അഗ്നിപുരാണമ്

ഏകനേത്രോ ദ്വിനേത്രശ്ച ത്രിശിഖോ ദീര്ഘബാഹുകഃ । ഏകപാദര്ദ്ധചന്ദ്രശ്ച വലപോ യോഗിനീപ്രിയഃ ।। ൩൧൭.

ഒരു കണ്ണുള്ളവൻ, രണ്ട് കണ്ണുള്ളവൻ, മൂന്നു ചൂടുള്ളവൻ, നീണ്ട കൈകളുള്ളവൻ, ഒരു കാലുള്ളവൻ, അർദ്ധചന്ദ്രം ഉള്ളവൻ, വലപൻ, യോഗിനിമാരുടെ പ്രിയൻ—ഇവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ശക്തീശ്വരോ മഹാഗ്രന്ധിസ്തര്പകഃ സ്ഥാണുദന്തുരൌ । നിധീരോ നന്ദീ പദ്മശ്ച തഥാന്യഃ ശാകിനീപ്രിയഃ ।। ൩൧൭.

ശക്തിയുടെ അധിപൻ, മഹാഗ്രന്ധി, തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ, സ്ഥാണു, ദന്തുരൻ, ധൈര്യശാലി, നന്ദി, പത്മൻ, ശാകിനിമാരുടെ പ്രിയൻ—ഇവരും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

മുഖവിമ്വോ ഭീഷണശ്ച കൃതാന്തഃ പ്രാണസംജ്ഞകഃ । തേജസ്വീ ശക്ര ഉദധിഃ ശ്രീകണ്ഠഃ സിംഹ ഏവ ച ।। ൩൧൭.

വലിയ വായുള്ളവൻ, ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, കൃതാന്തൻ, പ്രാണ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ, ശക്രൻ, സമുദ്രം, ശ്രീകണ്ഠൻ, സിംഹം—ഇവരും ഉണ്ട്.

ശശങ്ഗോ വിശ്വരൂപശ്ച ക്ഷശ്ച സ്യാന്നരസിഹകഃ । സുര്യ്യമാത്രാസമാക്രാന്തം വിശ്വരൂപന്തു കാരയേത് ।। ൩൧൮.

ചന്ദ്രലക്ഷണമുള്ളവൻ, സർവ്വരൂപൻ, 'ക്ഷ'യും, നരസിംഹനും; സൂര്യന്റെ അളവിൽ പിടിച്ചെടുത്ത ശേഷം സർവ്വരൂപം സൃഷ്ടിക്കണം.

അംശുമത്സംയുതം കൃത്വാ ശശിവീജം വിനായുതമ് । ഈശാനമോജസാക്രാന്തം പ്രഥമന്തു സമുദ്ധരേത് ।। ൩൧൮.

അംശുമാനുമായി ചേർത്ത്, ചന്ദ്രബീജം ഇല്ലാതെ, ഈശാനന്റെ ശക്തിയിൽ പിടിച്ചെടുത്ത് ആദ്യം അതിനെ ഉയർത്തണം.

. തൃതീയം പുരുഷം വിദ്ധി ദക്ഷിണം പഞ്ചമം തഥാ । സപ്തമം വാമദേവന്തു സദ്യോജാതന്തതഃ പരം ।। ൩൧൮.

മൂന്നാമത്തെത് പുരുഷനായി അറിയണം, അഞ്ചാമത്തെത് ദക്ഷിണൻ, ഏഴാമത്തെത് വാമദേവൻ, അതിന് ശേഷം സദ്യോജാതൻ.

രസയുക്തന്തു നവമം ബ്രഹ്മപഞ്ചകമീരിതമ് । ഓംകാരാദ്യാശ്ചതുര്ഥ്യന്താ നമോന്താഃ സര്വ്വമന്ത്രകാഃ ।। ൩൧൮.

നവാമത്തെത് രസയോടു ചേർന്ന ബ്രഹ്മപഞ്ചകം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളും ഓം കൊണ്ട് ആരംഭിച്ച് നമഃ കൊണ്ട് നാലാമത്തേത് വരെ അവസാനിക്കുന്നു.

