അഗ്നിപുരാണമ്

ദാതവ്യാ ഭഗ്നസന്ധാനേ പ്രിയങ്ഗുര്ലവണാന്വിതാ । തൈലം വാതഹരം പിത്തേ മധുയഷ്ടീവിപാചിതം ।। ൨൯൨.

എല്ല് പൊട്ടിയതും ചേർത്തുപിടിപ്പിക്കേണ്ടതുമുള്ളപ്പോൾ ഉപ്പു ചേർത്ത പ്രിയംഗു നൽകണം. വായുവിനെ തണുപ്പിക്കുന്ന എണ്ണയും, പിത്തത്തിന് യശ്ടിമധു ചേർത്ത് തിളപ്പിച്ച എണ്ണയും ഉപയോഗിക്കണം.

കഫേ വ്യോഷഞ്ച സമധു സപുഷ്ടകരജോഽസ്രജേ । തൈലാജ്യം ഹരിതാലഞ്ച ഭഗ്നക്ഷതിശ്രൃതന്ദദേത് ।। ൨൯൨.

കഫം ഉള്ളപ്പോൾ ത്രികടു തേനും, പുഷ്ടികര ചൂരനും ചേർത്ത് നൽകണം. എല്ല് പൊട്ടലിനും മുറിവിനും ക്ഷീണത്തിനും എണ്ണ, നെയ്യ്, ഹരിതാളം എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കണം.

മാഷാസ്തിലാഃ സഗോധൂമാഃ പശുക്ഷീരം ഘൃതം തഥാ । ഏഷാം പിണ്ഡീ സലവണാ വത്സാനാം പുഷ്ടിദാ ത്വിയം ।। ൨൯൨.

ഉഴുന്ന്, എള്ള്, ഗോതമ്പ്, പശുവിന്റെ പാൽ, നെയ്യ് എന്നിവ ഉപ്പു ചേർത്ത് കുഴച്ച പിണ്ടി കാളക്കുട്ടികൾക്ക് നല്ല പോഷണം നൽകും.

ബലപ്രദാ വിഷാണാം സ്യാദ് ഗ്രഹനാശായ ധൂപകഃ । ദേവദാരു വചാ മാംസീ ഗുഗ്ഗുലുഹിങ്ഗുസര്ഷപാഃ ।। ൨൯൨.

ശക്തിയുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ കൊമ്പ് ഉപയോഗിച്ച് ധൂപനം ചെയ്യുന്നത് പിടിവശം മാറ്റാൻ സഹായിക്കും. ദേവദാരു, വച, മാംസി, ഗുഗ്ഗുലു, കായം, കടുക് എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കണം.

ഗ്രഹാദിഗദനാശായ ഏഷ ധുപോ ഗവാം ഹിതഃ । ഘഷ്ടാ ചൈവ ഗവാം കാര്യാ ധൂപേനാനേന ധൂപിതാ ।। ൨൯൨.

പിശാചാദി രോഗങ്ങൾ മാറ്റാൻ ഈ ധൂപനം പശുക്കൾക്ക് നല്ലതാണ്. പശുക്കളെ നന്നായി തേച്ച് ഈ ധൂപം കാട്ടണം.

അശ്വഗന്ധാതിലൈഃ ശുക്ലം തേന ഗൌഃ ക്ഷീരിണീ ഭവേത് । രസായനഞ്ച പിന്യാകം മത്തോ യോ ധാര്യ്യതേ ഗൃഹേ ।। ൨൯൨.

അശ്വഗന്ധ എണ്ണ ഉപയോഗിച്ചാൽ പശു പാൽ കൊടുക്കുന്നവയാകും. എണ്ണയെടുത്ത ശേഷമുള്ള പിണ്ണാക്ക് വീട്ടിൽ വച്ചാൽ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കും.

ഗവാം പുരീഷേ പഞ്ചമ്യാം നിത്യം ശാന്ത്യൈ ശ്രിയം യജേത് । വാസുദേവഞ്ച ഗന്ധാദ്യൈരപരാ ശാന്തിരുച്യതേ ।। ൨൯൨.

അഞ്ചാം ദിവസം പശുവിന്റെ ചാണകം ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിദിനം ശാന്തിക്കായി യജ്ഞം നടത്തണം. സുഗന്ധവസ്തുക്കളും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് വാസുദേവനുവേണ്ടി മറ്റൊരു ശാന്തിക്രമവും ചെയ്യാം.

