അഗ്നിപുരാണമ്

സ്ഥണഅഡിലേവ്ജേ മധ്യഗതേ കദിക്ഷു കേശരഗാന് സുരാന് । സുഭദ്രാജോ രവിഃ പൂജ്യോ ബഹുരൂപോ ബലിര്വഹിഃ ।। ൨൯൨.

കാളവളപ്പിന്റെ നടുവിലും ദിശകളിലും കുങ്കുമം ചേർന്ന ദേവന്മാരെ ആദരിക്കണം. ശുഭ്രനായ രാജാവായ സൂര്യനെയും ബഹുരൂപനും ശക്തനുമായവനെയും പുറത്തു പൂജിക്കണം.

ഖം വിശ്വരൂപാ സിദ്ധിസ്ച ഋദ്ധിഃ ശാന്തിശ്ച രോഹിണീ । ദിഗ്ധേനവോ ഹി പൂര്വാദ്യാഃ കൃശരൈശ്ചന്ദ്ര ഈശ്വരഃ ।। ൨൯൨.

ആകാശം, വിശ്വരൂപം, സിദ്ധി, ഐശ്വര്യം, ശാന്തി, രോഹിണി എന്നിവയും, കിഴക്കു തുടങ്ങിയ ദിശകളും പശുക്കളാണ്; ചന്ദ്രനും ഈശ്വരനും ക്ഷീണവാനാണ്.

ദിക്‌പാലാഃ പദ്മപത്രേഷു കുമ്ഭേഷ്വഗ്നൌ ച ഹോമയേത് । ക്ഷീരവൃക്ഷസ്യ സമിധഃ സര്ഷപാക്ഷതതണ്ഡുലാന് ।। ൨൯൨.

ദിശാപാലന്മാർക്ക് താമരയിലിലും കലശങ്ങളിലും അഗ്നിയിലും ഹോമം നടത്തണം. പാൽമരത്തിന്റെ ഇന്ധനവും കടുകും അക്ഷതയും അരിയും ഉപയോഗിക്കണം.

ശതം ശതം സുവര്ണഞ്ച കാംസ്യാദികം ദ്വിജേ ദദേത് । ഗാവഃ പൂജ്യാ വിമോക്തവ്യാഃ ശാന്ത്യൈ ക്ഷീരാദിസംയുതാഃ ।। ൨൯൨.

നൂറ് നൂറ് സ്വർണ്ണവും കാംസ്യാദി വസ്തുക്കളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം. പശുക്കളെ നന്നായി പൂജിച്ച്, പാൽ മുതലായവയോടൊപ്പം മോചനം നൽകണം.

ശാലിഹോത്രഃ സുശ്രുതായ ഹയായുര്വേദമുക്തവാന് । പാലകാപ്യോഽങ്ഗരാജായ ഗജായുര്വേദമബ്രവീത് ।। ൨൯൨.

ശാലിഹോത്രൻ സുഷ്രുതനു കുതിരയുടെ ആയുര്‍വേദം പഠിപ്പിച്ചു. പാലകാപ്യൻ അങ്കരാജാവിന് ആനയുടെ ആയുര്‍വേദം പറഞ്ഞു.

അഗ്നിരുവാച നാഗാദയോഽഥ ഭാവാദിദശസ്ഥാനാനി കര്മ്മ ച । സൂതകം ദഷ്ടചേഷ്ടേതി സപ്തലക്ഷണമുച്യതേ ।। ൨൯൪.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: നാഗാദികൾ, ലക്ഷണങ്ങൾ, പത്തിടങ്ങൾ, കര്‍മ്മങ്ങൾ, അശുദ്ധി, കടിച്ചപ്പോൾ കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ — ഇതാണ് ഏഴു പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.

ശേഷവാസുകിതക്ഷാഖ്യാഃ കര്കടോഽബ്ജോ മഹാമ്ബുജഃ । ശങ്ഖപാലശ്ച കുലിക ഇത്യാഷ്ടൌ നാഗവര്യ്യകാഃ ।। ൨൯൪.

ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ, കർക്കടൻ, അബ്‍ജൻ, മഹാംബുജൻ, ശംഖപാലൻ, കുലികൻ — ഇവരാണ് എട്ട് പ്രധാന നാഗങ്ങൾ.

ദശാഷ്ടപഞ്ചത്രിഗുണശതമൂര്ദ്ധാന്വിതൌ ക്രമാത് । വിപ്രൌ നൃപോ വിശൌ ശൂദ്രൌ ദ്വൌ ദ്വൌ നാഗേഷു കീര്ത്തിതൌ ।। ൨൯൪.

