അഗ്നിപുരാണമ്

തിസ്രോ മാത്രാസ്ത്രയോ വേദാഃ ലോകാ ഭൂരാദയോ ഗുണാഃ । ജാഗ്രത് സ്വപ്നഃ സുഷുപ്തിശ്ച ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ ।। ൩൭൨.

മൂന്നു അളവുകൾ, മൂന്നു വേദങ്ങൾ, ഭൂലോകം മുതലായ ലോകങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ, ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ —

പ്രദ്യുമ്നഃ ശ്രീര്വാസുദേവഃ സര്വമോങ്കാരകഃ ക്രമാത് । അമാത്രോ നഷ്ടമാത്രശ്ച ദ്വൈതസ്യാപഗമഃ ശിവഃ ।। ൩൭൨.

പ്രദ്യുമ്നൻ, ശ്രീ, വാസുദേവൻ — ഇവയെല്ലാം ഓംകാരത്തോടൊപ്പം ക്രമമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അളവില്ലാത്തത്, അളവ് ഇല്ലാതാകുന്നത് — ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാതാകുന്നതാണ് ശിവൻ.

ഓങ്കാരോ വിദിതോ യേന സ മുനിര്നേതരോ മുനിഃ । ചതുര്ഥീ മാത്രാ ഗാന്ധാരീ പ്രയുക്താ മൂര്ധ്നിലക്ഷ്യതേ ।। ൩൭൨.

ഓംകാരത്തെ അറിയുന്നവനാണ് സത്യമായുള്ള മുനി; മറ്റൊരാളും മുനിയല്ല. നാലാമത്തെ അളവ് — ഗാന്ധാരി — ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ തലയുടെ മുകളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു.

തത്തുരീയം പരം ബ്രഹ്മ ജ്യോതിര്ദീപോ ഘടേ യഥാ । തഥാ ഹൃത്പദ്മനിലയം ധ്യായേന്നിത്യം ജപേന്നരഃ ।। ൩൭൨.

ആ നാലാമത്തേതാണ് പരബ്രഹ്മം; അത് ഒരു പാത്രത്തിനകത്തുള്ള വിളക്കിന്റെ പ്രകാശംപോലെയാണ്. അതുപോലെ, ഹൃദയകമലത്തിൽ സ്ഥിരമായി ധ്യാനിക്കുകയും ജപിക്കുകയും ചെയ്യണം.

പ്രണവോ ധനുഃ ശരോ ഹ്യാത്മാ ബ്രഹ്മ തല്ലക്ഷ്യമുച്യതേ । അപ്രമത്തേന വേദ്ധവ്യം ശരവത്തന്മയോ ഭവേത് ।। ൩൭൨.

പ്രണവം വില്ലാണ്, ആത്മാവ് അമ്പാണ്, ബ്രഹ്മം ലക്ഷ്യമാണ്. അതിനെ അക്ഷയമായി എറിയണം; അമ്പുപോലെ അതിൽ തന്നെ ഏകീകരിക്കണം.

ഏതദേകാക്ഷരം ബ്രഹ്മ ഏതദേകാക്ഷരം പരം । ഏതദേകാക്ഷരം ജ്ഞാത്വാ യോ യദിച്ഛതി തസ്യ തത് ।। ൩൭൨.

ഈ ഏകാക്ഷരം തന്നെ ബ്രഹ്മവും പരമാവധിയും ആകുന്നു. ഈ ഏകാക്ഷരം അറിഞ്ഞാൽ, ആൾക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിലും അതു ലഭിക്കും.

ഛന്ദോഽസ്യ ദേവീ ഗായത്രീ അന്തര്യ്യാമീ ഋഷിഃ സ്മൃതഃ । ദേവതാ പരമാത്മാസ്യ നിയോഗോ ഭുക്തിമുക്തയേ ।। ൩൭൨.

ഇതിന്റെ ഛന്ദസ്സ് ദേവിയായ ഗായത്രിയാണ്; അന്തർയാമിയായ ഋഷിയാണ് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. ദേവത പരമാത്മാവാണ്; ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ഇതിന്റെ ഉപയോഗം.

