അഗ്നിപുരാണമ്

പൂര്വ്വേ തത്പുരുഷഃ ശ്വേതോ അഘോരോഽഷ്ടഭുജോഽസിതഃ । ചതുര്ബാഹുമുഖഃ പീതഃ സദ്യോജാതശ്ച പശ്ചിമേ ॥ ൩൦൪.

കിഴക്കോട്ട് തത്പുരുഷൻ വെള്ളയാണു; അഘോരൻ എട്ടു കൈകളോടും കറുത്ത നിറത്തിലും; പടിഞ്ഞാറോട്ട് നാലു കൈകളും മഞ്ഞ മുഖവും ഉള്ള സദ്യോജാതനും.

വാമദേവഃ സ്ത്രീവിലാസീ ചതുര്വക്ത്രഭുജോഽരുണഃ । സൌമ്യേ പഞ്ചാസ്യ ഈശാനേ ഈശാനഃ സര്വ്വദഃ സിതഃ ॥ ൩൦൪.

വാമദേവൻ സ്ത്രീകളോടു വിനോദിക്കുന്നവനും നാലു മുഖങ്ങളോടും നാലു കൈകളോടും ചുവപ്പു നിറത്തിലും; ഈശാന്യത്തിൽ അഞ്ചു മുഖങ്ങളോടും എല്ലാം നൽകുന്നവനും വെള്ള നിറമുള്ള ഈശാനനും.

ഇഷ്ടാങ്ഗാനി യഥാന്യായമനന്തം സൂക്ഷ്മ്മര്ച്ചയേത് । സിദ്ധേശ്വരം ത്വേകനേത്രം പൂര്വ്വാദൌ ദിശി പൂജയേത് ॥ ൩൦൪.

ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവയവങ്ങൾ യുക്തമായ ക്രമത്തിൽ, അനന്തവും സൂക്ഷ്മവുമായ ദൈവത്തെ ആരാധിക്കണം; സിദ്ധേശ്വരനെ ഒരു കണ്ണോടുകൂടി ആദ്യം കിഴക്കോട്ട് പൂജിക്കണം.

ഏകരുദ്രം ത്രിനേത്രഞ്ച ശ്രീകണ്ഠഞ്ച ശിഖണ്ഡിനമ് । ഐശാന്യാദിവിദിക്ഷ്വേതേ വിദ്യേശാഃ കമലാസനാഃ ॥ ൩൦൪.

ഏകരുദ്രൻ, മൂന്നു കണ്ണുകളുള്ള ശ്രീകണ്ഠൻ, ശിഖണ്ടിനി; ഈശാന്യവും മറ്റു ദിക്കുകളിലും വിദ്യയുടെ അധിപന്മാർ താമരയിൽ ഇരിക്കുന്നു.

ശ്വേതഃ പീതഃ സിതോ രക്തോ ധൂമ്രോ രക്തോഽരുണഃ സിതഃ । ശൂലാശനിശരേഷ്വാസവാഹവശ്ചതുരാനനാഃ ॥ ൩൦൪.

വെള്ള, മഞ്ഞ, വെള്ള, ചുവപ്പ്, പുകപ്പൊലിഞ്ഞ, ചുവപ്പ്, കിരീടം പോലുള്ള ചുവപ്പ്, വെള്ള; ത്രിശൂലം, വജ്രം, അമ്പ്, വില്ല്, നാലു മുഖങ്ങൾ എന്നിവയോടെ.

ഉമാ ചണ്ഡീശനന്ദീശൌ മഹാകാലോ ഗണേശ്വരഃ । വൃഷോ ഭൃങ്ഗരിടിസ്കന്ദാനുത്തരാദൌ പ്രപൂജയേത് ॥ ൩൦൪.

ഉമ, ചണ്ഡീശൻ, നന്ദീശൻ, മഹാകാലൻ, ഗണേശ്വരൻ; കാള, ഭൃംഗി, റിട്ടി, സ്കന്ദൻ എന്നിവരെ വടക്കോട്ട് ആദ്യം ആരാധിക്കണം.

കുലിശം ശക്തിദണ്ഡൌ ച ഖഡ്ഗപാശധ്വജൌ ഗദാം । ശൂലം ചക്രം യജേത് പദ്മം പൂര്വ്വാദൌ ദേവമര്ച്യ ച ॥ ൩൦൪.

