അഗ്നിപുരാണമ്

ഏവം മുഹൂര്ത്തമര്ധം വാ ധ്യായേദ് യഃ ശ്രദ്ധ്യാ ഹരിം । സോപി യാം ഗതിമാപ്നോതി ന താം സര്വൈര്മഹാമഖൈഃ ।। ൩൭൪.

ഇങ്ങനെ, അൽപനേരം പോലും വിശ്വാസത്തോടെ ഹരിയെ ധ്യാനിക്കുന്നവന്, മഹായാഗങ്ങൾകൊണ്ടും ലഭിക്കാനാകാത്ത ഗതി ലഭിക്കും.

ധ്യാതാ ധ്യാനം തഥാ ധ്യേയം യച്ച ധ്യാനപ്രയോജനം । ഏതച്ചതുഷ്ടയം ജ്ഞാത്വാ യോഗം യുഞ്ജീത തത്ത്വവിത് ।। ൩൭൪.

ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവനും, ധ്യാനവും, ധ്യാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യവസ്തുവും, ധ്യാനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശവും — ഈ നാലും മനസ്സിലാക്കി സത്യത്തെ അറിയുന്നവൻ യോഗം അഭ്യസിക്കണം.

യോഗാഭ്യാസാദ്‌ഭവേന്മുക്തിരൈശ്വര്യ്യഞ്ചാഷ്ടധാ മഹത് । ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസമ്പന്നഃ ശ്രദ്ദധാനഃ ക്ഷമാന്വിതഃ ।। ൩൭൪.

യോഗം പതിവായി ചെയ്യുമ്പോൾ മോക്ഷവും, മഹത്തായ എട്ടു വിധമായ ഐശ്വര്യങ്ങളും ലഭിക്കും; ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഉള്ളവനും, വിശ്വാസവും ക്ഷമയും ഉള്ളവനും ആകണം.

വിഷ്ണുഭക്തഃ സദോത്സാഹീ ധ്യാതേത്ഥം പുരുഷഃ സ്മൃതഃ । മൂര്താമൂര്ത്തം പരമ്ബ്രഹ്മ ഹരേര്ധ്യാനം ഹി ചിന്തനമ് ।। ൩൭൪.

വിഷ്ണുവിനെ ഭജിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തോടെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ഹരിയെ ധ്യാനിക്കുന്നത്, രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതവും ആയ പരബ്രഹ്മത്തെ ചിന്തിക്കുന്നതാണു.

സകലോ നിഷ്കലോ ജ്ഞേയഃ സര്വജ്ഞഃ പരമോ ഹരിഃ । അണിമാദിഗുണൈശ്വര്യ്യം മുക്തിര്ധ്യാനപ്രയോജനമ് ।। ൩൭൪.

സകലരൂപിയുമായും രൂപരഹിതനുമായും, എല്ലാം അറിയുന്ന പരമൻ ഹരിയെ അറിയണം; ധ്യാനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശം മോക്ഷവും, അണിമ തുടങ്ങിയ ഐശ്വര്യങ്ങളും തന്നെയാണ്.

ഫലേന യോജകോ വിഷ്ണുരതോ ധ്യായേത് പരേശ്വരം । ഗച്ഛംസ്തിഷ്ഠന് സ്വപന് ജാഗ്രദുന്മിഷന്നിമിഷന്നപി ।। ൩൭൪.

ഫലത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ വിഷ്ണുവാണ്; അതുകൊണ്ട്, നടക്കുമ്പോഴും നിൽക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും കണ്ണ് തുറക്കുമ്പോഴും അടയ്ക്കുമ്പോഴും പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം.

ശുചിര്വാപ്യശുചിര്വാപി ധ്യായേത് സതതമീശ്വരമ് । സ്വദേഹായതനസ്യാന്തേ മനസി സ്ഥാപ്യ കേശവമ് ।। ൩൭൪.

ശുദ്ധനായാലും അശുദ്ധനായാലും എപ്പോഴും ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം; സ്വന്തം ശരീരത്തിന്റെ അന്തത്തിൽ, മനസ്സിൽ തന്നെ കേശവനെ സ്ഥാപിക്കണം.

ഹൃത്പദ്മപീഠികാമധ്യേ ധ്യാനയോഗേന പൂജയേത് । ധ്യാനയജ്ഞഃ പരഃ ശുദ്ധഃ സര്വദോഷക്വിര്ജ്ജിതഃ ।। ൩൭൪.

