അഗ്നിപുരാണമ്

മുഷ്ടിസ്താര്ക്ഷകരസ്യാന്തഃ സ്ഥിതാങ്ഗുഷ്ഠവിഷാപഹാ । താര്ക്ഷം ഹസ്തം സമുദ്യമ്യ തത്പഞ്ചാങ്ഗുലിചാലനാത് ।। ൨൯൫.

താർക്ഷന്റെ കൈയുടെ മുഷ്ടിയിൽ ഉള്ളവയിൽ, അങ്ങൂഷ്ഠം വിഷം നീക്കുന്നു; താർക്ഷന്റെ കൈ ഉയർത്തി, അഞ്ചു വിരലുകളും ചലിപ്പിച്ചാൽ വിഷം അകറ്റപ്പെടും.

കുര്യ്യാദ്വിഷസ്യ സ്തമ്ഭാദീംസ്തദുക്തമദവീഷയാ । ആകാശാദേഷ ഭൂവീജഃ പഞ്ചര്ണാധിപതിര്മ്മനുഃ ।। ൨൯൫.

വിഷം തടയുന്നതിനുള്ള ഉപായങ്ങൾ ദ്വേഷം കൂടാതെ ചെയ്യണം എന്ന് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഭൂമിയുടെ വിത്ത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അഞ്ചു ശബ്ദങ്ങൾക്ക് അധിപതിയാണ് മനു.

സംസ്തമ്ഭയേതിവിഷതോ ഭാഷയാ സ്തമ്ഭയേദ്വിഷമ് । വ്യത്യസ്തഭൂഷയാ വീജോ മന്ത്രോഽയം സാധുസാധിതഃ ।। ൨൯൫.

വാക്കുകൾകൊണ്ടു വിഷം തടയണം, ശരിയായ അലങ്കാരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചും അതിനെ നിയന്ത്രിക്കണം. ഈ വിത്ത്-മന്ത്രം ശരിയായി ചൊല്ലിയാൽ അതിന് ഫലമുണ്ടാകും.

സംപ്ലവഃ പ്ലാവയ യമഃ ശബ്ദാദ്യഃ സംഹരേദ്വിഷം । ദണ്ഡമുത്ഥാപയേദേഷ സുജപ്താമ്ഭോഽഭിഷേകതഃ ।। ൨൯൫.

പ്രവാഹം വിഷം ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകട്ടെ, യമൻ ശബ്ദംകൊണ്ടു വിഷം നീക്കട്ടെ, ദണ്ഡം ഉയർത്തണം — ഈ മന്ത്രം നല്ല രീതിയിൽ ജപിച്ചാൽ, വെള്ളംകൊണ്ടു അഭിഷേകം ചെയ്ത് ശുദ്ധീകരണം ഉണ്ടാകും.

സുജപ്തശങ്ഖഭേര്യ്യാദിനിസ്വനശ്രവണേന വാ । സംദഹത്യേവ സംയുക്തോ ഭൂതേജോവ്യത്യയാത് സ്ഥിതഃ ।। ൨൯൫.

ശങ്കു, ഭേരി തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മനസ്സോടെ കേൾക്കുമ്പോൾ, അതു ചേർത്ത് ജപിച്ചാൽ വിഷം ദഹിപ്പിക്കപ്പെടും; ഭൂതങ്ങളുടെ ക്രമം മറിഞ്ഞ് നിലനിൽക്കുന്ന വിഷം അങ്ങനെ അകറ്റാം.

. ഭൂവായുവ്യത്യയാന്മന്ത്രോ വിഷം സംക്രാമയത്യസൌ । അന്തസ്ഥോ നിജവേശ്മസ്ഥോ വീജാഗ്നീന്ദുജലാത്മഭിഃ ।। ൨൯൫.

ഭൂമി-വായു എന്നിവയുടെ ക്രമം മറിഞ്ഞാൽ ഈ മന്ത്രം വിഷം മാറ്റുന്നു; അകത്തോ, സ്വന്തം വീട്ടിലോ, വിത്ത്, അഗ്‌നി, ഇന്ദ്രൻ, വെള്ളം എന്നിവയുടെ സ്വഭാവത്തോടെ ഇത് പ്രവർത്തിക്കും.

