അഗ്നിപുരാണമ്

ശുഭേ ദിനേ ശ്രീധരഞ്ച ശ്രിയമുച്ചൈഃശ്രവാശ്ച തം । ഹയരാജം സമഭ്യര്ച്യ സാവിത്രൈര്ജുഹുയാദ്ഘൃതം ।। ൨൯൦.

ശുഭദിനത്തിൽ ശ്രീധരനും ഉച്ചൈഃശ്രവസും, അർത്ഥം കുതിരരാജാവിനെയും പൂജിച്ച ശേഷം, സാവിത്രി മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി നെയ്‌യൊപ്പം ഹോമം നടത്തണം.

ദ്വിജേഭ്യോ ദക്ഷിണാന്ദദ്യാദശ്വവൃദ്ധിസ്തഥാ ഭവേത് । അശ്വയുക് ശുക്ലപക്ഷസ്യ പഞ്ചദശ്യാഞ്ച ശാന്തികം ।। ൨൯൦.

ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകണം; അങ്ങനെ കുതിരയുടെ വളർച്ച ഉണ്ടാകും. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനഞ്ചാം തീയതിയിൽ കുതിരയ്ക്ക് ശാന്തിക ക്രിയ നടത്തണം.

ബഹിഃ കുര്യ്യാദ്വിശേഷേണ നാസത്യൌ വരുണം യജേത് । സമുല്ലിഖ്യ തതോ ദേവീം ശാഖാഭിഃ പരിവാരയേത് ।। ൨൯൦.

പൂജാവിധി പുറത്തു പ്രത്യേകമായി നടത്തണം; നാസത്യനും വരുണനെയും ആരാധിക്കണം. ശേഷം, ദേവിയെ ചില്ലകളാൽ ചുറ്റി സംരക്ഷിക്കണം.

ഘടാന്സര്വ്വരസൈഃ പൂര്ണാന് ദിക്ഷു ദദ്യാത്സവസ്ത്രകാന് । യവാജ്യം ജുഹുയാത് പ്രാര്ച്യ യജേദശ്വാംശ്ച സാശ്വിനാന് ।। ൨൯൦.

എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വിവിധ ദ്രവ്യങ്ങൾ നിറച്ച കലശങ്ങൾ വസ്ത്രം കൊണ്ടു മൂടി വയ്ക്കണം. യവവും നെയ്‌യും ഹോമം ചെയ്ത ശേഷം, കുതിരകളെയും അശ്വിനികളെയും ആരാധിക്കണം.

വിപ്രേഭ്യോ ദക്ഷിണാന്ദദ്യാന്നൈമിത്തികമതഃ ശ്രൃണു । മകരാദൌ ഹയാനാഞ്ച പദ്മൈര്വിഷ്ണും ശ്രിയം യജേത് ।। ൨൯൦.

ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകണം. ഇനി പ്രത്യേക ചടങ്ങ് കേൾക്കൂ: മകരം തുടങ്ങിയപ്പോൾ കുതിരകൾക്കായി കമലപൂക്കൾകൊണ്ടു വിഷ്ണുവിനെയും ശ്രീയെയും ആരാധിക്കണം.

ബ്രഹ്മാണം ശങ്കരം സോമമാദിത്യഞ്ച തഥാശ്വിനൌ । രേവന്തമുച്ചൈഃശ്രവസന്ദിക്പാലാംശ്ച ദലേഷ്വപി ।। ൨൯൦.

ബ്രഹ്മാവ്, ശങ്കരൻ, സോമൻ, ആദിത്യൻ, അശ്വിനികൾ, രേവന്തൻ, ഉച്ചൈശ്രവസ്, ദിശാപാലകർ എന്നിവരെയും ഓരോ ഭാഗങ്ങളിലും ആഹ്വാനിക്കണം.

പ്രത്യേകം പൂര്ണംകുമ്ഭൈശ്ച വേദ്യാന്തത്സൌമ്യതഃ സ്ഥലേ । തിലാക്ഷതാജ്യസിദ്ധാര്ഥാന് ദേവതാനാം ശതം ശതം ।। ൨൯൦.

ഓരോ ദേവതയ്ക്കും വേദിയുടെ അറ്റത്ത്, മൃദുലമായ നിലത്തും, നിറഞ്ഞ കുമ്പങ്ങൾ വെച്ച്, എള്ള്, അക്ഷത, നെയ്യ്, കടുക് എന്നിവയാൽ നൂറ് നൂറ് ഹോമങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.

