ജഗതഃ കാരണം ബ്രഹ്മ സാങ്ഖ്യാനാം സപ്രധാനകം । അസ്മിന് സരസ്വതീലോകേ സഞ്ചരന്തഃ പരസ്പരമ് ।। ൩൪൭.
സാംഖ്യന്മാര്ക്ക് ലോകത്തിന്റെ കാരണമായത് ബ്രഹ്മവും പ്രധാനവും കൂടിയാണ്. ഈ വിജ്ഞാനലോകത്ത് എല്ലാവരും പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായങ്ങളോടെയാണ് നടക്കുന്നത്.
ബധ്നന്തി വ്യതിപശ്യന്തോ യദ്വിശിഷ്ടഃ സ ഉച്യതേ । പരിഗ്രഹാദപ്യസതാം സതാമേവാപരിഗ്രഹാത് ।। ൩൪൭.
അവര് പരസ്പരം വ്യത്യാസം കാണിച്ച് തങ്ങളുടെ നിലപാട് ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായത് അതാണ് എന്നുപറയപ്പെടുന്നു, സത്യം സ്വീകരിച്ചാലും അല്ലാതെയായാലും.
ഭിദ്യമാനസ്യ തസ്യായം ദ്വൈവിധ്യമുപഗീയതേ । പ്രത്യജ്ഞാദിപ്രമാണൈര്യദ്ബാധിതം തദസദ്വിദുഃ ।। ൩൪൭.
ഈ രീതി വിഭജിക്കപ്പെടുമ്പോള് ഈ രണ്ട് തരവും പറയപ്പെടുന്നു. നേരിട്ട് അറിവ് പോലുള്ള പ്രധാനമായ തെളിവുകള് കൊണ്ട് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത് അസത്യമാണെന്ന് കരുതുന്നു.
കവിഭിസ്തത് പ്രതിഗ്രാഹ്യം ജ്ഞാനസ്യ ദ്യോതമാനതാ । യദേവാര്ഥക്രിയാകാരി തദേവ പരമാര്ഥസത് ।। ൩൪൭.
കവികള് ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വയം പ്രകാശം സ്വീകരിക്കണം. യഥാര്ത്ഥ ഫലമുണ്ടാക്കുന്നതാണ് പരമാര്ത്ഥ സത്യം.
അജ്ഞാനാജ്ജ്ഞാനതസ്ത്വേകം ബ്രഹ്മൈവ പരമാര്ഥസത് । വിഷ്ണുഃ സ്വര്ഗാദിഹേതുഃ സ ശബ്ദാലങ്കാരരൂപവാന് ।। ൩൪൭.
അറിയാതെ ആയാലും അറിഞ്ഞ് ആയാലും, ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ് പരമാര്ത്ഥ സത്യം. വിഷ്ണു സ്വര്ഗ്ഗാദികളുടെ കാരണമാണ്, അവന് വാക്കിന്റെ അലങ്കാരരൂപനുമാണ്.
അപരാ ച പരാ വിദ്യാ താം ജ്ഞാത്വാ മുച്യതേ ഭവാത് ।। ൩൪൭.
അറിയലും ഉന്നതമായ അറിവും ഇരുണ്ടുണ്ട്; അതറിയുമ്പോള് മനുഷ്യന് ജന്മമരണചക്രത്തില് നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
അഗ്നിരുവാച ഏകാക്ഷരാഭിധാനഞ്ച മാതൃകാന്തം വദാമി തേ । അ വിഷ്ണുഃ പ്രതിഷേധഃ സ്യാദാ പിതാമഹവാക്യയോഃ ।। ൩൪൮.
അഗ്നി പറഞ്ഞു: അക്ഷരമാലയുടെ അവസാനം വരെ ഓരോ അക്ഷരത്തിന്റെയും അര്ത്ഥം ഞാന് പറയാം. 'അ' വിഷ്ണുവാണ്; സ്രഷ്ടാവിന്റെ വാക്കുകളില് 'അ' നിഷേധം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
സീമായാമഥാവ്യയം ആ ഭവേത്സംക്രോധപീഡയോ । ഇഃ കാമേ രതിലക്ഷ്മ്യോരീ ഉഃ ശിവേ രക്ഷകാദ്യ ഊഃ ।। ൩൪൮.
'ആ' അതിരില് അക്ഷയം, കോപത്തില് ഉണ്ടാകുന്ന ദു:ഖവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; 'ഇ' ആഗ്രഹത്തെയും രതിയുടെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും അടയാളങ്ങളെയും; 'ഈ' ശിവനെയും രക്ഷകനെയും; 'ഊ' അതുപോലെയാണ്.