വജ്രം, ശൂലം, ദണ്ഡം, വാൾ, പാശം, പതാക, ഗദ, ത്രിശൂലം, ചക്രം; താമരയും ദൈവത്തെയും ആദ്യം കിഴക്കോട്ട് ആരാധിക്കണം.

തതോഽധിവാസിതം ശിഷ്യം പായയേദ് ഗവ്യപഞ്ചകമ് । ആചാന്തം പ്രോക്ഷ്യ നേത്രാന്തൈര്നേത്രേ നേത്രേണ ബന്ധയേത് ॥ ൩൦൪.

ശിഷ്യനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത ശേഷം, പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നൽകണം; കഴുകി, കണ്ണുകളിൽ വെള്ളം തളിച്ച്, ഓരോ കണ്ണിലും കാഴ്ചയാൽ ബന്ധിക്കണം.

ദ്വാരേ പ്രവേശയേച്ഛിഷ്യം മണ്ഡപസ്യാഥ ദക്ഷിണേ । സാസനാദികുശാസീനം തത്ര സംശോധയേദ് ഗുരുഃ ॥ ൩൦൪.

കവാടം വഴി ശിഷ്യനെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടു വരിക; ശേഷം മണ്ഡപത്തിന്റെ തെക്കോട്ട്, ആസനം മുതലായവയോടെ കുശഗ്രാസത്തിൽ ഇരുത്തി ഗുരു അവനെ ശുദ്ധീകരിക്കണം.

ആദിതത്ത്വാനി സംഹൃത്യ പരമാര്ഥേ ലയഃ ക്രമാത് । പുനരുത്പാദയേച്ഛിഷ്യം സൃഷ്ടിമാര്ഗേണ ദേശികഃ ॥ ൩൦൪.

ആദിതത്ത്വങ്ങൾ പിൻവലിച്ച് പരമാർത്ഥത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, പിന്നെ ഗുരു സൃഷ്ടിമാർഗം വഴി ശിഷ്യനെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കണം.

ന്യാസം ശിഷ്യേ തതഃ കൃത്വാ തം പ്രദക്ഷിണമാനയേത് । പശ്ചിമദ്വാരമാനീയ ക്ഷേപയേത് കുസുമാഞ്ജലിമ് ॥ ൩൦൪.

ശിഷ്യനിൽ ന്യാസം നടത്തി, അവനെ പ്രദക്ഷിണം നടത്തിക്കൊണ്ടു വരണം; പടിഞ്ഞാറ് കവാടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടു വന്ന് പൂക്കളാൽ അഞ്ജലി അർപ്പിക്കണം.

യസ്മിന് പതന്തി പുഷ്പാണി തന്നാമാദ്യം വിനിര്ദ്ദിശേത് । പാര്ശ്വേ യാഗഭുവഃ ഖാതേ കുണ്ഡേ സന്നാഭിമേഖലേ ॥ ൩൦൪.

പൂക്കൾ വീഴുന്ന സ്ഥലത്ത് പ്രധാന നാമം സൂചിപ്പിക്കണം; യാഗഭൂമിയുടെ വശത്ത്, കുഴിയിൽ, നാഭിപോലെയുള്ള ഭാഗത്തും.

ശിവാഗ്നിം ജനയിത്വേഷ്ട്വാ പുനഃ ശിഷ്യേണ ചാര്ച്ചയേത് । ധ്യാനേനാത്മനി തം ശിഷ്യം സംഹൃത്യ പ്രലയഃ ക്രമാത് ॥ ൩൦൪.

ശിവാഗ്നി ഉണർത്തി ആരാധിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും ശിഷ്യനോടൊപ്പം ആരാധിക്കണം; ധ്യാനത്തിലൂടെ ശിഷ്യനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച് ക്രമമായി ലയം നടത്തണം.

പുനരുത്പാദ്യ തത്പാണൌ ദദ്യാദ്ദര്ഭാംശ്ച മന്ത്രിതാന് । പൃഥിവ്യാദീനി തത്ത്വാനി ജുഹുയാദ് ഹൃദയാദിഭിഃ ॥ ൩൦൪.

വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ച്, മന്ത്രപൂതമായ ദർഭകൾ ശിഷ്യന്റെ കൈയിൽ വെക്കണം; ഭൂമി മുതലായ തത്ത്വങ്ങൾ ഹൃദയം തുടങ്ങിയ മന്ത്രങ്ങളാൽ ഹോമം ചെയ്യണം.