ഏതത് കര്മ്മ നയേന്മന്ത്രീ ഗരുड़ാകൃതിവിഗ്രഹഃ । താര്ക്ഷവരുണഗേഹസ്ഥസ്തജ്ജപാന്നാശയേദ്വിഷമ് ।। ൨൯൫.

മന്ത്രവാദി ഈ ക്രിയകൾ ഗരുഡന്റെ രൂപവും ഭാവവും സ്വീകരിച്ച് നടത്തണം. താർക്ഷ്യനും വരുണനും ഉള്ള വീട്ടിൽ താമസിച്ച് ഈ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ വിഷം നശിപ്പിക്കാം.

ജാനുദണ്ഡീദമുദിതം സ്വധാശ്രീവീജല്ഛിതം । സ്നാനപാനാത്സര്വ്വവിഷം ജ്വരാരോഗാപമൃത്യുജിത് ।। ൨൯൫.

മുട്ടും ദണ്ഡും ചേർത്ത്, സ്വധാ, മഹത്വം, വെള്ളം എന്നിവകൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. കുളിച്ചും കുടിച്ചും ചെയ്താൽ എല്ലാ വിഷവും, ജ്വരം, രോഗം, അകാലമരണം എന്നിവയും ജയിക്കാം.

പക്ഷി പക്ഷി മഹാപക്ഷി മഹാപക്ഷി വിധി സ്വാഹാ । പക്ഷി പക്ഷി മഹാപക്ഷി മഹാപക്ഷി ക്ഷി ക്ഷി സ്വാഹാ ।। ൨൯൫.

പക്ഷി, പക്ഷി, മഹാപക്ഷി, മഹാപക്ഷി, നിയമം, സ്വാഹാ; പക്ഷി, പക്ഷി, മഹാപക്ഷി, മഹാപക്ഷി, നശിപ്പിക്കൂ, നശിപ്പിക്കൂ, സ്വാഹാ.

ദ്വാവേതൌ പക്ഷിരാഡ്‌മന്ത്രൌ വിഷഘ്നാവഭിമന്ത്രണാത് । പക്ഷിരാജായ വിദ്മഹേ പക്ഷിഽദേവായ ധീമഹി തന്നോ ഗരുഡഃ പ്രചോദയാത് । വഹ്നിസ്ഥൌ പാര്ശ്വതത്പൂര്വൌ ദന്തശ്രീകൌ ച ദണ്ഡിനൌ ।। ൨൯൫.

ഈ രണ്ട് പക്ഷിരാജ-മന്ത്രങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തിയാൽ വിഷം നശിപ്പിക്കും. പക്ഷിരാജനെ ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു, പക്ഷിദേവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു, ഗരുഡൻ ഞങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ. അഗ്‌നിയിൽ, ഇരുവശങ്ങളിലും, മുന്നിലും, പല്ലിന്റെ മഹത്വവും ദണ്ഡും ചേർത്ത് ഇവ സ്ഥാപിക്കണം.

ഹര ഹര ഹൃദയായ നമഃ കപര്ദ്ദിനേ ച ശിരസേ നീലകണ്ഠായ വൈ ശിഖാംകാലകൂടവിഷഭക്ഷണായ സ്വാഹാ । അഥ വര്മ്മ ച കണ്ഠേ നേത്രം കൃത്തിവാസാസ്ത്രിനേത്രം പൂര്വാദ്യൈരാനനൈര്യുക്തം സ്വേതപീതാരുണാസിതൈഃ ।। ൨൯൫.

ഹര ഹര ഹൃദയത്തിന് നമസ്കാരം, കപർദ്ദിക്ക് തലയിൽ, നീലകണ്ഠന് കേശത്തിൽ, കാലകൂട്ട വിഷം കഴിക്കുന്നവനു സ്വാഹാ. കണ്ഠത്തിൽ കാവചം, കണ്ണ്, കൃത്തിവാസൻ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ, കിഴക്കുമുതൽ മറ്റു ദിക്കുകൾ വരെ, വെള്ള, മഞ്ഞ, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ് നിറങ്ങളോടുകൂടി.

