അഗ്നിപുരാണമ്

പീതം വജ്രചതുഷ്കോണം പാര്ഥിവം ശക്രദൈവതം । വൃത്താര്ദ്ധമാപ്യപദ്മാര്ദ്ധം ശുക്ലം വരുണദൈവതം ।। ൨൯൫.

ഭൂതത്തിൻറെ നിറം മഞ്ഞയാണ്, നാലു വശങ്ങളുള്ള വജ്രംപോലാണ്, അതിന് ഇന്ദ്രൻ ദേവതയാണ്. ജലഘടകം വെള്ള നിറത്തിൽ, അർദ്ധവൃത്തവും അർദ്ധപദ്മവും ആകൃതിയിലും, അതിന് വരുണൻ ദേവതയാണ്.

ത്ര്യസ്ത്രം സ്വസ്തികയുക്തഞ്ച തൈജസം വഹ്നിദൈവതം । വൃത്തം വിന്ദുവൃതം വായുദൈവതം കൃഷ്ണമാലിനമ് ।। ൨൯൫.

അഗ്നിഘടകം ത്രികോണമാകൃതിയിലാണ്, സ്വസ്തിക ചിഹ്നം ഉണ്ട്, അഗ്നിയാണ് ദേവത. വായുഘടകം വൃത്താകൃതിയിലാണ്, ഒരു ബിന്ദുവാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കറുത്ത മാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, വായുവാണ് ദേവത.

അങ്ഗുഷ്ഠാദ്യങ്ഗുലീമധ്യേ പര്യ്യസ്തേഷു സ്വവേശ്മസു । സുവര്ണനാഗവാഹേന വേഷ്ടിതേഷു ന്യസേത് ക്രമാത് ।। ൨൯൫.

വിരൽമുതലിൽ നിന്ന് മധ്യസന്ധികളിൽ, അവയുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ, പൊൻനാഗം ചുറ്റിയിരിക്കുന്നതുപോലെ, ക്രമത്തിൽ അവിടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

വിയതേശ്ചതുരോ വര്ണാന് സുമണ്ഡലസമത്വിഷഃ । അരൂപേ രവതന്മാത്രേ ആകാശേശിവദേവതേ ।। ൨൯൫.

ആകാശത്തിന്റെ നാലു അക്ഷരങ്ങൾ, വൃത്താകൃതിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, രൂപമില്ലാത്തതിലും സൂര്യത്തിന്റെ തത്വത്തിലും, ശിവൻ ദേവതയായിടത്ത് സ്ഥാപിക്കണം.

കനിഷ്ഠാമദ്യപര്വസ്ഥേ ന്യസേത്തസ്യാദ്യമക്ഷരമ് । നാഗാനാമാദിവര്ണാംശ്ച സ്വമണ്ഡലഗതാന്ന്യസേത് ।। ൨൯൫.

ചെറുവിരലിന്റെ മധ്യസന്ധിയിൽ അതിന്റെ ആദ്യക്ഷരം സ്ഥാപിക്കണം; പാമ്പുകളുടെ ആദ്യക്ഷരങ്ങൾ അവയുടെ വട്ടങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

ഭൂതാദിവര്ണാന് വിന്യസേദങ്ഗുഷ്ഠാദ്യന്തപര്വസു । തന്മാത്രാദിഗുണാഭ്യര്ണാനങ്ഗുലീഷു ന്യസേദ്‌ബുധഃ ।। ൨൯൫.

ഭൂതങ്ങളുടെ അക്ഷരങ്ങൾ അങ്ങൂഷ്ഠം മുതൽ അവസാനസന്ധിവരെ സ്ഥാപിക്കണം; തന്മാത്ര മുതലായ ഗുണങ്ങൾ വിരലുകളിൽ ബുദ്ധിമാന്മാർ സ്ഥാപിക്കണം.

സ്പര്ശനാദേവ താര്ക്ഷേണ ഹസ്തേ ഹന്യാദ്വിഷദ്വയം । മണ്ഡലാദിഷു താന് വര്ണാന് വിയതേഃ കവയോ ജിതാന് ।। ൨൯൫.

