വിഷശാന്ത്യൈ ദഹേദ്ദംശം ജ്വാലകോകനദാദിനാ । ശിരീഷവീജപുഷ്പാര്കക്ഷീരവീജകടുത്രയം ।। ൨൯൭.
വിഷം ശമിപ്പാൻ, കടിയുള്ള ഭാഗം ജ്വാലകൊണ്ടോ കോകനദം പോലുള്ളവകൊണ്ടോ ചുട്ടു, ശിരീഷത്തിന്റെ വിത്ത്, പൂവ്, അർക്കം, പാൽ എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.
വിഷം വിനാശയേത് പാനലേപനേനാഞ്ജനാദിനാ । ശിരിഷപുഷ്പസ്യ രസഭാവിതം മരിചം സിതം ।। ൨൯൭.
ശിരീഷപ്പൂവിന്റെ രസത്തിൽ കറുത്ത മുളക്, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത് കുടിക്കുകയോ പുരട്ടുകയോ കണ്മഷി പോലെ ഇടുകയോ ചെയ്താൽ വിഷം നശിക്കും.
പാനനസ്യാഞ്ചനാദ്യൈശ്ച വിഷം ഹന്യാന്ന സംശയഃ । കോഷാതകീവചാഹിങ്ഗുശിരീഷാര്കപയോയുതം ।। ൨൯൭.
ഇവയെ കുടിക്കുകയോ മൂക്കിലൂടെ ഇടുകയോ പുരട്ടുകയോ ചെയ്താൽ വിഷം തീർച്ചയായും നശിക്കും; കോഷാതകി, വച, ഹിംഗു, ശിരീഷം, അർക്കം, പാൽ എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.
കുടുത്രയം സമേഷാമ്ബോ ഹരേന്നസ്യാദിനാ വിഷം । രാമഠേക്ഷ്വാകുശര്വാങ്ഗചൂര്ണം നസ്യാദ്വിഷാപഹം ।। ൨൯൭.
മൂന്നു കഠിനദ്രവ്യങ്ങൾക്കും വെള്ളം ചേർത്ത് മൂക്കിലൂടെ ഇടുമ്പോൾ വിഷം മാറും; രാമഠ, ഇക്ഷ്വാകു, ശർവ എന്നിവയുടെ ചൂർണ്ണം മൂക്കിലൂടെ ഇടുമ്പോൾ വിഷം അകറ്റാം.
ഇന്ദ്രബലാഗ്നികന്ദ്രോണം തുലസീ ദേവികാ സഹാ । തദ്രസാക്തം ത്രികടുകം ചൂര്ണമ്ഭക്ഷ്യവിഷാപഹം ।। ൨൯൭.
ഇന്ദ്രബല, അഗ്നികണ്ഡ്, രോഹിണി, തുളസി, ദേവിക എന്നിവ ചേർത്ത് അവയുടെ രസത്തിൽ ത്രികടുക ചൂർണ്ണം കലർത്തി ഭക്ഷ്യമായി കഴിക്കുമ്പോൾ വിഷം മാറും.
പഞ്ചാങ്ഗം കൃഷ്ണപഞ്ചമ്യാം ശിരീഷസ്യ വിഷാപഹം ।। ൨൯൭.
കൃഷ്ണപഞ്ചമി ദിവസത്തിൽ ശിരീഷത്തിന്റെ അഞ്ചു ഭാഗങ്ങൾ ശേഖരിച്ചാൽ വിഷം അകറ്റാൻ കഴിയും.
അഗ്നിരുവാച ഗോനസാദിചികിത്സാഞ്ച വശിഷ്ഠ ശ്രൃണു വച്മി തേ । ഹ്രീഁ ഹ്രീഁ അമലപക്ഷി സ്വാഹാ ൨൯൮.
