കൃച്ഛ്രാതികൃച്ഛ്രം പയസാ ദിവസാനേകവിംശതിം । നിര്മ്മലാഃ സര്വ്വകാമാപ്ത്യാ സ്യുര്ഗഗാഃ സ്യുര്ന്നരോത്തമാഃ ।। ൨൯൨.
പാല് മാത്രം കഴിച്ച് ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം അതികഠിന വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാല് പൂര്ണ്ണമായ ശുദ്ധിയും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും; അങ്ങനെ ചെയ്തവന് ഉത്തമന്മാരില് ദൈവം പോലെയാകും.
ത്ര്യഹമുഷ്ണം പിവേന്മൂത്രം ത്ര്യഹമുഷ്ണം ഘൃതം പിവേത് । ത്ര്യഹമുഷ്ണം പയഃ പീത്വാഃ വായുഭക്ഷഃ പരം ത്ര്യഹമ് ।। ൨൯൨.
മൂന്ന് ദിവസം ചൂടുള്ള മൂത്രം കുടിക്കണം; മൂന്നു ദിവസം ചൂടുള്ള നെയ്യ് കുടിക്കണം; മൂന്നു ദിവസം ചൂടുള്ള പാല് കുടിച്ച ശേഷം, പിന്നെ മൂന്നു ദിവസം വായുവില് മാത്രം ജീവിക്കണം.
തപ്തകൃച്ഛ്രവ്രതം സര്വ്വപാപഘ്നം ബ്രഹ്മലോകദം । ശീതൈസ്തു ശീതകൃച്ഛ്രം സ്യാദ്ബ്രഹ്മോക്തം ബ്രഹ്മലോകദം ।। ൨൯൨.
തീവ്രമായ കൃച്ച്രവ്രതം എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കി ബ്രഹ്മലോകം ലഭ്യമാക്കുന്നു. അതുപോലെ, തണുത്ത ശീതകൃച്ച്രവ്രതവും ബ്രഹ്മാവു നിർദേശിച്ചതുപോലെ ബ്രഹ്മലോകം നൽകുന്നു.
ഗോമൂത്രേണാചരേത്സ്നാനം വൃത്തിം കുര്യ്യാച്ച ഗോരസൈഃ । ഗോഭിര്വ്രജേച്ച ഭുക്താസു ഭുഞ്ജീതാഥ ച ഗോവ്രതീ ।। ൨൯൨.
ഗോമൂത്രത്തിൽ കുളിച്ച്, പശുപ്രസവങ്ങൾ കഴിച്ച് ജീവിക്കണം. പശുക്കളോടൊപ്പം യാത്രചെയ്യണം, അവ കഴിച്ചതിന് ശേഷം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. ഇങ്ങനെ ഗോവ്രതം ആചരിക്കണം.
മാസേനൈകേന നിഷ്പാപോ ഗോലോകീ സ്വര്ഗഗോ ഭവേത് । വിദ്യാഞ്ച ഗോമതീം ജപ്ത്വാ ഗോലോകം പരമം വ്രജേത് ।। ൨൯൨.
ഒരു മാസം ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ പാപങ്ങൾ എല്ലാം നീങ്ങി ഗോലോകവും സ്വർഗ്ഗവും ലഭിക്കും. ഗോമതീ മന്ത്രം ജപിച്ചാൽ പരമമായ ഗോലോകം നേടാം.
ഗൌതൈര്ന്നൃത്യേരപ്സരോഭിവിംമാനേ തത്ര മോദതേ । ഗാവഃ സുരഭയോ നിത്യം ഗാവോ ഗുഗ്ഗുലഗന്ധികാഃ ।। ൨൯൨.
അവിടെ, ആൾക്കാർ അപ്സരസുകളോടൊപ്പം പശുക്കളിൽകൂടി നൃത്തം ചെയ്ത് ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള പശുക്കൾ എല്ലായ്പ്പോഴും സുഗന്ധമുള്ളവയും ഗുഗ്ഗുലിന്റെ മണം പരത്തുന്നവയുമാണ്.
ഗാവഃ പ്രതിഷ്ഠാ ഭൂതാനാം ഗാവഃ സ്വസ്ത്യയനം പരം । അന്നമേവ പരം ഗാവോ ദേവാനാം ഹവിരുത്തമമ് ।। ൨൯൨.
പശുക്കൾ എല്ലാ ജീവികളുടെ അടിസ്ഥാനവും ഉത്തമമായ മംഗളത്തിന്റെയും ഉറവിടവുമാണ്. പശുക്കൾ ദൈവങ്ങൾക്ക് ഉത്തമമായ ഹോമദ്രവ്യവും ഉന്നതമായ അന്നവുമാണ്.
