അഗ്നിപുരാണമ്

ഗ്രന്ഥിപര്ണം ശുകം വര്ഹി വലാ തു ത്രിപുടാ ത്രുടിഃ । ശിവാ താമലകീ ചാഥ ഹനുര്ഹട്ടവിലാസിനീ ।। ൩൬൩.

ഗ്രന്തിപർണ, ശുക, വർഹി, വല, ത്രിപുട, തൃട്ടി, ശിവ, താമലകി, ഹനുര്ഹട്ടവിലാസിനി — ഇവയും ചേർക്കാം.

കുടം നടം ദശപുരം വാനേയം പരിപേലവമ് । തപസ്വിനീ ജടാമാംസീ പൃക്കാ ദേവീ ലതാ ലക്ഷൂ ।। ൩൬൩.

കുട, നട, ദശപുര, വാനേയ, പരിപേലവ, തപസ്വിനി, ജടാമാംസി, പൃക്ക, ദേവി, ലത, ലക്ഷൂ — ഇവയും ഉണ്ട്.

കര്ചുരകോ ദ്രാവിड़കോ ഗന്ധമൂലീ ശഠീ സ്മൃതാ । സ്യാദൃക്ഷഗന്ധാ ഛഗലാന്ത്രാ വേഗീ വൃദ്ധദാരകഃ ।। ൩൬൩.

കർചുരക, ദ്രാവിരക, ഗന്ധമൂലി, ശഠി, ഋക്ഷഗന്ധ, ചഗലാന്ത്ര, വേഗി, വൃദ്ധദാരക — ഇവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

തുണ്ഡികേരീ രക്തഫലാ വിമ്ബികാ പീലുപര്ണ്യഽപി । ചാങ്ഗേരീ ചുക്രികാമ്ബഷ്ഠാ സ്വര്ണക്ഷീരീ ഹിമാവതീ ।। ൩൬൩.

തുണ്ഡികേരി, രക്തഫല, വിമ്ബിക, പീലുപർണി, ചാംഗേരി, ചുക്രിക, അംബഷ്ട, സ്വർണക്ഷീരി, ഹിമാവതി — ഇവയും ഉണ്ട്.

സഹസ്രവേധീ ചുക്രോഽമ്ലവേതസഃ ശതവേധ്യപി । ജീവന്തീ ജീവനീ ജീവാ ഭൂമിനിമ്ബഃ കിരാതകഃ ।। ൩൬൩.

സഹസ്രവേധി, ചുക്ര, അമ്ലവേതസ, ശതവേധി, ജീവന്തി, ജീവനി, ജീവ, ഭൂമിനിംബ, കിരാതക — ഇവയും ചേർക്കാം.

കൂര്ചശീര്ഷോ മധുകരശ്ചന്ദ്രഃ കപിവൃകസ്തഥാ । ദദ്രുഘ്നഃ സ്യാദേड़ഗജോ വര്ഷാഭൂഃ ശോഥഹാരിണീ ।। ൩൬൩.

കൂർച്ചശീർഷ, മധുകര, ചന്ദ്ര, കപിവൃക, ദദ്രുഘ്ന, അദേരഗജ, വർഷാഭൂ, ശോഥഹാരിണി — ഇവയും ഉണ്ട്.

വാരാഹീ വദരാ ഗൃഷ്ടിഃ കാകമാചീ തു വായസീ । ശതപുഷ്പാ സിചച്ഛത്രാഽതിച്ഛത്രാ മധുരാ മിസിഃ ।। ൩൬൩.

വാരാഹി, വദര, ഗൃഷ്ടി, കാകമാചി, വായസി, ശതപുഷ്പ, സിചച്ഛത്ര, അതിഛത്ര, മധുര, മിശി — ഇവയും ചേർക്കാം.

അവാക്പുഷ്പീ കാരവീ ച സരണാ തു പ്രസാരണീ । കടമ്ഭരീ ഭദ്രവലാ കര്വ്വൂരശ്ച ശടീ ഹ്യഥ ।। ൩൬൩.