അഗ്നി പറഞ്ഞു: വശിഷ്ഠാ, പശുവിന്റെ രോഗങ്ങൾക്ക് ചികിത്സ എങ്ങനെ നടത്താമെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു, കേൾക്കൂ. ഹ്രീ ഹ്രീ, കളങ്കമില്ലാത്ത പക്ഷിയേ, സ്വാഹാ.
ലശുനം രാമഠഫ്ലം കുഷ്ഠാഗ്നിവ്യോഷകം വിഷേ । സ്നുഹീക്ഷീരം ഗവ്യഘൃതം പക്ഷം പീത്വാഽഹിജേ വിഷേ ।। ൨൯൮.
വെളുത്തുള്ളി, രാമഠഫലം, കുഷ്ഠം, അഗ്നി, വ്യോഷം എന്നിവ വിഷത്തിനായി; സ്നുഹിയുടെ പാൽ, പശുവിന്റെ നെയ്യ് ചേർത്ത് പാമ്പ് കടിയേറ്റ പക്ഷിക്ക് കുടിപ്പിക്കണം.
അഥ രാജിലദഷ്ടേ ച പേയാ കൃഷ്ണാ സസൈന്ധവാ । ആജ്യക്ഷൌദ്രശകൃത്തോയം പുരീതത്യാ വിഷാപഹം ।। ൨൯൮.
രാജിലയുടെ കടിയ്ക്ക് കറുത്ത ഉഴുന്ന് ഉപ്പുകൊണ്ട് കഞ്ഞി കൊടുക്കണം; നെയ്യ്, തേൻ, പശുവിന്റെ ചാണകവെള്ളം, പുരിതത്യ എന്നിവ ചേർത്ത് വിഷം അകറ്റാം.
സകൃഷ്ണാഖണ്ഡദുഗ്ധാജ്യം പാതവ്യന്തേന മാക്ഷികം । വ്യോഷം പിച്ഛം വിഡാലാസ്ഥി നകുലാങ്ഗരുഹൈഃ സമൈഃ ।। ൨൯൮.
കറുത്ത ഉഴുന്ന്, കട്ടിയില്ലാത്ത പാൽ, നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്ത് അവസാനം തേൻ കൊടുക്കണം; വ്യോഷം, പക്ഷിയുടെ ഇറ, പൂച്ചയുടെ അസ്ഥി, നകുലന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ തുല്യമായി ചേർക്കണം.
ചൂര്ണിതൈര്മ്മേഷദുഗ്ധാക്തൈര്ധൂപഃ സര്വവിഷാപഹഃ । രോമനിര്ഗുണ്ഡികാകോലവര്ണൈര്വാ ലശുനം സമം ।। ൨൯൮.
മേഷപ്പാലിൽ ചേര്ത്ത ചൂർണ്ണങ്ങൾ കാട്ടി ധൂപനം ചെയ്താൽ എല്ലാ വിഷവും അകറ്റാം; അല്ലെങ്കിൽ രോമനിർഗുണ്ടിക, കോലവേർ, വെളുത്തുള്ളി എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം.
മുനിപത്രൈഃ കൃതസ്വേദം ദഷ്ടം കാഞ്ജികപാചിതൈഃ । മൂഷികാഃ ഷോഡശ പ്രോക്താ രസങ്കാര്പാസകജമ്പിവേത് ।। ൨൯൮.
മുനിപത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉണക്കി, കടിയുള്ള ഭാഗം പുളിച്ച കഞ്ഞിയിൽ വേവിച്ചാൽ; പതിനാറു തരം എലികളെ കുറിച്ച് പറയാം—അവയ്ക്ക് രസങ്ക, അർപാസക, ജാം എന്നിവ കുടിപ്പിക്കണം.
സതൈലം മൂഷികാര്ത്തിഘ്നം ഫലിനീകുസുമന്തഥാ । സനാഗരഗുഡമ്ഭക്ഷ്യം തദ്വിഷാരോചകാപഹം ।। ൨൯൮.
