അഗ്നിപുരാണമ്

തൈലമൂഷണസംയുക്തം ഗലഗ്രഹഗദാപഹമ് । അഷ്ടഭിര്ലവണൈഃ പിഷ്ടൈഃ പ്രസന്നാഃ പായയേദ്ഘൃതമ് ।। ൨൮൭.

എണ്ണ ചൂടോടെ കലർത്തി കൊടുക്കുന്നത് കഴുത്ത് പിടിച്ച രോഗം മാറ്റുന്നു; എട്ട് തരത്തിലുള്ള ഉപ്പു പൊടിച്ച് നെയ്‌യിൽ ചേർത്ത് നൽകുന്നത് മനസ്സിന്റെ തെളിച്ചം നൽകും.

മൂത്രഭങ്ഗേഽഥ വാ വീജം ക്കഥിതം ത്രപൂഷസ്യ ച । ത്വഗ്ദോഷേഷു പിവേന്നിമ്ബം വൃഷം വാ ക്കഥിതം ദ്വിപഃ ।। ൨൮൭.

മൂത്രം തടസ്സപ്പെടുമ്പോഴും വീര്യം സംബന്ധിച്ച പ്രശ്നങ്ങളിലുമാണ് ആവശ്യം ഉണ്ടാകുന്നത് എങ്കിൽ, ആവശ്യമുള്ളത് തവിട്ടു വിത്തുകൾ കഴിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. ചർമ്മരോഗങ്ങൾക്കു വേണ്ടി നിമ്പം കഴിക്കണം. വീര്യവർദ്ധനത്തിനായി ആനയെ അനുഗ്രഹകരമായതായി പറയുന്നു.

ഗവാം മൂത്രം വിड़ങ്ഗാനി കൃമികോഷ്ഠേഷു ശസ്യതേ । ശ്രൃങ്ഗവേരകണാദ്രാക്ഷാശര്കരാഭിഃ ശ്രൃതം പയഃ ।। ൨൮൭.

പശുമൂത്രവും വിരംഗയും കുടലിലെ പുഴുക്കൾക്കു നല്ലതാണ്. ഇഞ്ചി, മുന്തിരി, പഞ്ചസാര ചേർത്ത് പാൽ തിളപ്പിച്ചാൽ അതും ഗുണകരമാണ്.

ക്ഷതക്ഷയകരം പാനം തഥാ മാംസരസഃ ശുഭഃ । മുദ്‌ഗോദനം വ്യോഷയുതമരുചൌ തു പ്രശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

മുറിവുകളും ക്ഷയരോഗവും സുഖപ്പെടുത്തുന്ന പാനീയങ്ങളും, മാംസരസം കുടിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. മുട്ഗം ചേർത്ത് കറിവേപ്പിലയും മസാലകളും ചേർത്ത് പാചകം ചെയ്ത അരി, രുചികുറയുമ്പോൾ കഴിക്കേണ്ടതാണെന്ന് പറയുന്നു.

ത്രിവൃദ്വ്യോഷാഗ്നിദന്ത്യര്കശ്യാമാക്ഷീരേ ഭപിപ്പലീ । ഏതൈര്ഗുല്മഹരഃ സ്നേഹഃ കൃതശ്ചൈവ തഥാപരഃ ।। ൨൮൭.

തൃവൃത്, കറിവേപ്പില, അഗ്നിദന്തി, അർക്കം, ശ്യാമ, പാൽ, പിപ്പലി എന്നിവ ചേർത്ത് എണ്ണ ഒരുക്കിയാൽ കുടലിലെ വളർച്ചകൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യും. ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റൊരു എണ്ണയും ഉപയോഗിക്കാം.

ഭേദനദ്രാവണാഭ്യങ്ഗസ്നേഹപാനാനുവാസനൈഃ । സര്വാനേവ സമുത്പന്നാന് വിദ്രവാന് സമുപാഹരേത് ।। ൨൮൭.

വിരചനങ്ങൾ, ദ്രാവകങ്ങൾ, തൈലം പുരട്ടൽ, എണ്ണ കുടിയിരുത്തൽ, എനിമ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ദ്രവരോഗങ്ങളും ചികിത്സിക്കണം.

