അഗ്നിപുരാണമ്

യജ്ഞാദ്യം കര്മ്മ സന്ത്യജ്യ യോഗമത്യര്ഥമഭ്യസേത് । വികാരമുക്തമവ്യക്തം ഭോഗ്യഭോഗസമന്വിതം ।। ൩൭൪.

യജ്ഞം പോലെയുള്ള കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ഉപേക്ഷിച്ച്, യോഗം അത്യന്തം അഭ്യസിക്കണം; മാറ്റം ഇല്ലാത്തതും, അവ്യക്തമായതും, അനുഭവവും അനുഭവസാധനങ്ങളും ഉള്ളതുമായത്.

ചിന്തയേദ്ധൃദയേ പൂര്വം ക്രമാദാദൌ ഗുണത്രയം । തമഃ പ്രച്ഛാദ്യ രജസാ സത്ത്വേന ച്ഛാദയേദ്രജഃ ।। ൩൭൪.

ആദ്യം ഹൃദയത്തിൽ ക്രമമായി മൂന്നു ഗുണങ്ങളെ ചിന്തിക്കണം; തമസിനെ രജസ്സാൽ മറയ്ക്കണം, ശേഷം രജസ്സിനെ സത്ത്വഗുണം കൊണ്ട് മറയ്ക്കണം.

ധ്യായേത്ത്രിമണ്ഡലം പൂര്വം കൃഷ്ണാം രക്തം സിതം ക്രമാത് । സത്ത്വോപാധിഗുണാതീതഃ പുരുഷഃ പഞ്ചവിംശകഃ ।। ൩൭൪.

ആദ്യം കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, വെളുപ്പ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വൃത്തങ്ങൾ ധ്യാനിക്കണം; ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ച, സത്ത്വഗുണം ഉള്ള ഇരുപത്തിയഞ്ചാമൻ പുരുഷനെ.

ധ്യേയമേതദശുദ്ധഞ്ച ത്യക്ത്വാ ശുദ്ധം വിചിന്തയേത് । ഐശ്വര്യ്യം പങ്കജം ദിവ്യം പുരുഷോപരി സംസ്ഥിതം ।। ൩൭൪.

ഈ അശുദ്ധമായ ധ്യാനവസ്തു ഉപേക്ഷിച്ച് ശുദ്ധമായതിനെ ചിന്തിക്കണം; ദൈവികമായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ കമലം, പുരുഷനു മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതാണ്.

ദ്വാദശാങ്ഗുലവിസ്തീര്ണം ശുദ്ധം വികശിതം സിതമ് । നാലമഷ്ടങ്ഗുലം തസ്യ നാഭികന്ദസമുദ്ഭ്വം ।। ൩൭൪.

പന്ത്രണ്ടു വിരൽ വീതിയുള്ള, ശുദ്ധവും വിരിഞ്ഞതും വെളുപ്പും ആയ കമലം; അതിന്റെ തണ്ട് എട്ട് വിരൽ നീളമുള്ളതും, നാഭിക്കണ്ടത്തിൽ നിന്നു ഉയർന്നതുമാണ്.

പദ്മപത്രാഷ്ടകം ജ്ഞേയമണിമാദിഗുണാഷ്ടകമ് । കര്ണികാകേശരം നാലം ജ്ഞാനവൈരാഗ്യഭുത്തമമ് ।। ൩൭൪.

കമലത്തിന്റെ എട്ട് ഇലകളും, അണിമ തുടങ്ങിയ എട്ട് ഐശ്വര്യങ്ങളും അറിയണം; അതിന്റെ മധ്യഭാഗം, കേശരങ്ങൾ, തണ്ട് — ഇവയെല്ലാം പരമജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ആണ്.

വിഷ്ണുധര്മ്മശ്ച തത്കന്ദമിതി പദ്മം വിചിന്തയേത് । തദ്ധര്മജ്ഞാനവൈരാഗ്യം ശിവൈശ്വര്യ്യമയം പരം ।। ൩൭൪.

അത് കണ്ഠത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ധർമ്മമാണ്; അതിനാൽ ആ കമലം ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കണം; അതിന്റെ ധർമ്മം ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും, ശിവന്റെ ഐശ്വര്യത്തിൽ നിറഞ്ഞ പരമമായതുമാണ്.