അവാക്പുഷ്പി, കാരവി, സരണ, പ്രസാരണി, കടംബരി, ഭദ്രവല, കർവൂര, ശടി ഇവയാണ്.

പടോലഃ കുലകസ്തിക്തഃ കാരവേല്ലഃ കടില്ലകഃ । കുഷ്മാണ്ഡകസ്തു കര്കാരുരിര്വാരുഃ കര്കടീ സ്ത്രിയൌ ।। ൩൬൩.

പടോള, കുലക, തിക്ത, കാരവെല്ല, കടില്ലക, കുഷ്മാണ്ഡക, കർക്കാരു, വാരു, കർക്കടി ഇവ സ്ത്രീലിംഗത്തിൽ വരുന്നു.

ഇക്ഷ്വാകുഃ കടുതുമ്ബീ സ്യാദ്വിശാലാ ത്വിന്ദ്രാവരുണീ । അര്ശോഘ്നഃ ശൂരണഃ കന്ദോ മുസ്തകഃ കുരുവിന്ദകഃ ।। ൩൬൩.

ഇക്ഷ്വാകു, കടുതുമ്പി, വിശാല, ഇന്ദ്രാവരുണി, അർശോഗ്ന, ശൂരണ, കന്ദ, മുസ്തക, കുറുവിന്ദക എന്നിവയാണ്.

വംശേ ത്വക്സാരകര്മ്മാരവേണുമസ്കരതേജനാഃ । ഛത്രാതിച്ഛത്രപാലഘ്നീ മാലാതൃണകഭൂസ്തൃണേ ।। ൩൬൩.

വംശത്തിൽ ത്വക്ഷാര, കർമാര, വേണു, മസ്കര, തേജന; ചത്ര, അതിചത്ര, പാലഘ്നി, മാലാതൃണ, ഭൂസ്തൃണ ഇവയുണ്ട്.

തൃണരാജാഹ്വയസ്താലോ ഘോണ്ടാ ക്രമുകപുഗകൌ । ശാര്ദൂലദ്വീപിനൌ വ്യാഘ്നേ ഹര്യ്യക്ഷഃ കേശരീ ഹരിഃ ।। ൩൬൩.

തൃണരാജ, താള, ഘോണ്ട, ക്രമുക, പുഗ, ശാർദൂല, ദ്വീപിൻ, വ്യാഘ്ര, ഹര്യക്ഷ, കേശരി, ഹരി എന്നിവയാണ്.

കോലഃ പോത്രീ വരാഹഃ സ്യാത് കോക ഈഹാമൃഗോ വൃകഃ । ലൂതോര്ണനാഭൌ തു സമൌ തന്തുവായശ്ച മര്കടേ ।। ൩൬൩.

കൊല, പോത്രി, വരാഹ, കോക, ഇഹാമൃഗ, വൃക, ലൂത, ഉർണനാഭ, തന്തുവായ, മർക്കട ഇവയുണ്ട്.

വൃശ്ചികഃ ശൂകകീടഃ സ്യാത്സാരങ്ഗസ്തോകകൌ സമൌ । കൃകവാകുസ്താമ്രചൂड़ഃ പികഃ കോകില ഇത്യപി ।। ൩൬൩.

വൃശ്ചിക, ശൂകകീട, സാരംഗ, തോകക, കൃകവാകു, താമ്രചൂഡ, പിക, കോകില ഇവയാണ്.

കാകേ തു കരടാരിഷ്ടൌ വകഃ കഹ്വ ഉദാഹൃതഃ । കോകശ്ചക്രശ്ചക്രവാകോ കാദമ്ബഃ കലഹംസകഃ ।। ൩൬൩.

കാക, കരട, അരിഷ്ട, വക, കഹ്വ, കോക, ചക്ര, ചക്രവാക, കാദംബ, കലഹംസക ഇവയുണ്ട്.

പതങ്ഗികാ പുത്തികാ സ്യാത്സരഘാ മധുമക്ഷഇകാ । ദ്വിരേഫപുഷ്പലിഡ്‌ഭൃങ്ഗഷട്പദഭ്രമരാഽലയഃ ।। ൩൬൩.