സദ്യോദേവാ ദ്വിതീയന്തു ഹൃദയഞ്ചാങ്ഗസംയുതമ് । ചതുര്ഥന്തു ശിരോ വിദ്ധി ഈശ്വരന്നാമനാമതഃ ।। ൩൧൮.

രണ്ടാമത്തേത് സദ്യോദേവൻ, ഹൃദയം അവയവങ്ങളുമായി ചേർന്നത്; നാലാമത്തേത് ശിരസ്സ്, അതിനെ ഈശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയണം.

ഊഹകന്തു ശിഖാ ജ്ഞേയാ വിശ്വരൂപസമന്വിതാ । തന്മന്ത്രമഷ്ടമം ഖ്യാതം നേത്രന്തു ദശമം മതമ് ।। ൩൧൮.

ഊഹകനെ ശിഖയായി അറിയണം, സർവ്വരൂപം ചേർന്നത്; ആ മന്ത്രം എട്ടാമത്തേത്, കണ്ണ് പത്താമത്തേത് എന്ന് കരുതുന്നു.

അസ്ത്രം ശശീ സമാഖ്യാതം ശിവസംജ്ഞം ശിഖിധ്വജഃ । നമഃ സ്വാഹാ തഥാ വൌഷട് ഹ്രഁ ച ഫട്‌കക്രമേണ തു ।। ൩൧൮.

അസ്ത്രം ചന്ദ്രനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, ശിവൻ ശിഖിധ്വജൻ; നമഃ, സ്വാഹാ, വൗഷട്, ഹ്രം, ഫട് എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ.

ജാതിഫട്‌കം ഹൃദാദീനാം പ്രാസാദം മന്ത്രമാവദേ । ഈശാനാദ്രുദ്രസംഖ്യാതം പ്രോദ്ധരേച്ചാംശുരഞ്ചിതമ് ।। ൩൧൮.

ഹൃദയാദികൾക്കുള്ള ജാതിഫട്, പ്രാസാദമന്ത്രം അവസാനം വരെ; ഈശാനനും രുദ്രനും എണ്ണി, അംശുമാനാൽ അലങ്കരിച്ച് ഉയർത്തണം.

ഔഷധാക്രാന്തശിരസമൂഹകസ്യോപരിസ്ഥിതം । അര്ദ്ധചന്ദ്രോര്ദ്ധനാദശ്ച വിന്ദുദ്വിതയമധ്യഗം ।। ൩൧൮.

ഊഹകന്റെ ശിഖയുടെ മുകളിൽ, ഔഷധം പിടിച്ചെടുത്തത്, അർദ്ധചന്ദ്രം മുകളിൽ, രണ്ട് ബിന്ദുക്കളുടെ നടുവിൽ.

തദന്തേ വിശ്വരൂപന്തു കൃടിലന്തു ത്രിധാ തതഃ । ഏവം പ്രാസാദമന്ത്രശ്ച സര്വ്വകര്മ്മകരോ മനുഃ ।। ൩൧൮.

അതിനൊടുവിൽ സർവ്വരൂപം, അതിന് ശേഷം ത്രിശൂലം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി; ഇങ്ങനെ പ്രാസാദമന്ത്രം എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മന്ത്രമാണ്.

ശിഖാബീജം സമുദ്‌ധൃത്യ ഫട്കാരാന്തന്തു ചൈവ ഫട് । അര്ദ്ധചന്ദ്രാസനം ജ്ഞേയം കാമദേവം സസര്പകമ് ।। ൩൧൮.

ശിഖാബീജം ഉയർത്തി, ഫട് കൊണ്ട് അവസാനിപ്പിച്ച്, അർദ്ധചന്ദ്രാസനം അറിയണം, കാമദേവനും പാമ്പും ചേർന്നത്.

മഹാപാശുപതാസ്ത്രന്തു സര്വ്വദുഷ്ടപ്രമര്ദ്ദനമ് । പ്രാസാദഃ സകലഃ പ്രോക്തോ നിഷ്കലഃ പ്രോച്യതേ ഽധുനാ ।। ൩൧൮.

മഹാപാശുപതാസ്ത്രം എല്ലാ ദുഷ്ടരെ സംഹരിക്കുന്നതാണു; പ്രാസാദം മുഴുവൻ ഭാഗങ്ങളോടുകൂടിയതാണെന്ന് പറയുന്നു, ഇപ്പോൾ ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തത് വിവരിക്കുന്നു.