യഷ്ടികം മുദ്‌ഗസൂപേന ശാരദേന തഥാ പിവേത് । ബാലവില്വൈസ്തഥാ ലേപഃ കടുരോഗേഷു ശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

ശരത്കാലത്ത് യഷ്ടികയെ മുട്ഗസൂപ്പിൽ ചേർത്ത് കുടിക്കണം. ബാലവിൽവം അരച്ച് കട്ടിയുള്ള രോഗങ്ങളിൽ പുരട്ടുന്നത് ഗുണകരമാണ്.

വിഡങ്ഗേന്ദ്രയവൌ ഹിങ്ഗു സരലം രജനീദ്വയമ് । പൂര്വാഹ്ണേ പായയേത് പിണ്ഡാത് പിണ്ഡാന് സര്വശൂലോപശാന്തയേ ।। ൨൮൭.

വിഡംഗം, ഇന്ദ്രയവം, ഹിംഗു, സരളം, രണ്ട് തരത്തിലുള്ള മഞ്ഞൾ എന്നിവ ചേർത്ത് രാവിലെ പിണ്ടിയായി കഴിക്കണം. ഇതു വയറുവേദനകൾക്ക് ശാന്തി നൽകും.

പ്രധാനഭോജനേ തേഷാം യഷ്ടികബ്രീഹിശാലയഃ । മധ്യമൌ യവഗോധൂമൌ യവഗോധൂമൌ ശേഷാ ദന്തിനി ചാധമാഃ ।। ൨൮൭.

പ്രധാനഭക്ഷണത്തിന് യഷ്ടിക, ബ്രിഹി, ശാല്യരി എന്നിവ കഴിക്കണം. ഇടയ്ക്കുള്ള ഭക്ഷണത്തിന് യവവും ഗോതുംവുമാണ് ഉത്തമം. ശേഷിക്കുന്നവർക്കും യവം, ഗോതുമം, ദന്തിനി എന്നിവ കുറഞ്ഞ ഗുണമുള്ളവയാണ്.

യവശ്ചൈവ തഥൈവേക്ഷുര്നാഗാനാം ബലവര്ദ്ധനഃ । നാഗാനാം യവസം ശുഷ്കം തഥാ ധാതുപ്രകോപണം ।। ൨൮൭.

യവവും ഇക്ഷുവും ആനകൾക്ക് ശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഉണക്കിയ യവസവും ആനകൾക്ക് ധാതുക്കളെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നു.

മദക്ഷീണസ്യ നാഗസ്യ പയഃപാനം പ്രശസ്യതേ । ദീപനീയൈസ്തഥാ ദ്രവ്യൈഃ ശ്രൃതോ മാംസരസഃ ശുഭഃ ।। ൨൮൭.

മദം കുറഞ്ഞ ആനയ്ക്ക് പാൽ കുടിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണ്. ദഹനശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ദ്രവ്യങ്ങൾ ചേർത്ത് തിളപ്പിച്ച മാംസരസം കൂടി ഗുണകരമാണ്.

കടുമത്സ്യവിड़ങ്ഗാനി ക്ഷാരഃ കോഷാതകീ പയഃ । ഹരിദ്രാചേതി ധൂപോയം കുഞ്ജരസ്യ ജയാവഹഃ ।। ൨൮൭.

കയ്പുള്ള മീൻ, വിരംഗ, ക്ഷാരം, കോശാതകി, പാൽ, മഞ്ഞൾ എന്നിവ ചേർത്ത് ധൂപനം ചെയ്താൽ ആനയ്ക്ക് വിജയമുണ്ടാകും.

പിപ്പലീതണ്ഡുലാസ്തൈലം മാധ്വീകം മാക്ഷഇകമ് തഥാ । നേത്രയോഃ പരിഷേകോയം ദീപനീയഃ പ്രശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

പിപ്പലി, അരി, മധുവിനും തേനും ചേർത്ത് എണ്ണയാക്കി കണ്ണിൽ കഴുകുന്നത് ദീപനം നൽകുന്നു, അതും ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

പുരീഷഞ്ജതനേത്രസ്തു തഥാ പാരാവതസ്യ ച । ക്ഷീരവൃക്ഷകരീഷാശ്ച പ്രസന്നായേഷ്ടമഞ്ജനം ।। ൨൮൭.

പാരാവതത്തിന്റെ ചാണിയും, അതുപോലെ പനമ്പാടിന്റെ ചാണിയും, ക്ഷീരവൃക്ഷങ്ങളുടെ ചാണിയും കണ്ണ് തെളിയാൻ ഏറ്റവും നല്ല അഞ്ജനമാണ്.