ഋ ശബ്ദേ ചാദിതൌ ഋൄസ്യാത് ലൃ ലൄ തേ വൈ [https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/diti.htm ദിതൌ] ഗുഹേ । ഏ ദേവീ ഐ യോഗിനീ സ്യാദോ ബ്രഹ്മാ ഔ മഹേശ്വരഃ ।। ൩൪൮.
'ഋ', 'ഋഋ' ശബ്ദത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും; 'ഌ', 'ഌഌ' ഗുഹയിലും; 'എ' ദേവിയെയും, 'ഐ' യോഗിനിയെയും; 'ഒ' ബ്രഹ്മാവിനെയും, 'ഔ' മഹേശ്വരനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അങ്കാമഃ അഃ പ്രശസ്തഃ സ്യാത് കോ ബ്രഹ്മാദൌ കു കുത്സിതേ । ഖം ശൂന്യേന്ദ്രിയം ഖങ്ഗോ ഗന്ധര്വ്വേ ച വിനായകേ ।। ൩൪൮.
'അം' ആഗ്രഹം സൂചിപ്പിക്കുന്നു, 'അഃ' പ്രശംസനീയമാണ്; 'ക' ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആരംഭത്തെയും, 'കു' നിന്ദ്യമായതെയും; 'ഖ' ശൂന്യത്തെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും; 'ഖങ' വാളിനെയും, ഗന്ധര്വ്വനെയും വിനായകനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ഗങ്ഗീതേ ഗോ ഗായനേ സ്യാദ് ഘോ ഘണ്ടാ കിങ്കിണീമുഖേ । താड़നേ ങ്ശ്ച വിഷയേസ്പൃഹായാഞ്ചൈവ ഭൈരവേ ।। ൩൪൮.
'ഗ' ഗംഗയെ, 'ഗി' ഗാനം, 'ഘ' ഘണ്ടയുടെ ശബ്ദം, 'ങ' കടന്നു പോകലിനെയും, വിഷയങ്ങളില് ആഗ്രഹത്തെയും, ഭൈരവനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ചോ ദുര്ജനേ നിര്മ്മലേ ഛശ്ഛേദേ ജിര്ജ്ജയനേ തഥാ । ജം ഗീതേ ജ്ഞഃ പ്രശസ്തേ സ്യാദ് ബലേ ഞോ ഗായനേ ച ടഃ ।। ൩൪൮.
'ച' ദുഷ്ടനെ, 'ചി' നിർമ്മലത്വം, 'ഛ' ചേദനം, 'ഛി' ജയത്തെയും; 'ജം' ഗാനം, 'ജ്ഞ' പ്രശംസ, 'ട' ബലം, 'ഞ' ഗാനം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ഠശ്ചന്ദ്രമണ്ഡലേ ശൂന്യേ ശിവേ ചോദ്ബന്ധനേ മതഃ । ഡശ്ച രുദ്രേ ധ്വനൌ ത്രാസേ ഢക്കായാം ഢോ ധ്വനൌ മതഃ ।। ൩൪൮.
ഠ എന്നത് ചന്ദ്രന്റെ വട്ടത്തിൽ ശൂന്യതയും ശിവന്റെ ബന്ധനത്തിലും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഡ എന്നത് രുദ്രനെയും, ശബ്ദത്തെയും, ഭയത്തെയും, ഢക്ക എന്ന വാദ്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഢ എന്നത് ശബ്ദം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ണോ നിഷ്കര്ഷേ നിശ്ചയേ ച തശ്ചൌരേ ക്രോഡപുച്ഛകേ । ഭക്ഷണേ ഥശ്ഛേദനേ ദോ ധാരണേ ശോഭനേ മതഃ ।। ൩൪൮.
ണ എന്നത് പുറത്തെടുക്കലിലും ഉറപ്പിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ട എന്നത് കള്ളനെയും മൂങ്ങയുടെ വാലിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ത എന്നത് ഭക്ഷണത്തിലും, ഥ എന്നത് മുറിക്കുന്നതിലും, ദ എന്നത് പിടിച്ചിടലിലും ഭംഗിയിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ധോ ധാതരി ച ധൂസ്തൂരേ നോ വൃന്ദേ സുഗതേ തഥാ । പ ഉപവനേ വിഖ്യാതഃ ഫശ്ച ഝഞ്ഝാനിലേ മതഃ ।। ൩൪൮.
ധ എന്നത് താങ്ങുന്നവനെയും ധൂസ്തൂര എന്ന ചെടിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന എന്നത് കൂട്ടത്തെയും നല്ല സഞ്ചാരത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പ എന്നത് തോട്ടത്തിൽ പ്രശസ്തമാണ്. ഫ എന്നത് കാറ്റ് കൊള്ളുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഫുഃ ഫുത്കാരേ നിഷ്ഫലേ ച വിഃ പക്ഷീ ഭഞ്ച താരകേ । മാ ശ്രീര്മ്മാനഞ്ച മാതാ സ്യാദ്യാഗേ യോ യാതൃവീരണേ ।। ൩൪൮.
