അഗ്നിപുരാണമ്

ത്രിഫലാ പിപ്പലീ ശുണ്ഠീ സേവിതാ ത്രിശതാവ്ദകൃത് । ശതാവര്യ്യാഃ പൂര്വയോഗഃ സഹസ്രായുര്ബലാതികൃത് ।। ൨൮൬.

ത്രിഫല, പിപ്പലി, ഉണക്കിഞ്ജരകം എന്നിവ കഴിച്ചാൽ മൂവായിരം വർഷം ജീവിക്കാം. മുമ്പ് പറഞ്ഞ ശതാവരി യോഗം ആയിരം വർഷം ജീവിക്കാനും അതിയായ ശക്തി ലഭിക്കാനും സഹായിക്കും.

ചിത്രകേന തഥാ പൂര്വസ്തഥാ ശുണ്ഠീവിഡങ്ഗതഃ । ലോഹേന ഭൃങ്ഗരാജേന ബലയാ നിമ്ബപഞ്ചകൈഃ ।। ൨൮൬.

ചിത്രകം, ഉണക്കിഞ്ജരകം, വിഡംഗം എന്നിവയും, ഇരുമ്പ്, ഭൃംഗരാജം, ബല, നിംബം മരത്തിന്റെ അഞ്ചു ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയും ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.

ഖദിരേണ ച നിര്ഗുണ്ഡ്യാ കണ്ടകാര്യ്യാഥ വാസകാത് । വര്ഷാഭുവാ തദ്രസൈര്വാ ഭാവിതോ വടികാകൃതഃ ।। ൨൮൬.

ഖദിരം, നിർഗുണ്ടി, കണ്ടകാരി, വാസക എന്നിവയുമായി, അല്ലെങ്കിൽ വർഷാഭുവിന്റെ രസത്തിൽ ഭാവനം ചെയ്ത് ഗുളികയാക്കി ഉപയോഗിക്കാം.

ചൂര്ണങ്‌ഘൃതൈര്വാ മധുനാ ഗുഡാദ്യൈര്വാരിണാ തഥാ । ഓം ഹ്രൂം സ ഇതി മന്ത്രേണ മന്ത്രിതോ യോഗരാജകഃ ।। ൨൮൬.

പൊടികൾ നെയ്‌യിലോ തേനിലോ ശർക്കരയിലോ വെള്ളത്തിലോ കലർത്തി, 'ഓം ഹ്രൂം സ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് യോഗരാജകനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.

മൃതസഞ്ജീവനീകല്പോ രോഗമൃത്യുഞ്ജയോ ഭവേത് । സുരാസുരൈശ്ച മുനിഭിഃ സേവിതാഃ കല്പസാഗരാഃ ।। ൨൮൬.

ഇത് മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും രോഗവും മരണവും ജയിക്കുന്നതുപോലെയും പ്രവർത്തിക്കും; ഈ ഔഷധരഹസ്യങ്ങൾ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മുനിമാരും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഗജായുര്വേദം പ്രോവാച പാലകാപ്യോഽങ്ഗരാജകം ।। ൨൮൬.

പാലകാപ്യൻ ആനകളുടെ ആയുര്‍വേദവും അങ്കരാജകവും പഠിപ്പിച്ചു.

പാലകാപ്യ ഉവാച ഗജലക്ഷഅമ ചികിത്സാഞ്ച ലോമപാദ വദാമി തേ । ദീര്ഘഹസ്താ മഹോച്ഛ്‌വാസാഃ പ്രശസ്താസ്തേ സഹിഷ്ണവഃ ।। ൨൮൭.

പാലകാപ്യൻ പറഞ്ഞു: ലോമപാദാ, ഞാൻ നിനക്കു ആനയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും ചികിത്സയും പറയാം; നീണ്ട തുമ്പും ആഴമുള്ള ശ്വാസവും ഉള്ളവരാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നതും ക്ഷമയുള്ളവരുമാണ്.

വിംശത്യഷ്ടാദശനഖാഃ ശീതകാലമദാശ്ച യേ । ദക്ഷിണഞ്ചോന്നതന്ദന്തം വൃംഹിതം ജലദോപമം ।। ൨൮൭.

