അഗ്നിപുരാണമ്

പണ്യാജീവോ ഹ്യാപണികോ ന്യാസശ്ചോപനിധിഃ പുമാന് । വിപണോ വിക്രയഃ സങ്‌ഖ്യാ സങ്‌ഖ്യേയേ ഹ്യാദശ ത്രിഷു ।। ൩൬൬.

വ്യാപാരമെന്നു ജീവിക്കുന്നവൻ വ്യാപാരിയാണ്; കടക്കാരനാണ് ആപണികൻ; നിക്ഷേപവും വിശ്വാസവും ഉപനിധിയും ന്യാസവുമാണ്. വിപണൻ വിൽപ്പന; സംഖ്യ എണ്ണം; എണ്ണത്തിൽ മൂന്നു വിധത്തിൽ പതിനൊന്ന് വരെ എണ്ണപ്പെടുന്നു.

വിംശത്യാദ്യാഃ സദൈകത്വേ സര്വ്വാഃ സംഖ്യേയസംഖ്യയോഃ । സംഖ്യാര്ഥേ ദ്വിബഹുത്വേ സ്തസ്താസു ചാനവതേഃ സ്ത്രിയഃ ।। ൩൬൬.

ഇരുപതുമുതൽ എല്ലാ സംഖ്യകളും ഇരട്ടയും ബഹുവചനവുമാണ്. സംഖ്യാർത്ഥത്തിൽ ഇരട്ടയും ബഹുവചനവും ഉപയോഗിക്കുന്നു; തൊണ്ണൂറ്റിയൊന്നു വരെ സ്ത്രീലിംഗം ഉപയോഗിക്കുന്നു.

പങ്ക്തേഃ ശതസഹസ്രാദി ക്രമമാദ്ദശഗുണോത്തരം । മാനന്തുലാങ്ഗുലിപ്രസ്ഥൈര്ഗുഞ്ജാഃ പഞ്ചാദ്യമാഷകഃ ।। ൩൬൬.

പങ്ക്തിയിൽ നിന്ന് നൂറ്, ആയിരം എന്നിങ്ങനെ ഓരോന്നും പത്ത് ഇരട്ടി വരികയാണ്. അളവുകളിൽ: മാനം, തുലാം, അങ്ങുലം, പ്രസ്ഥം, ഗുഞ്ച; അഞ്ചുമുതൽ മാഷകം വരുന്നു.

തേ ഷോड़ശാക്ഷഃ കര്ഷോഽസ്ത്രീ പലം കര്ഷചതുഷ്ടയമ് । സുവര്ണവിസ്തൌ ഹേമ്നോഽക്ഷേ കുരുവിസ്തസ്തു തത്പലേ ।। ൩൬൬.

പതിനാറ് ഗുഞ്ചകൾ ചേർന്നത് ഒരു കർഷം; ഇത് സ്ത്രീലിംഗമാണ്; നാല് കർഷങ്ങൾ ചേർന്നത് ഒരു പലം. സ്വർണ്ണം തൂക്കാൻ സുവർണം; പാശാ കളിക്കാൻ അക്ഷം; കുരു തൂക്കം അതിന്റെ പലയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

തലാ സ്ത്രിയാം പലശതം ഭാരഃ സ്യാദ്വിംശതിസ്തുലാഃ । കാര്ഷാപണഃ കാര്ഷികഃ സ്യാത് കാര്ഷികേ താമ്രികേ പണഃ ।। ൩൬൬.

നൂറ് പലം ചേർന്നത് ഭാരമാണ്; ഇരുപത് തുലകൾ ചേർന്നത് ഭാരവാഹനമാണ്. കാർഷാപണം ഒരു നാണയമാണ്; കാർഷികം ഒരു തൂക്കം; കാർഷികത്തിൽ താമ്രം പണം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.

ദ്രവ്യം വിത്തം സ്വാപതേയം രിക്ഥമൃക്ഥം ധനം വസു । രീതിഃ സ്ത്രിയാമാരകൂടോ ന സ്ത്രിയാമഥ താമ്രകമ് ।। ൩൬൬.

ദ്രവ്യം, വിത്തം, സ്വാപതേയം, ഋക്തം, മൃക്തം, ധനം, വസു — ഇതെല്ലാം സമ്പത്തിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രീതി സ്ത്രീലിംഗമാണ്; ആരകൂട്ടം സ്ത്രീലിംഗമല്ല; പിന്നീട് താമ്രം താമ്രകമാണ്.