അഭയം വരദം ചാപം വാസുകിഞ്ച ദധദ്ഭുജൈഃ । യസ്യോപരീതപാര്ശ്വസ്ഥഗൌരീരുദ്രോഽസ്യ ദേവതാ ।। ൨൯൫.

ഭയമില്ലായ്മ, വരം, വില്ല്, വാസുകി എന്നിവ കൈകളിൽ പിടിച്ചവൻ; അവന്റെ അരികിൽ ഗൗരിയും രുദ്രനും നില്ക്കുന്നു — ഇവരാണ് ദേവതകൾ.

. പാദജാനുഗുഹാനാഭിഹൃത്കണ്ഠാനനമൂര്ദ്ധസു । മന്ത്രാര്ണാന്ന്യസ്യ കരയോരങ്ഗുഷ്ഠാദ്യങ്ഗുലീഷു ച ।। ൨൯൫.

പാദം, മുട്ട്, ഗുഹ, നാഭി, ഹൃദയം, കണ്ഠം, മുഖം, തല എന്നിവിടങ്ങളിൽ മന്ത്രാക്ഷരങ്ങൾ കൈകളിൽ, അങ്ങൂഠം മുതലായ വിരലുകളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

തര്ജ്ജന്യാദിതദന്താസു സര്വമങ്ഗുഷ്ഠയോര്ന്ന്യസേത് । ധ്യാത്വൈവം സംഹരേത് ക്ഷിപ്രം വദ്ധയാ ശൂലമുദ്രയാ ।। ൨൯൫.

തർജ്ജനിവിരലിലും മറ്റു വിരലുകളിലും, എല്ലാ അങ്ങൂഠങ്ങളിലും മന്ത്രം സ്ഥാപിക്കണം. ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, വെടിയുള്ള മുദ്രയാൽ വിഷം പെട്ടെന്ന് തടയാം.

കനിഷ്ഠാ ജ്യേഷ്ഠയാ വദ്ധാ തിസ്രോഽന്യാഃ പ്രസൃതേര്ജ്ജവാഃ । വിഷനാശേ വാമഹസ്തമന്യസ്മിന് ദക്ഷിണം കരം ।। ൨൯൫.

ചെറിയവിരൽ മുതിർന്നവിരലിൽ ചേർത്ത്, മറ്റു മൂന്ന് വിരലുകൾ വേഗത്തിൽ നീട്ടി, വിഷം നശിപ്പിക്കാൻ ഇടത്തേ കൈ വലത്തേ കൈയിൽ വെക്കണം.

ഓം നമോ ഭഗവതേ നീലകണ്ഠായ ചിഃ അമലകണ്ഠായ ചിഃ । സര്വജ്ഞകണ്ഠായ ചിഃ ക്ഷിപ ഓം സ്വാഹാ । അമലനീലകണ്ഠായ നൈകസര്വവിഷാപഹായ । നമസ്തേ രുദ്രമംന്യവ ഇതി സമ്മാര്ജ്ജനാദ്വിപം വിനശ്യതി- ന സന്ദേഹഃ കര്ണജാപ്യാ ഉപാനഹാവാ । യജേദ്രുദ്രവിധാനേ നീലഗ്രീവം മഹേശ്വരമ് । വിഷവ്യാധിവിനാശഃ സ്യാത് കൃത്വാ രുദ്രവിധാനകം ।। ൨൯൫.

അഗ്നിരുവാച വക്ഷ്യേ രുദ്രവിധാനന്തു പഞ്ചാങ്ഗം സര്വ്വദം പരം । ഹൃദയം [https://sa.wikisource.org/s/1zc6 ശിവസങ്കല്പഃ] ശിവഃ സൂക്തന്തു പൌരുഷമ് ।। ൨൯൬.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ രുദ്രവിധാനം, അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളുള്ള, പരമമായ, എല്ലാം നൽകുന്ന ഈ ക്രമം വിശദീകരിക്കാം. ഹൃദയം ശിവസങ്കല്പം, സൂക്തം പുരുഷസ്വഭാവമുള്ളതാണു.