ഏകൈകസ്യ ശതം ഹുത്വാ വ്യോമമൂലേന ഹോമയേത് । ഹുത്വാ പൂര്ണാഹുതിം കുര്യ്യാദസ്ത്രേണാഷ്ടാഹുതീര്ഹുനേത് ॥ ൩൦൪.

ഓരോന്നിനും നൂറ് പ്രാവശ്യം ഹോമം ചെയ്ത്, ആകാശത്തിന്റെ മൂലമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം ചെയ്യണം; ഹോമം കഴിഞ്ഞ് പൂർണ്ണാഹുതി നടത്തുകയും, ആയുധമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് എട്ട് ഹോമങ്ങൾ കൂടി നടത്തണം.

പ്രായശ്ചിത്തം വിശുദ്ധ്യര്ഥം തതഃ ശേഷം സമാപയേത് । കുമ്ഭം സമന്ത്രിതം പ്രാര്ച്യം ശിശും പീഠേഽഭിഷേചയേത് ॥ ൩൦൪.

ശുദ്ധീകരണത്തിനായി പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്ത് ശേഷമുള്ളതെല്ലാം പൂർത്തിയാക്കണം; മന്ത്രപൂതമായ കുംഭം ആരാധിച്ച്, കുട്ടിയെ പീഠത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.

അഗ്നിരുവാച ജപന് വൈ പഞ്ചപഞ്ചാശദ്വിഷ്ണുനാമാനി യോ നരഃ । മന്ത്രജപ്യാദിഫലഭാക് തീര്ഥേഷ്വര്ചാദി ചാക്ഷയമ് ।। ൩൦൫.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ആരെങ്കിലും വിഷ്ണുവിന്റെ അമ്പത്തഞ്ച് നാമങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ, മന്ത്രജപത്തിന്റെയും ആരാധനയുടെയും ഫലം ലഭിക്കുകയും തീർത്ഥങ്ങളിൽ അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ നാശമില്ലാതെ നിലനിൽക്കും.

പുഷ്കരേ പുണ്ഡരീകാക്ഷം ഗയായാഞ്ച ഗദാധരമ് । രാഘവഞ്ചിത്രകൂടേ തു പ്രഭാസേ ദൈത്യസൂദനമ് ।। ൩൦൫.

പുഷ്കരത്തിൽ കമലനേത്രനെയും, ഗയയിൽ ഗദാധാരിയെയും, ചിത്രകൂട്ടിൽ രാഘവനെയും, പ്രഭാസയിൽ ദൈത്യസംഹാരിയെയും ആരാധിക്കണം.

ജയം ജയന്ത്യാം തദ്വച്ച ജയന്തം ഹസ്തിനാപുരേ । വാരാഹം വര്ദ്ധമാനേ ച കാശ്മീരേ ചക്രപാണിനമ് ।। ൩൦൫.

ജയന്തിയിൽ ജയത്തെ, ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ ജയന്തനെയും, വർദ്ധമാനത്തിൽ വാരാഹസ്വരൂപനെയും, കാശ്മീരിൽ ചക്രധാരിയെയും ആരാധിക്കണം.

ജനാര്ദ്ദനഞ്ച കുബ്ജാമ്രേ മഥുരായാഞ്ച കേശവമ് । കുബ്ജാമ്രകേ ഹൃഷീകേശം ഗങ്ഗാദ്വാരേ ജടാധരമ് ।। ൩൦൫.

കുബ്ജാമ്രത്തിൽ ജനാർദ്ദനനെയും, മഥുരയിൽ കേശവനെയും, കുബ്ജാമ്രത്തിൽ ഹൃഷീകേശനെയും, ഗംഗാദ്വാരയിൽ ജടാധാരിയെയും ആരാധിക്കണം.

ശാലഗ്രാമേ മഹായോഗം ഹരിം ഗോവര്ദ്ധനാചലേ । പിണ്ഡാരകേ ചതുര്ബ്ബാഹും ശങ്ഖോദ്ധാരേ ച ശങ്ഖിനമ് ।। ൩൦൫.

ശാലഗ്രാമത്തിൽ മഹായോഗിയായ ഹരിയെ, ഗോവർദ്ധനപർവതത്തിൽ, പിണ്ഡാരകത്തിൽ നാലു കൈകളുള്ളവനെയും, ശംഖോധാരയിൽ ശംഖധാരിയെയും ആരാധിക്കണം.