ശുല്വമൌദുമ്ബരം ലൌഹേ തീക്ഷ്ണം കാലായസായസീ । ക്ഷാരം കാചോഽഥ ചപലോ രസഃ സൂതശ്ച പാരദേ ।। ൩൬൬.

ശുൽവം വെള്ളിയാണ്; ഔദുംബരം ഉമ്മരപ്പലകാണ്; ഇരുമ്പ് തീക്ഷ്ണം; കാലായസം ഉക്കാണ്. ക്ഷാരം കഷായം; കാചം കണ്ണാടി; ചപലം പാരദം; സൂതൻ പാരദം തന്നെയാണ്.

ഗരലം മാഹിഷം ശ്രൃങ്ഗം ത്രപുസീസകപിച്ചടം । ഹിണ്ഡീരോഽബ്ധികഫഃ ഫേണോ മധൂച്ഛിഷ്ടന്തു സിക്ഥകമ് ।। ൩൬൬.

വിഷം, കാളയുടെ കൊമ്പ്, തങ്കം, ഇരുമ്പ്, കുരങ്ങിന്റെ മല, നീലച്ചായം, കടലിലെ കഫം, നുര, തുപ്പൽ, തേൻ ശേഷിച്ച അവശിഷ്ടം — ഇതെല്ലാം സിക്ഥകം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

രങ്ഗവങ്ഗേ പിചുസ്ഥൂലോ കൂലടീ തു മനഃശിലാ । യവക്ഷാരശ്ച പാക്യഃ സ്യാത് ത്വക്ക്ഷീരാ വംശലോചനാ ।। ൩൬൬.

രംഗവംഗം എന്നത് വലിയ പിച്ചിന്റെ കഷ്ണമാണ്; കൂളടി എന്നത് മനശിലയാണ്; യവക്ഷാരം പാകത്തിന് അനുയോജ്യമായ വസ്തുവാണ്; ത്വക്ഷീരം എന്നത് ബാംബു കഞ്ചിയാണ്.

വൃഷലാ ജഘന്യജാഃ ശൂദ്രാശ്ചാണ്ഡാലാന്ത്യാശ്ച ശങ്കരാഃ । കാരുഃ ശില്പീ സംഹതൈസ്തൈര്ദ്വയോഃ ശ്രേണിഃ സജാതിഭിഃ ।। ൩൬൬.

വൃശലൻ, ഏറ്റവും താഴ്ന്ന സ്ത്രീയിൽ ജനിച്ചവർ, ശൂദ്രന്മാർ, ചാണ്ഡാളന്മാർ, ഏറ്റവും താഴ്ന്നവർ — ഇവരെ ശങ്കരന്മാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു ശില്പിയെ കാരു എന്ന് പറയുന്നു; ഒരേ വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട രണ്ടു പേർ ചേർന്നാൽ അവർക്കു സ്വന്തം കൂട്ടായ്മ ഉണ്ടാകും.

രങ്ഗാജീവശ്ചിത്രകരസ്ത്വഷ്ടാ തക്ഷാ ച വര്ധകിഃ । നാഡിന്ധമഃ സ്വര്ണകാരോ നാപിതാന്താവസായിനഃ ।। ൩൬൬.

ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നവനെ രംഗജീവൻ, ചിത്രകാരൻ, തച്ചൻ, വർത്തകി — ഇവർക്ക് ഈ പേരുകൾ ഉണ്ട്. പൈപ്പു നിർമ്മിക്കുന്നവൻ നാളിന്ദമൻ, പൊന്നുനിര്മ്മിക്കുന്നവൻ സ്വർണ്ണകാരൻ, കശവൻ നാപിതൻ, ശവം ചുമക്കുന്നവൻ അന്താവസായി.

ജാവാലഃ സ്യാദജാജീവോ ദേവാജീവസ്തു ദേവലഃ । ജായാജീവാസ്തു ശൈലൂഷാ ഭൃതകോ ഭൃതിഭുക്തഥാ ।। ൩൬൬.

അഗ്നിപൂജകൻ ജാവാലൻ, ആടു വളർത്തുന്നവൻ അജാജീവൻ, ദൈവത്തിന്റെ വളർത്തൽ ദേവജീവൻ അല്ലെങ്കിൽ ദേവളൻ; നടന്മാർ ജയാജീവൻ അല്ലെങ്കിൽ ശൈലൂഷൻ; വേതനക്കാരൻ ഭൃതകൻ അല്ലെങ്കിൽ ഭൃതിഭുക്തൻ.

