അഗ്നിപുരാണമ്

മൃഗഃ ശശോഽഥ വൃഷഭഃ കൂര്മ്മോ ഹംസസ്തതോ ബഹിഃ। പൃശ്നിഗര്ഭഃ കുമുദാദ്യാ ദ്വാരപാലാ ദ്വയം ദ്വയമ്

മാൻ, മുയൽ, കാള, ആമ, ഹംസം എന്നിവയും പുറത്തായി; പൃശ്നിഗർഭൻ, കുമുദൻ മുതലായവർ, രണ്ട് ജോഡി വാതിൽരക്ഷകർ.

പൂര്വ്വാദ്യുത്തരദ്വാരാന്തം ഹരിം നത്വാ ബലിം ബഹിഃ। വിഷ്ണുപാര്ഷദേഭ്യോ നമോ ബലിപീഠേ ബലിം ദദേത്

കിഴക്കും വടക്കും വാതിലുകളിൽ ഹരിയെ നമസ്കരിച്ചു, പുറത്തായി ബലി അർപ്പിക്കണം; വിഷ്ണുവിന്റെ പാർഷദന്മാർക്ക് നമസ്കാരം ചെയ്ത് ബലിപീഠത്തിൽ ബലി അർപ്പിക്കണം.

വിശ്വായ വിശ്വക്സേനാത്മനേ ഈശാനകേ യജേത്। ദേവസ്യ ദക്ഷിണേ ഹസ്തേ രക്ഷാസൂത്രഞ്ച ബന്ധയേത്

വിശ്വനും വിശ്വക്ഷേണനും ഈശാനകോണത്തിൽ ആരാധിക്കണം; ദേവന്റെ വലതുകൈയിൽ രക്ഷാസൂത്രം കെട്ടണം.

സംവത്സരകൃതാര്ചായാഃ സമ്പൂര്ണഫലദായിനേ। പവിത്രാരോഹണായേദം കൌതുകം ധാരയ ഓം നമഃ

വർഷം മുഴുവൻ പൂജ ചെയ്തതിന്റെ പൂർണ്ണഫലം നൽകുന്നവനു വേണ്ടി, പവിത്രം ധരിക്കാൻ ഈ ശുഭചിഹ്നം ധരിക്കട്ടെ—ഓം നമഃ.

ഉപവാസാദിനിയമം കുര്യാദ്വൈ ദേവസന്നിധൌ। ഉപവാസാദിനിയതോ ദേവം സന്തോഷയാമ്യഹമ്

ദേവസന്നിധിയിൽ ഉപവാസം മുതലായ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കണം; ഉപവാസം മുതലായ നിയന്ത്രണങ്ങളിലൂടെ ഞാൻ ദേവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.

കാമക്രോധാദയഃ സര്വേ മാ മേ തിഷ്ഠന്തു സര്വഥാ। അദ്യപ്രഭൃതി ദേവേശ യാവദ്വൈശേഷികം ദിനമ്

എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും കോപവും മറ്റും എനിക്ക് ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകരുത്; ഇന്നുമുതൽ, ദേവേശാ, പ്രത്യേകദിവസം വരെയും.

യജമാനോ ഹ്യശക്തശ്ചേത് കുര്യ്യാന്നക്താദികം വ്രതീ। ഹുത്വാ വിസര്ജയേത് സ്തുത്വാ ശ്രീകരന്നിത്യപൂജനമ്

യജമാനൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, വ്രതധാരി രാത്രി ഉപവാസം മുതലായവ നടത്തണം; ഹോമം ചെയ്തു, ദേവതയെ വിടവാങ്ങിച്ച്, സ്തുതി ചെയ്ത്, നിത്യപൂജ നടത്തണം.

അഗ്നിരുവാച വിശേദനേന മന്ത്രേണ യാഗസ്ഥാനഞ്ച ഭൂഷയേത്। നമോ ബ്രഹ്മണ്യദേവായ ശ്രീധരായാവ്യയാത്മനേ

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഈ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് യാഗസ്ഥലത്തെ അലങ്കരിക്കണം: 'ബ്രാഹ്മണരുടെ ദേവനായ, ശ്രീധരനായ, അക്ഷയസ്വരൂപനായ ഭഗവാനെ ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.'