പതിനും എട്ടും അഞ്ചും മൂന്നും നൂറും എന്നിങ്ങനെ തലകളോടെ ബ്രാഹ്മണനും രാജാവും സാധാരണക്കാരനും ശൂദ്രനും, പാമ്പുകളിൽ ഓരോരുത്തരിലും രണ്ടുപേരെ പറയുന്നുണ്ട്.

തദന്വയാഃ പഞ്ചശതം തേഭ്യോ ജാതാ അസംഖ്യകാഃ । ഫണിമണ്ഡലിരാജീലവാതപിത്തകഫാത്മകാഃ ।। ൨൯൪.

അവരുടെ വംശത്തിൽ നിന്ന് അഞ്ചുനൂറ് പേർ ജനിച്ചു, ആകെ എണ്ണമില്ലാത്തത്ര. ഇവർ പാമ്പിന്റെ വളയത്തോടും വരികളോടും കാറ്റ്, പിത്തം, കഫം എന്നിവയുടെ സ്വഭാവത്തോടും ഉള്ളവരാണ്.

വ്യന്തരാ ദോഷമിശ്രാസ്തേ സര്പാ ദര്വ്വീകരാഃ സമൃതാഃ । രഥാങ്ഗലാങ്ഗലച്ഛത്രസ്വസ്തികാങ്കുശധാരിണഃ ।। ൨൯൪.

ഇടയ്ക്കുള്ള പാമ്പുകൾ, ദോഷം കലർന്നവ, ദർവീകരം എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവർ രഥചക്രം, ആയുധം, കുട, സ്വസ്തികം, അങ്കുശം തുടങ്ങിയ അടയാളങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗോനസാ മന്ദഗാ ദീര്ഘാ മണ്ഡലൈര്വിവിധൈസ്ചിതാഃ । രാജിലാശ്ചിത്രിതാഃ സ്നിഗ്ധാസ്തിര്യ്യഗൂദ്‌ര്ധ്വഞ്ച വാജിഭിഃ ।। ൨൯൪.

പശുവിന്റെ മൂക്കുപോലുള്ളവ, മന്ദഗതിയുള്ളവ, ദീർഘശരീരമുള്ളവ, വിവിധ വളയങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവ; വരികളോടും മിനുക്കമുള്ളവയും വലതും ഇടതുമെന്നിങ്ങനെ കുതിരകളെപ്പോലെ ചലിക്കുന്നവയും.

വ്യന്തരാ മിശ്രചിഹ്നാശ്ച ഭൂവര്ഷാഗ്നേയവായവഃ । ചതുര്വിധാസ്തേ ഷഡ്‌വിംശഭേദാഃ ഷോड़ശ ഗോനസാഃ ।। ൨൯൪.

ഇടയ്ക്കുള്ള പാമ്പുകൾ കലർന്ന അടയാളങ്ങളോടും ഭൂമി, മഴ, അഗ്‌നി, വായു എന്നിങ്ങനെയുള്ള നാലു വിഭാഗങ്ങളിലുമാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഇരുപത്താറ് വകഭേദങ്ങളുണ്ട്, പതിനാറ് പശുമൂക്കുള്ളവരും.

ത്രയോദശ ച രാജീലാ വ്യന്തരാ ഏകവിശതിഃ । യേഽനുക്തകാലേ ജായന്തേ സര്പാസ്തേ വ്യന്തരാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൯൪.

പതിമൂന്ന് വരിയുള്ളവയും ഇടയ്ക്കുള്ളവയിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് പേരുമുണ്ട്. പറയാത്ത സമയത്ത് ജനിക്കുന്ന പാമ്പുകൾ ഇടയ്ക്കുള്ളവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

ആഷാഢാദിത്രിമാസൈഃ സ്യാദ് ഗര്ഭോ മാഷടതുഷ്ടയേ । അണ്ഡകാനാം ശതേ ദ്വേ ച തത്വാരിംശത് പ്രസൂയതേ ।। ൨൯൪.

ആഷാഢം മുതൽ മൂന്നു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ ഗർഭം ആറു മാസത്തോളം വളരുന്നു; ഇരുനൂറ് മുട്ടയിൽ നിന്ന് നാല്പത് പാമ്പുകൾ ജനിക്കുന്നു.

സര്പാ ഗ്രസന്തി സൂതൌഘാന് വിനാ സ്ത്രീപുന്നപുംസകാന് । ഉന്മീലതേഽക്ഷി സപ്താഹാത് കൃഷ്ണോ മാസാദ്ഭവേദ്വഹിഃ ।। ൨൯൪.

