അഗ്നിപുരാണമ്

ദുഃഖജ്ഞാനമയോഽധര്മഃ പ്രകൃതേഃ സ തു നാത്മനഃ । ജലസ്യ നാഗ്നിനാ സങ്ഗഃ സ്ഥാലീസങ്ഗത്തഥാപി ഹി ।। ൩൭൯.

ദുഃഖവും അജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞ അധർമ്മം പ്രകൃതിയുടേതാണ്, ആത്മാവിന്റേതല്ല; വെള്ളം അഗ്നിയുമായി കലരാത്തതുപോലെ, പാത്രത്തോടും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

ശബ്ദാസ്തേ കാദികാ ധര്മാസ്തത് കൃതാ വൈ മഹാമുനേ । തഥാത്മാ പ്രകൃതൌ സങ്ഗാദഹംമാനാദിഭൂഷിതഃ ।। ൩൭൯.

'ക' മുതലായ അക്ഷരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ധർമങ്ങളാണ്, മഹാമുനിയേ; അതുപോലെ, അഹങ്കാരം മുതലായ അലങ്കാരങ്ങൾകൊണ്ടു ആത്മാവ് പ്രകൃതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.

ഭജതേ പ്രാകൃതാന്ധര്മാന് അന്യസ്തേഭ്യോ ഹി സോഽവ്യയഃ । ബന്ധായ വിഷയാസങ്ഗം മനോ നിര്വിഷയം ധിയേ ।। ൩൭൯.

അവൻ പ്രകൃതിദർമ്മങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവയിൽ നിന്ന് വേറെയായവൻ അവിനാശിയാണ്. വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തി ബന്ധമാണ്; വിഷയരഹിതമായ മനസ്സാണ് ജ്ഞാനം.

വിഷയാത്തത്സമാകൃഷ്യ ബ്രഹ്മഭൂതം ഹരിം സ്മരേത് । ആത്മഭാവം നയത്യേനം തദ്‌ബ്രഹ്മധ്യായിനം മുനേ ।। ൩൭൯.

ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ പിൻവലിച്ച്, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ഹരിയെ ഓർക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ധ്യാനശീലനായവൻ സ്വയം ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നു, മഹർഷേ.

വിചാര്യ്യ സ്വാത്മനഃ ശക്ത്യാ ലൌഹമാകര്ഷകോ യഥാ । ആത്ഭപ്രയത്നസാപേജ്ഞാ വിശിഷ്ടാ യാ മനോഗതിഃ ।। ൩൭൯.

കാന്തം ഇരുമ്പിനെ ആകർഷിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിന്റെ പരിശ്രമത്താൽ മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തി വ്യക്തമായി മാറുന്നു.

തസ്യാ ബ്രഹ്‌മണി സംയോഗോ യോഗ ഇത്യഭിധീയതേ । വിനിഷ്പന്ദഃ സമാധിസ്ഥഃ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ।। ൩൭൯.

അങ്ങനെയുള്ള മനസ്സും ബ്രഹ്മവും ഒന്നാകുന്നത് തന്നെയാണ് യോഗം എന്നു പറയുന്നത്. ചലനം നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, പരബ്രഹ്മം ലഭിക്കും.

യമൈഃ സന്നിയമൈഃ സ്ഥിത്യാ പ്രത്യാഹൃത്യാ മരുജ്ജയൈഃ । പ്രാണായാമേന പവനൈഃ പ്രത്യാഹാരേണ ചേന്ദ്രിയൈഃ ।। ൩൭൯.

യമങ്ങൾ, നിയമങ്ങൾ, സ്ഥിരത, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, വായുവിനെ ജയിക്കൽ, പ്രാണായാമം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പിൻവലിക്കൽ എന്നിവയിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോകാം.

വശീകൃതൈസ്തതഃ കുര്യ്യാത് സ്ഥിതം ചേതഃ ശുഭാശ്രയേ । ആശ്രയശ്ചേതസോ ബ്രഹ്മ മൂര്ത്തഞ്ചാമൂര്തകം ദ്വിധാ ।। ൩൭൯.