താർക്ഷന്റെ സ്പർശം കൈയിൽ മാത്രം ഉണ്ടായാൽ രണ്ടു തരത്തിലുള്ള വിഷവും നശിക്കും; കവിൾ കൈവശമാക്കിയ അക്ഷരങ്ങൾ ആകാശത്തിലെ വട്ടങ്ങളിലും മറ്റും സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു.

ശ്രേഷ്ഠദ്വയ്ഹ്ഗുലിഭിര്ദ്ദേഹനാഭിസ്ഥാനേഷു പര്വസു । ആജാനുതഃ സുവര്ണാഭമാനാഭേസ്തുഹിനപ്രഭമ് ।। ൨൯൫.

ഏറ്റവും നല്ല രണ്ടു വിരലുകൾ കൊണ്ട്, ശരീരത്തിലെ സന്ധികളിൽ, അങ്ങൂഷ്ഠത്തിന്റെ അടിയിൽ നിന്ന് പൊൻ നിറത്തിൽ, നാഭിവരെ ഹിമംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ സ്ഥാപിക്കണം.

കുങ്കുമാരുണമാകണ്ഠാദാകേശാന്താത് സിതേതരം । ബ്രഹ്മാണ്ഡവ്യാപിനം താര്ക്ഷഞ്ചന്ദ്രാഖ്യം നാഗഭൂഷണമ് ।। ൨൯൫.

കഴുത്തിൽ നിന്ന് മുടിയോളം കുങ്കുമംപോലുള്ള ചുവപ്പും, അതിന് ശേഷം വെളുപ്പും, ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവനും വ്യാപിച്ച, ചന്ദ്രനെന്ന പേരിലുള്ള, പാമ്പുകൾ അലങ്കരിച്ച താർക്ഷനെ ഓർക്കണം.

നീലോഗ്രനാശമാത്മാനം മഹാപക്ഷം സ്മരേദ്‌ബുധഃ । ഏവന്താര്ക്ഷാത്മനോ വാക്യാന്മന്ത്രഃ സ്യാന്മന്ത്രിണോ വിഷേ ।। ൨൯൫.

നീലവും ഉഗ്രവുമായ, നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ, വലിയ ചിറകുള്ളതുമായ സ്വയം ധ്യാനിക്കണം; അങ്ങനെ താർക്ഷന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് മന്ത്രം വിഷത്തിനായി ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു.

മുഷ്ടിസ്താര്ക്ഷകരസ്യാന്തഃ സ്ഥിതാങ്ഗുഷ്ഠവിഷാപഹാ । താര്ക്ഷം ഹസ്തം സമുദ്യമ്യ തത്പഞ്ചാങ്ഗുലിചാലനാത് ।। ൨൯൫.

താർക്ഷന്റെ കൈയുടെ മുഷ്ടിയിൽ ഉള്ളവയിൽ, അങ്ങൂഷ്ഠം വിഷം നീക്കുന്നു; താർക്ഷന്റെ കൈ ഉയർത്തി, അഞ്ചു വിരലുകളും ചലിപ്പിച്ചാൽ വിഷം അകറ്റപ്പെടും.

കുര്യ്യാദ്വിഷസ്യ സ്തമ്ഭാദീംസ്തദുക്തമദവീഷയാ । ആകാശാദേഷ ഭൂവീജഃ പഞ്ചര്ണാധിപതിര്മ്മനുഃ ।। ൨൯൫.

വിഷം തടയുന്നതിനുള്ള ഉപായങ്ങൾ ദ്വേഷം കൂടാതെ ചെയ്യണം എന്ന് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഭൂമിയുടെ വിത്ത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അഞ്ചു ശബ്ദങ്ങൾക്ക് അധിപതിയാണ് മനു.

സംസ്തമ്ഭയേതിവിഷതോ ഭാഷയാ സ്തമ്ഭയേദ്വിഷമ് । വ്യത്യസ്തഭൂഷയാ വീജോ മന്ത്രോഽയം സാധുസാധിതഃ ।। ൨൯൫.