വിവര്ണഃ പാമരോ നീചഃ പ്രാകൃതശ്ച പൃഥഗ്ജനഃ । വിഹീനോപസദോ ജാല്മോ ഭൃത്യേ ദാസേരചേടകാഃ ।। ൩൬൬.

വിവർണ്ണൻ, പാമരൻ, നീചൻ, സാധാരണക്കാരൻ, ശിഷ്ടാചാരമില്ലാത്തവൻ, കപടൻ, ഭൃത്യൻ, ദാസി, ചെറുക്കൻ — ഇവർക്ക് ഈ പേരുകൾ ഉണ്ട്.

പടുസ്തു പേശലോ ദക്ഷേ മൃഗയുര്ലുബ്ധകഃ സ്മൃതഃ । ചണ്ഡാലസ്തു ദിവാകീര്ത്തിഃ പുസ്തം ലേപ്യാദികര്മ്മണി ।। ൩൬൬.

നൂൽവയ്പ്പുകാരൻ പട്ടു അല്ലെങ്കിൽ പേശലൻ; കുസൃതിയുള്ള വേട്ടക്കാരൻ മൃഗയു അല്ലെങ്കിൽ ലുബ്ധകൻ; ചാണ്ഡാളൻ ദിവാകീർത്തി; പുസ്തകം; ലേപനം തുടങ്ങിയ പ്രവൃത്തികൾക്ക് ലേപ്യാദി എന്ന് പറയുന്നു.

പഞ്ചാലികാ പുത്രികാ സ്യാദ്വര്കരസ്തരുണഃ പശുഃ । മഞ്ജൂഷാ പേടകഃ പേഡാ തുല്യസാധാരണൌ സമൌ ൩൬൬.

പാവക്കു പഞ്ചാലികാ അല്ലെങ്കിൽ പുത്രികാ എന്ന് പേരുണ്ട്; ചെറുപ്പമുള്ള മൃഗം വർകരൻ അല്ലെങ്കിൽ തരുണപശു; പെട്ടി മഞ്ജൂഷ, ബോക്സ് പേടകം, പെട്ടി പെഡ; ഈ രണ്ടും ഒരുപോലെയും പൊതുവായവയുമാണ്.

അഗ്നിരുവാച സാമാന്യാന്യഽഥ വക്ഷ്യാമി നാമലിങ്ഗാനി തച്ഛൃണു । സുകൃതീ പുണ്യവാന് ധന്യോ മഹേച്ഛസ്തു മഹാശയഃ ।। ൩൬൭.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ ഞാൻ പൊതുവായ പേരുകളും ലിംഗങ്ങളും വിവരിക്കും; കേൾക്കൂ. സദാചാരിയും, പുണ്യവാനും, ഭാഗ്യശാലിയും, വലിയ ആഗ്രഹമുള്ളവനും, മനസ്സുതുല്യവാനുമാണ്.

പ്രവീണനിപുണാഭിജ്ഞവിജ്ഞവിജ്ഞനിഷ്ണാതശിക്ഷിതാഃ । സ്യുര്വദാന്യസ്ഥൂലലക്ഷദാനശൌണ്ഡാ ബഹുപ്രദേ ।। ൩൬൭.

പ്രവീണൻ, നിപുണൻ, അഭിജ്ഞൻ, വിജ്ഞാനമുള്ളവൻ, പരിശീലനം നേടിയവൻ, ദാനശീലൻ, വലിയ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, ധാരാളം നൽകുന്നവൻ — ഇവർക്ക് ഈ പേരുകൾ ഉണ്ട്.

കൃതീ കൃതജ്ഞഃ കുശല ആസക്തോദ്യുക്ത ഉത്സുകഃ । ഇഭ്യ ആഢ്യഃ പരിവൃഢോ ഹ്യധിഭൂര്നായകോഽധിപഃ ।। ൩൬൭.

കൃത്യമായ പ്രവർത്തനക്കാരൻ, കൃതജ്ഞൻ, കുസൃതിയുള്ളവൻ, ആസക്തൻ, ഉത്സുകൻ, ധനികൻ, സമൃദ്ധനായവൻ, വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചവൻ, നേതാവ്, അധിപൻ — ഇവർക്ക് ഈ പേരുകൾ ഉണ്ട്.