ജ്ഞാത്വാ പദ്മാസനം സര്വം സര്വദുഃഖാന്തമാപ്നുയാത് । തത്പദ്മകര്ണികാമധ്യേ ശുദ്ധദീപശിഖാകൃതി ।। ൩൭൪.

ആ കമലാസനം മുഴുവൻ മനസ്സിലാക്കിയാൽ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾക്കും അവസാനം വരും; ആ കമലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ശുദ്ധമായ ദീപശിഖയെപ്പോലെയുള്ള രൂപം ഉണ്ട്.

അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രമമലം ധ്യായേദോങ്കാരമീശ്വരം । കദമ്വഗോലകാകാരം താരം രൂപമിവ സ്ഥിതം ।। ൩൭൪.

വിരൽത്തുമ്പ് വലിപ്പമുള്ള, അകമാലമായ ഓംകാരമായ ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം; കടമ്പക്കുരുവിനെപ്പോലെയുള്ള വൃത്താകൃതിയിലും, നാദത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുമാണ്.

ധ്യായേദ്വാ രശ്മിജാലേന ദീപ്യമാനം സമന്തതഃ । പ്രധാനം പുരുഷാതീതം സ്ഥിതം പദ്മസ്ഥമീശ്വരം ।। ൩൭൪.

സർവ്വദിശകളിലും കിരണജാലം പോലെ പ്രകാശിച്ച് നിലകൊള്ളുന്ന, പ്രധാനതത്ത്വമായ, പുരുഷനെയും അതിജീവിക്കുന്ന, താമരയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം.

ധ്യായേജ്ജപേച്ച സതതമോങ്കാരം പരമക്ഷരം । മനഃസ്ഥിത്യര്ഥമിച്ഛന്തി സ്ഥൂലധ്യാനമനുക്രമാത് ।। ൩൭൪.

ഒം എന്ന പരമശബ്ദത്തെ എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കുകയും ജപിക്കുകയും ചെയ്യണം. മനസ്സിനെ സ്ഥിരമാക്കാൻ, അവർ ക്രമമായി ഭാവനയിലേക്കാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.

തദ്‌ഭൂതം നിശ്ചലീഭൂതം ലഭേത് സൂക്ഷ്മേഽപി സംസ്ഥിതം । നാഭികന്ദേ സ്ഥിതം നാലം ദശാങ്ഗുലസമായതം ।। ൩൭൪.

അങ്ങനെ അചഞ്ചലമായതിനെ, സൂക്ഷ്മമായ നിലയിലും, നാഭിക്കടിയിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്ന, പത്ത് വിരൽ നീളമുള്ള തണ്ടിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനെ, ലഭിക്കാം.

നാലേനാഷ്ടദലം പദ്മ ദ്വാദശാങ്ഗുലവിസ്തൃതം । സകര്ണികേ കേസരാലേ സൂര്യ്യസോമാഗ്നിമണ്ഡലം ।। ൩൭൪.

ആ തണ്ടിൽ നിന്ന്, എട്ടു ദളങ്ങളുള്ള, പന്ത്രണ്ട് വിരൽ വീതിയുള്ള, കർണികയും കേശരങ്ങളും ഉള്ള, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവയുടെ വൃത്തങ്ങൾ അടങ്ങിയ താമര വിരിയുന്നു.

അഗ്നിമണ്ഡലമധ്യസ്ഥഃ ശങ്ഖക്രഗദാധരഃ । പദ്മീ ചതുര്ഭുജോ വിഷ്ണുരഥവാഷ്ടഭുജോ ഹരിഃ ।। ൩൭൪.

അഗ്നിവൃത്തത്തിന്റെ നടുവിൽ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള, താമരയിൽ ഇരിക്കുന്ന നാലു കൈകളുള്ള വിഷ്ണുവോ, അല്ലെങ്കിൽ എട്ട് കൈകളുള്ള ഹരിയോ, സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

ശാര്ങ്ഗാക്ഷവലയധരഃ പാശാങ്കുശധരഃ പരഃ । സ്വര്ണബര്ണഃ ശ്വേതവര്ണഃ സശ്രീവത്സഃ സകൌസ്തുഭഃ ।। ൩൭൪.