വാക്കുകൾകൊണ്ടു വിഷം തടയണം, ശരിയായ അലങ്കാരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചും അതിനെ നിയന്ത്രിക്കണം. ഈ വിത്ത്-മന്ത്രം ശരിയായി ചൊല്ലിയാൽ അതിന് ഫലമുണ്ടാകും.

സംപ്ലവഃ പ്ലാവയ യമഃ ശബ്ദാദ്യഃ സംഹരേദ്വിഷം । ദണ്ഡമുത്ഥാപയേദേഷ സുജപ്താമ്ഭോഽഭിഷേകതഃ ।। ൨൯൫.

പ്രവാഹം വിഷം ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകട്ടെ, യമൻ ശബ്ദംകൊണ്ടു വിഷം നീക്കട്ടെ, ദണ്ഡം ഉയർത്തണം — ഈ മന്ത്രം നല്ല രീതിയിൽ ജപിച്ചാൽ, വെള്ളംകൊണ്ടു അഭിഷേകം ചെയ്ത് ശുദ്ധീകരണം ഉണ്ടാകും.

സുജപ്തശങ്ഖഭേര്യ്യാദിനിസ്വനശ്രവണേന വാ । സംദഹത്യേവ സംയുക്തോ ഭൂതേജോവ്യത്യയാത് സ്ഥിതഃ ।। ൨൯൫.

ശങ്കു, ഭേരി തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മനസ്സോടെ കേൾക്കുമ്പോൾ, അതു ചേർത്ത് ജപിച്ചാൽ വിഷം ദഹിപ്പിക്കപ്പെടും; ഭൂതങ്ങളുടെ ക്രമം മറിഞ്ഞ് നിലനിൽക്കുന്ന വിഷം അങ്ങനെ അകറ്റാം.

. ഭൂവായുവ്യത്യയാന്മന്ത്രോ വിഷം സംക്രാമയത്യസൌ । അന്തസ്ഥോ നിജവേശ്മസ്ഥോ വീജാഗ്നീന്ദുജലാത്മഭിഃ ।। ൨൯൫.

ഭൂമി-വായു എന്നിവയുടെ ക്രമം മറിഞ്ഞാൽ ഈ മന്ത്രം വിഷം മാറ്റുന്നു; അകത്തോ, സ്വന്തം വീട്ടിലോ, വിത്ത്, അഗ്‌നി, ഇന്ദ്രൻ, വെള്ളം എന്നിവയുടെ സ്വഭാവത്തോടെ ഇത് പ്രവർത്തിക്കും.

ഏതത് കര്മ്മ നയേന്മന്ത്രീ ഗരുड़ാകൃതിവിഗ്രഹഃ । താര്ക്ഷവരുണഗേഹസ്ഥസ്തജ്ജപാന്നാശയേദ്വിഷമ് ।। ൨൯൫.

മന്ത്രവാദി ഈ ക്രിയകൾ ഗരുഡന്റെ രൂപവും ഭാവവും സ്വീകരിച്ച് നടത്തണം. താർക്ഷ്യനും വരുണനും ഉള്ള വീട്ടിൽ താമസിച്ച് ഈ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ വിഷം നശിപ്പിക്കാം.

ജാനുദണ്ഡീദമുദിതം സ്വധാശ്രീവീജല്ഛിതം । സ്നാനപാനാത്സര്വ്വവിഷം ജ്വരാരോഗാപമൃത്യുജിത് ।। ൨൯൫.

മുട്ടും ദണ്ഡും ചേർത്ത്, സ്വധാ, മഹത്വം, വെള്ളം എന്നിവകൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. കുളിച്ചും കുടിച്ചും ചെയ്താൽ എല്ലാ വിഷവും, ജ്വരം, രോഗം, അകാലമരണം എന്നിവയും ജയിക്കാം.

പക്ഷി പക്ഷി മഹാപക്ഷി മഹാപക്ഷി വിധി സ്വാഹാ । പക്ഷി പക്ഷി മഹാപക്ഷി മഹാപക്ഷി ക്ഷി ക്ഷി സ്വാഹാ ।। ൨൯൫.