ഫു എന്നത് ഊതലിലും ഫലമില്ലായ്മയിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. വി പക്ഷിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭഞ് എന്നത് നക്ഷത്രത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മ എന്നത് ഐശ്വര്യത്തെയും മാനത്തെയും അമ്മയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യ യാഗത്തിലും യാത്രക്കാരിൽ ധീരനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
രോ വഹ്നൌ ച ലഃ ശക്രേ ച ലോ വിധാതരി ഈരിതഃ । വിശ്ലേഷണേ വോ വരുണേ ശയനേ ശശ്ച ശം സുഖേ ।। ൩൪൮.
ര അഗ്നിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ല ഇന്ദ്രനെയും, ലോ സ്രഷ്ടാവിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വേർതിരിവിൽ വോ, വരുണനിലും കിടക്കുന്നതിലും ശ എന്നത് സന്തോഷത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ഷഃ ശ്രേഷ്ഠേ സഃ പരോക്ഷേ ച സാ ലക്ഷ്മീഃ സം കചേ മതഃ । ധാരണേ ഹസ്തഥാ രുദ്രേ ക്ഷഃ ക്ഷത്ത്ത്രേ ചാക്ഷരേ മതഃ ।। ൩൪൮.
ഷ എന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമമായതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സ അദൃശ്യമായതിലും, സാ ലക്ഷ്മിയെയും, സം മുടിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ധ പിടിച്ചിടലിലും രുദ്രനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷ ക്ഷത്രിയനെയും അക്ഷരത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ക്ഷോ നൃസിംഹേ ഹരൌ തദ്വത് ക്ഷേത്രപാലകയോരപി । മന്ത്ര ഏകാക്ഷരോ ദേവോ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകഃ ।। ൩൪൮.
ക്ഷ എന്നത് നരസിംഹനെയും ഹരിയെയും, അതുപോലെ ക്ഷേത്രപാലകരെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഏകാക്ഷരമന്ത്രം ദൈവികമാണ്, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
ഹൈഹയശിരസേ നമഃ സര്വ്വവിദ്യാപ്രദോ മനുഃ । അകാരാദ്യാസ്തഥാ മന്ത്രാ മാതൃകാമന്ത്ര ഉത്തമഃ ।। ൩൪൮.
ഹൈഹയരുടെ തലവനോട് നമസ്കാരം. ഈ മന്ത്രം എല്ലാ വിദ്യകളും നൽകുന്നു. അ തുടങ്ങിയ മന്ത്രങ്ങളും മാതൃകാമന്ത്രവും ഉത്തമമാണ്.
ഏകപദ്മേഽര്ചയേദേതാന്നവ ദുര്ഗാശ്ച പൂജയേത് । ഭഗവതീ കാത്യായനീ കൌശികീ ചാഥ ചണ്ഡികാ ।। ൩൪൮.
ഒരേ ഒരു താമരയിൽ ഇവയെ ആരാധിക്കണം. ഒപ്പം ഒമ്പത് ദുർഗ്ഗകളെയും, ഭഗവതി, കാത്യായനി, കൗശികി, ചണ്ഡിക എന്നിവരെയും പൂജിക്കണം.
പ്രചണ്ഡാ സുരനായികാ ഉഗ്രാ പാര്വ്വതീ ദുര്ഗയാ । ഓം ചണ്ഡികായൈ വിദ്മഹേ ഭഗവത്യൈ ധീമഹി തന്നോ ദുര്ഗാ പ്രചോദയാത് । ക്രമാദി തു ഷड़ങ്ഗം സ്യാദ് ഗണോ ഗുരുര്ഗുരുഃ ക്രമാത് ।। ൩൪൮.
പ്രചണ്ഡ, ദേവതകളുടെ നായിക, ഉഗ്ര, പാർവ്വതി, ദുർഗ്ഗാ; 'ഓം, ഞങ്ങൾ ചണ്ഡികയെ ധ്യാനിക്കുന്നു, ഭഗവതിയെ ചിന്തിക്കുന്നു; ദുർഗ്ഗാ ഞങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ.' ക്രമത്തിൽ ഷരംഗം, കൂട്ടം, ഗുരു, അചാര്യൻ എന്നിവരെ അനുസരിച്ച് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.
അജിതാപരാജിതാ ചാഥ ജയാ ച വിജയാ തതഃ । കാത്യായനീ ഭദ്രകാലീ മങ്ഗലാ സിദ്ധിരേവതീ ।। ൩൪൮.
അജിത, അപരാജിത, ജയ, വിജയ, കാത്യായനി, ഭദ്രകാളി, മംഗള, സിദ്ധിരേവതി എന്നിവരാണ്.