ഭൂരഗന്യാത്മനേ ഹൃദയം ഭുവഃ പ്രാജാപത്യാത്മനേ । ശിരഃ സ്വഃ സൂര്യ്യാത്മനേ ച ശിഖാ കവചമുച്യതേ ।। ൩൭൨.

ഭൂ എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആത്മാവിന് ഹൃദയം, ഭുവഃ എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആത്മാവിന് ശിരസ്സും, സ്വഃ എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആത്മാവിന് ശിഖയും കവചം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

ഓംഭൂര്ഭുവഃ സ്വഃ കവചം സത്യാത്മനേ തതോഽസ്ത്രകം । വിന്യസ്യ പൂജയേദ്വിഷ്ണും ജപേദ്വൈ ഭുക്തിമുക്തയേ ।। ൩൭൨.

ഓം ഭൂർഭുവഃസ്വഃ സത്യാത്മാവിന് കവചം, പിന്നെ അസ്ത്രം. ഇവ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ച് ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ജപിക്കണം.

ജുഹുയാച്ച തിലാജ്യാദി സര്വം സമ്പദ്യതേ നരേ । യസ്തു ദ്വാദശസാഹസ്രം ജപമന്വഹമാചരേത് ।। ൩൭൨.

എള്ളും നെയ്യും മറ്റും ഹോമം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആൾക്ക് എല്ലാം ലഭിക്കും. ആരെങ്കിലും പതിനിരുപതിനായിരം പ്രാവശ്യം ജപം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ,

തസ്യ ദ്വാദശഭിര്മാസൈഃ പരം ബ്രഹ്മാ പ്രകാശതേ । അണിമാദി കോടിജപ്യാല്ലക്ഷാത്സാരസ്വതാദികം ।। ൩൭൨.

അവനു പന്ത്രണ്ടു മാസത്തിനകം പരബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടും. അനിമാദി ശക്തികളുടെ കോടിയോളം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ സാരസ്വതാദി ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും.

വൈദികസ്താന്ത്രികോ മിശ്രോ വിഷ്ണോര്വൈ ത്രിവിധോ മഖഃ । ത്രയാണാമീപ്സിതേനൈകവിധിനാ ഹരിമര്ച്ചയേത് ।। ൩൭൨.

വേദികം, താന്ത്രികം, മിശ്രം — ഇതാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള യാഗങ്ങൾ. ഈ മൂന്നിൽ ഇഷ്ടമായ രീതിയിൽ ഹരിയെ ആരാധിക്കണം.

പ്രണമ്യ ദണ്ഡവദ്ഭമൌ നമസ്കാരേണ യോഽര്ചയേത് । സ യാങ്ഗതിമവാപ്നോതി ന താം ക്രതുശതൈരപി ।। ൩൭൨.

ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത്തായി നമസ്കാരം ചെയ്ത് ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ നേടുന്ന ഗതി ശതകണക്കിന് യാഗങ്ങൾ ചെയ്താലും ലഭിക്കില്ല.

യസ്യ ദേവേ പരാ ഭക്തിര്യഥാ ദേവേ തഥാ ഗുരൌ । തസ്യൈതേ കഥിതാ ഹ്യര്ഥാഃ പ്രകാശന്തേ മഹാത്മനഃ ।। ൩൭൨.

ദേവനോടു പരമഭക്തി ഉള്ളവനും, ദേവനോടുള്ളതുപോലെ ഗുരുവിനോടും ഭക്തി ഉള്ളവനും, ഇവിടെയുളള അർത്ഥങ്ങൾ വെളിപ്പെടും, മഹാത്മാവേ.

അഗ്നിരുവാച ആസനം കമലാദ്യുക്തം തദ്‌ബദ്‌ധ്വാ ചിന്തയേത്പരം । ശുചൌ ദേശേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ സ്ഥിരമാസനാമാത്മനഃ ।। ൩൭൩.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: താമരയോ മറ്റേതെങ്കിലും പൂക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കി, ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് സ്ഥിരമായ ഇരിപ്പിടം സ്ഥാപിച്ച്, പരമാത്മാവിനെ ധ്യാനിക്കണം.