പാവനം സര്വ്വഭൂതാനാം ക്ഷരന്തി ച വദന്തി ച । ഹവിഷാ മന്ത്രപൂതേന തര്പയന്ത്വമരാന്ദിവി ।। ൨൯൨.
പശുക്കൾ എല്ലാ ജീവികളെയും വിശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, അവയെ അങ്ങനെ തന്നെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. മന്ത്രശുദ്ധമായ ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾകൊണ്ട് അവ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ അമരന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തട്ടെ.
ഋഷീണാമഗ്നിഹോത്രേഷു ഗാവോ ഹോമേഷു യോജിതാഃ । സര്വ്വേഷാമേവ ഭൂതാനാം ഗാവഃ ശരണമുത്തമം ।। ൨൯൨.
മഹർഷിമാരുടെ ഹോമങ്ങളിൽ പശുക്കളെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികൾക്കും പശുക്കൾ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ അഭയമാണ്.
ഗാവഃ പചിത്രം പരമം ഗാവോ മാങ്ഗല്യമുത്തമം । ഗാവഃ സ്വര്ഗസ്യ സോപാനം ഗാവോ ധന്യാഃ സനാതനാഃ ।। ൨൯൨.
പശുക്കൾ അത്യന്തം വൈവിധ്യമുള്ളവയും ഉത്തമമായ മംഗളത്തിന്റെയും മൂല്യവുമാണ്. പശുക്കൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടവുകളും ശാശ്വതമായി ഭാഗ്യവതികളുമാണ്.
നമോ ഗോഭ്യഃ ശ്രീമതീഭ്യഃ സൌരഭേയീഭ്യ ഏവ ച । നമോ ബ്രഹ്മസുതാഭ്യശ്ച പവിത്രാബ്യോ നമോ നമഃ ।। ൨൯൨.
പശുക്കൾക്കും, മഹിമയുള്ളവർക്കും, സുഗന്ധമുള്ളവർക്കും വന്ദനം. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രിമാർക്കും, വിശുദ്ധരായവർക്കും വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദനം.
ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ ഗാവശ്ച കുലമേകം ദ്വിധാ കൃതമ് । ഏകത്ര മന്ത്രാസ്തിഷ്ഠന്തി ഹവിരേകത്ര തിഷ്ഠതി ।। ൨൯൨.
ബ്രാഹ്മണരും പശുക്കളും ഒരു വംശം രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചവരാണ്. ഒന്നിൽ മന്ത്രങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, മറ്റൊന്നിൽ ഹോമദ്രവ്യം.
ദേവബ്രാഹ്മണഗോസാധുസാധ്വീഭിഃ സകലം ജഗത് । ധാര്യ്യതേ വൈ സദാ സസ്മാത് സര്വ്വേ പൂജ്യതമാ മതാഃ ।। ൨൯൨.
ദേവന്മാർ, ബ്രാഹ്മണർ, പശുക്കൾ, സദാചാരികൾ, സദ്വൃത്തയുള്ള സ്ത്രീകൾ ഇവരാൽ ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവരെല്ലാവരും ഏറ്റവും ആരാധ്യരാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
പിവന്തി യത്ര തത്തീര്ഥം ഗഹ്ഗാദ്യാ ഗാവ ഏവ ഹി । ഗവാം മാഹാത്മ്യമുക്തം ഹി ചികിത്സാഞ്ച തഥാ ശ്രൃണു ।। ൨൯൨.
പശുക്കൾ വെള്ളം കുടിക്കുന്നിടം ഗംഗാദി തീർത്ഥങ്ങളോളം വിശുദ്ധമാണ്. പശുക്കളുടെ മഹത്വം പറഞ്ഞുതീർന്നു, ഇനി അവയുടെ ഔഷധഗുണങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
ശ്രൃങ്ഗാമയേഷു ധേനൂനാം തൈലം ദദ്യാത് സസൈന്ധവം । ശ്രൃങ്ഗവേരബലാമാംസകല്കസിദ്ധം സമാക്ഷികം ।। ൨൯൨.
പശുക്കളുടെ കൊമ്പിൽ വേദനയുണ്ടെങ്കിൽ, ഇഞ്ചി, ബല, ഇറച്ചികുഴമ്പ്, തേൻ എന്നിവ ചേർത്ത് കല്ലുപ് കലർന്ന എണ്ണ കൊടുക്കണം.
