ചിത്തവൃത്തിനിരോധശ്യ ജീവബ്രഹ്മാത്മനോഃ പരഃ । അഹിസാ സത്യമസ്തേയം ബ്രഹ്മചര്യ്യാപരിഗ്രഹൌ ।। ൩൭൨.
മനസ്സിന്റെ വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ആത്മാവും ബ്രഹ്മവും ഒന്നാകുന്നതിന്റെ പരമാവസ്ഥയാണ്; അഹിംസ, സത്യവാദം, മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക, ബ്രഹ്മചര്യം, സ്വത്ത് ആഗ്രഹിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ.
യമാഃ പഞ്ച സ്മൃതാ വിപ്ര നിയമാദ്ഭുക്തിമുക്തിദാഃ । ശൌചം സന്തോഷതപസീ സ്വാധ്യായേശ്വരപൂജനേ ।। ൩൭൨.
ഈ അഞ്ചു കാര്യങ്ങൾ യമങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്, ജ്ഞാനിയേ; ഇവ പാലിച്ചാൽ ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും. ശുദ്ധി, സന്തോഷം, തപസ്സ്, സ്വാധ്യായം, ദൈവാരാധന — ഇതാണ് നിയമങ്ങൾ.
ഭൂതാപീड़ാ ഹ്യഹിംസാ സ്യാദഹിംസാ ധര്മ്മ ഉത്തമഃ । യഥാ ഗജപദേഽന്യാനി പദാനി പഥഗാമിനാം ।। ൩൭൨.
ഭൂതങ്ങളെ ദുഃഖിപ്പിക്കാതിരിക്കുക അഹിംസയാണ്; അഹിംസയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം. എങ്ങനെ ആനയുടെ കാൽപ്പാടുകൾ വഴി നടക്കുന്ന മറ്റു മൃഗങ്ങളുടെ പാടുകൾ മറയ്ക്കുന്നുവോ, അങ്ങനെ തന്നെ.
ഏവം സര്വമഹിംസായാം ധര്മ്മാര്ഥമഭിധീയതേ । ഉദ്വേഗജനനം ഹിംസാ സന്താപകരണന്തഥാ ।। ൩൭൨.
അങ്ങനെ തന്നെ, അഹിംസയിൽ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; ഹിംസ ദുഃഖവും വേദനയും ഉണ്ടാക്കുന്നു.
രുക്കൃതിഃ ശോനിതകൃതിഃ പൈശുന്യകരണന്തഥാ । ഹിതസ്യാതിനിഷേധശ്ച മര്മോദ്ഘാടനമേവ ച ।। ൩൭൨.
അടിക്കുക, രക്തം ചൊരിയിക്കുക, അപവാദം പറയുക, നല്ലതിനെ അതിരുകടന്ന വിലക്കുക, പ്രധാന അവയവങ്ങൾക്ക് ദോഷം ചെയ്യുക — ഇതൊക്കെയാണ് ഹിംസയുടെ രൂപങ്ങൾ.
സുഖാപഹ്നുതിഃ സംരോധോ ബധോ ദശവിധാ ച സാ । യദ്ഭൂതഹിതമത്യന്തം വചഃ സത്യസ്യ ലക്ഷണം ।। ൩൭൨.
സന്തോഷം മറയ്ക്കുക, തടയുക, ബന്ധനം ചെയ്യുക — ഇതൊക്കെ ഹിംസയുടെ പത്ത് രൂപങ്ങളാണ്. സത്യത്തിന്റെ ലക്ഷണം, ജീവികൾക്ക് ഏറ്റവും ഉപകാരപ്രദമായത് സംസാരിക്കുകയാണ്.
സത്യം ബ്രൂയാത്പ്രിയം ബ്രൂയാന്ന ബ്രൂയാത്സത്യമപ്രിയം । പ്രിയഞ്ച നാനൃതം ബ്രൂയാദേഷ ധര്മ്മഃ സനാതനഃ ।। ൩൭൨.
സത്യം പറയണം, മനോഹരമായതും പറയണം; എന്നാൽ സത്യം പറഞ്ഞാലും അത് ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കുന്നതായിരിക്കരുത്; മനോഹരമായതാണെന്നു പറഞ്ഞ് അസത്യം പറയരുത് — ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.
മൈഥുനസ്യ പരിത്യാഗോ ബ്രഹ്മചര്യ്യന്തദഷ്ടധാ । സ്മരണാം കീര്ത്തനം കേലിഃ പ്രേക്ഷണം ഗുഹ്യഭാഷണം ।। ൩൭൨.
