ശ്രാന്തോ നിമന്ത്രിതോഽരണ്യേ മുനിനാ ജമദഗ്നിനാ। കാമധേനുപ്രഭാവേണ ഭോജിതഃ സബലോ നൃപഃ
ക്ലാന്തനായ രാജാവിനെ വനത്തിൽ ജമദഗ്നി മুনি ക്ഷണിച്ചു. കാമധേനുവിന്റെ ശക്തിയാൽ രാജാവിനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും അഹാരം നൽകി.
അപ്രാര്ഥയത് കാമധേനും യദാ സ ന ദദൌ തദാ। ഹൃതവാനഥ രാമേണ ശിരശ്ഛിത്ത്വാ നിപാതിതഃ
അവൻ കാമധേനുവിനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ നിഷേധം ലഭിച്ചപ്പോൾ, അവളെ പിടിച്ചു. അപ്പോൾ രാമൻ അവന്റെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
യുദ്ധേ പരശുനാ രാജാ ധേനുഃ സ്വാശ്രമമായയൌ । കാര്ത്തവീര്യസ്യ പുത്രസ്തു ജമദഗ്നിര്നിപാതിതഃ
യുദ്ധത്തിൽ, രാമൻ പരശു കൊണ്ട് രാജാവിനെ കൊല്ലുകയും, ആ പശു തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ കാർത്തവീര്യന്റെ മകൻ ജമദഗ്നിയെ കൊന്നു.
രാമേ വനം ഗതേ വൈരാദഥ രാമഃ സമാഗതഃ। പിതരം നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ പിതൃനാശാഭിമര്ഷിതഃ
രാമൻ വനത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, വൈരാഗ്രഹത്തിൽ രാമൻ തിരിച്ചുവന്നു. പിതാവിനെ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കണ്ടപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ മരണദുഃഖത്തിൽ അവൻ ക്രോധംകൊണ്ട് പിടിക്കപ്പെട്ടു.
ത്രിഃ സപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീം നിഃക്ഷത്രാമകരോദ്വിഭുഃ। കുരുശ്രേത്രേ പഞ്ച കുണ്ഡാന് കൃത്വാ സന്തര്പ്യ വൈ പിതൃന്
വലിയ ശക്തനായവൻ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴു തവണ ഭൂമിയെ നക്ഷത്രങ്ങളില്ലാത്തതാക്കി; കുറുക്ഷേത്രത്തിൽ അഞ്ചു യാഗകുണ്ടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച്, പിതൃകൾക്ക് യഥാവിധി തൃപ്തി നൽകി.
കാശ്യപായ മഹീം ദത്ത്വാ മഹേന്ദ്രേ പര്വതേ സ്ഥിതഃ। കൂര്മ്മസ്യ ച വരാഹസ്യ നൃസിംഹസ്യ ച വാമനമ്
കശ്യപന് ഭൂമി നൽകി, മഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽ താമസിച്ചു; കൂർമം, വരാഹം, നരസിംഹം, വാമനം എന്നിങ്ങനെ അവതാരങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു.
അവതാരം ച രാമസ്യ ശ്രുത്വാ യാതി ദിവം നരഃ
രാമന്റെ അവതാരകഥയും കേട്ടാൽ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും.
അഗ്നിരുവാച രാമായണമഹം വക്ഷ്യേ നാരദേനോദിതം പുരാ। വാല്മീകയേ യഥാ തദ്വത് പഠിതം ഭുക്തിമുക്തിദമ്
അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ നാരദൻ പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞതുപോലെയും, വാല്മീകി പാരായണം ചെയ്തതുപോലെയും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന രാമായണം പറയാം.