നാത്യുച്ഛ്രിതം നാതിനീചം ചേലാജിനകുശോത്തരം । തത്രൈകാഗ്രം മനഃ കൃത്വാ യതചിത്തേന്ദ്രിയക്രിയഃ ।। ൩൭൩.

അത് അത്യധികം ഉയർന്നതോ താഴ്ന്നതോ ആകരുത്; വസ്ത്രം, മൃഗച്ചർമ്മം, ദർഭ എന്നിവയാൽ മൂടിയിരിക്കണം. അവിടെ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തനം നിയന്ത്രിക്കണം.

ഉപവിശ്യാസനേ യുഞ്ജ്യാദ്യോഗമാത്മവിശുദ്ധയേ । സമകായശിരഗ്രീവം ധാരയന്നചലം സ്ഥിരഃ ।। ൩൭൩.

ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്ന് ആത്മശുദ്ധിക്കായി യോഗം അഭ്യസിക്കണം. ശരീരം, തല, കഴുത്ത് നേരെ പിടിച്ച്, അചഞ്ചലമായും സ്ഥിരമായും ഇരിക്കണം.

സമ്പ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വന്ദിശശ്ചാനവലോകയന് । പാര്ഷ്ണിഭ്യാം വൃഷണൌ രക്ഷംസ്തഥാ പ്രജനനം പുനഃ ।। ൩൭൩.

തൊണ്ടയുടെ അഗ്രം നോക്കി, മറ്റേതെങ്കിലും ദിശയിലേക്കും നോക്കാതെ, കാൽവിരലുകൾ കൊണ്ട് വൃക്കകളെയും, അതുപോലെ ജനനേന്ദ്രിയത്തെയും സംരക്ഷിക്കണം.

ഉരുഭ്യാമുപരിസ്ഥാപ്യ ബാഹൂ തിര്യ്യക് പ്രയത്നതഃ । ദക്ഷിണം കരപൃഷ്ഠഞ്ച ന്യസേദ്വാമതലോപരി ।। ൩൭൩.

ഉരുക്കളുടെ മുകളിൽ കൈകൾ കുറുകെ വച്ച്, വലതുകൈയുടെ പുറം ഇടതുകൈയുടെതാഴെ വയ്ക്കണം.

ഉന്നമ്യ ശനകൈര്വക്ത്ത്രം മുഖം വിഷ്ടഭ്യ ചാഗ്രതഃ । പ്രാണഃ സ്വദേഹജോ വായുസ്തസ്യായാമോ നിരോധനം ।। ൩൭൩.

മുഖം പതുക്കെ ഉയർത്തി, വായ് മുന്നിൽ ഉറപ്പോടെ പിടിച്ചിരിക്കണം; സ്വദേഹത്തിൽ നിന്നുള്ള വായു, അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ആയാമം എന്നു പറയുന്നു.

നാസികാപുടമങ്ഗുല്യാ പീഡ്യൈവ ച പരേണ ച । ഔദരം രേചയേദ്വായും രേചനാദ്രേചകഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൭൩.

മൂക്കിന്റെ ദ്വാരങ്ങൾ വിരലുകൾ കൊണ്ടും മറ്റേ കൈ കൊണ്ടും അമർത്തി, വയുവിൽ നിന്നുള്ള വായു പുറത്തേക്കു വിടണം; പുറത്തേക്കു വിടുന്നതിനെ രേചകം എന്നു പറയുന്നു.

ബാഹ്യേന വായുനാ ദേഹം ദൃതിവത് പൂരയേദ്യഥാ । തഥാ പൂര്ണശ്ച സന്തിഷ്ഠേത് പൂരണാത് പൂരകഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൭൩.

പുറത്തുള്ള വായു ശരീരത്തിൽ ഉറപ്പോടെ നിറയ്ക്കണം; അങ്ങനെ നിറച്ച്, പൂർണ്ണമായി ഇരിക്കുന്നത് പൂരകം എന്നു പറയുന്നു.