ഉപോഷിതേന കര്ത്തവ്യം കര്മ്മ ചാശ്വരുജാപഹം ।। ൨൯൦.

കുതിരയുടെ രോഗങ്ങൾ മാറ്റാൻ ഈ കർമ്മം ഉപവാസം പാലിച്ചവൻ നിർവഹിക്കണം.

ശാലിഹോത്ര ഉവാച ഗജശാന്തിം പ്രവക്ഷ്യാമി ഗജരോഗവിമര്ദ്ദനീമ് । വിഷ്ണും ശ്രിയഞ്ച പഞ്ചമ്യാം നാഗമൈരാവതം യജേത് ।। ൨൯൧.

ശാലിഹോത്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആനകളുടെ ശാന്തിക്കായുള്ള ക്രിയയും, ആനരോഗങ്ങൾ നീക്കുന്ന മാർഗ്ഗവും വിശദീകരിക്കും. അഞ്ചാം ദിവസത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെയും ലക്ഷ്മിയെയും, എയരാവതനാമനായ നാഗത്തെയും പൂജിക്കണം.

ബ്രഹ്മാണം ശങ്കരം വിഷ്ണും ശക്രം വൈശ്രവണം യമം । ചദ്രാര്കൌ വരുണം വായുമഗ്നിം പൃഥ്വീം തഥാ ച ഖം ।। ൨൯൧.

ബ്രഹ്മാവ്, ശങ്കരൻ, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ, വൈശ്രവണൻ, യമൻ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, വരുണൻ, വായു, അഗ്നി, ഭൂമി, ആകാശം എന്നിവരെയും ആരാധിക്കണം.

ശേഷം ശൈലാന് കുഞ്ജരാംശ്ച യേ തേഽഷ്ടൌ ദേവയോനയഃ । വിരൂപാക്ഷം മഹാപദ്മം ഭദ്രം സുമനസന്തഥാ ।। ൨൯൧.

ശേഷൻ, പർവ്വതങ്ങൾ, ആനകൾ—ഇവയാണ് ആറ് ദൈവവംശങ്ങൾ: വിരൂപാക്ഷൻ, മഹാപദ്മൻ, ഭദ്രൻ, സുമനസൻ,

കുമുദൈരാവണഃ പദ്മഃ പുഷ്പദന്തോഽഥ വാമനഃ । സുപ്രതീകോഞ്ജനോ നാഗാ അഷ്ടൌ ഹോമോഽഥ ദക്ഷിണാമ് ।। ൨൯൧.

കുമുദൻ, എയരാവതൻ, പദ്മൻ, പുഷ്പദന്തൻ, വാമനൻ, സുപ്രതീകൻ, അഞ്ജനൻ—ഈ എട്ട് നാഗന്മാർക്ക് ഹോമവും ദാനവും അർപ്പിക്കണം.

ഗജാഃ ശാന്ത്യുദകാസിക്താ വൃദ്ധൌ നൈമിത്തികം ശ്രൃണു । ഗജാനാം മകരാദൌ ച ഐശാന്യാം നഗരാദ്ബഹിഃ ।। ൨൯൧.

ആനകൾക്ക് ശാന്തിജലം തളിച്ച് വളർച്ച വരുത്താം; ഇനി മകരം മുതലായ ആനകൾക്കായി നഗരത്തിന് പുറത്തുള്ള ഈശാന്യഭാഗത്ത് ചെയ്യുന്ന പ്രത്യേക കർമ്മം കേൾക്കൂ.

സ്ഥണ്ഡിലേ കമലേ മധ്യേ വിഷ്ണും ലക്ഷ്മീഞ്ച കേശരേ । ബ്രഹ്മാണം ഭാസ്കരം പൃഥ്വീം യജേത് സ്കന്ദം ഹ്യനന്തകം ।। ൨൯൧.

സ്ഥണ്ഡിലത്തിൽ, താമരയുടെ നടുവിൽ, വിഷ്ണുവിനെയും ലക്ഷ്മിയെയും കേശരത്തിൽ ആരാധിക്കണം; ബ്രഹ്മാവ്, സൂര്യൻ, ഭൂമി, സ്കന്ദൻ, അനന്തൻ എന്നിവരെയും കൂടാതെ.

ഖം ശിവം സോമമിന്ദ്രാദീംസ്തദസ്ത്രാണി ദലേ ക്രമാത് । വജ്രം ശക്തിഞ്ച ദണ്ഡഞ്ച തോമരം പാശകം ഗദാം ।। ൨൯൧.