മൈഥുനത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നതാണ് ബ്രഹ്മചര്യം, അതിന് എട്ട് രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട്: ഓർക്കുക, സ്തുതിക്കുക, കളിക്കുക, നോക്കുക, രഹസ്യമായി സംസാരിക്കുക —
സങ്കല്പോഽധ്യവസായശ്ച ക്രിയാനിര്വൃത്തിരേവ ച । ഏതന്മൈഥുനമഷ്ടാങ്ഗം പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ ।। ൩൭൨.
ഉദ്ദേശം, ഉറച്ച മനസ്സ്, പ്രവർത്തിയുടെ പൂര്ത്തീകരണം — ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന്, ലൈംഗികസംബന്ധത്തിന് എട്ട് ഘടകങ്ങളാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മചര്യ്യം ക്രിയാമൂലമന്യഥാ വിഫലാ ക്രിയാ । വസിഷ്ഠഞ്ചന്ദ്രമാഃ ശുക്രോ ദേവാചാര്യ്യഃ പിതാമഹഃ ।। ൩൭൨.
ബ്രഹ്മചര്യം എല്ലാ പ്രവർത്തികൾക്കും അടിസ്ഥാനം ആകുന്നു; അതില്ലെങ്കിൽ പ്രവർത്തികൾ ഫലപ്രദമാകില്ല. വസിഷ്ഠൻ, ചന്ദ്രൻ, ശുക്രൻ, ദൈവഗുരു, പിതാമഹൻ —
തപോവൃദ്ധാ വയോവൃദ്ധാസ്തേഽപി സ്ത്രീഭിര്വിമോഹിതാഃ । ഗൌड़ീ പൈഷ്ടീ ച മാധ്വീ ച വിജ്ഞേയാസ്ത്രിവിധാഃ സുരാഃ ।। ൩൭൨.
തപസ്സിലും വയസ്സിലും മുന്നേറിയവരും സ്ത്രീകളാൽ ഭ്രമിതരായിട്ടുണ്ട്. ഗൗരീ, പൈഷ്ടീ, മാധ്വീ — ഇവയാണ് മൂന്നു തരത്തിലുള്ള മദ്യങ്ങൾ എന്ന് അറിയണം.
ചതുര്ഥീ സ്ത്രീ സുരാ ജ്ഞേയാ യയേദം മോഹിതം ജഗത് । മാദ്യതി പ്രമദാം ദൃഷ്ട്വാ സുരാം പീത്വാ തു മാദ്യാതി ।। ൩൭൨.
നാലാമത്തേത് സ്ത്രീയാണ്; അവളെയും മദ്യമായി അറിയണം — ഇതിൽ ലോകം ഭ്രമിതമാണ്. സ്ത്രീയെ കണ്ടാൽ മദംപിടിക്കും; മദ്യം കുടിച്ചാലും അതുപോലെയാണ്.
യസ്മാദ്ദൃഷ്ടമദാ നാരീ തസ്മാത്താന്നാവലോകയേത് । യദ്വാ തദ്വാഽപരദ്രവ്യമപഹൃത്യ ബലാന്നരഃ ।। ൩൭൨.
അതുകൊണ്ട്, കാഴ്ചകൊണ്ട് മദംപിടിപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീയെ നോക്കരുത്. അല്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരാളുടെ സമ്പത്ത് ബലാൽ പിടിച്ചാൽ —
അവശ്യം യാതി തിര്യ്യക്ത്വം ജഗധ്വാ ചൈവാഹുതം ഹവിഃ । കൌപീനാച്ഛാദനം വാസഃ കന്ഥാ ശീതനിവാരിണീം ।। ൩൭൨.
അവൻ നിർബന്ധമായും മൃഗജന്മം പ്രാപിക്കും; യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിച്ച ഹവിയും നഷ്ടമാകും. കോപ്പീനം, വസ്ത്രം, പഴയ തുണി, തണുത്ത് തടയാൻ എന്തെങ്കിലും —
പാദുകേ ചാപി ഗൃഹ്ണീയാത് കുര്യ്യാന്നാന്യസ്യ സംഗ്രഹം । ദേഹസ്ഥിതിനിമിത്തസ്യ വസ്ത്രാദേഃ സ്യാത്പരിഗ്രഹഃ ।। ൩൭൨.