ഇരുപത് അല്ലെങ്കിൽ പതിനെട്ട് നഖങ്ങളുള്ളവരും തണുത്ത കാലത്ത് ഉത്സാഹമുള്ളവരും വലതുകൊമ്പ് ഉയർന്നവരും ദേഹമുറപ്പും മേഘംപോലെയുള്ള രൂപവും ഉള്ളവരും—

ഹസ്തിന്യഃ പാര്ശ്വഗര്ഭിണ്യോ യേ ച മൂഢാ മതങ്ഗജാഃ । വര്ണം സത്വം ബലം രൂപം കാന്തിഃ സംഹനനഞ്ജവഃ ।। ൨൮൭.

ഗർഭിണിയായ ആനകളും മറ്റു ആനകളിൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നവരും: അവയുടെ വർണ്ണം, സ്വഭാവം, ശക്തി, രൂപം, ഭംഗി, ശരീരഘടന, വേഗം—

സപ്തസ്ഥിതോ ഗജശ്വേദൃക് സങ്‌ഗ്രാമേരീഞ്ജയേത്സ ച । കുഞ്ജരാഃ പരമാ ശോഭാ ശിവിരസ്യ ബലസ്യ ച ।। ൨൮൭.

ഏഴിടങ്ങളിൽ വിയർപ്പുള്ള ആന യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കും; ആനകൾ സൈന്യത്തിന്റെയും അതിന്റെ ശക്തിയുടെയും ഏറ്റവും വലിയ ഭംഗിയാണ്.

ആയത്തം കുഞ്ജരൈശ്ചൈവ വിജയം പൃഥിവീക്ഷിതാം । പാകലേഷു ച സര്വേഷു കര്ത്തവ്യമനുവാസനം ।। ൨൮൭.

ഭൂമിയിൽ വിജയം ആനകളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളിലും ശരിയായ പരിചരണം നിർബന്ധമാണ്.

ഘൃതതൈലപരീപാകം സ്ഥാനം വാതവിവര്ജിതം । സ്കന്ധേഷു ച ക്രിയാ കാര്യ്യാ തഥാ പാലകവന്നൃപാഃ ।। ൨൮൭.

നെയ്‌യും എണ്ണയും ഉപയോഗിച്ച് കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലം ഒരുക്കണം; കൃത്യങ്ങൾ അവരുടെ തോളിൽ ആനപാലകനും രാജാവും നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ ചെയ്യണം.

ഗോമൂത്രം പാണ്ഡുരോഗേഷു രജനീഭ്യാം ഘൃതന്ദ്വിജ । ആനാഹേ തൈലസിക്തസ്യ നിഷേകസ്തസ്യ ശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

പാണ്ഡുരോഗങ്ങൾക്കു പശുവിന്റെ മൂത്രം മഞ്ഞളോടൊപ്പം കൊടുക്കണം, ദ്വിജൻ; വയർഫുളിപ്പിനായി എണ്ണ തളിച്ച് പുരട്ടണം.

ലവണൈഃ പഞ്ചഭിര്മ്മിശ്രാ പ്രതിപാനായ വാരുണീ । വിഡങ്ഗത്രിഫലാവ്യോഷസൈന്ധവൈഃ കവലാന് കൃതാന് ।। ൨൮൭.

കുടിക്കാൻ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള ഉപ്പു കലർത്തിയ വാരുണി നൽകണം; വായ് ശുദ്ധീകരിക്കാൻ വിതങ്കം, തൃഫല, വ്യോഷം, സൈന്ധവം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉരുണ്ട ബോൾ നൽകണം.

മൃര്ച്ഛാസു ഭോജയേന്നാഗം ക്ഷൌദ്രന്തോയഞ്ച പായയേത് । അബ്യങ്ഗ ശിരസഃ ശുലേ നസ്യഞ്ചൈവ പ്രശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

ബോധംകെട്ടാൽ ആനയ്ക്ക് തേൻ കലർത്തിയ വെള്ളം നൽകണം; തലവേദനയ്ക്ക് തൈലം പുരട്ടലും നാസ്യവും ഉത്തമമാണ്.

നാഗാനാം സ്നേഹപുടകഃ പാദരോഗാനുപക്രമേത് । പശ്ചാത് കല്കകഷായേണ ശോധനഞ്ച വിധീയതേ ।। ൨൮൭.