ഹൃദയത്തിലെ കമലാസനത്തിന്റെ നടുവിൽ ധ്യാനയോഗത്തിലൂടെ ആരാധിക്കണം; ധ്യാനയജ്ഞം ഏറ്റവും ഉത്തമവും ശുദ്ധവും എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തവുമാണ്.

തേനേഷ്ട്വാ മുക്തിമാപ്നോതി വാഹ്യശുദ്ധൈശ്ച നാധ്വരൈഃ । ഹിംസാദോഷവിമുക്തിത്വാദ്വിശുദ്ധിശ്ചിത്തസാധനഃ ।। ൩൭൪.

ഇതിനെ അർപ്പിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും, പുറത്തു നിന്നുള്ള ശുദ്ധമായ യജ്ഞങ്ങളാൽ അല്ല; ഹിംസാദോഷം ഇല്ലാത്തതിനാൽ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ വിശുദ്ധി നേടുന്നു.

ധ്യാനയജ്ഞഃ പരസ്തസ്മാദപവര്ഗഫലപ്രദഃ । തസ്മാദശുദ്ധം സന്ത്യജ്യ ഹ്യനിത്യം വാഹ്യസാധനം ।। ൩൭൪.

അതുകൊണ്ട്, ധ്യാനയജ്ഞം ഏറ്റവും ഉത്തമവും അപവർക്കഫലവും നൽകുന്നതുമാണ്; അതിനാൽ, അശുദ്ധവും നശ്വരവുമായ പുറം സാദ്ധ്യങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കണം.

യജ്ഞാദ്യം കര്മ്മ സന്ത്യജ്യ യോഗമത്യര്ഥമഭ്യസേത് । വികാരമുക്തമവ്യക്തം ഭോഗ്യഭോഗസമന്വിതം ।। ൩൭൪.

യജ്ഞം പോലെയുള്ള കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ഉപേക്ഷിച്ച്, യോഗം അത്യന്തം അഭ്യസിക്കണം; മാറ്റം ഇല്ലാത്തതും, അവ്യക്തമായതും, അനുഭവവും അനുഭവസാധനങ്ങളും ഉള്ളതുമായത്.

ചിന്തയേദ്ധൃദയേ പൂര്വം ക്രമാദാദൌ ഗുണത്രയം । തമഃ പ്രച്ഛാദ്യ രജസാ സത്ത്വേന ച്ഛാദയേദ്രജഃ ।। ൩൭൪.

ആദ്യം ഹൃദയത്തിൽ ക്രമമായി മൂന്നു ഗുണങ്ങളെ ചിന്തിക്കണം; തമസിനെ രജസ്സാൽ മറയ്ക്കണം, ശേഷം രജസ്സിനെ സത്ത്വഗുണം കൊണ്ട് മറയ്ക്കണം.

ധ്യായേത്ത്രിമണ്ഡലം പൂര്വം കൃഷ്ണാം രക്തം സിതം ക്രമാത് । സത്ത്വോപാധിഗുണാതീതഃ പുരുഷഃ പഞ്ചവിംശകഃ ।। ൩൭൪.

ആദ്യം കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, വെളുപ്പ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വൃത്തങ്ങൾ ധ്യാനിക്കണം; ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ച, സത്ത്വഗുണം ഉള്ള ഇരുപത്തിയഞ്ചാമൻ പുരുഷനെ.

ധ്യേയമേതദശുദ്ധഞ്ച ത്യക്ത്വാ ശുദ്ധം വിചിന്തയേത് । ഐശ്വര്യ്യം പങ്കജം ദിവ്യം പുരുഷോപരി സംസ്ഥിതം ।। ൩൭൪.

ഈ അശുദ്ധമായ ധ്യാനവസ്തു ഉപേക്ഷിച്ച് ശുദ്ധമായതിനെ ചിന്തിക്കണം; ദൈവികമായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ കമലം, പുരുഷനു മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതാണ്.

ദ്വാദശാങ്ഗുലവിസ്തീര്ണം ശുദ്ധം വികശിതം സിതമ് । നാലമഷ്ടങ്ഗുലം തസ്യ നാഭികന്ദസമുദ്ഭ്വം ।। ൩൭൪.

