അഗ്നിപുരാണമ്

സ്കന്ദ ഉവാച നപുംസകേ കിം കേ കാനി കിം കേ കാനി തതോ ജലം । സര്വം സര്വേ ച പൂര്വാദ്യാഃ സോമപം സോമപാനി ച ।। ൩൫൩.

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: നപുംസകത്തിൽ എന്ത്, ആരാണ്, ഏവ, എന്ത്, ആരാണ്, ഏവ, പിന്നെ ജലം; എല്ലാം, എല്ലാവരും, ആദികളായവർ, സോമം കുടിക്കുന്നവൻ, സോമം കുടിക്കുന്നവർ.

ഗ്രാമണി ഗ്രാണണിനീ ച ഗ്രാമണി ഗ്രാമണീന്യപി । വാരി വാരിണീ വാരീണി വാരിണാം വാരിണീദൃശം ।। ൩൫൩.

ഗ്രാമമുഖി, ഗ്രാമമുഖിനി, ഗ്രാമമുഖി, ഗ്രാമമുഖിനികളും; ജലം, ജലമുള്ളത്, ജലമുള്ളവർ, ജലങ്ങളുടെ, ജലസദൃശം.

ശുചയേ ശുചിനേ ദേഹി മൃദുനേ മൃദവേ തഥാ । ത്രപു ത്രപുണി ത്രപുണാഞ്ച ചഖലപൂനി ഖലപ്വി ച ।। ൩൫൩.

ശുദ്ധനായി, ശുദ്ധനായി, ദാനക്കാരാ, മൃദുവായി, മൃദുവനായി; തകരം, തകരത്തിൽ, തകരത്തിന്റെ, കലശത്തിൽ, കലശത്തിലും.

കര്ത്ത്ത്രാ ച കര്തൃണേ കര്ത്ത്ത്രേ അതിര്വ്യതിരിണാന്തഥാ । അഭിന്യഭിനിനീ ചൈവ സുവചാംസി സുവാക്ഷു ച ।। ൩൫൩.

കർത്താവാൽ, കർത്താവിനായി, കർത്താവിന്, അതിലധികം ചെയ്യുന്നവനാൽ, അതിലധികം ചെയ്യുന്നവർക്കായി; അനുകരിക്കുന്നവനാൽ, അനുകരിക്കുന്നവനാലും, നല്ല വാക്കുകൾ, നല്ല വാക്കുകളിൽ.

യദ്‌യത്‌ത്വിമേ തത് കര്മ്മാണി ഇദഞ്ചേമേ ത്വിമാനി ച । ഈദൃക്ത്വദോഽമുനീ അമൂനി അമുനാ സ്യാദമീഷു ച ।। ൩൫൩.

എന്തായാലും ഇവ, ആ പ്രവർത്തികൾ, ഇതും ഇവയും, ഇവയും; ഇങ്ങനെ ഉള്ളത്, അവ, അവരിൽ ചിലർ, അതിനാൽ, ഇവരിൽ.

അഹമാവാം വയം മാം വൈ ആവാമസ്മാന്മയാ കൃതം । ആവാഭ്യാഞ്ച തഥാസ്മാഭിര്മ്മഹ്യമസ്മഭ്യമേവ ച ।। ൩൫൩.

ഞാൻ, ഞങ്ങൾ രണ്ട് പേർ, ഞങ്ങൾ, എന്നെ, തീർച്ചയായും, ഞങ്ങൾ രണ്ട് പേർ, ഞങ്ങളെ, എന്നാൽ ചെയ്തത്; ഞങ്ങൾ രണ്ട് പേരാൽ, ഞങ്ങളാൽ, എനിക്ക്, ഞങ്ങൾക്കു, തീർച്ചയായും.

മദാവാഭ്യാം മദസ്മച്ച പുത്രോഽയം മമ ചാവയോഃ । അസ്മാകമപി ചാസ്മാസു ത്വം യുവാം യൂയംമീജിരേ ।। ൩൫൩.

എന്നിൽ നിന്നും ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരിൽ നിന്നുമാണ്, ഞങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ്, ഈ മകനാണ് എന്റെതും ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരുടേതും; ഞങ്ങളുടേയും ഞങ്ങളിലുമാണ്, നീ, നിങ്ങൾ രണ്ട്, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും യാഗം ചെയ്തു.

ത്വാം യുവാഞ്ച യുഷ്മാംശ്ച ത്വയാ യുഷ്മാഭിരീരിതം । തുഭ്യം യുവാഭ്യാം യുഷ്മഭ്യം ത്വത് യുവാഭ്യാഞ്ച യുഷ്മത് ।। ൩൫൩.