അശ്വയുക്‌ശുക്ലപക്ഷസ്യ പഞ്ചദശ്യാം യജേദ്ധരിം । ഹരിരുദ്രമജം സൂര്യ്യം ശ്രിയമഗ്നിം ഘൃതേന ച ।। ൨൯൨.

അശ്വയുജ മാസത്തിലെ വെള്ളിയാഴ്ചയുടെ പതിനഞ്ചാം ദിവസം ഹരിയെ പൂജിക്കണം. ഹരി, രുദ്രൻ, അജൻ, സൂര്യൻ, ശ്രീ, അഗ്നി എന്നിവരെ നെയ്യ് ഉപയോഗിച്ച് ആരാധിക്കണം.

ദധി സമ്പ്രാശ്യ ഗാഃ പൂജ്യ കാര്യ്യം വഹ്നിപ്രദക്ഷിണം । വൃഷാണാം യോജയേദ് യുദ്ധം ഗീതവാദ്യരവൈര്വഹിഃ ।। ൨൯൨.

തയിർ നൽകിയും പശുക്കളെ പൂജിച്ചും ശേഷം അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം. കാളകളെ പുറത്തു സംഗീതവും പാട്ടും കൂടെ യുദ്ധം ചെയ്യിപ്പിക്കണം.

ഗവാന്തു ലവണന്ദേയം ബ്രാഹ്മണാനാഞ്ച ദക്ഷിണാ । നൈമിത്തികേ മാകരാദൌ യജേദ്വിഷ്ണും സഹ ശ്രിയാ ।। ൨൯൨.

പശുക്കൾക്ക് ഉപ്പും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദക്ഷിണയും നൽകണം. മകരാദി പ്രത്യേകയജ്ഞങ്ങളിൽ ശ്രീയോടൊപ്പം വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കണം.

സ്ഥണഅഡിലേവ്ജേ മധ്യഗതേ കദിക്ഷു കേശരഗാന് സുരാന് । സുഭദ്രാജോ രവിഃ പൂജ്യോ ബഹുരൂപോ ബലിര്വഹിഃ ।। ൨൯൨.

കാളവളപ്പിന്റെ നടുവിലും ദിശകളിലും കുങ്കുമം ചേർന്ന ദേവന്മാരെ ആദരിക്കണം. ശുഭ്രനായ രാജാവായ സൂര്യനെയും ബഹുരൂപനും ശക്തനുമായവനെയും പുറത്തു പൂജിക്കണം.

ഖം വിശ്വരൂപാ സിദ്ധിസ്ച ഋദ്ധിഃ ശാന്തിശ്ച രോഹിണീ । ദിഗ്ധേനവോ ഹി പൂര്വാദ്യാഃ കൃശരൈശ്ചന്ദ്ര ഈശ്വരഃ ।। ൨൯൨.

ആകാശം, വിശ്വരൂപം, സിദ്ധി, ഐശ്വര്യം, ശാന്തി, രോഹിണി എന്നിവയും, കിഴക്കു തുടങ്ങിയ ദിശകളും പശുക്കളാണ്; ചന്ദ്രനും ഈശ്വരനും ക്ഷീണവാനാണ്.

ദിക്‌പാലാഃ പദ്മപത്രേഷു കുമ്ഭേഷ്വഗ്നൌ ച ഹോമയേത് । ക്ഷീരവൃക്ഷസ്യ സമിധഃ സര്ഷപാക്ഷതതണ്ഡുലാന് ।। ൨൯൨.

ദിശാപാലന്മാർക്ക് താമരയിലിലും കലശങ്ങളിലും അഗ്നിയിലും ഹോമം നടത്തണം. പാൽമരത്തിന്റെ ഇന്ധനവും കടുകും അക്ഷതയും അരിയും ഉപയോഗിക്കണം.

ശതം ശതം സുവര്ണഞ്ച കാംസ്യാദികം ദ്വിജേ ദദേത് । ഗാവഃ പൂജ്യാ വിമോക്തവ്യാഃ ശാന്ത്യൈ ക്ഷീരാദിസംയുതാഃ ।। ൨൯൨.

നൂറ് നൂറ് സ്വർണ്ണവും കാംസ്യാദി വസ്തുക്കളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം. പശുക്കളെ നന്നായി പൂജിച്ച്, പാൽ മുതലായവയോടൊപ്പം മോചനം നൽകണം.

ശാലിഹോത്രഃ സുശ്രുതായ ഹയായുര്വേദമുക്തവാന് । പാലകാപ്യോഽങ്ഗരാജായ ഗജായുര്വേദമബ്രവീത് ।। ൨൯൨.