. ന മുഞ്ചതി ന ഗൃഹ്ണാതി വായുമന്തര്ബഹിഃ സ്ഥിതമ് । സമ്പൂര്ണകുമ്ഭവത്തിഷ്ഠേദചലഃ സ തു കുമ്ഭകഃ ।। ൩൭൩.

വായു പുറത്തേക്കോ അകത്തേക്കോ വിടുകയോ സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യാതെ, പൂർണ്ണമായ ഒരു കലശംപോലെ അചഞ്ചലമായി ഇരിക്കുന്നത് കുംഭകം എന്നു പറയുന്നു.

കന്യകഃ സകൃദുദ്‌ഘാതഃ സ വൈ ദ്വാദശമാത്രികഃ । മധ്യമശ്ച ദ്വിരുദ്‌ഘാതശ്ചതുര്വിംശതിമാത്രികഃ ।। ൩൭൩.

കന്യക എന്നത് ഒരിക്കൽ മാത്രം ശ്വാസം പുറത്തുവിടുന്നതോടെ പന്ത്രണ്ടു താളം വരെയാണ്. മധ്യമായത് രണ്ടുതവണ ശ്വാസം പുറത്തുവിടുന്നതോടെ ഇരുപത്തിയഞ്ചു താളം വരെയാണ്.

ഉത്തമശ്ച ത്രിരുദ്‌ഘാതഃ ഷട്‌ത്രിംശത്താലമാത്രികഃ । സ്വേദകമ്പാഭിഘാതാനാം ജനനശ്ചോത്തമോത്തമഃ ।। ൩൭൩.

ഉത്തമം മൂന്നു തവണ ശ്വാസം പുറത്തുവിടുന്നതോടെയാണ്, അതിന് മുപ്പത്താറു താളം വരെയാണ്. ചൂട്, വിറയൽ എന്നിവയ്ക്ക് ഇടയാക്കുന്നതിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായത് ഇതാണ്.

അജിതാന്നാരുഹേദ്‌ഭൂമിം ഹിക്കാശ്വാസാദയസ്തഥാ । ജിതേ പ്രാണേ സ്വല്പദോഷവിണ്മൂത്രാദി പ്രജായതേ ।। ൩൭൩.

അഹാരം നിയന്ത്രിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നവന് ഹിക്ക, ശ്വാസംമുട്ടൽ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ വരും. എന്നാൽ പ്രാണം നിയന്ത്രിച്ചാൽ ചെറിയ മലമൂത്രദോഷങ്ങൾ മാത്രം ഉണ്ടാകും.

ആരോഗ്യം ശീഘ്രഗാമിത്വമുത്സാഹഃ സ്വരസൌഷ്ഠവമ് । ബലവര്ണപ്രസാദശ്ച സര്വദോഷക്ഷയഃ ഫലം ।। ൩൭൩.

ആരോഗ്യം, വേഗത, ഉത്സാഹം, ശബ്ദത്തിലെ മാധുര്യം, ബലം, നിറത്തിന്റെ തെളിച്ചം, എല്ലാ ദോഷങ്ങളുടെയും നാശം എന്നിവയാണ് ഫലം.

ജപധ്യാനം വിനാഗര്ഭഃ സ ഗര്ഭസ്തത്സമന്വിതഃ । ഇന്ദ്രിയാണാം ജയാര്ഥായ സ ഗര്ഭം ധാരയേത്പരം ।। ൩൭൩.

ജപവും ധ്യാനവും ഇല്ലാതെ ചെയ്താൽ അതിനെ ഗർഭം എന്നു പറയുന്നു; അവയോടൊപ്പം ചെയ്താൽ അതാണ് യഥാർത്ഥ ഗർഭം. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാൻ അതിനെ പിടിച്ചു നിർത്തണം.

ജ്ഞാനവൈരാഗ്യയുക്താഭ്യാം പ്രാണായാമവശേന ച । ഇന്ദ്രിയാംശ്ച വിനിര്ജിത്യ സര്വമേവ ജിതം ഭവേത് ।। ൩൭൩.

ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും പ്രാണായാമത്തിന്റെ ശക്തിയുംകൊണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചാൽ എല്ലാം ജയിച്ചവനാകും.