ചെരിപ്പും എടുക്കാം; എന്നാൽ മറ്റൊന്നും കൈവശം വെക്കരുത്. ശരീരസംരക്ഷണത്തിന് വേണ്ട വസ്ത്രം മുതലായവ മാത്രം സ്വീകരിക്കാം.
ശരീരം ധര്മ്മസംയുക്തം രക്ഷണീയം പ്രയത്നതഃ । ശൌചന്തു ദ്വിവിധം പ്രോക്തം വാഹ്യമഭ്യന്തരം തഥാ ।। ൩൭൨.
ധർമ്മത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന ഈ ശരീരം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം. ശുദ്ധി രണ്ടുതരത്തിൽ പറയപ്പെടുന്നു — പുറംശുദ്ധിയും ഉള്ളശുദ്ധിയും.
മൃജ്ജലാഭ്യാം സ്മൃതം വാഹ്യം ഭാവശുദ്ധേരഥാന്തരം । ഉഭയേന് ശുചിര്യസ്തു സ ശുചിര്നേതരഃ ശുചിഃ ।। ൩൭൨.
പുറംശുദ്ധി മണ്ണും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ചാണ് നേടുന്നത്; ഉള്ളശുദ്ധി മനസ്സിന്റെ വിശുദ്ധിയാൽ. ഇരുവിധത്തിലും ശുദ്ധനായവനാണ് യഥാർത്ഥ ശുദ്ധൻ; അല്ലാത്തവൻ ശുദ്ധനല്ല.
യഥാ കഥഞ്ചിത്പ്രാപ്ത്യാ ച സന്തോഷസ്തുഷ്ടിരുച്യതേ । മനസശ്യേന്ദ്രിയാണാഞ്ച ഐകാഗ്ര്യം തപ ഉച്യതേ ।। ൩൭൨.
ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ ഒന്നുകിൽ കിട്ടുമ്പോൾ സംതൃപ്തി സന്തോഷം എന്നു പറയുന്നു. മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഏകാഗ്രതയാണ് തപസ്സു എന്നു പറയുന്നു.
തജ്ജയഃ സര്വധര്മ്മേഭ്യഃ സ ധര്മ്മഃ പര ഉച്യതേ । വാചികം മന്ത്രജപ്യാദി മാനസം രാഗവര്ജ്ജനം ।। ൩൭൨.
അതിൽ വിജയിച്ചവൻ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും ഉന്നതൻ; അതാണ് പരമധർമ്മം. വാക്കിലൂടെ തപസ്സെന്നത് മന്ത്രജപം മുതലായവയാണ്; മനസ്സിന്റെ തപസ്സെന്നത് ആസക്തി വിട്ടുകളയലാണ്.
ശാരീരം ദേവപൂജാദി സര്വദന്തു ത്രിധാ തപഃ । പ്രണവാദ്യാസ്തതോ വേദാഃ പ്രണവേ പര്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൩൭൨.
ശരീരത്താൽ ചെയ്യുന്ന തപസ്സാണ് ദേവാരാധനയും മറ്റും; അങ്ങനെ തപസ്സിന് മൂന്നു രൂപങ്ങളുണ്ട്. പ്രണവത്തിൽ നിന്നാണ് വേദങ്ങൾ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്; അവ പ്രണവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
വാങ്മയഃ പ്രണവഃ സര്വം തസ്മാത്പ്രണവമഭ്യസേത് । അകാരശ്ച തഥോകാരോ മകാരശ്ചാര്ദ്ധമാത്രയാ ।। ൩൭൨.
പ്രണവം മുഴുവൻ വാക്കാണ്; അതുകൊണ്ട് പ്രണവം അഭ്യസിക്കണം. 'അ', 'ഉ', 'മ' എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു അക്ഷരങ്ങളും അര അളവുമാണ് —
തിസ്രോ മാത്രാസ്ത്രയോ വേദാഃ ലോകാ ഭൂരാദയോ ഗുണാഃ । ജാഗ്രത് സ്വപ്നഃ സുഷുപ്തിശ്ച ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ ।। ൩൭൨.
മൂന്നു അളവുകൾ, മൂന്നു വേദങ്ങൾ, ഭൂലോകം മുതലായ ലോകങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ, ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ —
പ്രദ്യുമ്നഃ ശ്രീര്വാസുദേവഃ സര്വമോങ്കാരകഃ ക്രമാത് । അമാത്രോ നഷ്ടമാത്രശ്ച ദ്വൈതസ്യാപഗമഃ ശിവഃ ।। ൩൭൨.