ശാർംഗം, ചക്രം, വളയവും, പാശം, അങ്കുശവും കൈവശമുള്ള പരമൻ; പൊന്നനയും വെളുത്ത നിറവും, ശ്രീവത്സവും കൗസ്തുഭമണിയും അലങ്കാരമായി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

വനമാലീ സ്വര്ണഹാരീ സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലഃ । രത്നോജ്ജവലകിരീടശ്ച പീതാമ്ബരധരോ മഹാന് ।। ൩൭൪.

വനമാലയും പൊന്നുമാലയും, തിളങ്ങുന്ന മകരകുണ്ദലങ്ങളും, രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉജ്ജ്വലമായ കിരീടവും, മഞ്ഞ വസ്ത്രവും ധരിച്ച മഹാനാണ് അവൻ.

സര്വ്വാഭരണഭൂഷാഢ്യോ വിതസ്തിര്വാ യഥേച്ഛയാ । അഹം ബ്രഹ്മ ജ്യോതിരാത്മാ വാസുദേവോ വിമുക്ത ഓം ।। ൩൭൪.

സകലാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, ഒരു വിറ്റ് അളവോ ഇഷ്ടാനുസൃതമായ അളവോ ഉള്ളവൻ; 'ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പ്രകാശസ്വരൂപൻ, വാസുദേവൻ, മോചിതൻ, ഒം' എന്ന് അവൻ പറയുന്നു.

ധ്യാനാച്ഛ്രാന്തോ ജപേന്മന്ത്രം ജപാച്ഛ്രാന്തശ്ച ചിന്തയേത് । ജപധ്യാനാദിയുക്തസ്യ വിഷ്ണുഃ ശീഘ്രം പ്രസീദതി ।। ൩൭൪.

ധ്യാനത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചാൽ മന്ത്രം ജപിക്കണം; ജപത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചാൽ ധ്യാനിക്കണം; ജപവും ധ്യാനവും ചെയ്യുന്നവനോട് വിഷ്ണു വേഗത്തിൽ പ്രസന്നനാകും.

ജപയജ്ഞസ്യ വൈ യജ്ഞാഃ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോड़ശീം । ജപിനം നോപസര്പന്തി വ്യാധയശ്ചാധയോ ഗ്രഹാഃ ൩൭൪.

ജപയജ്ഞത്തിന്റെ യജ്ഞങ്ങൾക്കും ജപത്തിന്‍റെ ആറിൽ ഒന്നോ ഭാഗം പോലും തുല്യമല്ല; ജപം ചെയ്യുന്നവനോട് രോഗങ്ങളും ദു:ഖങ്ങളും ഗ്രഹബാധകളും സമീപിക്കില്ല.

അഗ്നിരുവാച വാരണാ മനസോ ധ്യേയേ സംസ്ഥിതിര്ധ്യാനവദ് ദ്വിധാ । മൂര്ത്താമൂര്തഹരിധ്യാനമനോധാരണതോ ഹരിഃ ।। ൩൭൫.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ധ്യാനിക്കാൻ ഇരുവിധം നിലയുണ്ട്, അതുപോലെ തന്നെ ധ്യാനത്തിലും. ഹരിയെ രൂപത്തിലും രൂപരഹിതനായും മനസ്സിന്റെ ഏകാഗ്രതയിലൂടെ ധ്യാനിക്കാം.

യദ്വാഹ്യാവസ്ഥിതം ലക്ഷഅയം തസ്മാന്ന ചലതേ മനഃ । താവത് കാലം പ്രദേശേഷു ധാരണാ മനസി സ്ഥിതിഃ ।। ൩൭൫.

മനസ്സ് തിരഞ്ഞെടുത്ത ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങാതെ, ആ സ്ഥലത്ത് ആ കാലം മുഴുവൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അതാണ് ധാരണ, അഥവാ മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരത.

കാലാവധി പരിച്ഛിന്നം ദേഹേ സംസ്ഥാപിതം മനഃ । ന പ്രച്യവതി യല്ലക്ഷ്യാദ്ധാരണാ സാഽഭിധീയതേ ।। ൩൭൫.