ഋഗ്യജുഃ സാമരൂപായ ശബ്ദദേഹായ വിഷ്ണവേ। വിലിഖ്യ മണ്ഡലം സായം യാഗദ്രവ്യാദി ചാഹരേത്

ഋക്, യജുസ്, സാമവേദങ്ങളായ രൂപവും ശബ്ദമായ ശരീരവുമുള്ള വിഷ്ണുവിന്, വൈകുന്നേരം മണ്ഡലം വരച്ച്, യാഗസാമഗ്രികളും മറ്റു വസ്തുക്കളും കൊണ്ടുവരണം.

പ്രക്ഷാലിതകരാങ്ഘ്രിഃ സന് വിന്യസ്യാര്ഘ്യകരോ നരഃ। അര്ഘ്യാദ്ഭിസ്തു ശിരഃ പ്രോക്ഷ്ച ദ്വാരദേശാദികം തഥാ

കൈയും കാലും കഴുകിയ ശേഷം, അർഘ്യപാത്രം വയ്ക്കണം; അർഘ്യജലം കൊണ്ട് തലയും, വാതിലിന്റെ ഭാഗവും മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളും തളിക്കണം.

ആരഭേദ് ദ്വാരയാഗഞ്ച തോരണേശാന് പ്രപൂജയേത്। അശ്വത്ഥോദുമ്ബരവടപ്ലക്ഷാഃ പൂര്വാദിഗാ നഗാഃ

വാതിലിന്റെ പൂജ ആരംഭിച്ച്, കവാടരക്ഷകരെ ആദരിക്കണം; അശ്വത്ത, ഉദുംബര, വട, പ്ലക്ഷ എന്നീ വിശുദ്ധവൃക്ഷങ്ങൾ കിഴക്കുമുതൽ മറ്റു ദിശകളിലും വയ്ക്കണം.

ഋഗിന്ദ്രശോഭനം പ്രാച്യാം യജുര്യമസുഭദ്രകമ്। സാമാപശ്ച സുധന്വാഖ്യം സോമാഥര്വസുഹോത്രകമ്

കിഴക്കോട്ട് 'ഇന്ദ്രശോഭന' എന്ന ഋക്, 'യമസുഭദ്രക' എന്ന യജുസ്, 'സുധൻവ' എന്ന സാമൻ, 'സുഹോത്രക' എന്ന അതർവൻ—ഇവ ഉപയോഗിക്കണം.

തോരണാന്താഃ പതാകാശ്ച കുമുദാദ്യാ ഘടദ്വയമ്। ദ്വാരി ദ്വാരി സ്വനാമ്നാര്ച്യാഃ പൂര്വേ പൂര്ണശ്ച പുഷ്കരഃ

കവാടത്തിന്റെ അറ്റങ്ങളിൽ പതാകകളും കുമുദ മുതലായ രണ്ട് കലശങ്ങളും വയ്ക്കണം; ഓരോ വാതിലിലും അതത് ദേവതയെ പേരുപറഞ്ഞ് പൂജിക്കണം; കിഴക്കോട്ട് നിറഞ്ഞ നീലത്താമരയും വേണം.

ആനന്ദനന്ദനൌ ദക്ഷോ വീരസേനഃ സുഷേണകഃ। സമ്ഭവപ്രഭവൌ സൌമ്യേ ദ്വാരപാംശ്ചൈവ പൂജയേത്

ആനന്ദനും നന്ദനനും, ദക്ഷൻ, വീരസേനൻ, സുഷേണകൻ, സമ്ഭവനും പ്രഭവനും—ഈ സൗമ്യരായ കവാടരക്ഷകരെയും പൂജിക്കണം.

അസ്ത്രജപ്തപുഷ്പക്ഷേപാദ്വിഘ്നാനുത്സാര്യ സംവിശേത്। ഭൂതശുദ്ധിം വിധായാഥ വിന്യസ്യ കൃതമുദ്രകഃ

അസ്ത്രമന്ത്രം ജപിച്ച് പൂക്കൾ ചിതറി, തടസ്സങ്ങൾ അകറ്റി അകത്തേക്ക് കടക്കണം; അതിനുശേഷം ഭൂതശുദ്ധി നടത്തി, നിർദ്ദേശിച്ച മുദ്ര കാണിക്കണം.