പന്ത്രണ്ടു വിരൽ വീതിയുള്ള, ശുദ്ധവും വിരിഞ്ഞതും വെളുപ്പും ആയ കമലം; അതിന്റെ തണ്ട് എട്ട് വിരൽ നീളമുള്ളതും, നാഭിക്കണ്ടത്തിൽ നിന്നു ഉയർന്നതുമാണ്.

പദ്മപത്രാഷ്ടകം ജ്ഞേയമണിമാദിഗുണാഷ്ടകമ് । കര്ണികാകേശരം നാലം ജ്ഞാനവൈരാഗ്യഭുത്തമമ് ।। ൩൭൪.

കമലത്തിന്റെ എട്ട് ഇലകളും, അണിമ തുടങ്ങിയ എട്ട് ഐശ്വര്യങ്ങളും അറിയണം; അതിന്റെ മധ്യഭാഗം, കേശരങ്ങൾ, തണ്ട് — ഇവയെല്ലാം പരമജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ആണ്.

വിഷ്ണുധര്മ്മശ്ച തത്കന്ദമിതി പദ്മം വിചിന്തയേത് । തദ്ധര്മജ്ഞാനവൈരാഗ്യം ശിവൈശ്വര്യ്യമയം പരം ।। ൩൭൪.

അത് കണ്ഠത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ധർമ്മമാണ്; അതിനാൽ ആ കമലം ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കണം; അതിന്റെ ധർമ്മം ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും, ശിവന്റെ ഐശ്വര്യത്തിൽ നിറഞ്ഞ പരമമായതുമാണ്.

ജ്ഞാത്വാ പദ്മാസനം സര്വം സര്വദുഃഖാന്തമാപ്നുയാത് । തത്പദ്മകര്ണികാമധ്യേ ശുദ്ധദീപശിഖാകൃതി ।। ൩൭൪.

ആ കമലാസനം മുഴുവൻ മനസ്സിലാക്കിയാൽ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾക്കും അവസാനം വരും; ആ കമലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ശുദ്ധമായ ദീപശിഖയെപ്പോലെയുള്ള രൂപം ഉണ്ട്.

അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രമമലം ധ്യായേദോങ്കാരമീശ്വരം । കദമ്വഗോലകാകാരം താരം രൂപമിവ സ്ഥിതം ।। ൩൭൪.

വിരൽത്തുമ്പ് വലിപ്പമുള്ള, അകമാലമായ ഓംകാരമായ ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം; കടമ്പക്കുരുവിനെപ്പോലെയുള്ള വൃത്താകൃതിയിലും, നാദത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുമാണ്.

ധ്യായേദ്വാ രശ്മിജാലേന ദീപ്യമാനം സമന്തതഃ । പ്രധാനം പുരുഷാതീതം സ്ഥിതം പദ്മസ്ഥമീശ്വരം ।। ൩൭൪.

സർവ്വദിശകളിലും കിരണജാലം പോലെ പ്രകാശിച്ച് നിലകൊള്ളുന്ന, പ്രധാനതത്ത്വമായ, പുരുഷനെയും അതിജീവിക്കുന്ന, താമരയിൽ ഇരിക്കുന്ന ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം.

ധ്യായേജ്ജപേച്ച സതതമോങ്കാരം പരമക്ഷരം । മനഃസ്ഥിത്യര്ഥമിച്ഛന്തി സ്ഥൂലധ്യാനമനുക്രമാത് ।। ൩൭൪.

ഒം എന്ന പരമശബ്ദത്തെ എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കുകയും ജപിക്കുകയും ചെയ്യണം. മനസ്സിനെ സ്ഥിരമാക്കാൻ, അവർ ക്രമമായി ഭാവനയിലേക്കാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.

തദ്‌ഭൂതം നിശ്ചലീഭൂതം ലഭേത് സൂക്ഷ്മേഽപി സംസ്ഥിതം । നാഭികന്ദേ സ്ഥിതം നാലം ദശാങ്ഗുലസമായതം ।। ൩൭൪.

അങ്ങനെ അചഞ്ചലമായതിനെ, സൂക്ഷ്മമായ നിലയിലും, നാഭിക്കടിയിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്ന, പത്ത് വിരൽ നീളമുള്ള തണ്ടിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനെ, ലഭിക്കാം.

