൽ ആസ്വാദകനായി. അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും തനിക്കു തുല്യരായി കണ്ടു.

അവാപ മുക്തി ജ്ഞാനാത്സ തഥാ ത്വം മുക്തിമാപ്സ്യസി । ഏകഃ സമസ്തം ത്വഞ്ചാഹം വിഷ്ണുഃ സര്വഗതോ യതഃ ।। ൩൮൦.

ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അവൻ മോക്ഷം നേടി; അതുപോലെ നീയും മോക്ഷം നേടും. വിഷ്ണു എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, ഞാനും നീയും ഒരേ അത്മാവാണ്.

പീതനീലാദിഭേദേന യഥൈകം ദൃശ്യതേ തമഃ । ഭ്രാന്തിദൃഷ്ടിഭിരാത്മാപി തഥൈകഃ സ പൃഥക് പൃഥക് ।। ൩൮൦.

പച്ചയും നീലയും മറ്റു നിറങ്ങളുമായി ഇരുണ്ടിരിപ്പ് പലതായിരിക്കും പോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, അതു വാസ്തവത്തിൽ ഒന്നാണ്. അതുപോലെ, ആത്മാവ് ഒരാളാണെങ്കിലും, തെറ്റായ ദൃഷ്ടികൊണ്ടു പലതായിരിക്കും പോലെ കാണപ്പെടുന്നു.

സംസാരാജ്ഞാനവൃക്ഷാരിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മേതി ചിന്തയ ।। ൩൮൦.

ലോകീയമായ അജ്ഞാനത്തിന്റെ വൃക്ഷത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന ജ്ഞാനമാണ് ബ്രഹ്മം എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.

അഗ്നിരുവാച ഗീതാസാരം പ്രവക്ഷ്യാമി സര്വഗീതോത്തമോത്തമം । കൃഷ്ണോഽര്ജുനായ യമാഹ പുരാ വൈ ഭുക്തിമുക്തിദം ।। ൩൮൧.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഗീതയുടെ സാരാംശം ഞാൻ പറയാം. എല്ലാ ഗീതകളിലും ഏറ്റവും ഉന്നതമായതും, കൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് പറഞ്ഞതും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതുമായതാണത്.

ശ്രീഭഗവാനുവാച ഗതാസുരഗതാസുര്വാ ന ശോച്യോ ദേഹവാനജഃ । ആത്മാഽജരോഽമരോഽഭേദ്യസ്തസ്മാച്ഛോകാദികം ത്യജേത് ।। ൩൮൧.

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ജീവൻ പോയാലോ ഇല്ലയോ എന്നതുകൊണ്ടല്ല, ശരീരമുള്ളവനെ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. ആത്മാവ് വൃദ്ധിയില്ലാത്തതും മരണമില്ലാത്തതും നശിക്കാത്തതുമാണ്. അതിനാൽ ദുഃഖവും മറ്റും ഉപേക്ഷിക്കണം.

ധ്യായതോ വിഷയാന് പുംസഃ സങ്ഗസ്തേഷൂപജായതേ । സങ്ഗാത് കാമസ്തതഃ ക്രോധഃ ക്രോധാത്സമ്മോഹ ഏവ ച ।। ൩൮൧.

ഒരു മനുഷ്യൻ വിഷയങ്ങളെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ അവയോടുള്ള ആസക്തി ജനിക്കുന്നു. ആ ആസക്തിയിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹം, ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് കോപം ഉണ്ടാകും.

സമ്മോഹാത് സ്മൃതിവിഭ്രംശോ ബുദ്ധിനാശാത് പ്രണശ്യതി । ദുഃസങ്ഗഹാനിഃ സത്സങ്ഗാന്മോക്ഷകാമീ ച കാമനുത് ।। ൩൮൧.

കോപത്തിൽ നിന്ന് ഭ്രമം, ഭ്രമത്തിൽ നിന്ന് ഓർമ്മ നഷ്ടം, ഓർമ്മ നഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് ബുദ്ധി നശിക്കൽ, ബുദ്ധി നശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ദുഷ്ടരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ദോഷം, സത്സംഗത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

കാമത്യാഗാദാത്മനിഷ്ഠഃ സ്ഥിരപ്രജ്ഞസ്തദോച്യതേ । യാ നിശാ സര്വഭൂതാനാം തസ്യാം ജാഗര്തി സംയമീ ।। ൩൮൧.

ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ആത്മാവിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നവനെയാണ് സ്ഥിരബുദ്ധിയുള്ളവൻ എന്നു പറയുന്നത്. എല്ലാ ജീവികൾക്കും രാത്രിയായിരിക്കുന്നതിൽ സംയമനമുള്ളവൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.

യസ്യാം ജാഗ്രതി ഭൂതാനി സാ നിശാ പശ്യതോ മുനേഃ । ആത്മന്യേവ ച സന്തുഷ്ടസ്തസ്യ കാര്യം ന വിദ്യതേ ।। ൩൮൧.

എല്ലാ ജീവികൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്നതാണ് ദർശിക്കുന്ന മുനിക്ക് രാത്രി. ആത്മാവിൽ മാത്രം തൃപ്തനായവനു ചെയ്യാനുള്ളത് ഒന്നുമില്ല.

നൈവ തസ്യ കൃതേ നാര്ഥോ നാകൃതേ നേഹ കശ്ചന । തത്ത്വവിത്തു മഹാവാഹോ ഗുണകര്മവിഭാഗയോഃ ।। ൩൮൧.

ഇവിടെ ചെയ്ത കാര്യത്തിനോ ചെയ്യാത്തതിനോ അവനു യാതൊരു ഉദ്ദേശവും ഇല്ല. മഹാബാഹുവേ, യഥാർത്ഥം അറിയുന്നവൻ ഗുണങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തികളുടെയും വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കുന്നു.

ഗുണാ ഗുണേഷു വര്ത്തന്തേ ഇതി മത്വാ ന സജ്ജതേ । സര്വം ജ്ഞാനപ്ലവേനൈവ വൃജിനം സന്തരിഷ്യതി ।। ൩൮൧.

ഗുണങ്ങൾ ഗുണങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കി അവൻ ആസക്തനാവുന്നില്ല. ജ്ഞാനത്തിന്റെ തോണിയിൽ മാത്രം എല്ലാദു:ഖവും കടന്ന് പോകാം.

ജ്ഞാനാഗ്നിഃ സര്വകര്മാണി ഭസ്മസാത് കുരുതേഽര്ജുന । ബ്രഹ്മണ്യാധായ കര്മാണി സങ്ഗന്ത്യക്ത്വാ കരോതി യഃ ।। ൩൮൧.

ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നി എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളെയും ചാരമാക്കുന്നു, അർജുനാ. ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് ആസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

ലിപ്യതേ ന സ പാപേന പദ്മപത്രമിവാമ്ഭസാ । സര്വഭൂതേഷു ചാത്മാനാം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി ।। ൩൮൧.

ജലം തൊടുമ്പോഴും താമരയിലിന് ദോഷം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, അവന് പാപം ബാധിക്കില്ല. അവൻ എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെ കാണുന്നു, എല്ലാം ആത്മാവിൽ കാണുന്നു.

ന ഹി കല്യാണകൃതം കശ്ചിദ്‌ദുര്ഗതിം താത ഗച്ഛതി । ദേവീ ഹ്യേഷാ ഗുണമയീ മമ മായാ ദുരത്യയാ ।। ൩൮൧.

നന്മ ചെയ്യുന്നവൻ ഒരിക്കലും ദുർഗതിയിൽ എത്തുന്നില്ല, പ്രിയനായവാ. എന്റെ ഈ ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ദൈവീകമായ മായ വളരെ കടക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.

മാമേവ യേ പ്രപദ്യന്തേ മായാമേതാന്തരന്തി തേ । ആര്ത്തോ ജിജ്ഞാസുരര്ഥാര്ഥീ ജ്ഞാനീ ച ഭരതര്ഷഭ ।। ൩൮൧.

എന്നിൽ മാത്രം ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർ ഈ മായയെ കടക്കുന്നു. ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, കഷ്ടപ്പെടുന്നവനും, അറിവ് അന്വേഷിക്കുന്നവനും, ധനാർത്ഥിയും, ജ്ഞാനിയും എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.