പക്ഷി, പക്ഷി, മഹാപക്ഷി, മഹാപക്ഷി, നിയമം, സ്വാഹാ; പക്ഷി, പക്ഷി, മഹാപക്ഷി, മഹാപക്ഷി, നശിപ്പിക്കൂ, നശിപ്പിക്കൂ, സ്വാഹാ.

ദ്വാവേതൌ പക്ഷിരാഡ്‌മന്ത്രൌ വിഷഘ്നാവഭിമന്ത്രണാത് । പക്ഷിരാജായ വിദ്മഹേ പക്ഷിഽദേവായ ധീമഹി തന്നോ ഗരുഡഃ പ്രചോദയാത് । വഹ്നിസ്ഥൌ പാര്ശ്വതത്പൂര്വൌ ദന്തശ്രീകൌ ച ദണ്ഡിനൌ ।। ൨൯൫.

ഈ രണ്ട് പക്ഷിരാജ-മന്ത്രങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തിയാൽ വിഷം നശിപ്പിക്കും. പക്ഷിരാജനെ ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു, പക്ഷിദേവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു, ഗരുഡൻ ഞങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ. അഗ്‌നിയിൽ, ഇരുവശങ്ങളിലും, മുന്നിലും, പല്ലിന്റെ മഹത്വവും ദണ്ഡും ചേർത്ത് ഇവ സ്ഥാപിക്കണം.

ഹര ഹര ഹൃദയായ നമഃ കപര്ദ്ദിനേ ച ശിരസേ നീലകണ്ഠായ വൈ ശിഖാംകാലകൂടവിഷഭക്ഷണായ സ്വാഹാ । അഥ വര്മ്മ ച കണ്ഠേ നേത്രം കൃത്തിവാസാസ്ത്രിനേത്രം പൂര്വാദ്യൈരാനനൈര്യുക്തം സ്വേതപീതാരുണാസിതൈഃ ।। ൨൯൫.

ഹര ഹര ഹൃദയത്തിന് നമസ്കാരം, കപർദ്ദിക്ക് തലയിൽ, നീലകണ്ഠന് കേശത്തിൽ, കാലകൂട്ട വിഷം കഴിക്കുന്നവനു സ്വാഹാ. കണ്ഠത്തിൽ കാവചം, കണ്ണ്, കൃത്തിവാസൻ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ, കിഴക്കുമുതൽ മറ്റു ദിക്കുകൾ വരെ, വെള്ള, മഞ്ഞ, ചുവപ്പ്, കറുപ്പ് നിറങ്ങളോടുകൂടി.

അഭയം വരദം ചാപം വാസുകിഞ്ച ദധദ്ഭുജൈഃ । യസ്യോപരീതപാര്ശ്വസ്ഥഗൌരീരുദ്രോഽസ്യ ദേവതാ ।। ൨൯൫.

ഭയമില്ലായ്മ, വരം, വില്ല്, വാസുകി എന്നിവ കൈകളിൽ പിടിച്ചവൻ; അവന്റെ അരികിൽ ഗൗരിയും രുദ്രനും നില്ക്കുന്നു — ഇവരാണ് ദേവതകൾ.

. പാദജാനുഗുഹാനാഭിഹൃത്കണ്ഠാനനമൂര്ദ്ധസു । മന്ത്രാര്ണാന്ന്യസ്യ കരയോരങ്ഗുഷ്ഠാദ്യങ്ഗുലീഷു ച ।। ൨൯൫.

പാദം, മുട്ട്, ഗുഹ, നാഭി, ഹൃദയം, കണ്ഠം, മുഖം, തല എന്നിവിടങ്ങളിൽ മന്ത്രാക്ഷരങ്ങൾ കൈകളിൽ, അങ്ങൂഠം മുതലായ വിരലുകളിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

തര്ജ്ജന്യാദിതദന്താസു സര്വമങ്ഗുഷ്ഠയോര്ന്ന്യസേത് । ധ്യാത്വൈവം സംഹരേത് ക്ഷിപ്രം വദ്ധയാ ശൂലമുദ്രയാ ।। ൨൯൫.

തർജ്ജനിവിരലിലും മറ്റു വിരലുകളിലും, എല്ലാ അങ്ങൂഠങ്ങളിലും മന്ത്രം സ്ഥാപിക്കണം. ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, വെടിയുള്ള മുദ്രയാൽ വിഷം പെട്ടെന്ന് തടയാം.

കനിഷ്ഠാ ജ്യേഷ്ഠയാ വദ്ധാ തിസ്രോഽന്യാഃ പ്രസൃതേര്ജ്ജവാഃ । വിഷനാശേ വാമഹസ്തമന്യസ്മിന് ദക്ഷിണം കരം ।। ൨൯൫.

ചെറിയവിരൽ മുതിർന്നവിരലിൽ ചേർത്ത്, മറ്റു മൂന്ന് വിരലുകൾ വേഗത്തിൽ നീട്ടി, വിഷം നശിപ്പിക്കാൻ ഇടത്തേ കൈ വലത്തേ കൈയിൽ വെക്കണം.

ഓം നമോ ഭഗവതേ നീലകണ്ഠായ ചിഃ അമലകണ്ഠായ ചിഃ । സര്വജ്ഞകണ്ഠായ ചിഃ ക്ഷിപ ഓം സ്വാഹാ । അമലനീലകണ്ഠായ നൈകസര്വവിഷാപഹായ । നമസ്തേ രുദ്രമംന്യവ ഇതി സമ്മാര്ജ്ജനാദ്വിപം വിനശ്യതി- ന സന്ദേഹഃ കര്ണജാപ്യാ ഉപാനഹാവാ । യജേദ്രുദ്രവിധാനേ നീലഗ്രീവം മഹേശ്വരമ് । വിഷവ്യാധിവിനാശഃ സ്യാത് കൃത്വാ രുദ്രവിധാനകം ।। ൨൯൫.

അഗ്നിരുവാച വക്ഷ്യേ രുദ്രവിധാനന്തു പഞ്ചാങ്ഗം സര്വ്വദം പരം । ഹൃദയം [https://sa.wikisource.org/s/1zc6 ശിവസങ്കല്പഃ] ശിവഃ സൂക്തന്തു പൌരുഷമ് ।। ൨൯൬.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ രുദ്രവിധാനം, അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളുള്ള, പരമമായ, എല്ലാം നൽകുന്ന ഈ ക്രമം വിശദീകരിക്കാം. ഹൃദയം ശിവസങ്കല്പം, സൂക്തം പുരുഷസ്വഭാവമുള്ളതാണു.

ശിഖാദ്ഭ്യഃ സമ്ഭൃതം സൂക്തമാശുഃ കവചമേവ ച । ശതരുദ്രീയമസ്ത്രഞ്ച രുദ്രസ്യാങ്ഗാനി പഞ്ച ഹി ।। ൨൯൬.

കേശത്തിൽ നിന്നാണ് സൂക്തം ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, അതിനൊപ്പം കാവചവും ഉടൻ ഉണ്ടാകും. ശതരുദ്രീയവും ആയുധവും രുദ്രന്റെ അഞ്ചു അംശങ്ങളുമാണ്.

പഞ്ചാങ്ഗാന്ന്യസ്യ തം ധ്യാത്വാ ജപേദ്രുദ്രാംസ്തതഃ ക്രമാത് । യജ്ജാഗ്രത ഇതി സൂക്തം ഷഡൃചം മാനസം വിദുഃ ।। ൨൯൬.

അഞ്ചു അംശങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് അവനെ ധ്യാനിച്ച്, രുദ്രം ക്രമത്തിൽ ജപിക്കണം. 'യജ്ജാഗ്രത' എന്ന സൂക്തം ആറു വാക്യങ്ങളുള്ള മാനസീകസ്തുതിയായി അറിയപ്പെടുന്നു.