നിശ്ചിതമായ സമയം മനസ്സിനെ ശരീരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് അതു ചലിക്കാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ധാരണ എന്നു പറയുന്നു.

ധാരണാ ദ്വാദശായാമാ ധ്യാനം ദ്വാദശധാരണാഃ । ധ്യാനം ദ്വാദശകം യാവത്സമാധിരഭിധീയതേ ।। ൩൭൫.

പന്ത്രണ്ട് അളവാണ് ധാരണ; പന്ത്രണ്ട് ധാരണകൾ ചേർന്നതാണ് ധ്യാനം; പന്ത്രണ്ട് ധ്യാനങ്ങൾ വരെ സമാധി എന്നു പറയുന്നു.

ധാരണാഭ്യാസയുക്താത്മാ യദി പ്രാണൈര്വിമുച്യതേ । കുലൈകവിംശമുത്താര്യ്യ സ്വര്യ്യാതി പരമം പദം ।। ൩൭൫.

ധാരണാഭ്യാസത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട ആത്മാവ് പ്രാണനുമായി വിടുമ്പോൾ, അവൻ കുടുംബരേഖ കടന്ന് പരമപദം പ്രാപിക്കും.

യസ്മിന് യസ്മിന് ഭവേദങ്ഗേ യോഗിനാം വ്യാധിസമ്ഭവഃ । തത്തദങ്ഗം ധിയാ വ്യാപ്യ ദാരയേത്തത്ത്വധാരണം ।। ൩൭൫.

യോഗികൾക്ക് ഏത് അവയവത്തിൽ രോഗം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും, ആ അവയവത്തിൽ മനസ്സിനെ വ്യാപിപ്പിച്ച് പിടിച്ചിരിക്കുക, അതാണ് തത്ത്വധാരണ.

ആഗ്നേയീ വാരുണീ ചൈവ ഐശാനീ ചാമൃതാത്മികാ । സാഗ്നിഃ ശിഖാ ഫഡന്താ ച വിഷ്ണോഃ കാര്യ്യാ ദ്വിജോത്തമ ।। ൩൭൫.

അഗ്നിയുടെയും ജലത്തിന്റെയും ഈശാനന്റെയും അമൃതസ്വരൂപങ്ങളെയും, അഗ്നിശിഖയും 'ഫട്' എന്ന അക്ഷരവും ചേർത്ത്, വിഷ്ണുവിൽ പ്രയോഗിക്കണം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.

നാड़ീഭിര്വികടം ദിവ്യം ശൂലാഗ്രം വേധയേച്ഛുഭമ് । പാദാങ്ഗുഷ്ഠാത് കപാലാന്തം രശ്മിമണ്ഡലമാവൃതം ।। ൩൭൫.

ദിവ്യമായ ഭയങ്കരമായ സ്ത്രീസ്വരൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, പാദം മുതൽ കപാലം വരെ കിരണവലയത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ശൂലത്തിന്റെ അഗ്രം ഭേദിച്ചെത്തണം.

തിര്യ്യക്‌ചാധോദ്‌ര്ധ്വഭാഗേഭ്യഃ പ്രയാന്ത്യോഽതീവ തേജസാ । ചിന്തയേത് സാധ്കേന്ദ്രസ്തം യാവത്സര്വം മഹാമുനേ ।। ൩൭൫.

വളരെ പ്രകാശമുള്ള വശത്തേക്കും താഴേക്കും മുകളേക്കുമുള്ള പ്രവാഹങ്ങൾ മുഴുവൻ മഹാമുനിയേ, സധ്കേന്ദ്രൻ മുഴുവൻ മനസ്സിൽ ആലോചിക്കണം.

ഭസ്മീഭൂതം ശരീരം സ്വന്തതശ്ചൈവോപസംഹരേത് । ശീതശ്ലേഷ്മാദയഃ പാപം വിനശ്യന്തി ദ്വിജാതയഃ ।। ൩൭൫.

ശരീരം കണക്കിൽ അഗ്നിയായി ചാരമായതിനെ അകത്തേക്ക് ആകർഷിച്ച് നിലനിർത്തണം; ശീതം, കഫം തുടങ്ങിയ പാപങ്ങൾ ദ്വിജന്മാർക്കു നശിക്കും.