നിനക്കു, നിങ്ങളിരുവർക്കും, നിങ്ങൾക്കൊക്കെയും; നിന്നാൽ, നിങ്ങളാൽ, നിങ്ങൾക്കൊക്കെയാലാണ് ഇത് പറഞ്ഞത്; നിനക്കായി, നിങ്ങളിരുവർക്കുമായി, നിങ്ങൾക്കൊക്കെയുമായി; നിന്നിൽ നിന്ന്, നിങ്ങളിൽ നിന്ന്, നിങ്ങൾക്കൊക്കെയിൽ നിന്നുമാണ്.

തവ യുവയോര്യുഷ്മാകം ത്വയി യുഷ്മാസു ഭാരതീ । ഉപലക്ഷണമത്രൈവ അജ്ഭ്ക്തലന്താശ്ച തേ സ്മൃതാഃ ।। ൩൫൩.

നിന്റെ, നിങ്ങളിരുവരുടെ, നിങ്ങൾക്കൊക്കെയുടെ; നിനക്കിൽ, നിങ്ങളിൽ, നിങ്ങൾക്കൊക്കെയിൽ, ഭാരത; ഇതാണ് ഇവിടെ സൂചന, കൂടാതെ 'അജ്‌ഭക്തലന്ത' എന്ന അവസാനമുള്ള രൂപങ്ങളും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

സ്കന്ദ ഉവാച കാരകം സമ്പ്രവക്ഷ്യാമി വിഭക്ത്യര്ഥസമന്വിതം । ഗ്രാമോഽസ്തി ഹേമഹാര്കേഹ നൌമി വിഷ്ണും ശ്രിയാ സഹ ।। ൩൫൪.

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇപ്പോൾ കാരകം, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യാകരണാർത്ഥങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. ഇവിടെ ഹേമഹാർക എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമം ഉണ്ട്. ശ്രീയോടൊപ്പം വിഷ്ണുവിനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

സ്വതന്ത്രഃ കര്ത്താ വിദ്യാന്തം കൃതിനഃ സമുപാസതേ । ഹേതുകര്ത്താലമ്ഭയതേ ഹിതം വൈ കര്മ്മകര്ത്തരി ।। ൩൫൪.

സ്വതന്ത്രനായ കര്‍ത്താവിനെ, വിജ്ഞാനമുള്ളവർ വിജ്ഞാനം ലഭിക്കുംവരെ സേവിക്കുന്നു. കാരണമായ കര്‍ത്താവിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു; ഉപകാരപ്രദമായത്, കര്‍മ്മം ചെയ്യുന്നവനാണ്.

സ്വയം ഭിദ്യേത് പ്രാകൃതധീഃ സ്വയഞ്ച ഛിദ്യതേ തരുഃ । സര്ത്താഽഭിഹിത ഉത്തമഃ കര്ത്താഽനഭിഹിതോഽധമഃ ।। ൩൫൪.

സാധാരണ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ സ്വയം തകർന്നുപോകുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ഒരു വൃക്ഷവും സ്വയം മുറിയുന്നു. പേരെടുത്ത് പറയുന്ന കര്‍ത്താവ് ഉത്തമൻ, പറയപ്പെടാത്ത കര്‍ത്താവ് അധമൻ.

കര്ത്താഽനഭിഹിതോ ധര്മ്മഃ ശിഷ്യേ വ്യാഖ്യായതേ യഥാ । കര്ത്താ പഞ്ചവിധഃ പ്രോക്തഃ കര്മ്മ സപ്തവിധം ശ്രുണു ।। ൩൫൪.

പറയപ്പെടാത്ത കര്‍ത്താവ്, ധർമ്മം സംബന്ധിച്ച് ശിഷ്യനോട് വിശദീകരിക്കുന്നു. കര്‍ത്താവ് അഞ്ചു വിധം, കര്‍മ്മം ഏഴു വിധം എന്നു പറയുന്നു, കേൾക്കൂ.

ഈപ്സിതം കര്മ്മ ച യഥാ ശ്രദ്ദധാതി ദ്ദരി യതിഃ । അനീപ്സിതം കര്മ്മ യഥാ അഹിം ലങ്ഘയതേ ഭൃശം ।। ൩൫൪.

യതി ആഗ്രഹിച്ച കര്‍മ്മം ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്നതുപോലെ, പാമ്പ് ആഗ്രഹിക്കാത്ത കര്‍മ്മം ശക്തിയായി മറികടക്കുന്നതുപോലെയും.

നൈവേപ്സിതം നാനീപ്സിതം ദുഗ്ധം സമ്ഭക്ഷയന്രജഃ । ഭക്ഷ്യേദപ്യകഥിതം ഗോപാലോ ദോഗ്ധി ഗാം പയഃ ।। ൩൫൪.