നാരദ ഉവാച വിഷ്ണുനാഭ്യവ്ജജോ ബ്രഹ്മാ മരീചിര്ബ്രഹ്മണഃ സുതഃ। മരീചേഃ കശ്യപസ്തസ്മാത് സൂര്യോ വൈവസ്വതോ മനുഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായി മരീചി; മരീചിയിൽ നിന്ന് കശ്യപൻ, അവനിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ, സൂര്യനിൽ നിന്ന് വൈവസ്വതന്റെ മകനായ മനു.
തതസ്തസ്മാത്തഥേക്ഷ്വാകുസ്തസ്യ വംശേ കകുത്സ്ഥകഃ। കകുത്സ്ഥസ്യ രഘുസ്തസ്മാദജോ ദശരഥസ്തതഃ
അതിനുശേഷം അവനിൽ നിന്ന് ഇക്ഷ്വാകു ജനിച്ചു; ആ വംശത്തിൽ കകുത്സ്ഥൻ; കകുത്സ്ഥനിൽ നിന്ന് രഘു, അവനിൽ നിന്ന് അജൻ, പിന്നെ ദശരഥൻ.
രാവണാദേര്വധാര്ഥായ ചതുര്ദ്ധാഭൂത സ്വയം ഹരിഃ। രാജ്ഞോ ദശരഥാദ്രാമഃ കൌശല്യായാം ബഭൂവ ഹ
രാവണനും മറ്റുള്ളവരെയും സംഹരിക്കാൻ ഹരി സ്വയം നാലായി വിഭജിച്ചു; രാജാവായ ദശരഥനിൽ നിന്ന് കൗശല്യയ്ക്ക് രാമൻ ജനിച്ചു.
കൈകേയ്യാം ഭരതഃ പുത്രഃ സുമിത്രായാഞ്ച ലക്ഷ്മണഃ। ശത്രുഘ്നഃ ഋഷ്യശ്രൃങ്ഗേണ താസു സന്ദത്തപായസാത്
കൈകേയിക്ക് ഭാരതൻ ജനിച്ചു; സുമിത്രയ്ക്ക് ലക്ഷ്മണനും ശത്രുഘ്നനും, ഋശ്യശൃംഗൻ രാജമഹിഷിമാർക്ക് നൽകിയ പായസം കഴിച്ചതിനാൽ.
പ്രാശിതാദ്യജ്ഞസംസിദ്ധാദ്രാദ്രാമാദ്യാശ്ച സമാഃ പിതുഃ। യജ്ഞവിധ്നവിനാശായ വിശ്വാമിത്രാര്ഥിതോ നൃപഃ
യാഗത്തിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച പായസം കഴിച്ചതിനുശേഷം രാമനും സഹോദരന്മാരും പിതാവിനൊപ്പം വർഷങ്ങൾ കഴിച്ചു; യാഗത്തിന് തടസ്സം വരുത്തുന്നവരെ നശിപ്പിക്കാൻ വിശ്വാമിത്രൻ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ രാജാവ് അവരെ അയച്ചു.
രാമം സമ്പ്രേഷയാമാസ ലക്ഷ്മണം മുനിനാ സഹ। രാമോ ഗതോഽസ്ത്രശസ്ത്രാണി ശിക്ഷിതസ്താഡകാന്തകൃത
രാമനും ലക്ഷ്മണനും മുനിയോടൊപ്പം അയച്ചു; രാമൻ പോയി ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും പഠിച്ചു, താടകയെ സംഹരിച്ചു.
മാരീചം മാനവാസ്ത്രേണ മോഹിതം ദൂരതോഽനയത്। സുബാഹും യജ്ഞഹന്താരം സബലഞ്ചാവധീദ് ബലീ
മാരീചനെ മാനവാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ദൂരത്ത് നിന്ന് ഭ്രമിപ്പിച്ചു; യാഗം നശിപ്പിച്ച സുബാഹുവിനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും ശക്തനായ രാമൻ സംഹരിച്ചു.