ആനകളുടെ കാലരോഗങ്ങൾക്ക് എണ്ണകൊണ്ടു പൊട്ടൽ ചെയ്യണം; ശേഷം കഷായവും കുഴമ്പും ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.

ശിഖിതിത്തിരിലാവാനാം പിപ്പലീമരിചാന്വിതൈഃ । രസൈഃ സമ്ഭോജ്യേന്നാഗം വേപഥുര്യസ്യ ജായതേ ।। ൨൮൭.

കുലിർപ്പുള്ള ആനയ്ക്ക് മയിലിന്റെയും കാടക്കോഴിയുടെയും ലാവയുടെയും രസം പിപ്പലിയും കുരുമുളകും ചേർത്ത് നൽകണം.

ബാലവില്വം തഥാ ലോധ്രം ധാതകീ സിതയാ സഹ । അതീസാരവിനാശായ പിണ്ഡീം ഭുഞ്ജീത കുഞ്ജരഃ ।। ൨൮൭.

കുരുമാവിൻ കുരു, ലോധ്രം, ധാതകി, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ പിണ്ടി അതിസാരത്തിന് ആന കഴിക്കണം.

നസ്യം കരഗ്രഹേ ദേയം ഘൃതം ലവണസംയുതമ് । മാഗധീനാഗരാജാജീയവാഗൂര്മുസ്തസാധിതാ ।। ൨൮൭.

തുമ്പ് പിടിച്ചിടുന്ന രോഗത്തിന് ഉപ്പു ചേർത്ത നെയ്‌ നാസ്യമായി നൽകണം; മാഗധീ, നാഗരാജം, അജീ, വാഗൂർ, മുഷ്‌ത എന്നിവ ചേർത്ത് കഞ്ഞി തയ്യാറാക്കണം.

ഉത്കര്ണകേ തു ദാതവ്യാ വാരഹഞ്ച തഥാ രസമ് । ദശമൂലകുലത്ഥാമ്ലകാകമാചീവിപാചിതമ് ।। ൨൮൭.

കാത് രോഗത്തിന് ദശമൂലം, കൊല്ലു, പുളിയുള്ള കാകമാച്ചി എന്നിവ ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത രസം വെള്ളം ചേർത്ത് നൽകണം.

തൈലമൂഷണസംയുക്തം ഗലഗ്രഹഗദാപഹമ് । അഷ്ടഭിര്ലവണൈഃ പിഷ്ടൈഃ പ്രസന്നാഃ പായയേദ്ഘൃതമ് ।। ൨൮൭.

എണ്ണ ചൂടോടെ കലർത്തി കൊടുക്കുന്നത് കഴുത്ത് പിടിച്ച രോഗം മാറ്റുന്നു; എട്ട് തരത്തിലുള്ള ഉപ്പു പൊടിച്ച് നെയ്‌യിൽ ചേർത്ത് നൽകുന്നത് മനസ്സിന്റെ തെളിച്ചം നൽകും.

മൂത്രഭങ്ഗേഽഥ വാ വീജം ക്കഥിതം ത്രപൂഷസ്യ ച । ത്വഗ്ദോഷേഷു പിവേന്നിമ്ബം വൃഷം വാ ക്കഥിതം ദ്വിപഃ ।। ൨൮൭.

മൂത്രം തടസ്സപ്പെടുമ്പോഴും വീര്യം സംബന്ധിച്ച പ്രശ്നങ്ങളിലുമാണ് ആവശ്യം ഉണ്ടാകുന്നത് എങ്കിൽ, ആവശ്യമുള്ളത് തവിട്ടു വിത്തുകൾ കഴിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. ചർമ്മരോഗങ്ങൾക്കു വേണ്ടി നിമ്പം കഴിക്കണം. വീര്യവർദ്ധനത്തിനായി ആനയെ അനുഗ്രഹകരമായതായി പറയുന്നു.

ഗവാം മൂത്രം വിड़ങ്ഗാനി കൃമികോഷ്ഠേഷു ശസ്യതേ । ശ്രൃങ്ഗവേരകണാദ്രാക്ഷാശര്കരാഭിഃ ശ്രൃതം പയഃ ।। ൨൮൭.