വാമനഞ്ച കുരുക്ഷേത്രേ യമുനായാം ത്രിവിക്രമമ് । വിശ്വേശ്വരം തഥാ ശോണേ കപിലം പൂര്വ്വസാഗരേ ।। ൩൦൫.

കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ വാമനനെയും, യമുനയിൽ ത്രിവിക്രമനെയും, ശോണമദിയിൽ വിശ്വേശ്വരനെയും, കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തിങ്കൽ കപിലനെയും ആരാധിക്കണം.

വിഷ്ണും മഹോദധൌ വിദ്യാദ്ഗങ്ഗാസാഗരസങ്ഗമേ । വനമാലഞ്ച കിഷ്കിന്ധ്യാം ദേവം രൈവതകം വിദുഃ ।। ൩൦൫.

മഹാസമുദ്രത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെയും, ഗംഗയും സമുദ്രവും ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത്, കിഷ്കിന്ദയിൽ വനമാലിയെയും, രൈവതകത്തിൽ ദൈവത്തെയും അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

കാശീതടേ മഹായോഗം വിരജായാം രിപുഞ്ജയമ് । വിശാഖയൂപേ ഹ്യജിതന്നേപാലേ ലോകഭാവനമ് ।। ൩൦൫.

കാശിയുടെ തീരത്ത് മഹായോഗിയെയും, വിരജയിൽ ശത്രുനാശിയെയും, വിശാഖയൂപത്തിൽ ജയിക്കാത്തവനെയും, നേപ്പാളിൽ ലോകസൃഷ്ടാവിനെയും ആരാധിക്കണം.

ദ്വാരകായാം വിദ്ധി കൃഷ്ണം മന്ദരേ മധുസൂദനമ് । ലോകാകുലേ രിപുഹരം ശാലഗ്രാമേ ഹരിം സ്മരേത് ।। ൩൦൫.

ദ്വാരകയിൽ കൃഷ്ണനെയും, മന്ദരയിൽ മധുസൂദനനെയും, ലോകത്തിന്റെ ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ ശത്രുനാശകനെയും, ശാലഗ്രാമത്തിൽ ഹരിയെ സ്മരിക്കണം.

പുരുഷം പൂരുഷവടേ വിമലേ ച ജഗത്പ്രഭും । അനന്തം സൈന്ധവാരണ്യേ ദണ്ഡകേ ശാര്ങ്ഗധാരിണമ് ।। ൩൦൫.

പുരുഷവട്ടയിൽ പരമപുരുഷനെയും, വിമലയിൽ ലോകനാഥനെയും, സൈന്ധവാരണ്യത്തിൽ അനന്തനെയും, ദണ്ഡകവനത്തിൽ ശാർംഗധാരിയെയും ആരാധിക്കണം.

ഉത്പലാവര്ത്തകേ ശൌരിം നര്മ്മദായാം ശ്രിയഃ പതിം । ദാമോദരം രൈവതകേ നന്ദായാം ജലശായിനം ।। ൩൦൫.

ഉത്പലാവർത്തകത്തിൽ ശൗരിയെ, നർമദയില ശ്രീപതിയെയും, രൈവതകത്തിൽ ദാമോദരനെയും, നന്ദയില ജലശയിയായവനെയും ആരാധിക്കണം.

ഗോപീശ്വരഞ്ച സിന്ധ്വവ്ധൌ മാഹേന്ദ്രേ ചാച്യുതം വിദുഃ । സഹ്യാദ്രൌ ദേവദേവേശം വൈകുണ്ഠം മാഗധേ വനേ ।। ൩൦൫.

സിന്ധുസമുദ്രദ്വാരത്തിൽ ഗോപീശ്വരനെയും, മാഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽ അച്യുതനെയും, സഹ്യപർവതത്തിൽ ദേവദേവനെയും, മാഗധവനത്തിൽ വൈകുണ്ഠനെയും അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

സര്വ്വപാപഹരം വിന്ധ്യേ ഔഡ്രേ തു പുരുഷോത്തമമ് । ആത്മാനം ഹൃദയേ വിദ്ധി ജപതാം ഭുക്തിമുക്തിദമ് ।। ൩൦൫.

വിന്ദ്യപർവതത്തിൽ പാപനാശകനെയും, ഔഡ്രദേശത്ത് പുരുഷോത്തമനെയും, ഹൃദയത്തിൽ ആത്മാവിനെയും, ജപിക്കുന്നവർക്കു അനുഭവവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവനെയും അറിഞ്ഞിരിക്കണം.