പാമ്പുകൾ പെൺ, പുരുഷ, നാപുംസകമല്ലാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളെ തിന്നുന്നു; ഏഴാം ദിവസം കണ്ണ് തുറക്കുന്നു, ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ പാമ്പ് പുറത്തുവരുന്നു.

ദ്വാദശാഹാത് സുബോധഃ സ്യാത് ദന്താഃ സ്യുഃ സൂര്യ്യദര്ശനാത് । ദ്വാത്രിംശദ്ദിനവിംശത്യാ ചതുസ്രസ്തേഷു ദംഷ്ട്രികാഃ ।। ൨൯൪.

പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം പൂർണ്ണ ബോധം ലഭിക്കും; സൂര്യനെ കണ്ടപ്പോൾ പല്ലുകൾ വരും; മുപ്പത്തിരണ്ടോ പതിനൊന്നോ ദിവസത്തിൽ നാലുപേർക്ക് വിഷപ്പല്ലുകൾ ഉണ്ടാകും.

കരാലീ മകരീ കാലരാത്രീ ച യമദൂതികാ । ഏതാസ്തീഃ സവിഷാ ദംഷ്ട്രാ വാമദക്ഷിണപാര്ശ്വഗാഃ ।। ൨൯൪.

കരാളി, മകരി, കാലരാത്രി, യമദൂതിക എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഇവർ വിഷമുള്ള പല്ലുകളോടും ഇടതും വലതും ഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

ഷണ്മാസാന്മുച്യതേ കൃത്തിം ജീവേത്ഷഷ്ടിസമാദ്വയം । നാഗാഃ സൂര്യ്യാദിവാരേശാഃ സപ്ത ഉക്താ ദിവാ നിശി ।। ൨൯൪.

ആറ് മാസം കഴിഞ്ഞാൽ പാമ്പ് തൊലി കളയുന്നു, അറുപത്തിരണ്ട് വർഷം ജീവിക്കും; സൂര്യനും മറ്റു ദിവസങ്ങളിലുമുള്ള പാമ്പുകൾ ഏഴായി, പകലും രാത്രിയിലും പറയപ്പെടുന്നു.

സ്വേഷാം ഷട് പ്രതിവാരേഷു കുലികഃ സര്വ്വസന്ധിഷു । ശങ്ഖേന വാ മഹാവ്ജേന സഹ തസ്യോദയോഽഥവാ ।। ൨൯൪.

ഓരോ ദിവസത്തിലും ആറുപേരും, കുലികൻ എല്ലാ സന്ധികളിലും; ശംഖം അല്ലെങ്കിൽ വലിയ പാമ്പിനൊപ്പം അതിന്റെ ഉദയം ഉണ്ടാകാം, അല്ലെങ്കിൽ വേറെയും.

ദ്വയോര്വ്വാ നാड़ികാമന്ത്രമന്ത്രകം കുലികോദയഃ । ദുഷ്ടഃ സ കാലഃ സര്വ്വത്ര സര്പദംശേ വിശേഷതഃ ।। ൨൯൪.

രണ്ടുപേരിൽ, തേങ്ങയുടെ മന്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും മന്ത്രം, കുലികന്റെ ഉദയം; ആ സമയം എല്ലായിടത്തും ദോഷകരമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് പാമ്പുകടിയിൽ.

കൃത്തികാ ഭരണീ സ്വാതീ മൂലം പൂര്വ്വത്രയാശ്വിനീ । വിശാഖാര്ദ്രാ മഘാശ്ലേഷാ ശ്രവണരോഹിണോ ।। ൨൯൪.

കൃതിക, ഭരണി, സ്വാതി, മൂലം, ആദ്യത്തെ മൂന്ന്, അശ്വിനി; വിശാഖ, അർദ്ര, മഘ, ശ്ലേഷ, ശ്രവണ, രോഹിണി.

ഹസ്താ മന്ദകുജൌ വാരൌ പഞ്ചമീ ചാഷ്ടമീ തിഥിഃ । ഷഷ്ഠീ രിക്താ ശിവാ നിന്ദ്യാ പഞ്ചമീ ച ചതുര്ദ്ദശീ ।। ൨൯൪.

ഹസ്തം, മന്ദൻ, കുജൻ, വാരം, അഞ്ചാംതിഥിയും എട്ടാംതിഥിയും; ആറാം, ശൂന്യമായ, ശുഭമായ, നിന്ദ്യമായ, അഞ്ചാംതിഥി, പതിനാലാംതിഥി.

സന്ധ്യാചതുഷ്ടയം ദുഷ്ടം ദഗ്ധയോഗാശ്ച രാശയഃ । ഏകദ്വിബഹവോ ദംശാ ദഷ്ടവിദ്ധഞ്ച ഖണ്ഡിതമ് ।। ൨൯൪.

