അഗ്നിപുരാണമ്

കര്ഷം ഭൃങ്ഗരസേനാപി രോഗജീച്ചാമരോ ഭവേത് । രുദന്തികാജ്യമധുഭുക് ദുഗ്ധഭോജീ ച മൃത്യുജിത് ।। ൨൮൬.

ഭൃംഗരാജം ചുരണ്ടിയ രസം ഒരു കർഷം കുടിച്ചാൽ രോഗവും കനകവര്ണമായ മുടിയും ലഭിക്കും. രുദന്തികയുടെ കജ്ജലം തേനിൽ ചേർത്ത് കഴിച്ചും, ഭക്ഷണമായി പാൽ കഴിച്ചും മരണത്തെ ജയിക്കാം.

കര്ഷചൂര്ണം ഹരീതക്യാ ഭാവിതം ഭൃങ്ഗരാഡ്രസൈഃ । ഘൃതേന മധുനാ സേവ്യ ത്രിശതായുശ്ച രോഗജിത് ।। ൨൮൬.

ഭൃംഗരാജം ചുരണ്ടിയ രസത്തിൽ ഭാവനം ചെയ്ത ഹരീതകി ചൂർണ്ണം ഒരു കർഷം, നെയ്യ്, തേൻ എന്നിവയുമായി കഴിച്ചാൽ, ആൾക്ക് മൂവായിരം വർഷം ജീവിക്കാം, രോഗങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും.

വാരാഹികാ ഭൃങ്ഗരസം ലോഹചൂര്ണം ശതാവരീ । സാജ്യം കര്ഷം പഞ്ചശതീ കാര്ത്തചൂര്ണം ശതാവരീ ।। ൨൮൬.

വാരാഹിക, ഭൃംഗരാജം ചുരണ്ടിയ രസം, ഇരുമ്പ് ചൂർണ്ണം, ശതാവരി, നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്ത് ഒരു കർഷം കഴിച്ചാൽ, അങ്ങനെ തയ്യാറാക്കിയ ശതാവരി ചൂർണ്ണം കഴിച്ചാൽ അഞ്ചുനൂറ്റി അമ്പതു വർഷം ജീവിക്കാം.

ഭാവിതം ഭൃങ്ഗരാജേന മധ്വാജ്യന്ത്രിശതീ ഭവേത് । താമ്രം മൃതം മൃതതുല്യം ഗന്ധകഞ്ച കുമാരികാ ।। ൨൮൬.

ഭൃംഗരാജം, തേൻ, നെയ്യ് എന്നിവയിൽ ഭാവനം ചെയ്താൽ മൂവായിരം വർഷം ജീവിക്കാം. ഉരുക്കിയ താമ്രം, ശുദ്ധീകരിച്ച ഗന്ധകം, കറ്റാർവാഴ എന്നിവയും ചേർക്കാം.

രസൈവിമൃജ്യ ദ്വേ ഗുഞ്ജേ സാജ്യം പഞ്ചശതാബ്ദവാന് । അശ്വഗന്ധാ പലം തൈലം സാജ്യംഖണ്ഡം ശതാബ്ദവാന് ।। ൨൮൬.

പാരദം ഉരുവാക്കി, രണ്ടു ഗുഞ്ചയും നെയ്യിൽ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ അഞ്ചുനൂറ്റി അമ്പതു വർഷം ജീവിക്കാം. അശ്വഗന്ധതൈലം ഒരു പളം, നെയ്യ്, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ നൂറു വർഷം ജീവിക്കാം.

പലമ്പുനര്ന്നവാചൂര്ണം മധ്വാജ്യപയസാ പിവന് । അശോകചൂര്ണസ്യ പലം മധ്വാജ്യം പയസാര്ത്തിന്ത് ।। ൨൮൬.

പുനർനവ ചൂർണ്ണം ഒരു പളം, തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവയിൽ കലർത്തി കുടിക്കണം. അശോക ചൂർണ്ണം ഒരു പളവും അതുപോലെ തന്നെ തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവയിൽ ചേർത്ത് കുടിക്കണം.

തിലസ്യ തൈലം സമധു നസ്യാത് കൃഷ്ണകചഃ ശതീ । കര്ഷമക്ഷം സമധ്വാജ്യം ശതായുഃ പയസാ പിവന് ।। ൨൮൬.

എള്ളെണ്ണയും തേനും ചേർത്ത് നാസ്യമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ മുടി നൂറു വർഷം കറുത്തതായിരിക്കും. അക്ഷം ഒരു കർഷം തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് പാലിൽ കുടിച്ചാൽ നൂറു വർഷം ജീവിക്കാം.

