അഗ്നിപുരാണമ്

അദദ്ര്യങദമുയങ് സ്യാത് തഥാമുമുയങീരിതഃ । അദദ്ര്യഞ്ചോ ഹ്യമുദ്രീചഃ അദദ്ര്യഗ്‌ഭ്യാഞ്ച പൂര്വ്വവത് ।। ൩൫൧.

അദദ്ര്യങ്, അമുയങ് അങ്ങനെ, അമുയങ് എന്നും പറയുന്നു; അദദ്ര്യഞ്ചയും, അമുദ്രീചരും, രണ്ട് അദദ്ര്യങ് കൊണ്ടും മുമ്പുപോലെ.

തത്ത്വതൃഷി തത്ത്വതൃട്‌സു ഏവം കാഷ്ഠതड़ാദയഃ । ഭിഷക് ഭിഷഗബ്യാം ഭിഷജി ജന്മഭാഗാദയസ്തഥാ ।। ൩൫൧.

ഇതുപോലെ തന്നെയാണ് തത്ത്വതൃഷി, തത്ത്വതൃട്‌സു, കഷ്ടതരാ എന്നിവയും; ഭിഷക്, ഭിഷഗഭ്യാം, ഭിഷജി, ജന്മഭാഗം തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളും.

മരുത് മരുദ്ഭ്യാം മരുതി ഏവം ശത്രുജിദാദയഃ । ഭവാന് ഭവന്തൌ ഭവതാം ഭവംശ്ചൈവ ഭവത്യപി ।। ൩൫൧.

മരുത്, മരുദ്ഭ്യാം, മരുതി, ശത്രുജിത് തുടങ്ങിയവയും; ഭവാൻ, ഭവന്തൗ, ഭവതാം, ഭവം, ഭവതി എന്നിവയും.

മഹാന്മഹാന്തൌ മഹതാമേവം ഭഗവദാദയഃ । ഏവം മഘവാന്മഘവന്തൌ അഗ്നിചിച്ചാഗ്നിചിത്യപി ।। ൩൫൧.

മഹാൻ, മഹാന്തൗ, മഹതാം എന്നിങ്ങനെയും, ഭഗവത് തുടങ്ങിയവയും; അതുപോലെ മഘവാൻ, മഘവന്തൗ, അഗ്നിചിത്, അഗ്നിചിത്യ് എന്നിവയും.

അഗ്നിചിത്‌സ്വേവമേവാന്യത് വേദവിത്ത്വവിത്ത്വപി । വേദവിദാമേവമന്യത് യഃ സമസ്തേന സര്വ്വവിത് ।। ൩൫൧.

അഗ്നിചിത് തുടങ്ങിയവയ്ക്കും, വേദവിദ്, വവിത്ത്വ തുടങ്ങിയവയ്ക്കും, വേദവിദ്, മറ്റു പലരിലും, എല്ലാം അറിയുന്നവനെ സർവ്വവിദ് എന്നു പറയുന്നു.

രാജാ രാജാനൌ രാജ്ഞഃ രീജ്ഞി രാജനി രാജന് । യജ്വാ യജ്വാനസ്തദ്വത് കരീ ദണ്ഡീ ച ദണ്ഡിനീ ।। ൩൫൧.

രാജാവ്, രാജാനൗ, രാജ്ഞ, രജ്ഞി, രാജനി, രാജൻ; യജ്വാവ്, യജ്വാനസ്, അതുപോലെ കരി, ദണ്ഡി, ദണ്ഡിനി എന്നിവയും.

പന്ഥാഃ പന്ഥാനൌ ച പഥഃ പഥിമ്ഭാം പഥി ചേദൃശമ് । മന്ഥാ ഋഭുക്ഷാഃ പശ്യാദ്യാഃ പഞ്ച പഞ്ച ച പഞ്ചഭിഃ ।। ൩൫൧.

പന്താഃ, പന്താനൗ, പഥഃ, പഥിംഭാം, പഥി എന്നിങ്ങനെയും; മന്താ, ഋഭുക്ഷാഃ, പശ്യാദ്യാഃ, അഞ്ചു, അഞ്ചു, അഞ്ചുഭിഃ എന്നിവയും.

പ്രതാന് പ്രതാനൌ പ്രതാന്ഭ്യാം ഹേപ്ര്താംശ്ച സുശര്മ്മണഃ । ആപഃ അപഃ അദ്ഭിരപ്യേവം പ്രശാംശ്ചൈവ പ്രശാമ്യപി ।। ൩൫൧.