ശിഖാദ്ഭ്യഃ സമ്ഭൃതം സൂക്തമാശുഃ കവചമേവ ച । ശതരുദ്രീയമസ്ത്രഞ്ച രുദ്രസ്യാങ്ഗാനി പഞ്ച ഹി ।। ൨൯൬.

കേശത്തിൽ നിന്നാണ് സൂക്തം ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, അതിനൊപ്പം കാവചവും ഉടൻ ഉണ്ടാകും. ശതരുദ്രീയവും ആയുധവും രുദ്രന്റെ അഞ്ചു അംശങ്ങളുമാണ്.

പഞ്ചാങ്ഗാന്ന്യസ്യ തം ധ്യാത്വാ ജപേദ്രുദ്രാംസ്തതഃ ക്രമാത് । യജ്ജാഗ്രത ഇതി സൂക്തം ഷഡൃചം മാനസം വിദുഃ ।। ൨൯൬.

അഞ്ചു അംശങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് അവനെ ധ്യാനിച്ച്, രുദ്രം ക്രമത്തിൽ ജപിക്കണം. 'യജ്ജാഗ്രത' എന്ന സൂക്തം ആറു വാക്യങ്ങളുള്ള മാനസീകസ്തുതിയായി അറിയപ്പെടുന്നു.

ഋഷിഃ സ്യാച്ഛിവസങ്കല്പശ്ഛന്ദസ്ത്രിഷ്ടുബുദാഹൃതം । ശിവഃ സഹസ്രശീര്ഷേതി തസ്യ നാരായണോഽപ്യൃഷിഃ।। ൨൯൬.

ഋഷി ശിവസങ്കല്പം ആണെന്നും, ഛന്ദസ്സ് തൃഷ്ടുപ് എന്നുമാണ് പറയുന്നത്. 'ആയിരം തലകളുള്ള ശിവൻ' എന്നതിന്റെ ഋഷി നാരായണനും ആണെന്ന് അറിയണം.

ദേവതാ പുരുഷോഽനുഷ്ടുപ്‌ഛന്ദോ ജ്ഞേയഞ്ച ത്രൈഷ്ടുഭമ് । അദ്ഭ്യഃ സമ്ഭൃതം സൂക്തമൃഷിരുത്തരഗോനരഃ ।। ൨൯൬.

ദേവത പുരുഷൻ ആണ്; ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ്, തൃഷ്ടുപും ഉണ്ട്. ഈ സൂക്തം വെള്ളത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്; ഉത്തരഗോണരൻ ആണ് ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ഋഷി.

ആദ്യാനാന്തിസൃണാം ത്രിഷ്ടുപ്‌ഛന്ദോഽനുഷ്ടുബ്ദ്വയോരപി । ഛന്ദസ്ത്രൈഷ്ടുഭമന്ത്യായാഃ പുരുഷോഽസ്യാപി ദേവതാ ।। ൨൯൬.

ആദ്യത്തെ മൂന്നു വാക്യങ്ങൾക്കു ഛന്ദസ്സ് തൃഷ്ടുപ് ആണ്; അടുത്ത രണ്ടിനും അനുഷ്ടുപ് ആണ്. അവസാനത്തേതിന് തൃഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സ്, ദേവതയും പുരുഷൻ തന്നെയാണ്.

ആശുരിന്ദ്രോ ദ്വാദശാനാം ഛന്ദസ്ത്രിഷ്ടുബുദാഹൃതം । ഋഷിഃ പ്രോക്തഃ പ്രതിരഥഃ സൂക്തേ സപ്തദശാര്ച്ചകേ ।। ൨൯൬.