അഭയം സഗുഡഞ്ജഗ്ധ്വാ ഘൃതേന മധുരാദിഭിഃ । ദുഗ്ധാന്നഭുക് കൃഷ്ണകേശോഽരോഗീ പഞ്ചശതാബ്ദവാന് ।। ൨൮൬.

ഹരീതകി, ശർക്കര, നെയ്യ്, മധുരം എന്നിവയുമായി കഴിച്ചാൽ, ഭക്ഷണമായി പാൽ അരി കഴിച്ചാൽ, കറുത്ത മുടിയും രോഗമില്ലാത്ത ദേഹവും ലഭിച്ച് അഞ്ചുനൂറ്റി അമ്പതു വർഷം ജീവിക്കാം.

പലങ്കുഷ്മാണ്ഡികാചൂര്ണം മധ്വാജ്യപയസാ പിവന് । മാസം ദുഗ്ധാന്നഭോജീ ച സഹസ്രായുവിംശോഗവാന് ।। ൨൮൬.

കുഷ്മാണ്ഡിക ചൂർണ്ണം ഒരു പളം, തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവയിൽ കലർത്തി ഒരു മാസം കുടിച്ചാൽ, ഭക്ഷണമായി പാൽ അരി കഴിച്ചാൽ, ആയിരം വർഷം ജീവിക്കാം, ശക്തിയും ലഭിക്കും.

ശാലൂകചൂര്ണം ഭൃങ്ഗാജ്യം സമധ്വാജ്യം ശതാബ്ദകൃതം । കടുതുമ്ബീതൈലനസ്യം കര്ഷം ശതദ്വയാബ്ദവാന് ।। ൨൮൬.

ശാലൂക ചൂർണ്ണം ഭൃംഗരാജം നെയ്യും തേനും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കി നൂറു വർഷം ഉപയോഗിക്കാം. കട്ടുതുമ്പി തൈലം ഒരു കർഷം നാസ്യമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ ഇരുനൂറു വർഷം ജീവിക്കാം.

ത്രിഫലാ പിപ്പലീ ശുണ്ഠീ സേവിതാ ത്രിശതാവ്ദകൃത് । ശതാവര്യ്യാഃ പൂര്വയോഗഃ സഹസ്രായുര്ബലാതികൃത് ।। ൨൮൬.

ത്രിഫല, പിപ്പലി, ഉണക്കിഞ്ജരകം എന്നിവ കഴിച്ചാൽ മൂവായിരം വർഷം ജീവിക്കാം. മുമ്പ് പറഞ്ഞ ശതാവരി യോഗം ആയിരം വർഷം ജീവിക്കാനും അതിയായ ശക്തി ലഭിക്കാനും സഹായിക്കും.

ചിത്രകേന തഥാ പൂര്വസ്തഥാ ശുണ്ഠീവിഡങ്ഗതഃ । ലോഹേന ഭൃങ്ഗരാജേന ബലയാ നിമ്ബപഞ്ചകൈഃ ।। ൨൮൬.

ചിത്രകം, ഉണക്കിഞ്ജരകം, വിഡംഗം എന്നിവയും, ഇരുമ്പ്, ഭൃംഗരാജം, ബല, നിംബം മരത്തിന്റെ അഞ്ചു ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയും ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.

ഖദിരേണ ച നിര്ഗുണ്ഡ്യാ കണ്ടകാര്യ്യാഥ വാസകാത് । വര്ഷാഭുവാ തദ്രസൈര്വാ ഭാവിതോ വടികാകൃതഃ ।। ൨൮൬.

ഖദിരം, നിർഗുണ്ടി, കണ്ടകാരി, വാസക എന്നിവയുമായി, അല്ലെങ്കിൽ വർഷാഭുവിന്റെ രസത്തിൽ ഭാവനം ചെയ്ത് ഗുളികയാക്കി ഉപയോഗിക്കാം.

ചൂര്ണങ്‌ഘൃതൈര്വാ മധുനാ ഗുഡാദ്യൈര്വാരിണാ തഥാ । ഓം ഹ്രൂം സ ഇതി മന്ത്രേണ മന്ത്രിതോ യോഗരാജകഃ ।। ൨൮൬.

പൊടികൾ നെയ്‌യിലോ തേനിലോ ശർക്കരയിലോ വെള്ളത്തിലോ കലർത്തി, 'ഓം ഹ്രൂം സ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് യോഗരാജകനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.

മൃതസഞ്ജീവനീകല്പോ രോഗമൃത്യുഞ്ജയോ ഭവേത് । സുരാസുരൈശ്ച മുനിഭിഃ സേവിതാഃ കല്പസാഗരാഃ ।। ൨൮൬.