എണ്ണയോടെ ചേർത്താൽ എലിക്കടിയുടെ ദോഷം മാറും; ഫലിനി, കുസുമം, നാഗരം, ശർക്കര എന്നിവ ഭക്ഷ്യമായി കഴിച്ചാൽ വിഷവും രുചികുറവ് പോലും മാറും.
ചികിത്സാ വിംശതിര്ഭൂതാ ലൂതാവിഷഹരോ ഗണഃ । പദ്മകം പാടലീ കുഷ്ഠം നതമൂശീരചന്ദനം ।। ൨൯൮.
ഇരുപത് ചികിത്സകൾ ഉണ്ട്; ലൂതാ വിഷം അകറ്റുന്നവർ: പത്മകം, പാടലി, കുഷ്ഠം, നട, ഉശിരം, ചന്ദനം.
നിര്ഗുണ്ഡീ ശാരിവാ ശേലു ലൂതാര്ത്തം സേചയേജ്ജലൈഃ । ഗുഞ്ജാനിര്ഗുണ്ഡികങ്കോലപര്ണം ശുണ്ഠീ നിശാദ്വയം ।। ൨൯൮.
നിർഗുണ്ടി, ശാരിവ, ശേലു എന്നിവ വെള്ളത്തിൽ തളിച്ചാൽ ലൂതാ ദോഷം മാറും; ഗുഞ്ച, നിർഗുണ്ടിക, കോലവേർ, ചുക്ക്, രണ്ട് വിധം നിശ എന്നിവ ചേർക്കാം.
കരഞ്ജാസ്ഥി ച തത്പങ്കൈഃ വൃശ്ചികാര്ത്തിഹരം ശ്രൃണു । മഞ്ജിഷ്ഠാ വ്യോഷപുഷ്പം ശിരീഷകൌമുദം ।। ൨൯൮.
കരഞ്ഞയുടെ അസ്ഥി അതിന്റെ പെയ്യ് ചേർത്ത് ഉപയോഗിച്ചാൽ ചൂരൽ കടിയ്ക്ക് ഔഷധമാണ്; മഞ്ഞിത്ത, വ്യോഷം, ശിരീഷപ്പൂവ്, കുമുദം എന്നിവയും ചേർക്കണം.
സംയോജ്യാശ്ചതുരോ യോഗാ ലേപാദൌ വൃശ്ചികാപഹാഃ ।। ഓം നമോ ഭഗവതേ രുദ്രായ ചിവി ഛിന്ദ കിരി ഭിന്ദ ഖങ്ഗേന ഛേദയ ശുലേന ഭേദയ ചക്രേണ ദാരയ ഓം ഹ്രൂഁ ഫട് । മന്ത്രേണ മന്ത്രിതോ ദേയോ ഗര്ദ്ധഭാദീന്നികൃന്തതി ।। ൨൯൮.
ആരഭത്തിൽ നാലു വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ, ചൂരൽ വിഷം അകറ്റാം. ഓം, ഭഗവാൻ രുദ്രനോട് നമസ്കാരം: മുറിക്കൂ, ചിതറിക്കൂ, വെട്ടൂ, കത്തിയാൽ ചിരിക്കൂ, കുന്തംകൊണ്ട് തുളയ്ക്കൂ, ചക്രംകൊണ്ട് കീറൂ—ഓം ഹ്രൂം ഫട്. ഈ മന്ത്രം ജപിച്ച ശേഷം നൽകുമ്പോൾ, കഴുതയും മറ്റും ഉള്ള വിഷം അകറ്റാൻ കഴിയും.
ത്രിഫലോശീരമുസ്താമ്ബുമാംസീപദ്മകചന്ദനം । അജാക്ഷീരേണ പാനാദേര്ഗര്ദ്ധഭാദേര്വിഷം ഹരേത് ।। ൨൯൮.
തൃഫല, ഉശീര, മുഷ്ത, വെള്ളം, മാംസി, താമര, ചന്ദനം എന്നിവ ആടിന്റെ പാൽ ചേർത്ത് കുടിപ്പിച്ചാൽ, കഴുതയും അതുപോലുള്ള ജീവികളുടെ വിഷം അകറ്റാം.