അനേനാഞ്ജിനേത്രസ്തു കരോതി കദനം രണേ । ഉത്‌പലാനി ച നീലാനി സുസ്തന്തഗരമേവ ച ।। ൨൮൭.

ഈ അഞ്ജനം കണ്ണിൽ പുരട്ടിയാൽ യുദ്ധത്തിൽ കാഴ്ച ശക്തമാകും. നീല ഉത്പലവും നല്ല നൂലും കൂടി ഉപയോഗിക്കാം.

തണ്ഡുലോദകപിഷ്ടാനി നേത്രനിര്വാപനം പരമ് । നഖവൃദ്ധൌ നഖച്ഛേദസ്തൈലസേകശ്ച മാസ്യപി ।। ൨൮൭.

അരി വെള്ളത്തിൽ കലർത്തി കണ്ണിൽ ഇടുന്നത് വളരെ നല്ല തണുപ്പാണ്. നഖം വളരുമ്പോൾ മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ നഖം മുറിച്ച് എണ്ണ പുരട്ടുന്നത് ഗുണകരമാണ്.

ശയ്യാസ്ഥാനം ഭവേച്ചാസ്യ കരീഷൈഃ പാംശുഭിസ്തഥാ । ശരന്നിദാഘയോഃ സേകഃ സര്പിഷാ ച തഥേഷ്യതേ ।। ൨൮൭.

ആനയുടെ കിടക്ക ചാണിയും മണ്ണും ചേർത്ത് ഒരുക്കണം. ശരത്കാലത്തും വേനലിലും നെയ്യ് തളിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണ്.

ധന്വന്തരിരുവാച അശ്വവാഹനസാരഞ്ച വക്ഷ്യേ ചാശ്വചികിത്സനമ് । വാജിനാം സംഗ്രഹഃ കാര്യോ ധര്മ്മകര്മാര്ഥസിദ്ധയേ ।। ൨൮൮.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഇനി കുതിരയെ പരിപാലിക്കുന്നതിന്റെ സാരം, കുതിര രോഗചികിത്സയും വിശദീകരിക്കാം. ധർമ്മം, കര്‍മ്മം, സമ്പത്ത് എന്നിവ നേടാൻ കുതിരകളെ ശേഖരിക്കണം.

അശ്വിനീ ശ്രവണം ഹസ്തം ഉത്തരാത്രിതയന്തഥാ । നക്ഷത്രാണി പ്രശസ്താനി ഹയാനാമാദിവാഹനേ ।। ൨൮൮.

അശ്വിനി, ശ്രവണം, ഹസ്തം, ഉത്തര, തൃതയ എന്നിങ്ങനെയുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾ കുതിരയെ ആദ്യമായി കയറാൻ ഉത്തമമാണ്.

ഹേമന്തഃ ശിശിരശ്ചൈവ വസന്തശ്ചാശ്വാവാഹനേ । ഗ്രീഷ്മേ ശരദി വര്ഷാസു നിഷിദ്ധം ബാഹനം ഹയേ ।। ൨൮൮.

ഹേമന്തം, ശിശിരം, വസന്തം എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാലങ്ങളിൽ കുതിരയെ കയറാം; പക്ഷേ, ഗ്രീഷ്മം, ശരത്, വര്‍ഷാ കാലങ്ങളിൽ കുതിരയിലേറി യാത്ര ചെയ്യുന്നത് വിലക്കിയിരിക്കുന്നു.

തീബ്രൈര്ന്ന ച പരൈര്ദ്ദണ്ഡൈരദേശേ ന ച താഡയേത് । കീലാസ്ഥിസംകുലേ ചൈവ വിഷമേ കണ്ടകാന്വിതേ ।। ൨൮൮.

വളരെയധികം ശക്തമായോ കഠിനമായോ അടിയ്ക്കരുത്; യോഗ്യമായിടങ്ങളല്ലാത്തിടത്തും അടിയ്ക്കരുത്. തൂണുകളും അസ്ഥികളും നിറഞ്ഞിടങ്ങളിലും, കുരുക്കുള്ളതും മുള്ളുള്ളതുമായ സ്ഥലങ്ങളിലും അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.

വാലുകാപങ്കസംച്ഛന്നേ ഗര്ത്താഗര്ത്തപ്രദൂഷിതേ । അചിത്തജ്ഞോ വിനോപായൈര്വാഹനം കുരുതേ തു യഃ ।। ൨൮൮.