ആഗ്രഹിച്ചും ആഗ്രഹിക്കാത്തതുമായല്ല, പൊടിയോടുകൂടിയ പാൽ കഴിക്കുന്നതുപോലെ; പറയാതിരുന്നാലും, ഗോപൻ പശുവിൽ നിന്ന് പാൽ പിഴിയുന്നു.

കര്ത്തൃ കര്മാഽഥ ഗമയേച്ഛിഷ്യം ഗ്രാമം ഗുരുര്യഥാ । കര്മ്മ ചാഭിഹിതം പൂജാ ക്രിയതേ വൈ ശ്രിയേ ഹരേഃ ।। ൩൫൪.

കര്‍ത്താവും കര്‍മ്മവും ചേർന്ന്, ഗുരു ശിഷ്യനെ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ. പറയപ്പെട്ട കര്‍മ്മം ഹരിയുടെ മഹിമയ്ക്കായി പൂജ ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

കര്മ്മാനഭിഹിതം സ്തോത്രം ഹരേഃ കുര്യ്യാത്തു സര്വ്വദം । കരണം ദ്വിവിധം പ്രോക്തം വാഹ്യമാഭ്യന്തരം തഥാ ।। ൩൫൪.

പറയപ്പെടാത്ത കര്‍മ്മം ഹരിയെ സ്തുതിക്കുന്നതാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും ചെയ്യേണ്ടത്. ഉപകരണങ്ങൾ രണ്ടുവിധമാണ്: പുറം ഉപകരണം, അകത്തുള്ള ഉപകരണം.

ചക്ഷുഷാ രൂപം ഗൃഹ്ണാതി വാഹ്യം ദാത്രേണ തല്ലുനേത് । സമ്പ്രദാനം ത്രിധാ പ്രോക്തം പ്രേരകം ബ്രാഹ്മണായ ഗാം ।। ൩൫൪.

കണ്ണുകൊണ്ട് രൂപം ഗ്രഹിക്കുന്നു, അത് പുറം ഉപകരണമാണ്; കൈകൊണ്ട് അതിനെ മുറിക്കുന്നു. സമ്പ്രദാനം മൂന്നു വിധം: പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണനു പശു നൽകുന്നവൻ.

നരോ ദദാതി നൃപതയേ ദാസന്തദനുമന്തൃകം । അനിരാകര്ത്തൃകം ഭര്ത്രേ ദദ്യാത് പുഷ്പാണി സജ്ജനഃ ।। ൩൫൪.

ഒരു മനുഷ്യൻ രാജാവിന് ദാസനായി, സമ്മതിച്ചവനോടൊപ്പം നൽകുന്നു; നിരസിക്കാത്തവനായി ഭർത്താവിന് സജ്ജനൻ പുഷ്പങ്ങൾ നൽകണം.

അപാദാനം ദ്വിധാ പ്രോക്തം ചലമശ്വാത്തു ധാവതഃ । പതിതശ്ചാചലം ഗ്രാമാദാഗച്ഛതി സ വൈഷ്ണവഃ ।। ൩൫൪.

ഉത്ഭവം രണ്ടുവിധമാണ്: ഓടുന്ന കുതിരയിൽ നിന്ന് ചലിക്കുന്നതും, വീണുപോയവൻ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നതുപോലെയുള്ള അചലവും, അതാണ് വൈഷ്ണവം എന്നു പറയുന്നു.

ചതുര്ദ്ധാ ചാധികരണം വ്യാപകന്ദധ്നി വൈ ഘൃതമ് । തിലേഷു തൈലം ദേവാര്ഥമൌപശ്ലേഷികമുച്യതേ ।। ൩൫൪.

അധികരണം നാലുവിധമാണ്: vessel-ഉം അഗ്നിയും വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ നെയ്; എള്ളിൽ എണ്ണ, ദേവതകൾക്കായി, ഔപശ്ലേഷികം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ഗൃഹേ തിഷ്ഠേത് കപിര്വൃക്ഷേ സ്മൃതം വൈഷയികം യഥാ । ജലേ മത്സ്യോ വനേ സിംഹഃ സ്മൃതം സാമീപ്യകം യഥാ ।। ൩൫൪.

കുരങ്ങൻ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നു, അതാണ് 'വൈഷയികം' എന്നു പറയുന്നു; മീൻ വെള്ളത്തിൽ, സിംഹം കാട്ടിൽ, അതാണ് 'സാമീപ്യം' എന്നു പറയുന്നു.