ആകാശം, ശിവൻ, സോമൻ, ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരും അവരുടെ ആയുധങ്ങളും ഓരോ ഭാഗത്തും ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം: വജ്രം, ശക്തി, ദണ്ഡം, തോമരം, പാശം, ഗദ.

ശൂലം പദ്മം ബഹിര്വൃന്തേ ചക്രേ സൂര്യ്യന്തഥാശ്വിനൌ । വസൂനഷ്ടൌ തഥാ സാധ്യാന് യാമ്യേഽഥ നൈര്ഋതേ ദലേ ।। ൨൯൧.

ശൂലം, പദ്മം പുറംതണ്ടിൽ വെക്കണം; ചക്രം, സൂര്യൻ, അശ്വിനികൾ; എട്ട് വസുക്കളും സാദ്ധ്യന്മാരും ദക്ഷിണയിലും നൈരൃത്യഭാഗത്തും.

ദേവാനാങ്ഗിരസശ്ചാശ്വിഭൃഗവോ മരുതോഽനിലേ । വിശ്വേദേവാംസ്തഥാ ദക്ഷേ രുദ്രാ രൌദ്രേഽഥ മണ്ഡലേ ।। ൨൯൧.

ദേവന്മാർ, ആംഗിരസന്മാർ, അശ്വിനികൾ, ഭൃഗുക്കൾ, മരുതുകൾ, വായു, വിശ്വദേവന്മാർ, ദക്ഷൻ, രുദ്രന്മാർ, രൗദ്രഭാഗത്തും വൃത്തത്തിൽ.

തതോ വൃത്തയാ രേഖയാ തു ദേവാന് വൈ ബാഹ്യതോ യജേത് । സൂത്രകാരാനൃഷീന് വാണീം പൂര്വ്വാദൌ സരിതോ ഗിരീന് ।। ൨൯൧.

ശേഷം വൃത്തരേഖയാൽ ദേവന്മാരെ പുറത്ത് ആരാധിക്കണം; സൂത്രകർത്താക്കൾ, ഋഷികൾ, വാണി, കിഴക്കോട്ട് നദികളും പർവ്വതങ്ങളും.

മഹാഭൂതാനി കോണേഷു ഐശാന്യാദിഷു സംയജേത് । പദ്മം ചക്രം ഗദാം ശംഖം ചതുരസ്രന്തു മണ്ഡലം ।। ൨൯൧.

മഹാഭൂതങ്ങൾ കോണുകളിൽ, ഈശാന്യഭാഗം തുടങ്ങി, ആരാധിക്കണം; പദ്മം, ചക്രം, ഗദ, ശംഖം, ചതുരശ്രവും വൃത്തവും.

ചതുര്ദ്വാരം തതഃ കുമ്ഭാഃ അഗ്ന്യാദൌ ച പതാകികാഃ। ചത്വാരസ്തോരണാ ദ്വാരി നാഗാനൈരാവതാദികാന് ।। ൨൯൧.

നാലു വാതിലുകളിൽ കുമ്പങ്ങൾ വെക്കണം; അഗ്നി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ പതാകകളും; ഓരോ വാതിലിലും നാലു തൊരണങ്ങളും, എയരാവതൻ തുടങ്ങിയ ആനകളും.

പൂര്വ്വാദൌ ചൌഷധീഭിശ്ച ദേവാനാം ഭാജനം പൃഥക് । പൃഥക്ശതാഹുതീശ്ചാജ്യൈര്ഗജാനര്ച്യ പ്രദക്ഷിണം ।। ൨൯൧.

കിഴക്കോട്ട് ഔഷധികളുമായി ദേവന്മാർക്കായി വേർതിരിച്ച പാത്രങ്ങൾ; clarified butter കൊണ്ട് നൂറ് വേർതിരിച്ച ഹോമങ്ങൾ; ആനകളെ പ്രദക്ഷിണമായി ആരാധിക്കണം.

നാഗം വഹ്നിം ദേവതാദീന് ബാഹ്യൈര്ജഗ്മുഃ സ്വകം ഗൃഹമ് । ദ്വിജേഭ്യോ ദക്ഷിണാം ദദ്യാത് ഹസ്തിവൈദ്യാദികാംസ്തഥാ ।। ൨൯൧.

നാഗൻ, അഗ്നി, മറ്റു ദേവതകൾ എന്നിവരെ ആരാധിച്ച ശേഷം അവരവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങും; ബ്രാഹ്മണർക്കും, ആനവൈദ്യന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ദാനം നൽകണം.