ഹരേത് ശിരീഷപഞ്ചാങ്ഗം വ്യോഷം ശതപദീവിഷം । സകന്ധരം ശിരീഷാസ്ഥി ഹരേദുന്ദൂരജം വിഷം ।। ൨൯൮.
ശിരീഷയുടെ അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളും വ്യോഷം ചേർത്താൽ, ശതപദിയുടെ വിഷം അകറ്റാം. ശിരീഷയുടെ തണ്ടും മരം ചേർത്താൽ, എലിയുടെ വിഷം അകറ്റാൻ കഴിയും.
വ്യോഷം സസര്പിഃ പിണ്ഡീതമൂലമസ്യ വിഷം ഹരേത് । ക്ഷാരവ്യോഷവചാഹിങ്ഗുവിഡങ്ഗം സൈന്ധവന്നതം ।। ൨൯൮.
വ്യോഷം നെയ്യുമായി കുഴച്ച് ഉരുണ്ടയാക്കി കൊടുത്താൽ ഈ വിഷം അകറ്റാം. ക്ഷാരം, വ്യോഷം, വശ, ഹിംഗു, വിഡംഗം, സൈന്ധവം എന്നിവയും അതിന് ഫലപ്രദമാണ്.
അമ്ബഷ്ഠാതിബലാകുഷ്ഠം സര്വകീടവിഷം ഹരേത് । യഷ്ടിവ്യോഷഗുഡക്ഷീരയോഗാഃ ശുനോ വിഷാപഹഃ ।। ൨൯൮.
അമ്പഷ്ട, അതിബല, കുഷ്ഠം എന്നിവ എല്ലാകീടുകളുടെ വിഷവും അകറ്റും. യഷ്ടി, വ്യോഷം, ശർക്കര, പാൽ എന്നിവ ചേർത്താൽ നായയുടെ വിഷം അകറ്റാം.
ഓം സുഭദ്രായൈ നമഃ ഓം സുപ്രഭായൈ നമഃ । യാന്യൌഷധാനി ഗൃഹ്യന്തേ വിദാനേന വിനാ ജനൈഃ ।। ൨൯൮.
ഓം സുഭദ്രായ്ക്ക് നമസ്കാരം, ഓം സുപ്രഭായ്ക്ക് നമസ്കാരം. ജനങ്ങൾ അറിവില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഔഷധങ്ങൾ—
തേഷാം വീജന്ത്വയാ ഗ്രാഹ്യമിതി ബ്രഹ്മാഽവ്രവീച്ച നാമ് । താമ്പ്രണമ്യോഷധീമ്പശ്ചാത് യവാന് പ്രക്ഷിപ്യ മുഷ്ടിനാ ।। ൨൯൮.
അവയുടെ വിത്തുകൾ നീ എടുക്കണം എന്ന് ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു. ആ ഔഷധങ്ങൾക്ക് ആദ്യം നമസ്കാരം ചെയ്ത്, പിന്നെ യവം കൈകൊണ്ട് ചേർക്കണം.
ദശ ജപ്ത്വാ മന്ത്രമിദം നമസ്കുര്യ്യാത്തദൌഷധം । ത്വാമുദ്ധരാമ്യൂദ്ര്ധ്വനേത്രാമനേനൈവ ച ഭക്ഷയേത് ।। ൨൯൮.
ഈ മന്ത്രം പത്ത് പ്രാവശ്യം ജപിച്ച ശേഷം ആ ഔഷധത്തിന് നമസ്കാരം ചെയ്യണം. അതേ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, കയ്യിൽ തലയിൽ ഉയർത്തി, പിന്നെ കഴിക്കണം.
നമഃ പുരുഷസിംഹായ നമോ ഗോപാലകായ ച । ആത്മനൈവാഭിജാനാതി രണേ കൃഷ്ണപരാജയം ।। ൨൯൮.