നാലു സന്ധ്യകളും ദോഷകരമാണ്, ദഹിച്ച യോഗങ്ങളും രാശികളും അതുപോലെ; ഒറ്റ, ഇരട്ട, പല കടികൾ, കടിയേറ്റവരും പരിക്കേറ്റവരും ഒടിഞ്ഞവരും.

അദംശമവഗുപ്തം സ്യാദ്ദംശമേവം ചതുര്വിധമ് । ത്രയോ ദ്‌വ്യേകക്ഷതാ ദംശാ വേദനാ രുധിരോല്വണാ ।। ൨൯൪.

കടിയില്ലാത്തതും രക്ഷപ്പെട്ടതും, നാലു വിധത്തിൽ കടിയേറ്റതും; മൂന്നു, രണ്ട്, ഒന്ന് എന്നിങ്ങനെ പരിക്കേറ്റ കടികൾ, വേദനയും രക്തം ഒഴുക്കുന്നതുമുണ്ട്.

നക്തന്ത്വേകാങ്‌ഘ്രികൂര്മ്മാബാ ദംശാശ്ച യമചോദിതാഃ । ദീഹീപിപീലികാസ്പര്ശീ കണ്ഠശോഥരുജാന്വിതഃ ।। ൨൯൪.

രാത്രിയിൽ, ഒറ്റകാൽ, ആമയുടെ രൂപം ഉള്ള കടികൾ, യമൻ പ്രേരിപ്പിച്ചവയും; പുഴുവിന്റെ സ്പർശം, കഴുത്ത് വീക്കവും വേദനയും ഉള്ളതും.

സതോദോ ഗ്രന്ഥിതോ ദംശഃ സവിഷോ ന്യസ്തനിര്വ്വിഷഃ । ദേവാലയേ ശൂന്യഗൃഹേ വല്മീകോദ്യാനകോടരേ ।। ൨൯൪.

നനവോ അല്ലെങ്കിൽ ഉണക്കിയ കടിയുണ്ടായിരിക്കും, വിഷമുള്ളതോ വിഷമില്ലാത്തതോ ആകാം; ദേവാലയത്തിൽ, ശൂന്യമായ വീട്ടിൽ, വള്മീകത്തിൽ, തോട്ടത്തിലെ മരത്തിന്റെ കുഴിയിലോ ഇവിടെയോ കണ്ടുപിടിക്കാം.

രഥ്യാസന്ധൌ ശ്മശാനേ ച നദ്യാഞ്ച സിന്ധുസങ്ഗമേ । ദ്വീപേ ചതുഷ്പഥേ സൌധേ ഗൃഹേഽബ്ജേ പര്വ്വതാഗ്രതഃ ।। ൨൯൪.

തെരുവ് ചുരുളിൽ, ശ്മശാനത്തിൽ, നദികളുടെ സംഗമത്തിൽ, ദ്വീപിൽ, നാലുവഴിച്ചുരുളിൽ, വലിയ മാളികയിൽ, വീട്ടിൽ, താമരയിൽ, പർവ്വതശിഖരത്തിൽ—ഇവിടങ്ങളിലുമാണ്.

വിലദ്വാരേ ജീര്ണകൂപേ ജീര്ണവേശ്മനി കുഡ്യകേ । ശിഗ്രുശ്ലേഷ്മാതകാക്ഷേഷു ജമ്ബൂ ഡുമ്ബരണേഷു ച ।। ൨൯൪.

തൂങ്ങുന്ന വാതിലിൽ, പഴയ കിണറ്റിൽ, തകർന്ന വീട്ടിൽ, മതിലിൽ, മുരിങ്ങ, ശ്ലേഷ്മാതക, നെല്ലിക്ക മരങ്ങളിൽ, ജാമ്പു, അത്തിമരങ്ങളിലും കാണാം.

വടേ ച ജീര്ണപ്രാകാരേ ഖാസ്യഹൃത്‌കക്ഷജത്രുണി । താലൌ ശങ്ഖേ ഗലേ മൂദ്‌ര്ധ്നി ചിവുകേ നാഭിപാദയോഃ ।। ൨൯൪.

ആൽമരത്തിൽ, പഴയ മതിൽപാളിയിൽ, വായിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, കക്ഷിയിൽ, കഴുത്ത് ചുരുളിൽ, കൈതലത്തിൽ, ശംഖിൽ, കഴുത്തിൽ, തലയിൽ, കവിളിൽ, നാഭിയിൽ, പാദങ്ങളിൽ—ഇവിടങ്ങളിലും.