കരിണീന്തു സമാരുഹ്യ വദേത് കര്ണന്തു കാലവിത് । നാഗാരാജേഽമൃതേ ശാന്തിം കൃത്വാഽമുഷ്മിന് ജപന്മനുമ് ।। ൨൯൧.൧൫ ശ്രീഗജസ്ത്വം കൃതോ രാജ്ഞാ ഭവാനസ്യ ഗജാഗ്രണീഃ । പ്രഭുര്മാല്യാഗ്രഭക്തൈസ്ത്വാം പൂജയിഷ്യതി പാര്ഥിവഃ ।। ൨൯൧.

കറിനിയെ കയറി, സമയത്തെ അറിയുന്നവൻ അവളുടെ ചെവിയിൽ പറയണം: 'നാഗരാജാവിന് അമൃതശാന്തി നടത്തി, ഈ മന്ത്രം ജപിച്ചശേഷം: ഭാഗ്യശാലിയായ ആനേ, രാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ നീ ആനകളിൽ പ്രധാനിയായിരിക്കുന്നു; രാജാവ് നിന്നെ മാലയും പ്രധാനഭക്ഷ്യങ്ങളും നൽകി ആദരിക്കും.'

ലോകസ്തദാജ്ഞയാ പൂജാം കരിഷ്യതി തദാ തവ । പാലനീയസ്ത്വയാ രാജാ യുദ്ധേഽധ്വനി തഥാ ഗൃഹേ ।। ൨൯൧.

അപ്പോള്‍ ആ ആജ്ഞ പ്രകാരം ജനങ്ങള്‍ നിന്നെ ആരാധിക്കും; നീ യുദ്ധത്തില്‍, യാത്രയില്‍, വീട്ടിലും രാജാവിനെ സംരക്ഷിക്കണം.

തിര്യ്യഗ്ഭാവം സമുത്‌സൃജ്യ ദിവ്യം ഭാവമനുസ്മര । ദേവാസുരേ പുരാ യുദ്ധേ ശ്രീഗജസ്ത്രിദശൈഃ കൃതഃ ।। ൨൯൧.

മൃഗസ്വഭാവം വിട്ട് ദൈവീകസ്വഭാവം ഓര്‍മ്മിക്കണം; പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോള്‍ ദേവന്മാര്‍ ശുഭമായ ആനയെ സൃഷ്ടിച്ചു.

ഐരാവണസുതഃ ശ്രീമാനരിഷ്ടോ നാമ വാരണഃ । ശ്രീഗജാനാന്തു തത് തേജഃ സര്വ്വമേവോപതിഷ്ഠതേ ।। ൨൯൧.

ഏരാവതന്റെ പുത്രനായ പ്രശസ്തനായ അരിഷ്ടന്‍ എന്ന ആനയാണ് അതിന്റെ പേര്; എല്ലാ ശുഭമായ ആനകളുടെയും ശക്തിയും ഇപ്പോള്‍ നിനക്കുള്ളിലാണ്.

തത്തേജസ്തവ നാഗേന്ദ്ര ദിവ്യഭാവസമന്വിതം । ഉപതിഷ്ഠതു ഭദ്രന്തേ രക്ഷ രാജാനമാഹവേ ।। ൨൯൧.

ആ ദൈവീകശക്തി, ആനകളുടെ രാജാവേ, നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി നിലനില്‍ക്കട്ടെ; നീ യുദ്ധത്തില്‍ രാജാവിനെ സംരക്ഷിക്കണം.

ഇത്യേവമഭിഷിക്തൈനമാരോഹേത ശുഭേ നൃപഃ । തസ്യാനുഗമനം കുര്യുഃ സശസ്ത്രനവസദ്‌ഗജാഃ ।। ൨൯൧.

ഇങ്ങനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത ശേഷം രാജാവ് ശുഭമായ ആനയില്‍ കയറിയിരിക്കണം; ആയുധധാരികളും പുതുതായി അലങ്കരിച്ച ആനകളും അവനെ പിന്തുടരണം.

ശാലാസ്വസൌ സ്ഥണ്ഡിലേഽബ്ജേ ദികപാലാദീന് യജേദ്വഹിഃ । കേശരേഷു ബലം നാഗം ഭുവഞ്ചൈവ സരസ്വതീം ।। ൨൯൧.

മന്ദിരത്തില്‍, വേദിക്കയില്‍, താമരയില്‍, ദിശാപാലകര്‍ മുതലായവരെ പുറത്തു ആരാധിക്കണം; മുടിയില്‍, സൈന്യത്തില്‍, ആനയില്‍, ഭൂമിയില്‍, സരസ്വതിയിലും ആരാധന നടത്തണം.