പതംഗിക, പുത്തിക, സരഘ, മധുമക്ഷിക, ദ്വിരേഫ, പുഷ്പളിട്, ഭൃംഗ, ഷട്പദ, ഭ്രമര, ആലയ ഇവയാണ്.

കേകീ ശിഖ്യസ്യ വാക്കേകാ ശകുന്തിശകുനിദ്വിജാഃ । സ്ത്രീ പക്ഷതിഃ പക്ഷമൂലഞ്ചഞ്ചൂസ്തോടിരുഭേ സ്ത്രിയൌ ।। ൩൬൩.

കേക്കി എന്നത് ശിഖിയുടെ പെൺകുട്ടിയാണ്; വാക്കേക്ക, ശകുന്തി, ശകുനിദ്വിജ, സ്ത്രീ, പക്ഷതി, പക്ഷമൂല, ചഞ്ചു, തോട്ടി ഇവയും സ്ത്രീലിംഗത്തിൽ വരുന്നു.

ഗതിരുഡഡീനസണ്ഡീനൌ കുലായോ നീड़മസ്ത്രിയാം । പേശീ കോഷോ ദ്വിഹീനേഽണ്ഡം പൃഥുകഃ ശാവകഃ ശിശു ।। ൩൬൩.

ഗതി, റുടഡീ, നസണ്ടി ഇവ സ്ത്രീലിംഗത്തിൽ വരുന്നു; കുലായ ഉഭയലിംഗം; പേശി, കോഷ, ദ്വിഹീന, അണ്ഡ, പൃഥുക, ശാവക, ശിശു എന്നിവയുണ്ട്.

പോതഃ പാകോഽര്ഭകോ ഡിമ്ഭഃ സന്ദോഹവ്യൂഹകോ ഗണഃ । സ്തോമൌവനികരവ്രാതാ നികുരമ്ബം കദമ്ബകം ൩൬൩.

പോട്ട, പാക, അർഭക, ഡിംഭ, സന്ധോഹ, വ്യൂഹക, ഗണ, സ്തോമ, വനികര, വ്രാത, നികുരംബ, കടംബക ഇവയാണ്.

അഗ്നിരുവാച നൃബ്രഹ്മക്ഷത്രവിട്ശൂദ്രവര്ഗാന്വക്ഷ്യേഷഽയ നാമതഃ । നരഃ പഞ്ചജനാ മര്ത്ത്യാ യദ്‌യോഷാഽവലാ വധൂഃ ।। ൩൬൪.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇപ്പോൾ മനുഷ്യർ, ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ എന്നിങ്ങനെ വിഭാഗങ്ങൾ പറയാം; മനുഷ്യൻ, അഞ്ചു ജനങ്ങൾ, മരിക്കുന്നവർ, സ്ത്രീ, യുവതി, വധു എന്നിവയാണ്.

കാന്താര്ഥിനീ തു യാ യാതി സങ്കേതം സാഽഭിസാരികാ । കുലടാ പുംശ്ചല്യസതീ നഗ്നികാ സ്ത്രീ ച കോടവീ ।। ൩൬൪.

പ്രിയനുമായി കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് പോകുന്നവളെ അഭിസാരിക എന്നു പറയുന്നു; കുലട, പുംശ്ചലി, അസതി, നഗ്നിക, സ്ത്രീ, കോട്ടവി ഇവയും സ്ത്രീലിംഗത്തിൽ വരുന്നു.

കാത്യായന്യര്ദ്ധവൃദ്ധാ യാ സൈരിന്ധ്രീ പരവേശ്മഗാ । അസിക്നീ സ്യാദവൃദ്ധാ യാ മലിനീ തു രജസ്വലാ ।। ൩൬൪.

കാത്യായനി അർദ്ധവയസ്സായ സ്ത്രീയാണ്; സൈരിന്ദ്രി അന്യഗൃഹത്തിൽ പോകുന്നവളാണ്; അസിക്നി യുവതിയാണ്; മലിനി രജസ്വലയാണ്.