കര്ണശൂലേഷു സര്വേഷു മഞ്ജിഷ്ഠാഹിങ്ഗുസൈന്ധവൈഃ । സിദ്ധം തൈലം പ്രദാതവ്യം രസോനേനൈഥ വാ പുനഃ ।। ൨൯൨.
പശുക്കളുടെ ചെവിവേദനയ്ക്ക്, മഞ്ജിഷ്ഠ, ഹിംഗു, കല്ലുപ് എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ എണ്ണ നൽകണം, അല്ലെങ്കിൽ വെളുത്തുള്ളി ചേർത്തും കൊടുക്കാം.
വില്വമൂലമപാമാര്ഗന്ധാതകീ ച സപാടലാ । കുടജന്ദന്തമൂലേഷു ലേപാത്തച്ഛൂലനാശനം ।। ൨൯൨.
വിൽവമൂലം, അപാമാർഗം, ധാതകി, പാടല, കൂടാതെ കുട്ടജവും ദന്തമൂലവും ചേർത്ത് പേശിയാൽ ആ വേദന മാറും.
ദന്തശൂലഹരൈര്ദ്രവ്യൈര്ഘൃതം രാമ വിപാചിതം । മുഖരോഗഹരം ജ്ഞേയം ജിഹ്വാരോഗേഷു സൈന്ധവം ।। ൨൯൨.
പല്ലുവേദനയ്ക്ക് ഉത്തമമായ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത് ഉണക്കിയ നെയ്യ്, രാമാ, വായ്രോഗങ്ങൾക്കു നല്ലതാണ്. നാവിന് വേദനയുണ്ടെങ്കിൽ കല്ലുപ് ഉപയോഗിക്കാം.
ശ്രൃങ്ഗവേരം ഹരിദ്രേ ദ്വേ ത്രിഫലാ ച ഗലഗ്രഹേ । ഹൃച്ഛൂലേ വസ്തിശുലേ ച വാതരോഗേ ക്ഷയേ തഥാ ।। ൨൯൨.
ഇഞ്ചി, രണ്ട് തരത്തിലുള്ള മഞ്ഞൾ, ത്രിഫല എന്നിവ കഴുത്ത് വേദനയ്ക്കും, ഹൃദയവേദന, മൂത്രാശയവേദന, വായുവൈകല്യങ്ങൾ, ക്ഷയം എന്നിവയ്ക്കും ഉപയോഗിക്കാം.
ത്രിഫലാ ഘൃതമിശ്രാ ച ഗവാം പാനേ പ്രശസ്യതേ । അതീസാരേ ഹരിദ്രേ ദ്വേ പാഠാഞ്ചൈവ പ്രദാപയേത് ।। ൨൯൨.
ത്രിഫലയും നെയ്യും ചേർത്ത് പശുക്കൾക്ക് കുടിപ്പിക്കാൻ ഉത്തമമാണ്. അതിസാരത്തിനായി രണ്ട് തരത്തിലുള്ള മഞ്ഞളും പാടയും നൽകണം.
സര്വേഷു കോഷ്ഠരോഗേഷു തഥാ ശാഖാഗദേഷു ച । ശ്രൃങ്ഗവേരഞ്ച ഭാര്ഗീഞ്ച കാസേ ശ്വാസേ പ്രദാപയേത് ।। ൨൯൨.
വയറ്റുവ്യാധികളും കൈകാലുകളുടെ രോഗങ്ങളും ഉള്ളപ്പോൾ, കഞ്ഞിരവും തിപ്പിലിയും ചുമക്കും ശ്വാസക്കൊളക്കും നൽകണം.
ദാതവ്യാ ഭഗ്നസന്ധാനേ പ്രിയങ്ഗുര്ലവണാന്വിതാ । തൈലം വാതഹരം പിത്തേ മധുയഷ്ടീവിപാചിതം ।। ൨൯൨.
എല്ല് പൊട്ടിയതും ചേർത്തുപിടിപ്പിക്കേണ്ടതുമുള്ളപ്പോൾ ഉപ്പു ചേർത്ത പ്രിയംഗു നൽകണം. വായുവിനെ തണുപ്പിക്കുന്ന എണ്ണയും, പിത്തത്തിന് യശ്ടിമധു ചേർത്ത് തിളപ്പിച്ച എണ്ണയും ഉപയോഗിക്കണം.
കഫേ വ്യോഷഞ്ച സമധു സപുഷ്ടകരജോഽസ്രജേ । തൈലാജ്യം ഹരിതാലഞ്ച ഭഗ്നക്ഷതിശ്രൃതന്ദദേത് ।। ൨൯൨.