പുരുഷസിംഹനോട് നമസ്കാരം, ഗോപാലനോടും നമസ്കാരം. യുദ്ധത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ തോൽവിയെ സ്വയം തിരിച്ചറിയാം.
ഏതേന സത്യവാക്യേന അഗദോ മേഽസ്തു സിധ്യതു ।। നമോ വൈദൂര്യ്യമാതേ തന്ന രക്ഷ മാം സര്വവിഷേഭ്യോ ഗൌരി ഗാന്ധാരി ചാണ്ഡാലി മാതങ്ഗിനി സ്വാഹാ ഹരിമായേ । ഔഷധാദൌ പ്രയോക്തവ്യോ മന്ത്രോഽയം സ്ഥാവരേ വിഷേ ।। ൨൯൮.
ഈ സത്യവാക്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, എന്റെ ഔഷധം ഫലപ്രദമാകട്ടെ. വൈദൂര്യത്തിന്റെ മാതാവേ, എല്ലാ വിഷങ്ങളിൽ നിന്നും എന്നെ രക്ഷിക്കേണം—ഗൗരി, ഗന്ധാരി, ചാണ്ഡാലി, മാതംഗിനി, സ്വാഹാ, ഹരിമായേ. സ്താവര വിഷത്തിന് ഔഷധം നൽകുമ്പോൾ ഈ മന്ത്രം ഉപയോഗിക്കണം.
ഭുക്തമാത്രേ സ്ഥിതേ ജ്വാലേ പദ്മം ശീതാമ്ബുസേവിതം । പായയേത്സഘൃതം ക്ഷൌദ്രം വിഷഞ്ചേത്തദനന്തരം ।। ൨൯൮.
വിഷം കഴിച്ച ഉടനെ ഉള്ളിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ തണുത്ത താമരയും, നെയ്യും തേനും ചേർത്ത് കുടിപ്പിക്കണം, വിഷം സംശയമുള്ളപ്പോൾ ഉടനെ.
അഗ്നിരുവാച ബാലതന്ത്രം പ്രവക്ഷ്യാമി ബാലാദിഗ്രഹമര്ദ്ദനം । അഥ ജാതദിനേ വത്സം ഗ്രഹീ ഗൃഹ്ണാതി പാപിനീ ।। ൨൯൯.
അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇനി ബാലചികിത്സയും ബാലാദിഗ്രഹങ്ങളെ അകറ്റുന്ന മാർഗ്ഗവും പറയുന്നു. ജനനദിനത്തിൽ പാപിയായ ഗ്രഹി എന്ന ഭൂതം കാളക്കുട്ടിയെ പിടിക്കും.
ഗാത്രോദ്വേഗോ നിരാഹാരോ നാനാഗ്രീവാവിവര്ത്തനം । തച്ചേഷ്ടിതമിദം തത്സ്യാന്മാതൃണാഞ്ച ബലം ഹരേത് ।। ൨൯൯.
ശരീരത്തിൽ അശാന്തി, ഭക്ഷണം നിരസിക്കൽ, കഴുത്ത് പലവിധത്തിൽ വളയിക്കൽ—ഇവയാണ് അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ. ഇത് അമ്മമാരുടെ ശക്തിയും കുറയ്ക്കും.
മത്സ്യമാംസസുരാഭക്ഷ്യഗന്ധസ്രഗ്ധൂപദീപകൈഃ । ലിമ്പേച്ച ധാതകീലോധ്രമഞ്ജിഷ്ഠാതാലചന്ദനൈഃ ।। ൨൯൯.
മത്സ്യത്തിന്റെ, മാംസത്തിന്റെ, മദ്യത്തിന്റെ ഗന്ധം, പുഷ്പമാല, ധൂപം, ദീപം എന്നിവയോടെ, ധാതകി, ലോധ്രം, മഞ്ജിഷ്ട, താള, ചന്ദനം എന്നിവ പുരട്ടണം.