ഗങ്ഗായാം ഘോഷോ വസതി ഔപചാരികമീദൃശം । തൃതീയാ വാഥ വാ ഷഷ്ഠീ സ്മൃതാഽനഭിഹിതേ തഥാ ।। ൩൫൪.

ഗംഗയിൽ ഒരു ഗ്രാമം നിലകൊള്ളുന്നു, ഇതാണ് ഔപചാരികം എന്നു പറയുന്നത്. പറയപ്പെടാത്തപ്പോൾ, മൂന്നാമത്തെയും ആറാമത്തെയും വിവക്തി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

വിഷ്ണുഃ സമ്പൂജ്യതേ ലോകൈര്ഗന്തവ്യന്തേന തസ്യ വാ । പ്രഥമാഽഭിഹിതകര്ത്തൃ കര്മ്മണോഃ പ്രണമേദ്ധരിമ് ।। ൩൫൪.

വിഷ്ണുവിനെ ലോകങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു, ഉദ്ദേശിച്ചതോടോ അതിനോടോ. കര്‍ത്താവ് വ്യക്തമാക്കിയാൽ, ആദ്യ വിവക്തി; കര്‍മ്മത്തിനായി ഹരിയെ നമസ്കരിക്കണം.

ഹേതൌ തൃതീയാ ചാന്നേന വസേദ് വൃക്ഷായ വൈ ജലം । ചതുര്ഥീ താദര്ഥ്യേഽഭിഹിതാ പഞ്ചമീ പര്യ്യുപാങ്മുഖൈഃ ।। ൩൫൪.

കാരണം സൂചിപ്പിക്കുമ്പോൾ മൂന്നാം വിവക്തി: 'അന്നംകൊണ്ട്'; 'മരത്തിനായി വെള്ളം'; നാലാമത്തേത് ഉദ്ദേശ്യത്തിന്, വ്യക്തമാക്കിയാൽ; അഞ്ചാമത്തേത് നേരെ അഭിമുഖമായാൽ.

യോഗേ വൃഷ്ടഃ പരി ഗ്രാമാദ്ദേവോഽയം ബലവത് പുരാ । പൂര്വ്വോ ഗ്രാമാദൃതേ വിഷ്ണോര്ന മുക്തിരിതരോ ഹരേഃ ।। ൩൫൪.

യോഗം ചേർന്ന്, ഈ ദേവൻ പുരാതനകാലം മുതൽ ശക്തനായവനായി ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തു വിളിച്ചുവരുത്തപ്പെടുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ ഗ്രാമം ഒഴികെ, ഹരിയ്ക്ക് പുറമെ മോക്ഷം മറ്റൊന്നുമില്ല.

പൃഥഗ്വിനാദ്യൈസ്തൃതീയാ പഞ്ചമീ ച തഥാ ഭവേത് । പൃഥഗ്ഗ്രാമാദ്വിഹാരേണ വിനാ ശ്രിശ്ച ശ്രീയാ ശ്രഇയഃ ।। ൩൫൪.

വ്യത്യസ്തമായ ഉപകരണത്തിൽ, മൂന്നാമത്തെയും അഞ്ചാമത്തെയും വിധികളും അതുപോലെ ഉണ്ടാകും. വേറിട്ട ഗ്രാമമോ സഞ്ചാരമോ ഇല്ലാതെ, സമൃദ്ധിയും ശ്രേഷ്ഠതയും ഉണ്ടാകില്ല.

കര്മ്മപ്രവചനീയാഖ്യൈര്ദ്വിതീയാ യോഗതോ ഭവേത് । അന്വര്ജ്ജുനഞ്ച യോദ്ധാരോ ഹ്യഭിതോ ഗ്രാമമീരിതം ।। ൩൫൪.

കർമ്മവും പാരായണവും നിർദ്ദേശിച്ചവരാൽ, രണ്ടാം വിധി യോഗം കൊണ്ടു വരുന്നു. അർജ്ജുനനും യോദ്ധാക്കളും ഗ്രാമം ചുറ്റി നില്ക്കുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്.

നമഃ സ്വാഹാസ്വധാസ്വസ്തിവഷഡാദ്യൈശ്ചതുര്ഥ്യപി । നമോ ദേവായ തേ സ്വസ്തി തുമര്ഥാദ്ഭാവവാചിനഃ ।। ൩൫൪.

നമഃ, സ്വാഹാ, സ്വധാ, സ്വസ്തി, വഷട് എന്നിവയാൽ നാലാം വിധിയും ഉണ്ടാകും. 'ദേവനേ, നിനക്കു നന്മ ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്നിങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ ഉദ്ദേശവും അർത്ഥവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.