വെള്ളിച്ചരിയും ചെളിയും മൂടിയിടങ്ങളിലും, കുഴികളും കുഴിയുള്ള വഴികളിലും, ശ്രദ്ധയില്ലാതെ അല്ലെങ്കിൽ ശരിയായ രീതികളില്ലാതെ കുതിര ഓടിക്കുന്നവൻ അജ്ഞാനിയാണ്.

സ വാഹ്യതേ ഹയേനൈവ പൃഷ്ഠസ്ഥഃ കടികാം വിനാ । ഛന്ദം വിജ്ഞാപയേത് കോപി സുകൃതീ ധീമതാം വരഃ ।। ൨൮൮.

കുടിയില്ലാതെ കുതിരയുടെ മേൽ ഇരുന്ന് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ, യാത്ര തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് കുതിരയോട് മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കണം. നല്ലവനും വിവേകിയും അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.

അബ്യാസാദബിയോഗാച്ച വിനാശാസ്ത്രം സ്വവാഹകഃ । സ്നാതസ്യ പ്രാങ്മുഖസ്യാഥ ദേവാന് വപുഷി യോജയേത് ।। ൨൮൮.

പരിശീലനമില്ലായ്മയാലോ ദൈർഘ്യമേറിയ വേർപാടിനാലോ കുതിരക്ക് പഠിച്ച കാര്യങ്ങൾ മറന്നുപോകാം. അതിനാൽ, സ്നാനം കഴിച്ചു കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് കുതിരയെ സമർപ്പിക്കണം.

പ്രണവാദിനമോന്തേന സ്വവീജേന യഥാക്രമമ് । ബ്രഹ്മാ ചിത്തേ വലേ വിഷ്ണുര്വൈനതേയഃ പരാക്രമേ ।। ൨൮൮.

പ്രണവം ഉച്ചരിച്ച്, തനിക്കുള്ള മന്ത്രം ക്രമത്തിൽ ജപിച്ച്: മനസ്സിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ, ശക്തിയിൽ വിഷ്ണുവിനെ, ധൈര്യത്തിൽ ഗരുഡനെ സ്ഥാപിക്കണം.

പാര്ശ്വേ രുദ്രാ ഗുരുര്ബുദ്ധൌ വിശ്വേദേവാശ്ച മര്മസു । ദൃഗാവര്ത്തേ ദൃശീന്ദ്വര്കൌ കര്ണയോരശ്വിനൌ തഥാ ।। ൨൮൮.

ഇരുവശങ്ങളിലും രുദ്രന്മാർ, ബുദ്ധിയിൽ ഗുരു, പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ വിശ്വദേവന്മാർ, കണ്ണുകളിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ചെവികളിൽ അശ്വിനീദേവന്മാർ.

ജഠരേഽഗ്നിഃ സ്വധാ സ്വേദേ വാഗ്ജിഹ്വായാം ജവേഽനിലഃ । പൃഷ്ഠതോ നാകപൃഷ്ഠസ്തു ഖുരാഗ്രേ സര്വപര്വതാ ।। ൨൮൮.

വയറ്റിൽ അഗ്നി, വിയർപ്പിൽ സ്വധ, നാവിൽ വാക്ക്, വേഗത്തിൽ വായു, പുറകിൽ ആകാശം, കുതിരയുടെ കുതിരക്കാലിന്റെ അറ്റങ്ങളിൽ എല്ലാ പർവതങ്ങളും.

താരാശ്ച രോമകൂപേഷു ഹൃദി ചാന്ദ്രമസീ കലാ । തേജസ്യഗ്നീരതിഃ ശ്രോണ്യാം ലലാടേ ച ജഗത്പതിഃ ।। ൨൮൮.

തോലിന്റെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഹൃദയത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ കിരണം, കമറിൽ അഗ്നിയുടെ ആനന്ദം, നെറ്റിയിൽ ലോകനാഥൻ.

ഗ്രഹാശ്ച ഹേഷിതേ ചൈവ തഥൈവോരസി വാസുകിഃ । ഉപോഷിതോഽര്ച്ചയേത് സാദീ ഹയം ദക്ഷശ്രുതൌ ജപേത് ।। ൨൮൮.

കുതിരയുടെ കുരൽ മുഴക്കത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ, നെഞ്ചിൽ വാസുകി. ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ് കുതിരയെ പൂജിച്ച്, കാതിൽ ദക്ഷമന്ത്രം ജപിക്കണം.