ലക്ഷ്മീവാന് ലക്ഷ്മണഃ ശ്രീലഃ സ്വതന്ത്രഃ സ്വൈര്യ്യഽപാവൃതഃ । ഖലപൂഃ സ്യാദ്ധഹുകരോ ദീര്ഘസൂത്രശ്ചിരക്രിയഃ ।। ൩൬൭.

ഭാഗ്യവാൻ, ലക്ഷണശാലി, ശ്രീയുള്ളവൻ, സ്വതന്ത്രൻ, ഇഷ്ടം പോലെ നടക്കുന്നവൻ; കപടൻ, വലിയ ശബ്ദം ചെയ്യുന്നവൻ, ദീർഘസൂത്രി, വൈകി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.

ജാല്മോഽസമീക്ഷ്യകാരീ സ്യാത് കുണ്ഠോ മന്ദഃ ക്രിയാസു യഃ । കര്മ്മശൂരഃ കര്മ്മഠഃ സ്യാദ്ഭക്ഷകോ ഘസ്മരോഽദ്മരഃ ।। ൩൬൭.

ജാല്മൻ എന്നത് ആലോചനയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനാണ്; മന്ദഗതിയുള്ളവൻ, പ്രവർത്തനത്തിൽ മന്ദൻ; കർമ്മശൂരൻ, കഠിനമായി ജോലി ചെയ്യുന്നവൻ, ഭക്ഷണത്തിൽ അത്യാഹാരിയായവൻ, അത്യന്തം തിന്നുന്നവൻ.

ലോലുപോ ഗര്ഘ്ലോ ഗൃധ്നുര്വിനീതപ്രശ്രിതൌ തഥാ । ധൃഷ്ടേ ധൃഷ്ണുര്വിയാതശ്ച നിഭൃതഃ പ്രതിബാന്വിതേ ।। ൩൬൭.

ലോലുപൻ, അത്യാഹാരിയായവൻ, തൃപ്തിയില്ലാത്തവൻ, വിനയശീലൻ, ലജ്ജാശീലൻ, ധൈര്യശാലി, ധൈര്യവാൻ, ചഞ്ചലൻ, നിബ്ഭൃതൻ, ബുദ്ധിശാലി.

പ്രഗല്ഭോ ഭീരുകോ ഭീരുര്വന്ദാരുരഭിവാദകേ । ഭൂഷ്ണുര്ഭവിഷ്ണുര്ഭവിതാ ജ്ഞാതാ വിദുരവിന്ദുകൌ ।। ൩൬൭.

പ്രഗൽഭൻ, ഭീരുക്കൻ, ഭയശീലൻ, ആദരപൂർവ്വം വന്ദനം ചെയ്യുന്നവൻ, ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്നവൻ, ഭാവിയിൽ ആകുന്നവൻ, ജ്ഞാനി, വിദ്വാൻ, പണ്ഡിതൻ.

മത്തശൌണ്ഡോത്കടക്ഷീവാശ്ചണ്ഡസ്ത്വത്യന്തകോപനഃ । ദേവാനഞ്ചതി ദേവദ്ര്യങ് വിശ്വദ്ര്യങ് വിശ്വഗഞ്ചതി ।। ൩൬൭.

മദത്തിൽ മുഴുകിയവൻ, മദ്യപാനി, കഠിനമായ കാഴ്ചയുള്ളവൻ, അത്യന്തം കോപമുള്ളവൻ; ദേവന്മാരെ സമീപിക്കുന്നവൻ ദേവാനഞ്ചതി, ജ്ഞാനികളെ സമീപിക്കുന്നവൻ വിശ്വദ്ര്യങ്, എല്ലാവരെയും സമീപിക്കുന്നവൻ വിശ്വഗഞ്ചതി.

യഃ സഹാഞ്ചതി സ സധ്ര്യങ് സ തിര്യ്യങ് യസ്തിരോഽഞ്ചതി । വാചോയുക്തിഃ പടുര്വാഗ്മീ വാവദൂകശ്ച വക്തരി ।। ൩൬൭.

ഒരുമിച്ചുപോകുന്നവൻ സധ്ര്യങ്; വശത്തേക്കു പോകുന്നവൻ തിര്യങ്; വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, വാഗ്മി, അധികം സംസാരിക്കുന്നവൻ, സംസാരക്കാരൻ.