ഔഷധം വിശ്വരൂപന്തു രുദ്രാഖ്യം സൂര്യ്യമണ്ഡലമ് । ചന്ദ്രാര്ദ്ധം നാദസംയോഗം വിസംജ്ഞം കുടിലന്തതഃ ।। ൩൧൮.

ഔഷധത്തിന്റെ സർവ്വരൂപം രുദ്രനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതു സൂര്യന്റെ വട്ടംപോലും, അർദ്ധചന്ദ്രനെയും, ശബ്ദസമ്യുക്തിയെയും, രൂപരഹിതമായതെയും, വളഞ്ഞ അവസാനത്തെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

നിഷ്കലോഭുക്തിമുക്തൌ സ്യാത്പഞ്ചാങ്ഗോഽയം സദാശിവഃ । അംശുമാന് വിസ്വരുപഞ്ച ആവൃതം ശൂന്യരഞ്ജിതമ് ।। ൩൧൮.

നിഷ്കലമായ അനുഭവത്തിലും മോക്ഷത്തിലും ഈ അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളുള്ള സദാശിവൻ സദാ നിലകൊള്ളുന്നു; പ്രകാശമുള്ളവനും സർവ്വരൂപനുമാണ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും ശൂന്യത്തിൽ അലങ്കാരമുള്ളവനായി.

ബ്രഹ്മാങ്ഗരഹിതഃ ശൂന്യസ്തസ്യ മൂര്ത്തിരസസ്തരുഃ । വിഘ്നനാശായ ഭവതി പൂജിതോ ബാലബാലിസൈഃ ।। ൩൧൮.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ അംശം ഇല്ലാത്തതും ശൂന്യമായതും, അവന്റെ രൂപം തണ്ടില്ലാത്തവനാണ്; ബാലരും ബാലികകളും ആരാധിക്കുമ്പോൾ അവൻ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നു.

അംശുമാന് വിശ്വരൂപാഖ്യമൂഹകസ്യോപരി സ്ഥിതമ് । കലാഢ്യം സകലസ്യൈവ പൂജാങ്ഗാദി ച സര്വ്വതഃ ।। ൩൧൮.

പ്രകാശമുള്ളവനും സർവ്വരൂപനുമായവൻ സൂക്ഷ്മത്തിനുമുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; കലകളാൽ സമ്പന്നനും സമ്പൂർണ്ണനുമാണ്, ആരാധനയുടെ അംശങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

നരസിംഹം കൃതാന്തസ്ഥം തേജസ്വിഗ്രാണമൂര്ദ്ധഗമ് । അംശുമാനൂഹകാക്രാന്തമധോര്ദ്ധം സ്വസലങ്‌ഘൃതമ് ।। ൩൧൮.

നരസിംഹൻ, കാലത്തിന്റെ അവസാനം നിലകൊള്ളുന്നവൻ, പ്രകാശമുള്ള മൂക്കും ഉയർന്ന തലയും ഉള്ളവൻ; പ്രകാശം നിറഞ്ഞവനും സൂക്ഷ്മത്തിൽ താഴെയും മുകളെയും വ്യാപിച്ചും സ്വഅലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭുഷിതനുമാണ്.

ചന്ദ്രാര്ദ്ധനാദനാദാനതം ബ്രഹ്മവിഷ്ണുവിഭൂഷിതമ് । ഉദധിം നരസിംഹഞ്ച സൂര്യ്യമാത്രാവിഭേദിതമ് ।। ൩൧൮.

അർദ്ധചന്ദ്രനും ശബ്ദവും ചേർന്നതും ശബ്ദംകൊണ്ട് നമസ്കരിച്ചതും ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും അലങ്കരിച്ചവനുമാണ്; സമുദ്രവും നരസിംഹനും സൂര്യനിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമില്ല.

യദാ കൃതം തദാ തസ്യ ബ്രഹ്മാണ്യങ്ഗാനി പൂര്വ്വവത് । ഓജാഖ്യമംശുമദ്‌യുക്തം പ്രഥമം വര്ണമുദ്ധരേത് ।। ൩൧൮.