ഫട്കാരാന്താം ശിഖാം ജപ്ത്വാ സര്ഷപാന് ദിക്ഷു നിക്ഷിപേത്। വാസുദേവേന ഗോമൂത്രം സങ്കര്ഷണേന ഗോമയമ്

'ഫട്' എന്നാകുന്ന ശിഖാമന്ത്രം ജപിച്ച്, എല്ലാ ദിശകളിലും കടുക് വിതറണം; വാസുദേവനോടൊപ്പം പശുവിന്റെ മൂത്രം, സങ്കർഷണനോടൊപ്പം പശുവിന്റെ ചാണകം ഉപയോഗിക്കണം.

പ്രദ്യുമ്നേന പയസ്തജ്ജാദ് ദധി നാരായണാദ് ഘൃതമ്। ഏകദ്വിത്ര്യാദിവാരാണി ഘൃതാദ്വൈ ഭാഗതോധികമ്

പ്രദ്യുമ്നനോടൊപ്പം പാൽ, നാരായണനോടൊപ്പം തൈരും നെയ്യും; ഒന്നിന്, രണ്ടിന്, മൂന്നിന് എന്നിങ്ങനെ ഓരോ തവണയും നെയ്യിന്റെ അളവ് കൂട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുക.

ഘൃതപാത്രേ തദേകത്ര പഞ്ചഗവ്യമുദാഹൃതമ്। മണ്ഡപഷ്രോക്ഷണായൈകഞ്ചാപരമ്പ്രാശനായ ച

നെയ്യുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ ഇവയെല്ലാം ചേർത്തത് 'പഞ്ചഗവ്യം' എന്നു പറയുന്നു; അതിൽ ഒരു ഭാഗം മണ്ഡപം തളിക്കാൻ, മറ്റൊന്ന് ആചമനം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കണം.

സ്നാനായ ദശകുമ്ഭേഷു ഇന്ദ്രാദ്യാന് ലോകപാന് യജേത്। പൂജ്യാജ്ഞാം ശ്രാവയേത്താംശ്ച സ്ഥാതവ്യം ചാജ്ഞയാ ഹരേഃ

സ്നാനത്തിന് പത്ത് കലശങ്ങളിൽ ഇന്ദ്രനു തുടക്കംവെച്ച് ലോകപാലകരെ പൂജിക്കണം; അവരെ പൂജിക്കാനുള്ള അനുമതി അറിയിക്കണം, ഹരിയുടെ കല്പനപ്രകാരം അവിടെ നിലകൊള്ളണം.

യാഗദ്രവ്യാദി സംരക്ഷയ വികിരാന് വികിരേത്തതഃ। മൂലാഷ്ടശതസഞ്ജപ്താന് കുശകൂര്ചാന് ഹരേച്ച താന്

യാഗസാമഗ്രികൾ സൂക്ഷിച്ച്, അവയുടെ അർപ്പണം നടത്തണം; മൂലമന്ത്രം നൂറ് എട്ട് പ്രാവശ്യം ജപിച്ച്, കുശത്തണ്ട് എടുത്തു വേണം.

ഐശാന്യാം ദിശി തത്രസ്ഥം സ്ഥാപ്യ കുമ്ഭഞ്ച വര്ദ്ധനീമ്। കുമ്ഭേ സാങ്ഗം ഹരിം പ്രാര്ച്യ വര്ദ്ധന്യാമസ്ത്രമര്ചയേത്

ഈശാന്യദിശയിൽ ഒരു കലശവും വർദ്ധനീദേവിയെയും വച്ച്, കലശത്തിൽ അവന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളോടും കൂടി ഹരിയെ പൂജിക്കണം; വർദ്ധനിയിൽ അസ്ത്രത്തെ പൂജിക്കണം.

പ്രദക്ഷിണം യാഗഗൃഹം വര്ദ്ധന്യാച്ഛിന്നദാരയാ। സിഞ്ചന്നയേത്തതഃ കുമ്ഭം പൂജയേച്ച സ്ഥിരാസനേ

വർദ്ധനിയും ചിന്നദാരയും കൈയിൽ എടുത്ത്, യാഗശാലയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് തളിച്ച് നടക്കണം; പിന്നെ കലശം കൊണ്ടുവന്ന് സ്ഥിരമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ പൂജിക്കണം.