ഇവയെ എല്ലാം ജയിച്ചശേഷം, മനസ്സിനെ ശുഭമായ ആശ്രയത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. മനസ്സിന്റെ ആശ്രയം ബ്രഹ്മമാണ്; അതിന് രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതവും രണ്ടു വിധത്തിൽ ഉണ്ട്.

ഹിരണ്യഗര്ഭാദിഷു ച ജ്ഞാനകര്മാത്മികാ ദ്വിധാ । ത്രിവിധാ ഭാവനാ പ്രോക്താ വിശ്വം ബ്രഹ്മ ഉപാസ്യതേ ।। ൩൭൯.

ഹിരണ്യഗർഭനും മറ്റുള്ളവരിലും ജ്ഞാനവും കർമ്മവും രണ്ട് വിധമാണ്. ഭാവന മൂന്നു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു. ഈ സർവ്വവിശ്വവും ബ്രഹ്മമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ഹിരണ്യഗര്ഭാദിഷു ച ജ്ഞാനകര്മാത്മികാ ദ്വിധാ । ത്രിവിധാ ഭാവനാ പ്രോക്താ വിശ്വം ബ്രഹ്മ ഉപാസ്യതേ ।। ൩൭൯.

ഹിരണ്യഗർഭനും മറ്റുള്ളവരിലും ജ്ഞാനവും കർമ്മവും രണ്ട് വിധമാണ്. ഭാവന മൂന്നു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു. ഈ സർവ്വവിശ്വവും ബ്രഹ്മമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രത്യസ്തമിതഭേദം യത് സത്താമാത്രമഗോചരം । വചസാമാത്മസംവേദ്യം തജ്ജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ സംജ്ഞിതമ് ।। ൩൭൯.

എല്ലാ ഭേദങ്ങളും ഇല്ലാതെ, ശുദ്ധസത്തയായിട്ടു മാത്രം ഉള്ളതും, വാക്കിനും ആത്മാവിനും അനുഭവപ്പെടുന്നതുമായത്, അതാണ് ബ്രഹ്മജ്ഞാനം എന്ന് പറയുന്നു.

തച്ച വിഷ്ണോഃ പരം രുപമരുപസ്യാജമക്ഷരം । അശക്യം പ്രഥമം ധ്യാതുമതോ മൂര്ത്താദി ചിതന്യേത് ।। ൩൭൯.

അത് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമരൂപമാണ്; രൂപരഹിതം, ജനനമില്ലാത്തത്, നശിക്കാത്തത്. ആദ്യം അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല, അതിനാൽ രൂപം മുതലായവയിൽ ചിന്തിക്കണം.

സദ്ഭാവഭാവമാപന്നസ്തതോഽസൌ പരമാത്മനാ । ഭവത്യഭേദീ ഭേദശ്ച തസ്യാജ്ഞാനകൃതോ ഭവേത് ।। ൩൭൯.

സത്യമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ, അവൻ പരമാത്മാവുമായി ഏകതയിലാകും. ഭേദം ഉണ്ടാകുന്നത് അജ്ഞാനത്താൽ മാത്രമാണ്.

അഗ്നിരുവാച അദ്വൈതബ്രഹ്മവിജ്ഞാനം വക്ഷ്യേ യദ്ഭവതോഽഗദത് । ശാലഗ്രാമേ തപശ്ചക്രേ വാസുദേവാര്ചനാദികൃത് ।। ൩൮൦.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ ചോദിച്ച അദ്വൈതബ്രഹ്മവിജ്ഞാനം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ശാലഗ്രാമത്തിൽ വാസുദേവനെ ആരാധിച്ച്, അദ്ദേഹം തപസ് ചെയ്തു.

മൃഗസങ്ഗാന്മൃഗോ ബൂത്വാ ഹ്യന്തകാലേ സ്മരന് മൃഗം । ജാതിസ്മരോ മൃഗസ്ത്യക്ത്വാ ദേഹം യോഗാത്സ്വതോഽഭവത് ।। ൩൮൦.

മൃഗങ്ങളുമായി ഇടപെട്ടതുകൊണ്ട്, അവൻ മൃഗമായി. അവസാനത്തിൽ മൃഗത്തെ ഓർത്തുകൊണ്ട്, ജന്മസ്മരണയുള്ള മൃഗമായി ജനിച്ചു. യോഗശക്തിയാൽ, അവൻ സ്വയം ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു.