അത് നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ബ്രഹ്മാംഗങ്ങൾ മുമ്പുപോലെ തന്നെ; ആദ്യത്തെ അക്ഷരം ഉജ്ജ്വലവും ഊജസ്സ് നിറഞ്ഞതുമാണ്.

അംശുമച്ചാംശുനാക്രാന്തംക ദ്വിതീയം വര്ണനായകമ് । അംശുമാനീശ്ചരന്തദ്വത് തൃതീയം മുക്തിദായകമ് ।। ൩൧൮.

രശ്മികൾ നിറഞ്ഞ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന അക്ഷരമാണ്; മൂന്നാമത്തേത് പ്രകാശമുള്ള പ്രഭുവിനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുകയും മോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഊഹകഞ്ചാംശുനാക്രാന്തം വരുണപ്രാണതൈജസമ് । പദ്മമിന്ദുസമാക്രാന്തം നന്ദീശമേകപാദധൃക് ।। ൩൧൮.

രശ്മികൾ നിറഞ്ഞ സൂക്ഷ്മം വരുണന്റെ പ്രാണശക്തിയാണ്; ചന്ദ്രനാൽ നിറഞ്ഞ പദ്മം ഏകകാലിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നന്ദീശനാണ്.

അംശുമാനുദകപ്രാണഃ സപ്തമം വര്ണമുദ്‌ധൃതമ് । അസ്യാര്ദ്ധം തൃതീയഞ്ചൈവ പഞ്ചമം സപ്തമം തഥാ ।। ൩൧൮.

പ്രകാശമുള്ളവൻ ജലത്തിന്റെ പ്രാണശക്തിയോടെ ഏഴാമത്തെ അക്ഷരമായി എടുത്തു; അതിന്റെ പാതി, മൂന്നാമത്തെത്, അഞ്ചാമത്തേത്, ഏഴാമത്തേത് എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

പ്രഥമഞ്ചാന്തതോ യോജ്യം ക്ഷപണം ദശവീജകമ് । അസ്യാര്ദ്ധംതൃതീയഞ്ചൈവ പഞ്ചൈമം സപ്തമം തഥാ ।। ൩൧൮.

ആദ്യത്തെയും അവസാനത്തെയും ചേർക്കണം, നീക്കംചെയ്യുന്നവനും പത്തു വിത്തുകളുള്ളതുമാണ്; അതിന്റെ പാതി, മൂന്നാമത്തേത്, അഞ്ചാമത്തേത്, ഏഴാമത്തേത് എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

സദ്യോജാതന്തു നവമം ദ്വിതീയാദ്‌ധൃദയാദികമ് । ദശാര്ണപ്രണവം യത്തു ഫഡന്തഞ്ചാസ്ത്രമുദ്ധരേത് ।। ൩൧൮.

സദ്യോജാതൻ ഒൻപതാമത്തേത്, രണ്ടാമത്തേത് ഹൃദയമൊക്കെയും; പത്തുവിധമായ പ്രണവവും അവസാനം 'ഫട്' എന്നായുള്ള ആയുധവും ഉൾക്കൊള്ളണം.

നമസ്കാരയുതാന്യത്ര ബ്രഹ്മാങ്ഗാനി തു നാന്യഥാ । ദ്വിതീയാദഷ്ടമം യാവദഷ്ടൌ വിദ്യേശ്വരാ മതാഃ ।। ൩൧൮.

ഇവിടെ ബ്രഹ്മാംഗങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നമസ്കാരത്തോടെ കൂടിയിരിക്കണം, വേറെയല്ല; രണ്ടാമത്തേത് മുതൽ എട്ടാമത്തേത് വരെ എട്ട് വിദ്യേശ്വരന്മാരാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.

അനന്തേശശ്ച സൂക്ഷമശ്ച തൃതീയശ്ച ശിവോത്തമഃ । ഏകമൂര്ത്ത്യേകരൂപസ്തു ത്രിമൂര്ത്തിരപസ്തഥാ ।। ൩൧൮.

അനന്തേശനും സൂക്ഷ്മനും മൂന്നാമത്തേത് ശിവോത്തമനും; ഏകമൂർത്തിയും ഏകരൂപനും, ത്രിമൂർത്തിയും ജലാധിപനുമാണ്.