പ്രതാൻ, പ്രതാനൗ, പ്രതാന്ഭ്യാം, സുശർമന്റെ ഹെപ്രതാൻ; ആപഃ, അപഃ, അദ്ഭിഃ, അതുപോലെ പ്രശാം, പ്രശാമ്യ് എന്നിവയും.

കഃ കേന സര്വ്വവത് കേഷു അയം ചേമേഇമാന്നയഃ । അനേന ചാഭ്യാമേഭിശ്ച അസ്മൈ ചേഭ്യഃ സ്വമസ്യച ।। ൩൫൧.

കഃ, കെന, സർവ്വവത്, കെഷു, അയമ്, ഇമേ, ഇമാൻ, നയഃ; അനേന, ചാഭ്യാം, എഭിഃ, അസ്മൈ, ചെഭ്യഃ, സ്വം, അസ്യച എന്നിവയും.

അനയോരേഷാമേഷു സ്യാച്ചത്വാരശ്ചതുരസ്തഥാ । ചതുര്ണോഞ്ച ചതുര്ഷ്വഽസ്തി സുഗീഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സുഗിര്യ്യപി ।। ൩൫൧.

ഈ രണ്ടിലും, ഇവയിലും നാലും, അതുപോലെ ചതുരസ്; ചതുര്ണഃ, ചതുര്ഷു ഉണ്ട്; സുഗീഃ, ശ്രേഷ്ഠഃ, സുഗിരി എന്നിവയും.

സുദ്യൌഃ സുദിത്രൌ സുദ്യുഭ്യാം വിഡ്‌വിഷൌ വിട്സു യാദൃശഃ । യാദൃഗ്ഭ്യാഞ്ചൈവ വിड़ഭ്യാഞ്ച ഷട് ഷട് ഷണ്ണാഞ്ച ഷട്‌സ്വപി ।। ൩൫൧.

സുദ്യൗഃ, സുദിത്രൗ, സുദ്യുഭ്യാം, വിഡ്വിഷൗ, വിറ്റ്സു യോജിച്ച പോലെ; അതുപോലെ യാദൃഗ്ഭ്യാം, വിരഭ്യാം, ആറു, ആറു, ആറ്നാം, ആറ്സുവും.

സുവചാഃ സുവചസാ ച സുവചോഭ്യാമഥേദൃശമ് । ഹേ സുവചോ ഹേ ഉശനന് ഉശനാ വോശനസ്യപി ।। ൩൫൧.

സുവചാഃ, സുവചസാ, സുവചോബ്യാം എന്നിങ്ങനെയും; ഹേ സുവചോ, ഹേ ഉശനൻ, ഉശനാ, വോശനസ്യപിയും.

പുരദംശാ അനേഹാ ഹേവിദ്വന് വിദ്വാംസ ഉത്തമാഃ । വിദുഷേ നമോ വിദ്വദ്‌ഭ്യാം വിദ്വത്സു ച വഭുവിവാന് ।। ൩൫൧.

പുരദംശാ, അനെഹാ, ഹേ വിദ്യാൻ, വിദ്യാൻസ, ഉത്തമാഃ; വിദ്യുഷേ, നമോ, വിദ്യദ്ഭ്യാം, വിദ്യത്സു, വഭുവിവാൻ എന്നിവയും.

ഏവഞ്ച പേചിവാന് ശ്രേയാന് ശ്രേയാംസൌ ശ്രേയസസ്തഥാ । അസൌ അമ് അമീ ശ്രേഷ്ഠാ അമും ഭമൂനിഹാമുനാ ।। ൩൫൧.

ഇതുപോലെ പെചിവാൻ, ശ്രേയാൻ, ശ്രേയാംസൗ, ശ്രേയസ്സ്; അസൗ, അം, അമീ, ശ്രേഷ്ഠാ, അമും, ഭമൂനി, ഹാമുനാ എന്നിവയും.

അമീഭിരമുസ്മൈ വാമുസ്മാദമുഷഥ്യ വാമുയോസ്തഥാ । അമീഷാമമുസ്മിന്നിത്യേവം ഗോധുക് ഗോധുഗ്മിരഗതഃ ।। ൩൫൧.

അമീഭിഃ, അമുസ്മൈ, വാമുസ്മാദ്, അമുഷഥ്യ, വാമുയോഃ; അമീഷാം, അമുസ്മിൻ, ഇതുപോലെ ഗോധുക്, ഗോധുഗ്മി, രഗതഃ എന്നിവയും.

ഗോധുക്ഷ്വിത്യേവമന്യേപി മിത്രദ്രുഹോ മിത്രദ്രുഹാ । മിത്രധ്രുഗ്ഭ്യാം മിത്രധ്രുഗ്ഭിരേവ ചിത്തദ്രുഹാദയഃ ।। ൩൫൧.