സ്യാജ്ജല്പകസ്തു വാചാലോ വാചാടോ ബഹുഗര്ഹ്യവാക് । അപധ്വസ്തോ ധിക്‌കൃതഃ സ്യാദ്‌ ബദ്ധേ കീലിതസംയതൌ ।। ൩൬൭.

ചെറുതായി സംസാരിക്കുന്നവൻ ജൽപകൻ, അധികം സംസാരിക്കുന്നവൻ വാചാലൻ, വാചാട്ടൻ, അധികം കുറ്റം പറയുന്നവൻ; നശിച്ചവൻ, അപമാനിക്കപ്പെട്ടവൻ, കെട്ടിയവൻ, ബന്ധിതൻ.

വരണഃ ശബ്ദനോ നാന്ദീവാദീ നാന്ദീകരഃ സമാഃ । വ്യസനാര്ത്തോപരക്തൌ ദ്വൌ ബദ്ധേ കീലിതസംയതൌ ।। ൩൬൭.

വരണൻ എന്നത് വാതിൽകാവൽക്കാരനാണ്. ശബ്ദനൻ അറിയിപ്പുകാരൻ. നന്ദീവാദി ഉത്സവങ്ങളിൽ സംഗീതം വാദിക്കുന്നവൻ. നന്ദീകർൻ ആ ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുന്നവൻ. സമാഃ എന്നത് തുല്യരായവരെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. വ്യസനനും ആർത്തനും ദുർഭാഗ്യത്തിൽ പെട്ടവരാണ്. ബദ്ധനും കീളിതനും ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവരാണ്.

വിഹസ്തവ്യാകുലൌ തുല്യൌ നൃശംസക്രൂരഘാതുകാഃ । പാപോ ധൂര്ത്തോ വഞ്ചകഃ സ്യാന്മൂര്ഖേ വൈദേഹവാലിശൌ ।। ൩൬൭.

വിഹസ്തനും വ്യാകുലനും കൈകൾ കെട്ടി ഉലക്കപ്പെട്ടവരാണ്. തുല്യൗ എന്നത് തുല്യരാണെന്നർത്ഥം. നൃശംസനും ക്രൂരഘാതകനും ക്രൂരമായ കൊലയാളികളാണ്. പാപി പാപം ചെയ്യുന്നവൻ. ധൂർത്തൻ കപടൻ. വഞ്ചകൻ വഞ്ചന ചെയ്യുന്നവൻ. മൂഢൻ അജ്ഞാനിയാണ്. വൈദേഹനും വാലിശനും അജ്ഞാനികളാണ്.

കദര്യ്യേ കൃപണക്ഷുദ്രൌ മാര്ഗണോ യാചകാര്ഥിനൌ । അഹങ്കാരവാനഹംയുഃ സ്യാച്ഛുഭംയുസ്തു ശുഭാന്വിതഃ ।। ൩൬൭.

കടര്യൻ, കൃപണൻ, ക്ഷുദ്രൻ ഇവർ എല്ലാം കഞ്ചാക്കന്മാരാണ്. മാർഗ്ഗണനും യാചകനും ഭിക്ഷയോ സഹായമോ ചോദിക്കുന്നവരാണ്. അഹങ്കാരവാൻ അഹംയു അഹങ്കാരമുള്ളവൻ. ശുഭംയു ശുഭാന്വിതൻ ശുഭഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ.

കാത്തം മനോരമം രുച്യം ഹൃദ്യാഭീഷ്ടേ ഹ്യഭീപ്സിതേ । അസാരം ഫല്ഗു ശൂന്യം വൈ മുഖ്യവര്യ്യവരേണ്യകാഃ ।। ൩൬൭.

കാത്തം എന്നത് മുറിച്ചതാണ്. മനോരമം ആകർഷകമായത്. രുച്യം ഇഷ്ടമായത്. ഹൃദ്യം ഹൃദയസുഖം നൽകുന്നത്. അഭിഷ്ടവും അഭീപ്സിതവും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും ഇഷ്ടവുമാണ്. അസാരം മൂല്യമില്ലാത്തത്. ഫൽഗു ചെറുത്. ശൂന്യം ശൂന്യമായത്. മുഖ്യൻ, വര്യൻ, വരേണ്യൻ എന്നിവ പ്രധാനവും ഉത്തമവുമാണ്.