വാരസ്ത്രീ ഗണികാ വേശ്യാ ഭ്രാതൃജായാസ്തു യാതരഃ । നനാന്ദാ തു സ്വസാ പത്യുഃ സപിണ്ഡാസ്തു സനാഭയഃ ।। ൩൬൪.

വാരസ്ത്രീ, ഗണിക, വേശ്യ, സഹോദരഭാര്യ ഇവയെ യാതര എന്നു പറയുന്നു; നനന്ദ എന്നത് ഭർത്താവിന്റെ സഹോദരിയാണ്; സപിണ്ഡർ ഒരേ വംശത്തിൽ പെട്ടവരാണ്; സനാഭയർ ഒരേ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവരാണ്.

സമാനോദര്യ്യസോദര്യ്യസഗര്ഭസഹജാസ്സമാഃ । യഗോത്രബന്ധവജ്ഞാതിബന്ധുസ്വസ്വജനാഃ സമാഃ ।। ൩൬൪.

സമാനോദര്യ, സോദര്യ, സഗർഭ, സഹജ ഇവ സമാനർ; ഗോദ്രബന്ധു, വജ്ഞാതി, ബന്ധു, സ്വജന ഇവയും സമാനർ.

ദമ്പതീ ജമ്പതീ ഭാര്യ്യാപതീ ജായാപതീ ച തൌ । ഗര്ഭാശയോ ജരായുഃ സ്യാദുല്വഞ്ച കലലോഽസ്ത്രിയാം ।। ൩൬൪.

ദമ്പതികൾ, ജമ്പതികൾ, ഭാര്യാപതി, ജയാപതി ഇവ ദമ്പതികൾക്ക് പറയുന്ന പേരുകളാണ്; ഗർഭാശയം, ജരായു, ഉൽവ, കലല ഇവ സ്ത്രീലിംഗത്തിൽ വരുന്നു.

ഗര്ഭോ ഭ്രുണ ഇമൌ തുല്യൌ ക്ലീവം ശണ്ഡോ നപുംസകമ് । സ്യാദുത്താനശ്യോ ഡിമ്ഭോ ബാലോ മാണവകഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൬൪.

ഗര്‍ഭവും ഭ്രൂണവും ഒരുപോലെയാണ്; ഉഭയലിംഗി, ശണ്ഡന്‍, നപുംസകം എന്നിവയെല്ലാം ഉഭയലിംഗിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പേരുകളാണ്. കിടക്കുമ്പോള്‍ ചിറകു തിരിച്ച് കിടക്കുന്ന കുഞ്ഞിനെ ഡിംഭം എന്നു പറയുന്നു; കുട്ടിയെ ബാലന്‍ അല്ലെങ്കില്‍ മാനവകന്‍ എന്നും വിളിക്കുന്നു.

പിചിണ്ഡിലോ വൃഹത്‌കുക്ഷിരവഭ്രടോ നതനാസികേ । വികലാങ്ഗസ്തു പോഗണ്ഡ ആരോഗ്യം സ്യാദനാമയമ് ।। ൩൬൪.

വയറ് വീര്‍ന്ന കുഞ്ഞിനെ പിചിണ്ഡിലന്‍ എന്നു പറയുന്നു; വലിയ വയറുള്ളവന്‍ വൃഹത്കുക്ഷി; പുറംചൊരിഞ്ഞ നാഭിയുള്ളവന്‍ അവഭ്രടന്‍; താഴ്ചയുള്ള മൂക്കുള്ളവന്‍ നടനാസികന്‍. അവയവങ്ങള്‍ ശരിയായി വികസിക്കാത്തവന്‍ വികലാംഗന്‍; ബാല്യാവസ്ഥയിലുള്ള കുട്ടി പോഗണ്ഡ്; ആരോഗ്യമാണ് ആരോഗ്യം, രോഗം ഇല്ലാത്തത് അനാമയം.

സ്യാദേഡേ വധിരഃ കുബ്ജേ ഗഡുലഃ കുകരേ കുനിഃ । ക്ഷയഃ ശോഷശ്ച യക്ഷ്മാ ച പ്രതിശ്യായസ്തു പീനസഃ ।। ൩൬൪.