പശുമൂത്രവും വിരംഗയും കുടലിലെ പുഴുക്കൾക്കു നല്ലതാണ്. ഇഞ്ചി, മുന്തിരി, പഞ്ചസാര ചേർത്ത് പാൽ തിളപ്പിച്ചാൽ അതും ഗുണകരമാണ്.

ക്ഷതക്ഷയകരം പാനം തഥാ മാംസരസഃ ശുഭഃ । മുദ്‌ഗോദനം വ്യോഷയുതമരുചൌ തു പ്രശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

മുറിവുകളും ക്ഷയരോഗവും സുഖപ്പെടുത്തുന്ന പാനീയങ്ങളും, മാംസരസം കുടിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. മുട്ഗം ചേർത്ത് കറിവേപ്പിലയും മസാലകളും ചേർത്ത് പാചകം ചെയ്ത അരി, രുചികുറയുമ്പോൾ കഴിക്കേണ്ടതാണെന്ന് പറയുന്നു.

ത്രിവൃദ്വ്യോഷാഗ്നിദന്ത്യര്കശ്യാമാക്ഷീരേ ഭപിപ്പലീ । ഏതൈര്ഗുല്മഹരഃ സ്നേഹഃ കൃതശ്ചൈവ തഥാപരഃ ।। ൨൮൭.

തൃവൃത്, കറിവേപ്പില, അഗ്നിദന്തി, അർക്കം, ശ്യാമ, പാൽ, പിപ്പലി എന്നിവ ചേർത്ത് എണ്ണ ഒരുക്കിയാൽ കുടലിലെ വളർച്ചകൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യും. ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റൊരു എണ്ണയും ഉപയോഗിക്കാം.

ഭേദനദ്രാവണാഭ്യങ്ഗസ്നേഹപാനാനുവാസനൈഃ । സര്വാനേവ സമുത്പന്നാന് വിദ്രവാന് സമുപാഹരേത് ।। ൨൮൭.

വിരചനങ്ങൾ, ദ്രാവകങ്ങൾ, തൈലം പുരട്ടൽ, എണ്ണ കുടിയിരുത്തൽ, എനിമ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ദ്രവരോഗങ്ങളും ചികിത്സിക്കണം.

യഷ്ടികം മുദ്‌ഗസൂപേന ശാരദേന തഥാ പിവേത് । ബാലവില്വൈസ്തഥാ ലേപഃ കടുരോഗേഷു ശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

ശരത്കാലത്ത് യഷ്ടികയെ മുട്ഗസൂപ്പിൽ ചേർത്ത് കുടിക്കണം. ബാലവിൽവം അരച്ച് കട്ടിയുള്ള രോഗങ്ങളിൽ പുരട്ടുന്നത് ഗുണകരമാണ്.

വിഡങ്ഗേന്ദ്രയവൌ ഹിങ്ഗു സരലം രജനീദ്വയമ് । പൂര്വാഹ്ണേ പായയേത് പിണ്ഡാത് പിണ്ഡാന് സര്വശൂലോപശാന്തയേ ।। ൨൮൭.

വിഡംഗം, ഇന്ദ്രയവം, ഹിംഗു, സരളം, രണ്ട് തരത്തിലുള്ള മഞ്ഞൾ എന്നിവ ചേർത്ത് രാവിലെ പിണ്ടിയായി കഴിക്കണം. ഇതു വയറുവേദനകൾക്ക് ശാന്തി നൽകും.

പ്രധാനഭോജനേ തേഷാം യഷ്ടികബ്രീഹിശാലയഃ । മധ്യമൌ യവഗോധൂമൌ യവഗോധൂമൌ ശേഷാ ദന്തിനി ചാധമാഃ ।। ൨൮൭.

പ്രധാനഭക്ഷണത്തിന് യഷ്ടിക, ബ്രിഹി, ശാല്യരി എന്നിവ കഴിക്കണം. ഇടയ്ക്കുള്ള ഭക്ഷണത്തിന് യവവും ഗോതുംവുമാണ് ഉത്തമം. ശേഷിക്കുന്നവർക്കും യവം, ഗോതുമം, ദന്തിനി എന്നിവ കുറഞ്ഞ ഗുണമുള്ളവയാണ്.