കഫം ഉള്ളപ്പോൾ ത്രികടു തേനും, പുഷ്ടികര ചൂരനും ചേർത്ത് നൽകണം. എല്ല് പൊട്ടലിനും മുറിവിനും ക്ഷീണത്തിനും എണ്ണ, നെയ്യ്, ഹരിതാളം എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കണം.
മാഷാസ്തിലാഃ സഗോധൂമാഃ പശുക്ഷീരം ഘൃതം തഥാ । ഏഷാം പിണ്ഡീ സലവണാ വത്സാനാം പുഷ്ടിദാ ത്വിയം ।। ൨൯൨.
ഉഴുന്ന്, എള്ള്, ഗോതമ്പ്, പശുവിന്റെ പാൽ, നെയ്യ് എന്നിവ ഉപ്പു ചേർത്ത് കുഴച്ച പിണ്ടി കാളക്കുട്ടികൾക്ക് നല്ല പോഷണം നൽകും.
ബലപ്രദാ വിഷാണാം സ്യാദ് ഗ്രഹനാശായ ധൂപകഃ । ദേവദാരു വചാ മാംസീ ഗുഗ്ഗുലുഹിങ്ഗുസര്ഷപാഃ ।। ൨൯൨.
ശക്തിയുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ കൊമ്പ് ഉപയോഗിച്ച് ധൂപനം ചെയ്യുന്നത് പിടിവശം മാറ്റാൻ സഹായിക്കും. ദേവദാരു, വച, മാംസി, ഗുഗ്ഗുലു, കായം, കടുക് എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കണം.
ഗ്രഹാദിഗദനാശായ ഏഷ ധുപോ ഗവാം ഹിതഃ । ഘഷ്ടാ ചൈവ ഗവാം കാര്യാ ധൂപേനാനേന ധൂപിതാ ।। ൨൯൨.
പിശാചാദി രോഗങ്ങൾ മാറ്റാൻ ഈ ധൂപനം പശുക്കൾക്ക് നല്ലതാണ്. പശുക്കളെ നന്നായി തേച്ച് ഈ ധൂപം കാട്ടണം.
അശ്വഗന്ധാതിലൈഃ ശുക്ലം തേന ഗൌഃ ക്ഷീരിണീ ഭവേത് । രസായനഞ്ച പിന്യാകം മത്തോ യോ ധാര്യ്യതേ ഗൃഹേ ।। ൨൯൨.
അശ്വഗന്ധ എണ്ണ ഉപയോഗിച്ചാൽ പശു പാൽ കൊടുക്കുന്നവയാകും. എണ്ണയെടുത്ത ശേഷമുള്ള പിണ്ണാക്ക് വീട്ടിൽ വച്ചാൽ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കും.
ഗവാം പുരീഷേ പഞ്ചമ്യാം നിത്യം ശാന്ത്യൈ ശ്രിയം യജേത് । വാസുദേവഞ്ച ഗന്ധാദ്യൈരപരാ ശാന്തിരുച്യതേ ।। ൨൯൨.
അഞ്ചാം ദിവസം പശുവിന്റെ ചാണകം ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിദിനം ശാന്തിക്കായി യജ്ഞം നടത്തണം. സുഗന്ധവസ്തുക്കളും മറ്റും ഉപയോഗിച്ച് വാസുദേവനുവേണ്ടി മറ്റൊരു ശാന്തിക്രമവും ചെയ്യാം.
അശ്വയുക്ശുക്ലപക്ഷസ്യ പഞ്ചദശ്യാം യജേദ്ധരിം । ഹരിരുദ്രമജം സൂര്യ്യം ശ്രിയമഗ്നിം ഘൃതേന ച ।। ൨൯൨.
അശ്വയുജ മാസത്തിലെ വെള്ളിയാഴ്ചയുടെ പതിനഞ്ചാം ദിവസം ഹരിയെ പൂജിക്കണം. ഹരി, രുദ്രൻ, അജൻ, സൂര്യൻ, ശ്രീ, അഗ്നി എന്നിവരെ നെയ്യ് ഉപയോഗിച്ച് ആരാധിക്കണം.
ദധി സമ്പ്രാശ്യ ഗാഃ പൂജ്യ കാര്യ്യം വഹ്നിപ്രദക്ഷിണം । വൃഷാണാം യോജയേദ് യുദ്ധം ഗീതവാദ്യരവൈര്വഹിഃ ।। ൨൯൨.
തയിർ നൽകിയും പശുക്കളെ പൂജിച്ചും ശേഷം അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം. കാളകളെ പുറത്തു സംഗീതവും പാട്ടും കൂടെ യുദ്ധം ചെയ്യിപ്പിക്കണം.