പന്ത്രണ്ടിനും ദേവത വേഗമുള്ള ഇന്ദ്രൻ ആണ്; ഛന്ദസ്സ് തൃഷ്ടുപ് എന്നാണ് പറയുന്നത്. പതിനേഴു വാക്യങ്ങളുള്ള സൂക്തത്തിന് പ്രതിരഥൻ ആണ് ഋഷി.

പൃഥക്‌പൃഥക് ദേവതാഃ സ്യുഃ പുരുവിദങ്ഗദേവതാ । അവശിഷ്ടദൈവതേഷു ഛന്ദോഽനുഷ്ടുബുദാഹൃതം ।। ൨൯൬.

ഓരോന്നിനും ദേവതകൾ വ്യത്യസ്തമാണ്; അറിവുള്ളവർ അവയെ തിരിച്ചറിയും. ശേഷിക്കുന്ന ദേവതകൾക്കു ഛന്ദസ്സ് അനുഷ്ടുപ് എന്നാണ് പറയുന്നത്.

അസൌ യസ്താമ്രോ ഭവതീന്ദ്രഃ പുരുലിങ്ഗോക്തദേവതാഃ । പങ്ക്തിച്ഛന്ദോഽഥ മര്മ്മാണി ത്വപോ ലിങ്ഗോക്തദേവതാഃ ।। ൨൯൬.

ചുവപ്പു നിറമുള്ളവൻ ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണ്, പല രൂപങ്ങളുള്ളവൻ എന്നും പറയുന്നു; ഛന്ദസ്സ് പങ്ക്തി ആണ്. മർമ്മങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ നിന്നുള്ളവയാണെന്നും, ദേവതകൾ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.

രൌദ്രാധ്യായേ ച സര്വ്വസ്മിന്നൃഷിഃ സ്യാത് പരമേഷ്ഠ്യപി । പ്രജാപതിര്വ്വാ ദേവാനാം കുത്സസ്യ തിസൃണാം പുനഃ ।। ൨൯൬.

റൗദ്രം എന്ന അധ്യായത്തിൽ മുഴുവൻ പരമേഷ്ഠി ഋഷിയാകുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ദേവന്മാർക്ക് പ്രജാപതി, മൂന്ന് സൂക്തങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും കുത്സൻ ആണ് ഋഷി.

മനോദ്വയോരുമൈകാ സ്യാദ്രുദ്രോ രുദ്രാശ്ച ദേവതാഃ । ആദ്യോനുവാകോഽഥ പൂര്വ്വ ഏകരുദ്രാഖ്യദൈവതഃ ।। ൨൯൬.

മനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ടു സൂക്തങ്ങൾക്ക് ഉമാദേവി മാത്രമാണ് ദേവത; രുദ്രനും രുദ്രന്മാരും ദേവതകളാണ്. ആദ്യ അനുവാകവും അതിന് മുമ്പുള്ളതും ഏകരുദ്രൻ ദേവതയുള്ളവയാണ്.

ഛന്ദോ ഗായത്രമാദ്യായാ അനുഷ്ടുപ്‌ തിസൃണാമൃചാമ് । തിസൃണാഞ്ച തഥാ പങ്ക്തിരനുഷ്ടുബഥ സംസ്മൃതമ് ।। ൨൯൬.

ആദ്യത്തേതിന് ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രി ആണ്; മൂന്ന് വാക്യങ്ങൾക്കു അനുഷ്ടുപ്. അതുപോലെ മറ്റൊരു മൂന്നിനും പങ്ക്തി, പിന്നെ വീണ്ടും അനുഷ്ടുപ് ആണ്.

ദ്വയോശ്ച ജഗതീഛന്ദോ രുദ്രാണാമപ്യശീതയഃ । ഹിരണ്യബാഹവസ്തിസ്രോ നമോ വഃ കിരികായ ച ।। ൨൯൬.

രണ്ടിനും ഛന്ദസ്സ് ജഗതീ ആണ്; രുദ്രാണിമാർ എൺപതിയുണ്ട്. 'സ്വർണ്ണഭുജൻ' എന്ന് മൂന്നു പ്രാവശ്യം, 'നമോ വഹ്' എന്നും കിരികായ്ക്കും നമസ്കാരം.