നാലേനാഷ്ടദലം പദ്മ ദ്വാദശാങ്ഗുലവിസ്തൃതം । സകര്ണികേ കേസരാലേ സൂര്യ്യസോമാഗ്നിമണ്ഡലം ।। ൩൭൪.

ആ തണ്ടിൽ നിന്ന്, എട്ടു ദളങ്ങളുള്ള, പന്ത്രണ്ട് വിരൽ വീതിയുള്ള, കർണികയും കേശരങ്ങളും ഉള്ള, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി എന്നിവയുടെ വൃത്തങ്ങൾ അടങ്ങിയ താമര വിരിയുന്നു.

അഗ്നിമണ്ഡലമധ്യസ്ഥഃ ശങ്ഖക്രഗദാധരഃ । പദ്മീ ചതുര്ഭുജോ വിഷ്ണുരഥവാഷ്ടഭുജോ ഹരിഃ ।। ൩൭൪.

അഗ്നിവൃത്തത്തിന്റെ നടുവിൽ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള, താമരയിൽ ഇരിക്കുന്ന നാലു കൈകളുള്ള വിഷ്ണുവോ, അല്ലെങ്കിൽ എട്ട് കൈകളുള്ള ഹരിയോ, സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

ശാര്ങ്ഗാക്ഷവലയധരഃ പാശാങ്കുശധരഃ പരഃ । സ്വര്ണബര്ണഃ ശ്വേതവര്ണഃ സശ്രീവത്സഃ സകൌസ്തുഭഃ ।। ൩൭൪.

ശാർംഗം, ചക്രം, വളയവും, പാശം, അങ്കുശവും കൈവശമുള്ള പരമൻ; പൊന്നനയും വെളുത്ത നിറവും, ശ്രീവത്സവും കൗസ്തുഭമണിയും അലങ്കാരമായി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

വനമാലീ സ്വര്ണഹാരീ സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലഃ । രത്നോജ്ജവലകിരീടശ്ച പീതാമ്ബരധരോ മഹാന് ।। ൩൭൪.

വനമാലയും പൊന്നുമാലയും, തിളങ്ങുന്ന മകരകുണ്ദലങ്ങളും, രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉജ്ജ്വലമായ കിരീടവും, മഞ്ഞ വസ്ത്രവും ധരിച്ച മഹാനാണ് അവൻ.

സര്വ്വാഭരണഭൂഷാഢ്യോ വിതസ്തിര്വാ യഥേച്ഛയാ । അഹം ബ്രഹ്മ ജ്യോതിരാത്മാ വാസുദേവോ വിമുക്ത ഓം ।। ൩൭൪.

സകലാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, ഒരു വിറ്റ് അളവോ ഇഷ്ടാനുസൃതമായ അളവോ ഉള്ളവൻ; 'ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പ്രകാശസ്വരൂപൻ, വാസുദേവൻ, മോചിതൻ, ഒം' എന്ന് അവൻ പറയുന്നു.

ധ്യാനാച്ഛ്രാന്തോ ജപേന്മന്ത്രം ജപാച്ഛ്രാന്തശ്ച ചിന്തയേത് । ജപധ്യാനാദിയുക്തസ്യ വിഷ്ണുഃ ശീഘ്രം പ്രസീദതി ।। ൩൭൪.

ധ്യാനത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചാൽ മന്ത്രം ജപിക്കണം; ജപത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചാൽ ധ്യാനിക്കണം; ജപവും ധ്യാനവും ചെയ്യുന്നവനോട് വിഷ്ണു വേഗത്തിൽ പ്രസന്നനാകും.

ജപയജ്ഞസ്യ വൈ യജ്ഞാഃ കലാം നാര്ഹന്തി ഷോड़ശീം । ജപിനം നോപസര്പന്തി വ്യാധയശ്ചാധയോ ഗ്രഹാഃ ൩൭൪.

ജപയജ്ഞത്തിന്റെ യജ്ഞങ്ങൾക്കും ജപത്തിന്‍റെ ആറിൽ ഒന്നോ ഭാഗം പോലും തുല്യമല്ല; ജപം ചെയ്യുന്നവനോട് രോഗങ്ങളും ദു:ഖങ്ങളും ഗ്രഹബാധകളും സമീപിക്കില്ല.