അദ്വൈതബ്രഹ്മഭൂതശ്ച ജഡവല്ലോകമാചരത് । ക്ഷത്താഽസൌ വീരരാജസ്യ വിഷ്ടിയോഗമമന്യത ।। ൩൮൦.

അദ്വൈതബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചവൻ, ജഡനായി ലോകത്ത് സഞ്ചരിച്ചു. വീരരാജാവിന്റെ ദാസനായവൻ, ആ സേവനത്തെ തന്നെ യോഗമായി കരുതുകയായിരുന്നു.

ഉവാഹ ശിവികാമസ്യ ക്ഷത്തുര്വചനചോദിതഃ । ഗൃഹീതോ വിഷ്ടിനാ ജ്ഞാനീ ഉവാഹാത്മക്ഷയായ തം ।। ൩൮൦.

ദാസന്റെ കല്പനപ്രകാരം, അവൻ രാജാവിന്റെ പല്ലക്കു ചുമന്നു. ജ്ഞാനിയാവുന്ന അവൻ, ദാസനാൽ പിടിക്കപ്പെട്ട്, സ്വന്തം അഹങ്കാരത്തിന്റെ നാശത്തിനായി അതു ചുമന്നു.

യയൌ ജड़ഗതിഃ പശ്ചാദ് യേ ത്വന്യേ ത്വരിതം യയുഃ । ശീഘ്രാന് ശീഘ്രഗതീന് ദൃഷ്ട്വാ അശീഘ്രം തം നൃപോഽവ്രവീത് ।। ൩൮൦.

അവൻ മന്ദഗതിയിൽ നടന്നു, മറ്റുള്ളവർ വേഗത്തിൽ പോയി. വേഗത്തിൽ പോകുന്നവരെ കണ്ട രാജാവ്, മന്ദഗതിയിലുള്ളവനോട് ചോദിച്ചു.

രാജോവാച കിം ശ്രാന്തോഽസ്യല്പമധ്വാനം ത്വയോढ़ാ ശിവികാ മമ । കിമായാസസഹോ ന ത്വം പീവാനസി നിരീക്ഷ്യസേ ।। ൩൮൦.

രാജാവ് ചോദിച്ചു: ഇത്ര ചെറിയ ദൂരത്തിൽ നിന്നു തന്നെ നീ ക്ഷീണിച്ചോ? എന്നിട്ടും നീ എന്റെ പല്ലക്കു ചുമക്കുന്നു. നീ ബലവാനായി കാണപ്പെടുന്നു, പിന്നെ എങ്ങനെ ഈ കഷ്ടം സഹിക്കാനാവുന്നില്ല?

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച നാഹം പീവാന്ന വൈഷോढ़ാ ശിവികാ ഭവതോ മയാ । ന ശ്രാന്തോഽസ്മി ന വായാസോ വോഢവ്യോഽസി മഹീപതേ ।। ൩൮൦.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ബലവാനല്ല, നിങ്ങളുടെ പല്ലക്കു ഞാൻ ചുമക്കുന്നില്ല. ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിട്ടില്ല, എനിക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുമില്ല. രാജാവേ, ചുമക്കേണ്ടത് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്.

ഭൂമൌ പാദയുഗന്തസ്ഥൌ ജങ്‌ഘേ പാദദ്വയേ സ്ഥിതേ । ഉരൂ ജങ്ഘാദ്വയാവസ്ഥൌ തദാധാരം തഥോദരമ് ।। ൩൮൦.

ഭൂമിയിൽ കാലുകൽ ഇരുന്നു, കാലുകൾക്ക് മുകളിൽ ജംഘകൾ നിലകൊള്ളുന്നു. ജംഘകൾക്ക് മുകളിൽ ഉറുക്കൾ, അതിന്റെ മുകളിൽ വയറും അങ്ങനെ പിന്തുടരുന്നു.

വക്ഷഃസ്ഥലം തഥാ വാഹൂ സ്കന്ധൌ ചോദരസംസ്ഥിതൌ । സ്കന്ധസ്ഥിതേയം ശിവികാ മമ ഭാവോഽത്ര കിം കൃതഃ ।। ൩൮൦.