സിദ്ധാശ്രമനിവാസീ ച വിശ്വാമിത്രാദിഭിഃ സഹ। ഗതഃ ക്രതും മൈഥിലസ്യ ദ്രഷ്ടുഞ്ചാപംസഹാനുജഃ
സിദ്ധാശ്രമത്തിൽ വിശ്വാമിത്രനും മറ്റും കൂടെ താമസിച്ചു; മിഥിലാരാജാവിന്റെ യാഗം കാണാനും വില്ല് കാണാനും സഹോദരനോടൊപ്പം പോയി.
ശതാനന്ദനിമിത്തേന വിശ്വാമിത്രപ്രഭാവതഃ। രാമായ കഥിതോ രാജ്ഞാ സമുനിഃ പൂജിതഃ ക്രതൌ
ശതാനന്ദന്റെ ക്രമീകരണത്തിലും വിശ്വാമിത്രന്റെ ശക്തിയിലും, യാഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട മുനി രാജാവായ രാമനോട് കഥ പറഞ്ഞു.
ധനുരാപൂരയാമാസ ലീലയാ സ ബഭഞ്ജ തത് । വീര്യശുല്കഞ്ച ജനകഃ സീതാം കന്യാന്ത്വയോനിജാമ്
രാമൻ ലീലയായി വില്ല് വലിച്ച് തകർത്തു; ജനകൻ വീര്യശulkaമായി ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കാത്ത സീതയെ നൽകി.
ദദൌ രാമായ രാമോഽപി പിത്രാദൌ ഹി സമാഗതേ। ഉപയേമേ ജാനകീന്താമുര്മിലാം ലക്ഷ്മണസ്തഥാ
അവളെ രാമന് നൽകി; പിതാവും മറ്റുള്ളവരും എത്തിയപ്പോൾ രാമൻ ജാനകിയെ വിവാഹം ചെയ്തു, ലക്ഷ്മണൻ ഉർമിലയെയും വിവാഹം ചെയ്തു.
ശ്രുതകീര്ത്തിം മാണ്ഡവീഞ്ച കുശധ്വജസുതേ തഥാ। ജനകസ്യാനുജസ്യൈതേ ശത്രുഘ്നഭരതാവുഭൌ
ശ്രുതകീർത്തിയും മാണ്ഡവിയും, ജനകന്റെ അനിയനായ കുശധ്വജന്റെ പുത്രിമാർ, ശത്രുഘ്നനും ഭാരതനും വിവാഹം ചെയ്തു.
കന്യേ ദ്വേ ഉപയേമാതേ ജനകേന സുപൂജിതഃ। രാമോഽഗാത്സവശിഷ്ഠാദ്യൈര്ജാമദഗന്യം വിജിത്യ ച
ആ രണ്ടു പെൺകുട്ടികളെയും അവർ വിവാഹം ചെയ്തു; ജനകൻ വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു; രാമൻ ജാമദഗ്ന്യനെ ജയിച്ച് വശിഷ്ഠാദികളോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
നാരദ ഉവാച രാമോ വശിഷ്ഠം മാതൄശ്ച നത്വാഽത്രിഞ്ച പ്രണമ്യ സഃ। അനസൂയാഞ്ച തത്പത്നീം ശരഭങ്ഗം സുതീക്ഷ്ണകമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാമൻ വശിഷ്ഠനെയും മാതാക്കളെയും അത്രിയെയും നമസ്കരിച്ചു; അനസൂയയെയും അവളുടെ ഭർത്താവിനെയും, ശരഭംഗനെയും സുതീക്ഷ്ണനെയും ആദരവോടെ വണങ്ങി.