പ്രദ്യുമ്നൻ, ശ്രീ, വാസുദേവൻ — ഇവയെല്ലാം ഓംകാരത്തോടൊപ്പം ക്രമമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അളവില്ലാത്തത്, അളവ് ഇല്ലാതാകുന്നത് — ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാതാകുന്നതാണ് ശിവൻ.
ഓങ്കാരോ വിദിതോ യേന സ മുനിര്നേതരോ മുനിഃ । ചതുര്ഥീ മാത്രാ ഗാന്ധാരീ പ്രയുക്താ മൂര്ധ്നിലക്ഷ്യതേ ।। ൩൭൨.
ഓംകാരത്തെ അറിയുന്നവനാണ് സത്യമായുള്ള മുനി; മറ്റൊരാളും മുനിയല്ല. നാലാമത്തെ അളവ് — ഗാന്ധാരി — ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ തലയുടെ മുകളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
തത്തുരീയം പരം ബ്രഹ്മ ജ്യോതിര്ദീപോ ഘടേ യഥാ । തഥാ ഹൃത്പദ്മനിലയം ധ്യായേന്നിത്യം ജപേന്നരഃ ।। ൩൭൨.
ആ നാലാമത്തേതാണ് പരബ്രഹ്മം; അത് ഒരു പാത്രത്തിനകത്തുള്ള വിളക്കിന്റെ പ്രകാശംപോലെയാണ്. അതുപോലെ, ഹൃദയകമലത്തിൽ സ്ഥിരമായി ധ്യാനിക്കുകയും ജപിക്കുകയും ചെയ്യണം.
പ്രണവോ ധനുഃ ശരോ ഹ്യാത്മാ ബ്രഹ്മ തല്ലക്ഷ്യമുച്യതേ । അപ്രമത്തേന വേദ്ധവ്യം ശരവത്തന്മയോ ഭവേത് ।। ൩൭൨.
പ്രണവം വില്ലാണ്, ആത്മാവ് അമ്പാണ്, ബ്രഹ്മം ലക്ഷ്യമാണ്. അതിനെ അക്ഷയമായി എറിയണം; അമ്പുപോലെ അതിൽ തന്നെ ഏകീകരിക്കണം.
ഏതദേകാക്ഷരം ബ്രഹ്മ ഏതദേകാക്ഷരം പരം । ഏതദേകാക്ഷരം ജ്ഞാത്വാ യോ യദിച്ഛതി തസ്യ തത് ।। ൩൭൨.
ഈ ഏകാക്ഷരം തന്നെ ബ്രഹ്മവും പരമാവധിയും ആകുന്നു. ഈ ഏകാക്ഷരം അറിഞ്ഞാൽ, ആൾക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിലും അതു ലഭിക്കും.
ഛന്ദോഽസ്യ ദേവീ ഗായത്രീ അന്തര്യ്യാമീ ഋഷിഃ സ്മൃതഃ । ദേവതാ പരമാത്മാസ്യ നിയോഗോ ഭുക്തിമുക്തയേ ।। ൩൭൨.
ഇതിന്റെ ഛന്ദസ്സ് ദേവിയായ ഗായത്രിയാണ്; അന്തർയാമിയായ ഋഷിയാണ് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. ദേവത പരമാത്മാവാണ്; ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ഇതിന്റെ ഉപയോഗം.
ഭൂരഗന്യാത്മനേ ഹൃദയം ഭുവഃ പ്രാജാപത്യാത്മനേ । ശിരഃ സ്വഃ സൂര്യ്യാത്മനേ ച ശിഖാ കവചമുച്യതേ ।। ൩൭൨.
ഭൂ എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആത്മാവിന് ഹൃദയം, ഭുവഃ എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആത്മാവിന് ശിരസ്സും, സ്വഃ എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആത്മാവിന് ശിഖയും കവചം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
ഓംഭൂര്ഭുവഃ സ്വഃ കവചം സത്യാത്മനേ തതോഽസ്ത്രകം । വിന്യസ്യ പൂജയേദ്വിഷ്ണും ജപേദ്വൈ ഭുക്തിമുക്തയേ ।। ൩൭൨.
ഓം ഭൂർഭുവഃസ്വഃ സത്യാത്മാവിന് കവചം, പിന്നെ അസ്ത്രം. ഇവ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ച് ഭോഗത്തിനും മോക്ഷത്തിനും ജപിക്കണം.