സിദ്ദാദിവടുകാഃ പൂജ്യാ ഹേതുകശ്ച കപാലികഃ । ഏകപാദോ ഭീമരൂപോ ദിക്പാലാന്മധ്യതോ നവ ।। ൩൪൮.
സിദ്ധാദി വടുക്കന്മാരെയും, ഹേതുകനെയും കപാലികനെയും ആരാധിക്കണം. ഏകപാദൻ ഭയങ്കരമായ രൂപത്തിൽ, ദിശാപാലകർ ഒമ്പതുപേരും നടുവിൽ.
ഹ്രീം ദുര്ഗേ ദുര്ഗേ രക്ഷണി സ്വാഹാ മന്ത്രാര്ഥസിദ്ധയേ । ഗൌരീ പൂജ്യാ ച ധര്മ്മദ്യാഃ സ്കന്ദാദ്യാഃ ശക്തയോ യജേത് ।। ൩൪൮.
'ഹ്രീം ദുർഗ്ഗേ ദുർഗ്ഗേ രക്ഷണീ സ്വാഹാ'—മന്ത്രഫലസിദ്ധിക്കായി. ഗൗരിയെ ആരാധിക്കണം, ധർമ്മത്തിൽ പ്രധാനമായവരെയും, സ്കന്ദൻമുതൽ ശക്തികളെ പൂജിക്കണം.
പ്രജ്ഞാ ജ്ഞാനാ ക്രിയാ വാചാ വാഗീശീ ജ്വാലിനീ തഥാ । കാമിനീ കാമമാലാ ച ഇന്ദ്രാദ്യാഃ ശക്തിപൂജനം ।। ൩൪൮.
പ്രജ്ഞ, ജ്ഞാന, ക്രിയ, വാച, വാഗീശി, ജ്വാലിനി, കാമിനി, കാമമാല, ഇന്ദ്രൻമുതൽ ശക്തികളെ ആരാധിക്കണം.
ഓം ഗം സ്വാഹാ മൂലമന്ത്രോഽയം ഗം വാ ഗണപതയേ നമഃ । ഷड़ങ്ഗോ രക്തശുക്ലശ്ച കദന്കതാക്ഷപരശൂത്കടഃ ।। ൩൪൮.
'ഓം ഗം സ്വാഹാ' എന്നത് മൂലമന്ത്രമാണ്; അല്ലെങ്കിൽ 'ഗം, ഗണപതിയേ നമസ്കാരം' എന്നും. ഷരംഗൻ ചുവപ്പും വെളുപ്പും കലർന്നവൻ, വക്രമായ കാഴ്ചയും, പാരയും, വലിയ വയറും ഉള്ളവൻ.
സമോദകോഽഥ ഗന്ധാദിഗന്ധോല്കായേതി ച ക്രമാത് । ഗജോ മഹാഗണപതിര്മ്മഹോ ല്കഃ പൂജ്യ ഏവ ച ।। ൩൪൮.
മോദകം, പിന്നെ ചന്ദനം മുതലായ സുഗന്ധങ്ങൾ, അഗ്നികൊളുത്തി എന്നിവ ക്രമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം. ആന, മഹാഗണപതി, മഹാല്ക എന്നിവരെയും ആരാധിക്കണം.
കുഷ്മാണ്ഡായ ഏകദന്തത്രിപുരാന്തകായ ശ്യാമദന്തവികടഹരഹാസായ । ലമ്വനാശാനനായ പദ്മദംഷ്ട്രായ മേഘോല്കായ ധൂമോല്കായ । വക്രതുണ്ഡായ വിഘ്നേശ്വരായ വികടോത്കടായ ഗജേന്ദ്രഗമനായ ।। ൩൪൮.
കുഷ്മാണ്ഡ, ഏകദന്ത, ത്രിപുരാന്തക, ശ്യാമദന്ത, വികട, ഹര, ഹാസായ, ലംവനാശാന, പദ്മദംഷ്ട്ര, മേഘോല്ക, ധൂമോല്ക, വക്രതുണ്ട, വിഘ്നേശ്വര, വികടോത്കട, ഗജേന്ദ്രഗമന എന്നിവരെ ആരാധിക്കണം.
വക്രതുണ്ഡായ വിഘ്നേശ്വരായ വികടോത്കടായ ഗജേന്ദ്രഗമനായ । ഭുജഗേന്ദ്രഹാരായ ശശാങ്കധരായ ഗണാധിപതയേ സ്വാഹാ ।। ൩൪൮.
വക്രതുണ്ട, വിഘ്നേശ്വര, വികടോത്കട, ഗജേന്ദ്രഗമന, ഭുജഗേന്ദ്രഹാര, ശശാങ്കധര, ഗണാധിപതി—സ്വാഹാ.