മാര്ബും കൈകളും തോളുകളും വയറിനകത്തുള്ളതും — ഇതെല്ലാം ചേർന്ന് ഈ പല്ലക്കു തോളിൽ വയ്ക്കുന്നു. ഇതിൽ എനിക്ക് എന്ത് പങ്കാണ്, എന്നാണോ ചോദ്യം?

ശിവികായാം സ്ഥിതഞ്ചേദം ദേഹം ത്വദുപലക്ഷിതം । തത്ര ത്വമഹമപ്യത്ര പ്രോച്യതേ ചേദമന്യഥാ ।। ൩൮൦.

നീ കാണുന്ന ഈ ശരീരം പല്ലക്കിൽ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അപ്പോൾ നീയും ഞാനും ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ, അങ്ങനെ അല്ല.

അഹം ത്വഞ്ച തഥാന്യം ച ഭൂതൈരുഹ്യാമ പാര്ഥിവ । ഗുണപ്രവാഹപതിതോ ഗുണവര്ഗോ ഹി യാത്യയം ।। ൩൮൦.

ഞാനും നീയും മറ്റൊരാളും ഭൂതങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ചുമക്കപ്പെടുന്നത്, രാജാവേ; ഗുണങ്ങളുടെ ഒഴുക്കിൽ വീണ ഗുണങ്ങൾ ഒടുവിൽ ഇല്ലാതാകുന്നു.

കര്മ്മവശ്യാ ഗുണാശ്ചൈതേ സത്വാദ്യാഃ പൃഥിവീപതേ । അവിദ്യാസഞ്ചിതം കര്മ തച്ചാശേഷേഷു ജന്തുഷു ।। ൩൮൦.

സത്ത്വം മുതലായ ഈ ഗുണങ്ങൾ, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, കർമ്മത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; അവിദ്യയാൽ സമ്പാദിച്ച കർമ്മം എല്ലാ ജീവികളിലും ഉണ്ടാകുന്നു.

ആത്മാ ശുദ്ധോഽക്ഷരഃ ശാന്തോ നിര്ഗുണഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ । പ്രവൃദ്ധ്യപചയൌ നാമ്യ ഏകസ്യാഖിലജന്തുഷു ।। ൩൮൦.

ആത്മാവ് ശുദ്ധനും അക്ഷരനും ശാന്തനും ഗുണരഹിതനും പ്രകൃതിക്ക് അതീതനുമാണ്; വർദ്ധനവും കുറവും ഒരേ ആത്മാവിന് എല്ലാ ജീവികളിലും ബാധകമല്ല.

യദാ നോപചയസ്തസ്യ യദാ നാപചയോ നൃപ। തദാ പീവാനസീതി ത്വം കയാ യുക്ത്യാ ത്വയേരിതം ।। ൩൮൦.

അവനിൽ വർദ്ധനയോ കുറവോ ഇല്ലെങ്കിൽ, രാജാവേ, അപ്പോൾ അവൻ പോഷിതനാകുന്നു അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷയിക്കുന്നു എന്നു നീ എങ്ങനെയാണ് പറയുന്നത്?

ഭൂജങ്ഘാപാദകട്‌യൂരുജഠരാദിഷു സംസ്ഥിതാ । ശിവികേയം തഥാ സ്കന്ധേ തദാ ഭാവഃ സമസ്ത്വയാ ।। ൩൮൦.

കൈ, കാലുകൾ, പാദം, കടി, ഉറു, വയറ് എന്നിവയിലൊക്കെ ഈ പല്ലക്ക് നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ തോളിലും. അപ്പോൾ അവസ്ഥയെ നീയാണു നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

തദന്യജന്തുഭിര്ഭൂപ ശിവിസോത്ഥാനകര്മണാ । ശൈലദ്രവ്യഗൃഹോത്ഥോപി പൃഥിവീസമ്ഭവോപി വാ ।। ൩൮൦.

മറ്റു ജീവികൾ, രാജാവേ, പല്ലക്ക് ഉയർത്തുന്ന പ്രവൃത്തിയാൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; പർവ്വതത്തിൽ നിന്നോ, വീടുകളിൽ നിന്നോ, ഭൂമിയിൽ നിന്നോ ഉദ്ഭവിച്ചാലും അതുപോലെ.