ഗോധുക്ഷു മുതലായവയ്ക്കും അതുപോലെ, മിത്രദ്രുഹഃ, മിത്രദ്രുഹാ, മിത്രദ്രുഗ്ഭ്യാം, മിത്രദ്രുഗ്ഭിഃ, അതുപോലെ ചിത്തദ്രുഹാ മുതലായവയും.

സ്വലിട് സ്വലിഡ്ഭ്യാം സ്വലിഹി അനഡ്വാനനഡുത്സു ച । അജന്താശ്ച ഹലന്താശ്ച പുംസ്യാഥോഽഥ സ്ത്രിയാം വദേ ।। ൩൫൧.

സ്വളിറ്റ്, സ്വളിഡ്ഭ്യാം, സ്വലിഹി, അനഡ്വാൻ, അനഡുത്സു; അജന്തം, ഹലന്തം, പുരുഷനാമം, പിന്നെ സ്ത്രീനാമം ഞാൻ പറയുന്നു.

സ്കന്ദ ഉവാച രമാ രമേ രമാഃ ശുഭാ രമാം രമേ രമാസ്തഥാ । രമയാ ച രമാഭ്യാഞ്ച രമാഭിഃ സൃതമവ്യയം ।। ൩൫൨.

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: രമാ, രമേ, രമാഃ, ശുഭാ, രമാം, രമേ, രമാസ്തഥാ; രമയാ, രമാഭ്യാം, രമാഭിഃ, ഈ മാറ്റമില്ലാത്ത പ്രവാഹം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.

രമായൈ ച രമാഭ്യാഞ്ച രമായാ രമയോഃ ശുഭം । രമാണാഞ്ച രമായാഞ്ച രമാശ്വേവം കലാദയഃ ।। ൩൫൨.

രമായൈ, രമാഭ്യാം, രമായാ, രമയോഃ എന്നിങ്ങനെയും, ശുഭം; രമാണാം, രമായാം, അതുപോലെ രമാഃ, കലാ മുതലായവയും.

ജരാ ജരസൌ ജര ഇതി ജരസശ്ച ജരാ ജരാം । ജരസഞ്ച ജരാസ്വേവം സര്വ്വാ സര്വ്വേ ച സര്വ്വേയാ ।। ൩൫൨.

വൃദ്ധാവസ്ഥ, വൃദ്ധന്മാരിൽ വൃദ്ധത, വൃദ്ധതയുടെ വൃദ്ധത, വൃദ്ധതയിലേക്ക് വൃദ്ധത; അങ്ങനെ തന്നെ, എല്ലാം, എല്ലാവരും, എല്ലായിടങ്ങളിലും.

സര്വ്വസ്ഥൈ ദേഹി സര്വ്വസ്യാഃ സര്വ്വസ്യാഃ സര്വ്വയോസ്തഥാ । ശേഷം രമാവദ്രൂപം സ്യാദ് ദ്വേ ദ്വേ തിസ്രശ്ച തിസൃണാം ।। ൩൫൨.

എല്ലാ നിലകളിലും, ദാനക്കാരാ, എല്ലാറ്റിന്റെയും, രണ്ടെല്ലാം, മൂന്നെല്ലാം; ശേഷിച്ചത് ലക്ഷ്മിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇരട്ടയായും മൂന്നിലൊന്നായും കാണാം.

ബുദ്ധീര്ബുദ്‌ധ്യാ ബുദ്ധയേ ച ബുദ്‌ധ്യൈ ബുദ്ധേശ്ച ഹേമതേ । കവിവത്സ്യാന്മുനീനാഞ്ച നദീ നദ്യൌ നദീം നദീഃ ।। ൩൫൨.

ബുദ്ധി, ബുദ്ധിയാൽ, ബുദ്ധിക്കായി, ബുദ്ധിമാന്മാർക്കും, ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ, പൊന്നിനും; കവിയെപ്പോലെ, മുനിമാർക്കും, നദി, രണ്ട് നദികൾ, നദി, നദികൾ.

നദ്യാ നദീഭിര്നദ്യൈ ച നദ്യാഞ്ചൈവ നദീഷു ച । കുമാരീ ജൃമ്ഭണീത്യേവം ശ്രീഃ ശ്രിയൌ ച ശ്രിയഃ ശ്രിയാ ।। ൩൫൨.