ശാലിഹോത്രൻ സുഷ്രുതനു കുതിരയുടെ ആയുര്‍വേദം പഠിപ്പിച്ചു. പാലകാപ്യൻ അങ്കരാജാവിന് ആനയുടെ ആയുര്‍വേദം പറഞ്ഞു.

അഗ്നിരുവാച നാഗാദയോഽഥ ഭാവാദിദശസ്ഥാനാനി കര്മ്മ ച । സൂതകം ദഷ്ടചേഷ്ടേതി സപ്തലക്ഷണമുച്യതേ ।। ൨൯൪.

അഗ്നി പറഞ്ഞു: നാഗാദികൾ, ലക്ഷണങ്ങൾ, പത്തിടങ്ങൾ, കര്‍മ്മങ്ങൾ, അശുദ്ധി, കടിച്ചപ്പോൾ കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ — ഇതാണ് ഏഴു പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.

ശേഷവാസുകിതക്ഷാഖ്യാഃ കര്കടോഽബ്ജോ മഹാമ്ബുജഃ । ശങ്ഖപാലശ്ച കുലിക ഇത്യാഷ്ടൌ നാഗവര്യ്യകാഃ ।। ൨൯൪.

ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ, കർക്കടൻ, അബ്‍ജൻ, മഹാംബുജൻ, ശംഖപാലൻ, കുലികൻ — ഇവരാണ് എട്ട് പ്രധാന നാഗങ്ങൾ.

ദശാഷ്ടപഞ്ചത്രിഗുണശതമൂര്ദ്ധാന്വിതൌ ക്രമാത് । വിപ്രൌ നൃപോ വിശൌ ശൂദ്രൌ ദ്വൌ ദ്വൌ നാഗേഷു കീര്ത്തിതൌ ।। ൨൯൪.

പതിനും എട്ടും അഞ്ചും മൂന്നും നൂറും എന്നിങ്ങനെ തലകളോടെ ബ്രാഹ്മണനും രാജാവും സാധാരണക്കാരനും ശൂദ്രനും, പാമ്പുകളിൽ ഓരോരുത്തരിലും രണ്ടുപേരെ പറയുന്നുണ്ട്.

തദന്വയാഃ പഞ്ചശതം തേഭ്യോ ജാതാ അസംഖ്യകാഃ । ഫണിമണ്ഡലിരാജീലവാതപിത്തകഫാത്മകാഃ ।। ൨൯൪.

അവരുടെ വംശത്തിൽ നിന്ന് അഞ്ചുനൂറ് പേർ ജനിച്ചു, ആകെ എണ്ണമില്ലാത്തത്ര. ഇവർ പാമ്പിന്റെ വളയത്തോടും വരികളോടും കാറ്റ്, പിത്തം, കഫം എന്നിവയുടെ സ്വഭാവത്തോടും ഉള്ളവരാണ്.

വ്യന്തരാ ദോഷമിശ്രാസ്തേ സര്പാ ദര്വ്വീകരാഃ സമൃതാഃ । രഥാങ്ഗലാങ്ഗലച്ഛത്രസ്വസ്തികാങ്കുശധാരിണഃ ।। ൨൯൪.

ഇടയ്ക്കുള്ള പാമ്പുകൾ, ദോഷം കലർന്നവ, ദർവീകരം എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവർ രഥചക്രം, ആയുധം, കുട, സ്വസ്തികം, അങ്കുശം തുടങ്ങിയ അടയാളങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഗോനസാ മന്ദഗാ ദീര്ഘാ മണ്ഡലൈര്വിവിധൈസ്ചിതാഃ । രാജിലാശ്ചിത്രിതാഃ സ്നിഗ്ധാസ്തിര്യ്യഗൂദ്‌ര്ധ്വഞ്ച വാജിഭിഃ ।। ൨൯൪.

പശുവിന്റെ മൂക്കുപോലുള്ളവ, മന്ദഗതിയുള്ളവ, ദീർഘശരീരമുള്ളവ, വിവിധ വളയങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവ; വരികളോടും മിനുക്കമുള്ളവയും വലതും ഇടതുമെന്നിങ്ങനെ കുതിരകളെപ്പോലെ ചലിക്കുന്നവയും.

വ്യന്തരാ മിശ്രചിഹ്നാശ്ച ഭൂവര്ഷാഗ്നേയവായവഃ । ചതുര്വിധാസ്തേ ഷഡ്‌വിംശഭേദാഃ ഷോड़ശ ഗോനസാഃ ।। ൨൯൪.