സപഞ്ചരത്നവസ്ത്രാഢ്യകുമ്ഭേ ഗന്ധാദിഭിര്ഹരിമ്। വര്ദ്ധന്യാം ഹേമഗര്ഭായാം യജേജസ്ത്രഞ്ച വാമതഃ

അഞ്ചു രത്നങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും അലങ്കരിച്ച കലശത്തിൽ, ഗന്ധാദികൾ നൽകി ഹരിയെ പൂജിക്കണം; പൊന്നുള്ള വർദ്ധനിയിൽ, ഇടതുവശത്ത് അസ്ത്രത്തെ പൂജിക്കണം.

തത്സമീപേ വാസ്തുലക്ഷ്മീം ഭൂവിനായകമര്ച്ചയേത്। സ്തപനം കല്പയേദ്വിഷ്ണോഃ സങ്ക്രാന്ത്യാദൌ തഥൈവ ച

അതിനടുത്ത് വാസ്തുലക്ഷ്മിയെയും ഭൂവിനായകനെയും പൂജിക്കണം; വിഷ്ണുവിന് ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കണം, സംക്രാന്തി തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിലും അതുപോലെ ചെയ്യണം.

പൂര്ണകുമ്ഭാന് നവ സ്ഥാപ്യ നവകോണേഷു നിര്വ്രണാന്। പാദ്യമര്ഘ്യമാചമനീയം പഞ്ചഗവ്യഞ്ച നിഃ ക്ഷിപേത്

പൂർണ്ണമായ ഒമ്പത് കലശങ്ങൾ, മുറിവില്ലാത്തവ, ഒമ്പത് കോണുകളിലും വയ്ക്കണം; അവയിൽ പാദ്യം, അർഘ്യം, ആചമനജലം, പഞ്ചഗവ്യം എന്നിവ ഇടണം.

പൂര്വാദികലസേഗ്ന്യാദൌ പഞ്ചാമൃതജലാദികമ്। ദധി ക്ഷീരം മധൂഷ്ണോദം പാദ്യം സ്യാച്ചതുരങ്ഗകമ്

കുടത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് നിന്ന് ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, പഞ്ചാമൃതം, വെള്ളം തുടങ്ങിയവ അർപ്പിക്കണം. അതായത് തൈര്, പാൽ, തേൻ, ഉഷ്ണജലം, നാലുവിധ പാദ്യവും നൽകണം.

പദ്മശ്യാമാകദൂര്വാശ്ച വിഷ്ണുപത്നീ ച പാദ്യകമ്। തഥാഷ്ടാങ്ഗാര്ഘ്യമാഖ്യാതം യവഗന്ധഫലാക്ഷതമ്

പദ്മം, ശ്യാമാകം, ദർഭ, വിഷ്ണുപത്നി ഇവ പാദ്യത്തിനായി ഉപയോഗിക്കണം. അങ്ങനെ യവം, സുഗന്ധമുള്ള പഴങ്ങൾ, അക്ഷതം എന്നിവ ചേർത്ത് എട്ടുവിധ അർഘ്യവും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

കുശാഃ സിദ്ധാര്ഥപുഷ്‌പാണി തിലാ ദ്രവ്യാണി ചാര്ഹണമ് ലവങ്ഗകക്കോലയുതം ദദ്യാദാചമനീയകമ്

ദർഭ, സിദ്ധാർത്ഥപുഷ്പങ്ങൾ, എള്ള്, മറ്റ് ദ്രവ്യങ്ങൾ അർഘ്യത്തിനായി ഉപയോഗിക്കണം. ലവംഗം, കക്കോള എന്നിവ ചേർത്ത ആചമനജലം നൽകണം.

സ്നാപയേന്മൂലമന്ത്രേണ ദേവം പഞ്ചാമൃതൈരപി। ശുദ്ധോദം മധ്യകുമ്ബേന ദേവമൂദ്ധര്നി വിനിഃ ക്ഷിപേത്

മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ദേവനെ പഞ്ചാമൃതത്തിൽ കുളിപ്പിക്കണം. മദ്ധ്യകുടത്തിൽ ശുദ്ധജലം നിറച്ച് ദേവപ്രതിമയെ അതിൽ മുങ്ങിക്കളയണം.