അഗസ്ത്യ ഭ്രാതരം നത്വാ അഗസ്ത്യന്തത്പ്രസാദതഃ। ധനുഃ ഖങ്ഗഞ്ച സമ്പ്രാപ്യ ദണ്ഡകാരണ്യമാഗതഃ
അഗസ്ത്യന് എന്ന സഹോദരനോട് വന്ദനം നടത്തി, അഗസ്ത്യന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ വില്ലും വാളും ലഭിച്ച്, ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ജനസ്ഥാനേ പഞ്ചവട്യാം സ്ഥിതോ ഗോദാവരീം തടേ। തത്ര സൂര്പണഖായാതാ ഭക്ഷിതും താന് ഭയങ്കരീ
ജനസ്ഥാനത്തിലും, പഞ്ചവടിയിലും, ഗോദാവരിക്കരയിലും താമസിക്കുമ്പോള്, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന സൂര്പ്ണഖാ അവരെ തിന്നാന് അവിടെ എത്തി.
രാമം സുരൂപം ദൃഷ്ട്വാ സാ കാമിനീ വാക്യമബ്രവീത്। കസ്ത്വം കസ്മാത്സമായാതോ ഭര്ത്താ മേ ഭവ ചാര്ഥിതഃ
സുന്ദരനായ രാമനെ കണ്ടു ആ സ്ത്രീ ആഗ്രഹത്തോടെ പറഞ്ഞു: "നീ ആരാണ്? എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? ദയവായി എന്റെ ഭര്ത്താവായിരിക്കുക."
ഏതൌ ച ഭക്ഷയിഷ്യാമി ഇത്യുക്ത്വാ തം സമുദ്യതാ । തസ്യാ നാസാഞ്ച കര്ണൌ ച രാമോക്തോ ലക്ഷ്മണോഽച്ഛിനത്
"ഇവരെ ഇരുവരെയും ഞാന് തിന്നും," എന്നു പറഞ്ഞ് അവള് അവരിലേക്ക് ചാടിയപ്പോള്, രാമന്റെ കല്പനപ്രകാരം ലക്ഷ്മണന് അവളുടെ മൂക്കും ചെവികളും വെട്ടി കളഞ്ഞു.
രക്തം ക്ഷരന്തീ പ്രയയൌ ഖരം ഭ്രാതരമബ്രവീത്। മരീഷ്യാമി വിനാസാഽഹം ഖര ജീവാമി വൈ തദാ
രക്തം ചോരുന്ന അവള് സഹോദരനായ ഖരയോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു: "ഖരാ, മൂക്ക് ഇല്ലാതെ ഞാന് മരിക്കും; ഇങ്ങനെ മാത്രം ഞാന് ജീവിക്കും."
രാമസ്യ ഭാര്യ്യാ സീതാഽസൌ തസ്യാസീല്ലക്ഷ്മണോഽനുജഃ। തേഷാം യദ്രുധിരം സോഷ്ണം പായയിഷ്യസി മാം യദി
"രാമന്റെ ഭാര്യ സീതയാണ്, അവന്റെ അനിയന് ലക്ഷ്മണനാണ്; അവരുടേത് ചൂടുള്ള രക്തം ഞാന് കുടിക്കാനാകുമെങ്കില് മാത്രം ഞാന് ജീവിക്കും."
ഖരസ്തഥേതി താമുക്ത്വാ യതുര്ദൃശസഹസ്ത്രകൈഃ। രക്ഷസാം ദൂഷണേനാഗാദ്യോദ്ധു ത്രിശിരസാ സഹ
ഖരന് "ശരി" എന്നു പറഞ്ഞ്, ആയിരക്കണക്കിന് ക്രൂരദൃഷ്ടിയുള്ള രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം, ദൂഷണനും ത്രിശിരനും കൂട്ടായി യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
രാമം രാമോഽപി യുയുധേ ശരൈര്വിവ്യാധ രാക്ഷസാന്। ഹസ്ത്യശ്വരഥപാദാതം ബലം നിന്യേ യമക്ഷയമ്
രാമന് അവരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു; അമ്പുകള് കൊണ്ട് രാക്ഷസന്മാരെ വെട്ടി, ആനകള്, കുതിരകള്, രഥങ്ങള്, കാല്പടയാളികള് എന്നിവയടങ്ങിയ സൈന്യത്തെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു.