അഗ്നിപുരാണമ്

ഗോനസാ മന്ദഗാ ദീര്ഘാ മണ്ഡലൈര്വിവിധൈസ്ചിതാഃ । രാജിലാശ്ചിത്രിതാഃ സ്നിഗ്ധാസ്തിര്യ്യഗൂദ്‌ര്ധ്വഞ്ച വാജിഭിഃ ।। ൨൯൪.

പശുവിന്റെ മൂക്കുപോലുള്ളവ, മന്ദഗതിയുള്ളവ, ദീർഘശരീരമുള്ളവ, വിവിധ വളയങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവ; വരികളോടും മിനുക്കമുള്ളവയും വലതും ഇടതുമെന്നിങ്ങനെ കുതിരകളെപ്പോലെ ചലിക്കുന്നവയും.

വ്യന്തരാ മിശ്രചിഹ്നാശ്ച ഭൂവര്ഷാഗ്നേയവായവഃ । ചതുര്വിധാസ്തേ ഷഡ്‌വിംശഭേദാഃ ഷോड़ശ ഗോനസാഃ ।। ൨൯൪.

ഇടയ്ക്കുള്ള പാമ്പുകൾ കലർന്ന അടയാളങ്ങളോടും ഭൂമി, മഴ, അഗ്‌നി, വായു എന്നിങ്ങനെയുള്ള നാലു വിഭാഗങ്ങളിലുമാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഇരുപത്താറ് വകഭേദങ്ങളുണ്ട്, പതിനാറ് പശുമൂക്കുള്ളവരും.

ത്രയോദശ ച രാജീലാ വ്യന്തരാ ഏകവിശതിഃ । യേഽനുക്തകാലേ ജായന്തേ സര്പാസ്തേ വ്യന്തരാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൯൪.

പതിമൂന്ന് വരിയുള്ളവയും ഇടയ്ക്കുള്ളവയിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് പേരുമുണ്ട്. പറയാത്ത സമയത്ത് ജനിക്കുന്ന പാമ്പുകൾ ഇടയ്ക്കുള്ളവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

ആഷാഢാദിത്രിമാസൈഃ സ്യാദ് ഗര്ഭോ മാഷടതുഷ്ടയേ । അണ്ഡകാനാം ശതേ ദ്വേ ച തത്വാരിംശത് പ്രസൂയതേ ।। ൨൯൪.

ആഷാഢം മുതൽ മൂന്നു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ ഗർഭം ആറു മാസത്തോളം വളരുന്നു; ഇരുനൂറ് മുട്ടയിൽ നിന്ന് നാല്പത് പാമ്പുകൾ ജനിക്കുന്നു.

സര്പാ ഗ്രസന്തി സൂതൌഘാന് വിനാ സ്ത്രീപുന്നപുംസകാന് । ഉന്മീലതേഽക്ഷി സപ്താഹാത് കൃഷ്ണോ മാസാദ്ഭവേദ്വഹിഃ ।। ൨൯൪.

പാമ്പുകൾ പെൺ, പുരുഷ, നാപുംസകമല്ലാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളെ തിന്നുന്നു; ഏഴാം ദിവസം കണ്ണ് തുറക്കുന്നു, ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ പാമ്പ് പുറത്തുവരുന്നു.

ദ്വാദശാഹാത് സുബോധഃ സ്യാത് ദന്താഃ സ്യുഃ സൂര്യ്യദര്ശനാത് । ദ്വാത്രിംശദ്ദിനവിംശത്യാ ചതുസ്രസ്തേഷു ദംഷ്ട്രികാഃ ।। ൨൯൪.

പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം പൂർണ്ണ ബോധം ലഭിക്കും; സൂര്യനെ കണ്ടപ്പോൾ പല്ലുകൾ വരും; മുപ്പത്തിരണ്ടോ പതിനൊന്നോ ദിവസത്തിൽ നാലുപേർക്ക് വിഷപ്പല്ലുകൾ ഉണ്ടാകും.

കരാലീ മകരീ കാലരാത്രീ ച യമദൂതികാ । ഏതാസ്തീഃ സവിഷാ ദംഷ്ട്രാ വാമദക്ഷിണപാര്ശ്വഗാഃ ।। ൨൯൪.

കരാളി, മകരി, കാലരാത്രി, യമദൂതിക എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഇവർ വിഷമുള്ള പല്ലുകളോടും ഇടതും വലതും ഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

ഷണ്മാസാന്മുച്യതേ കൃത്തിം ജീവേത്ഷഷ്ടിസമാദ്വയം । നാഗാഃ സൂര്യ്യാദിവാരേശാഃ സപ്ത ഉക്താ ദിവാ നിശി ।। ൨൯൪.

ആറ് മാസം കഴിഞ്ഞാൽ പാമ്പ് തൊലി കളയുന്നു, അറുപത്തിരണ്ട് വർഷം ജീവിക്കും; സൂര്യനും മറ്റു ദിവസങ്ങളിലുമുള്ള പാമ്പുകൾ ഏഴായി, പകലും രാത്രിയിലും പറയപ്പെടുന്നു.

സ്വേഷാം ഷട് പ്രതിവാരേഷു കുലികഃ സര്വ്വസന്ധിഷു । ശങ്ഖേന വാ മഹാവ്ജേന സഹ തസ്യോദയോഽഥവാ ।। ൨൯൪.

ഓരോ ദിവസത്തിലും ആറുപേരും, കുലികൻ എല്ലാ സന്ധികളിലും; ശംഖം അല്ലെങ്കിൽ വലിയ പാമ്പിനൊപ്പം അതിന്റെ ഉദയം ഉണ്ടാകാം, അല്ലെങ്കിൽ വേറെയും.

ദ്വയോര്വ്വാ നാड़ികാമന്ത്രമന്ത്രകം കുലികോദയഃ । ദുഷ്ടഃ സ കാലഃ സര്വ്വത്ര സര്പദംശേ വിശേഷതഃ ।। ൨൯൪.

രണ്ടുപേരിൽ, തേങ്ങയുടെ മന്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും മന്ത്രം, കുലികന്റെ ഉദയം; ആ സമയം എല്ലായിടത്തും ദോഷകരമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് പാമ്പുകടിയിൽ.

കൃത്തികാ ഭരണീ സ്വാതീ മൂലം പൂര്വ്വത്രയാശ്വിനീ । വിശാഖാര്ദ്രാ മഘാശ്ലേഷാ ശ്രവണരോഹിണോ ।। ൨൯൪.

കൃതിക, ഭരണി, സ്വാതി, മൂലം, ആദ്യത്തെ മൂന്ന്, അശ്വിനി; വിശാഖ, അർദ്ര, മഘ, ശ്ലേഷ, ശ്രവണ, രോഹിണി.

ഹസ്താ മന്ദകുജൌ വാരൌ പഞ്ചമീ ചാഷ്ടമീ തിഥിഃ । ഷഷ്ഠീ രിക്താ ശിവാ നിന്ദ്യാ പഞ്ചമീ ച ചതുര്ദ്ദശീ ।। ൨൯൪.

ഹസ്തം, മന്ദൻ, കുജൻ, വാരം, അഞ്ചാംതിഥിയും എട്ടാംതിഥിയും; ആറാം, ശൂന്യമായ, ശുഭമായ, നിന്ദ്യമായ, അഞ്ചാംതിഥി, പതിനാലാംതിഥി.

സന്ധ്യാചതുഷ്ടയം ദുഷ്ടം ദഗ്ധയോഗാശ്ച രാശയഃ । ഏകദ്വിബഹവോ ദംശാ ദഷ്ടവിദ്ധഞ്ച ഖണ്ഡിതമ് ।। ൨൯൪.

നാലു സന്ധ്യകളും ദോഷകരമാണ്, ദഹിച്ച യോഗങ്ങളും രാശികളും അതുപോലെ; ഒറ്റ, ഇരട്ട, പല കടികൾ, കടിയേറ്റവരും പരിക്കേറ്റവരും ഒടിഞ്ഞവരും.

അദംശമവഗുപ്തം സ്യാദ്ദംശമേവം ചതുര്വിധമ് । ത്രയോ ദ്‌വ്യേകക്ഷതാ ദംശാ വേദനാ രുധിരോല്വണാ ।। ൨൯൪.

കടിയില്ലാത്തതും രക്ഷപ്പെട്ടതും, നാലു വിധത്തിൽ കടിയേറ്റതും; മൂന്നു, രണ്ട്, ഒന്ന് എന്നിങ്ങനെ പരിക്കേറ്റ കടികൾ, വേദനയും രക്തം ഒഴുക്കുന്നതുമുണ്ട്.

നക്തന്ത്വേകാങ്‌ഘ്രികൂര്മ്മാബാ ദംശാശ്ച യമചോദിതാഃ । ദീഹീപിപീലികാസ്പര്ശീ കണ്ഠശോഥരുജാന്വിതഃ ।। ൨൯൪.

രാത്രിയിൽ, ഒറ്റകാൽ, ആമയുടെ രൂപം ഉള്ള കടികൾ, യമൻ പ്രേരിപ്പിച്ചവയും; പുഴുവിന്റെ സ്പർശം, കഴുത്ത് വീക്കവും വേദനയും ഉള്ളതും.

സതോദോ ഗ്രന്ഥിതോ ദംശഃ സവിഷോ ന്യസ്തനിര്വ്വിഷഃ । ദേവാലയേ ശൂന്യഗൃഹേ വല്മീകോദ്യാനകോടരേ ।। ൨൯൪.

നനവോ അല്ലെങ്കിൽ ഉണക്കിയ കടിയുണ്ടായിരിക്കും, വിഷമുള്ളതോ വിഷമില്ലാത്തതോ ആകാം; ദേവാലയത്തിൽ, ശൂന്യമായ വീട്ടിൽ, വള്മീകത്തിൽ, തോട്ടത്തിലെ മരത്തിന്റെ കുഴിയിലോ ഇവിടെയോ കണ്ടുപിടിക്കാം.

രഥ്യാസന്ധൌ ശ്മശാനേ ച നദ്യാഞ്ച സിന്ധുസങ്ഗമേ । ദ്വീപേ ചതുഷ്പഥേ സൌധേ ഗൃഹേഽബ്ജേ പര്വ്വതാഗ്രതഃ ।। ൨൯൪.

തെരുവ് ചുരുളിൽ, ശ്മശാനത്തിൽ, നദികളുടെ സംഗമത്തിൽ, ദ്വീപിൽ, നാലുവഴിച്ചുരുളിൽ, വലിയ മാളികയിൽ, വീട്ടിൽ, താമരയിൽ, പർവ്വതശിഖരത്തിൽ—ഇവിടങ്ങളിലുമാണ്.

വിലദ്വാരേ ജീര്ണകൂപേ ജീര്ണവേശ്മനി കുഡ്യകേ । ശിഗ്രുശ്ലേഷ്മാതകാക്ഷേഷു ജമ്ബൂ ഡുമ്ബരണേഷു ച ।। ൨൯൪.

തൂങ്ങുന്ന വാതിലിൽ, പഴയ കിണറ്റിൽ, തകർന്ന വീട്ടിൽ, മതിലിൽ, മുരിങ്ങ, ശ്ലേഷ്മാതക, നെല്ലിക്ക മരങ്ങളിൽ, ജാമ്പു, അത്തിമരങ്ങളിലും കാണാം.

വടേ ച ജീര്ണപ്രാകാരേ ഖാസ്യഹൃത്‌കക്ഷജത്രുണി । താലൌ ശങ്ഖേ ഗലേ മൂദ്‌ര്ധ്നി ചിവുകേ നാഭിപാദയോഃ ।। ൨൯൪.

ആൽമരത്തിൽ, പഴയ മതിൽപാളിയിൽ, വായിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, കക്ഷിയിൽ, കഴുത്ത് ചുരുളിൽ, കൈതലത്തിൽ, ശംഖിൽ, കഴുത്തിൽ, തലയിൽ, കവിളിൽ, നാഭിയിൽ, പാദങ്ങളിൽ—ഇവിടങ്ങളിലും.

ദംശോഽശുഭഃ ശുഭോ ദൂനഃ പുഷ്പഹസ്തഃ സുവാക് സുധീഃ । ലിങ്ഗവര്ണംസമാനശ്ച ശുക്ലവസ്ത്രോഽമലഃ ശുചിഃ ।। ൨൯൪.

അശുഭമായ കടിയ് ദോഷകരമാണ്; ശുഭമായത് മൃദുവാണ്, പൂക്കൾ കൈയിൽ, നല്ല വാക്ക് പറയുന്നവൻ, വിവേകമുള്ളവൻ, ലിംഗത്തിലും വർണ്ണത്തിലും ഒത്തവൻ, വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, കറവില്ലാത്തവൻ, ശുദ്ധനും ആകുന്നു.

അപദ്വാരഗതഃ ശസ്ത്രീ പ്രമാദീ ഭൂഗതേക്ഷ്ണഃ । വിവര്ണവാസാഃ പാശാദിഹസ്തോ ഗദഗദവര്ണഭാക് ।। ൨൯൪.

തെറ്റായ വാതിലിലൂടെ വരുന്നവൻ, ആയുധം കൈവശമുള്ളവൻ, അശ്രദ്ധയുള്ളവൻ, നിലത്ത് ചെന്ന് നിൽക്കുന്നവൻ, മൂർച്ചയുള്ളവൻ, നിറംകഴിഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, കയറോ ആയുധമോ കൈയിൽ വച്ചവൻ, തളർന്ന വാക്ക് പറയുന്നവൻ—ഇവരൊക്കെയും.

ശുഷ്കകാഷ്ഠാശ്രിതഃ ഖിന്നസ്തിലാക്തകകരാംശുകഃ । ആര്ദ്രവാസാഃ കൃഷ്ണാരക്തപുഷ്പയുക്തശിരോരുഹഃ ।। ൨൯൪.

ഉണക്കിയ മരക്കൊണ്ടു കിടക്കുന്നവൻ, ക്ഷീണിച്ചവൻ, എള്ളെണ്ണ കൈയിൽ പുരട്ടിയവൻ, ഈർപ്പം പിടിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, കറുത്തോ ചുവപ്പോ പൂക്കൾ മുടിയിൽ ചാർത്തിയവൻ.

കുചമര്ദീം നഖച്ഛേദീ ഗുദസ്പൃക് പാദലേഖകഃ । കേശമുഞ്ചീ തൃണച്ഛേദീ ദുഷ്ടാ ദൂതാസ്തഥൈകശഃ ।। ൨൯൪.

മാർപ്പിടിക്കുന്നവൻ, നഖം മുറിക്കുന്നവൻ, കൂതിൽ സ്പർശിക്കുന്നവൻ, പാദത്തിൽ രേഖ വരയ്ക്കുന്നവൻ, മുടി അഴിക്കുന്നവൻ, പുല്ല് മുറിക്കുന്നവൻ—ഇവരൊക്കെയും ദുഷ്ട ദൂതന്മാരാണ്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ രീതിയിൽ.

ഇड़ാന്യാ വാ വഹേദ്‌ദ്വേധാ യദി ദൂതസ്യ ചാത്മനഃ । ആഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം പുഷ്ടയാസ്മാന് വിദ്യാസ്ത്രീപുന്നപുംസകാന് ।। ൨൯൪.

ദൂതൻ അല്ലെങ്കിൽ താനെന്തെങ്കിലും രണ്ടായി പിളർന്ന ദണ്ഡം കൈവഹിച്ചാൽ, ആ രണ്ടിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ, സ്ത്രീ, പുരുഷൻ, നപുന്സകൻ എന്നിങ്ങനെ ഫലം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു.

ദൂതഃ സ്പൃശതി യദ്‌ഗാത്രം തസ്മിന് ദംശമുദാഹരേത് । ദൂതാങ്‌ഘ്രിചലനം ദുഷ്ടമുത്ഥിതിര്നിശ്ചലാ ശുഭാ ।। ൨൯൪.

ദൂതൻ ശരീരത്തിന്റെ ഏത് ഭാഗം സ്പർശിച്ചാലും, അതാണ് കടിയെന്ന് പറയണം; ദൂതന്റെ കാലുകൾ നീങ്ങുന്നത് അശുഭം, നീങ്ങാതെ എഴുന്നേൽക്കുന്നത് ശുഭം.

ജീവപാര്ശ്വേ ശുഭോ ദൂതോ ദുഷ്ടോഽന്യത്ര സമാഗതഃ । ജീവോ ഗതാഗതൈര്ദുഷ്ടഃ ശുഭോ ദൂതനിവേദനേ ।। ൨൯൪.

ജീവന്റെ വലതുവശത്ത് ദൂതൻ വന്നാൽ ശുഭം; മറ്റിടങ്ങളിൽ ദുഷ്ടം. ജീവൻ വരാനോ പോകാനോ ചെയ്താൽ ദോഷം, ദൂതനെ അറിയിച്ചാൽ ശുഭം.

ദ്തസ്യ വാക് പ്രദുഷ്ടാ സാ പൂര്വ്വാമജാര്ദ്ധനിന്ദിതാ । വിഭക്തൈസ്തസ്യ വാക്യാന്തൈര്വിഷൈര്നിര്വ്വിഷകാലതാ ।। ൨൯൪.

ദൂതന്റെ വാക്ക് മുമ്പേ കുറ്റം ചൊല്ലപ്പെട്ടതോ അപമാനിക്കപ്പെട്ടതോ ആണെങ്കിൽ അത് ദോഷകരമാണ്; അവന്റെ വാക്കുകളുടെ വിഭജനത്തിലും, വിഷമോ വിഷമില്ലായ്മയിലും, സമയത്തിലും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആദ്യൈഃ സ്വരൈശ്ച കാദ്യൈശ്ച വര്ഗൈര്ഭിന്നലിപിര്ദ്വിധാ । സ്വരജോ വസുമാന്വര്ഗീ ഇതിക്ഷേപാ ച മാതൃകാ ।। ൨൯൪.

ആദ്യ സ്വരങ്ങളാലും ആദ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങളാലും, അക്ഷരങ്ങൾ രണ്ടായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; സ്വരം, രജസ്, ഭൂമി, വർഗ്ഗങ്ങൾ—ഇങ്ങനെ അക്ഷരങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

വാതാഗ്നീന്ദ്രജലാത്മാനോ വര്ഗേഷു ച ചതുഷ്ടയമ് । നപുംസകാഃ പഞ്ചമാഃ സ്യുഃ സ്വരാഃ ശക്രാമ്ബുയോനയഃ ।। ൨൯൪.

വായു, അഗ്‌നി, ഇന്ദ്രൻ, ജലം—ഇവയാണ് നാലു വിഭാഗങ്ങൾ; അഞ്ചാമത് നപുന്സകമായ സ്വരങ്ങൾ, ഇന്ദ്രനും ജലവും ഉത്ഭവമായവയും.