ഇടയ്ക്കുള്ള പാമ്പുകൾ കലർന്ന അടയാളങ്ങളോടും ഭൂമി, മഴ, അഗ്‌നി, വായു എന്നിങ്ങനെയുള്ള നാലു വിഭാഗങ്ങളിലുമാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഇരുപത്താറ് വകഭേദങ്ങളുണ്ട്, പതിനാറ് പശുമൂക്കുള്ളവരും.

ത്രയോദശ ച രാജീലാ വ്യന്തരാ ഏകവിശതിഃ । യേഽനുക്തകാലേ ജായന്തേ സര്പാസ്തേ വ്യന്തരാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൨൯൪.

പതിമൂന്ന് വരിയുള്ളവയും ഇടയ്ക്കുള്ളവയിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് പേരുമുണ്ട്. പറയാത്ത സമയത്ത് ജനിക്കുന്ന പാമ്പുകൾ ഇടയ്ക്കുള്ളവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

ആഷാഢാദിത്രിമാസൈഃ സ്യാദ് ഗര്ഭോ മാഷടതുഷ്ടയേ । അണ്ഡകാനാം ശതേ ദ്വേ ച തത്വാരിംശത് പ്രസൂയതേ ।। ൨൯൪.

ആഷാഢം മുതൽ മൂന്നു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ ഗർഭം ആറു മാസത്തോളം വളരുന്നു; ഇരുനൂറ് മുട്ടയിൽ നിന്ന് നാല്പത് പാമ്പുകൾ ജനിക്കുന്നു.

സര്പാ ഗ്രസന്തി സൂതൌഘാന് വിനാ സ്ത്രീപുന്നപുംസകാന് । ഉന്മീലതേഽക്ഷി സപ്താഹാത് കൃഷ്ണോ മാസാദ്ഭവേദ്വഹിഃ ।। ൨൯൪.

പാമ്പുകൾ പെൺ, പുരുഷ, നാപുംസകമല്ലാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളെ തിന്നുന്നു; ഏഴാം ദിവസം കണ്ണ് തുറക്കുന്നു, ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ പാമ്പ് പുറത്തുവരുന്നു.

ദ്വാദശാഹാത് സുബോധഃ സ്യാത് ദന്താഃ സ്യുഃ സൂര്യ്യദര്ശനാത് । ദ്വാത്രിംശദ്ദിനവിംശത്യാ ചതുസ്രസ്തേഷു ദംഷ്ട്രികാഃ ।। ൨൯൪.

പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം പൂർണ്ണ ബോധം ലഭിക്കും; സൂര്യനെ കണ്ടപ്പോൾ പല്ലുകൾ വരും; മുപ്പത്തിരണ്ടോ പതിനൊന്നോ ദിവസത്തിൽ നാലുപേർക്ക് വിഷപ്പല്ലുകൾ ഉണ്ടാകും.

കരാലീ മകരീ കാലരാത്രീ ച യമദൂതികാ । ഏതാസ്തീഃ സവിഷാ ദംഷ്ട്രാ വാമദക്ഷിണപാര്ശ്വഗാഃ ।। ൨൯൪.

കരാളി, മകരി, കാലരാത്രി, യമദൂതിക എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഇവർ വിഷമുള്ള പല്ലുകളോടും ഇടതും വലതും ഭാഗങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

ഷണ്മാസാന്മുച്യതേ കൃത്തിം ജീവേത്ഷഷ്ടിസമാദ്വയം । നാഗാഃ സൂര്യ്യാദിവാരേശാഃ സപ്ത ഉക്താ ദിവാ നിശി ।। ൨൯൪.

ആറ് മാസം കഴിഞ്ഞാൽ പാമ്പ് തൊലി കളയുന്നു, അറുപത്തിരണ്ട് വർഷം ജീവിക്കും; സൂര്യനും മറ്റു ദിവസങ്ങളിലുമുള്ള പാമ്പുകൾ ഏഴായി, പകലും രാത്രിയിലും പറയപ്പെടുന്നു.

സ്വേഷാം ഷട് പ്രതിവാരേഷു കുലികഃ സര്വ്വസന്ധിഷു । ശങ്ഖേന വാ മഹാവ്ജേന സഹ തസ്യോദയോഽഥവാ ।। ൨൯൪.

ഓരോ ദിവസത്തിലും ആറുപേരും, കുലികൻ എല്ലാ സന്ധികളിലും; ശംഖം അല്ലെങ്കിൽ വലിയ പാമ്പിനൊപ്പം അതിന്റെ ഉദയം ഉണ്ടാകാം, അല്ലെങ്കിൽ വേറെയും.