നദിയാൽ, നദികളോടൊപ്പം, നദിയിലേക്ക്, നദികളിൽ; കന്യക, ഉമ്മറൽ, അങ്ങനെ തന്നെ, ശ്രീ, രണ്ട് ശ്രീകൾ, ശ്രീകൾ, ശ്രീയാൽ.

ശ്രിയൈ ശ്രിയേ സ്ത്രീം സ്ത്രിയഞ്ച സ്ത്രീശ്ച സ്ത്രിയഃ സ്ത്രിയാ സ്ത്രിയൈ । സ്ത്രിയാഃ സ്ത്രീണാം സ്ത്രിയാഞ്ച ഗ്രാമണ്യാം ധേന്വൈ ച ധേനവേ ।। ൩൫൨.

ശ്രീക്കായി, ശ്രീയിലേക്ക്, സ്ത്രീ, സ്ത്രീകളെയും, സ്ത്രീയും, സ്ത്രീകൾ, സ്ത്രീയാൽ, സ്ത്രീയിലേക്ക്; സ്ത്രീകളുടെ, സ്ത്രീകളുടേയും, സ്ത്രീകളിലേക്കും, ഗ്രാമമുഖിയിൽ, പശുവിനും, പശുവിനുവേണ്ടിയും.

ജമ്ബൂര്ജമ്ബ്വൌ ച ജമ്ബൂശ്ച ജമ്ബൂനാഞ്ച ഫലമ്പിവ । വര്ഷാഭ്വൌ ച പുനര്ഭ്വൌ ച മാതൄര്വ്വാപരി ച ഗൌശ്ച നൌഃ ।। ൩൫൨.

ജമ്പു മരവും, രണ്ട് ജമ്പു മരങ്ങളും, ജമ്പു മരങ്ങളും, ജമ്പു മരങ്ങളുടെ ഫലവും പോലെ; രണ്ട് മഴക്കാലങ്ങൾ, രണ്ട് പുനർജന്മങ്ങൾ, അമ്മമാർ, മുകളിൽ, പശു, നാവു.

വാഗ്വാചാ വാഗ്ഭിശ്ച വാക്ഷു സ്രഗ്ഭ്യാം സ്രജി സ്രജോസ്തഥാ । വിദ്വദ്ഭ്യാഞ്ചൈവ വിദ്വത്സു ഭവതീ സ്യാദ് ഭവന്ത്യപി ।। ൩൫൨.

വാക്ക്, വാക്കിനാൽ, വാക്കുകളോടെ, വാക്കുകളിൽ; രണ്ട് മാലകളോടെ, മാലയിൽ, മാലകളുടേയും; പണ്ഡിതന്മാരോടൊപ്പം, പണ്ഡിതന്മാരിൽ, 'ഭവതി' എന്നും 'ഭവന്തി' എന്നും.

ദീവ്യന്തീ ഭാതീ ഭാന്തീ ച തുദന്തീ ച തുദത്യപി । രുദതീ രുന്ധതീ ദേവീ ഗൃഹ്ണതീ ചോരയന്ത്യപി ।। ൩൫൨.

പ്രകാശിക്കുന്നത്, ദീപ്തമായത്, തിളങ്ങുന്നത്, തട്ടുന്നത്, തട്ടുന്നതും; കരയുന്നത്, തടയുന്നത്, ദേവി, പിടിക്കുന്നത്, മോഷ്ടിക്കുന്നതും.

ദൃഷത് ദൃഷദ്ഭ്യാം ദൃഷദി വിശേഷവിദുഷീ കൃതിഃ । സമിത് സമിദ്‌ബ്യാം സമിധി സീമാ സീമ്നി ച സീമനി ।। ൩൫൨.

കല്ല്, രണ്ട് കല്ലുകളോടെ, കല്ലിൽ, പ്രത്യേകമായി അറിയുന്നവൾ, പ്രവർത്തി; സമിതു, രണ്ട് സമിതുകളോടെ, സമിതിൽ, അതിരു, അതിരിൽ, അതിരിനകത്ത്.

ദാമനീഭ്യാം കകുദ്ഭ്യാഞ്ച കേയമാബ്യാം തഥാസു ച । ഗീര്ഭ്യാഞ്ചൈവ ഗിരാ ഗീര്ഷു സുഭൂഃ സുപൂഃ പുരാ പുരി ।। ൩൫൨.

രണ്ട് കയറുകളോടെ, രണ്ട് കൂമ്പുകളോടും, രണ്ട് കീയംകളോടും, അവയിൽ; രണ്ട് വാക്കുകളോടും, വാക്കിനാൽ, വാക്കുകളിൽ, നല്ല ഭൂമി, നല്ല നഗരം, നഗരം, നഗരത്തിൽ.