ഇത് മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും രോഗവും മരണവും ജയിക്കുന്നതുപോലെയും പ്രവർത്തിക്കും; ഈ ഔഷധരഹസ്യങ്ങൾ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മുനിമാരും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഗജായുര്വേദം പ്രോവാച പാലകാപ്യോഽങ്ഗരാജകം ।। ൨൮൬.

പാലകാപ്യൻ ആനകളുടെ ആയുര്‍വേദവും അങ്കരാജകവും പഠിപ്പിച്ചു.

പാലകാപ്യ ഉവാച ഗജലക്ഷഅമ ചികിത്സാഞ്ച ലോമപാദ വദാമി തേ । ദീര്ഘഹസ്താ മഹോച്ഛ്‌വാസാഃ പ്രശസ്താസ്തേ സഹിഷ്ണവഃ ।। ൨൮൭.

പാലകാപ്യൻ പറഞ്ഞു: ലോമപാദാ, ഞാൻ നിനക്കു ആനയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും ചികിത്സയും പറയാം; നീണ്ട തുമ്പും ആഴമുള്ള ശ്വാസവും ഉള്ളവരാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നതും ക്ഷമയുള്ളവരുമാണ്.

വിംശത്യഷ്ടാദശനഖാഃ ശീതകാലമദാശ്ച യേ । ദക്ഷിണഞ്ചോന്നതന്ദന്തം വൃംഹിതം ജലദോപമം ।। ൨൮൭.

ഇരുപത് അല്ലെങ്കിൽ പതിനെട്ട് നഖങ്ങളുള്ളവരും തണുത്ത കാലത്ത് ഉത്സാഹമുള്ളവരും വലതുകൊമ്പ് ഉയർന്നവരും ദേഹമുറപ്പും മേഘംപോലെയുള്ള രൂപവും ഉള്ളവരും—

ഹസ്തിന്യഃ പാര്ശ്വഗര്ഭിണ്യോ യേ ച മൂഢാ മതങ്ഗജാഃ । വര്ണം സത്വം ബലം രൂപം കാന്തിഃ സംഹനനഞ്ജവഃ ।। ൨൮൭.

ഗർഭിണിയായ ആനകളും മറ്റു ആനകളിൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നവരും: അവയുടെ വർണ്ണം, സ്വഭാവം, ശക്തി, രൂപം, ഭംഗി, ശരീരഘടന, വേഗം—

സപ്തസ്ഥിതോ ഗജശ്വേദൃക് സങ്‌ഗ്രാമേരീഞ്ജയേത്സ ച । കുഞ്ജരാഃ പരമാ ശോഭാ ശിവിരസ്യ ബലസ്യ ച ।। ൨൮൭.

ഏഴിടങ്ങളിൽ വിയർപ്പുള്ള ആന യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കും; ആനകൾ സൈന്യത്തിന്റെയും അതിന്റെ ശക്തിയുടെയും ഏറ്റവും വലിയ ഭംഗിയാണ്.

ആയത്തം കുഞ്ജരൈശ്ചൈവ വിജയം പൃഥിവീക്ഷിതാം । പാകലേഷു ച സര്വേഷു കര്ത്തവ്യമനുവാസനം ।। ൨൮൭.

ഭൂമിയിൽ വിജയം ആനകളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളിലും ശരിയായ പരിചരണം നിർബന്ധമാണ്.

ഘൃതതൈലപരീപാകം സ്ഥാനം വാതവിവര്ജിതം । സ്കന്ധേഷു ച ക്രിയാ കാര്യ്യാ തഥാ പാലകവന്നൃപാഃ ।। ൨൮൭.

നെയ്‌യും എണ്ണയും ഉപയോഗിച്ച് കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലം ഒരുക്കണം; കൃത്യങ്ങൾ അവരുടെ തോളിൽ ആനപാലകനും രാജാവും നിർദ്ദേശിച്ചപോലെ ചെയ്യണം.

ഗോമൂത്രം പാണ്ഡുരോഗേഷു രജനീഭ്യാം ഘൃതന്ദ്വിജ । ആനാഹേ തൈലസിക്തസ്യ നിഷേകസ്തസ്യ ശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

പാണ്ഡുരോഗങ്ങൾക്കു പശുവിന്റെ മൂത്രം മഞ്ഞളോടൊപ്പം കൊടുക്കണം, ദ്വിജൻ; വയർഫുളിപ്പിനായി എണ്ണ തളിച്ച് പുരട്ടണം.

ലവണൈഃ പഞ്ചഭിര്മ്മിശ്രാ പ്രതിപാനായ വാരുണീ । വിഡങ്ഗത്രിഫലാവ്യോഷസൈന്ധവൈഃ കവലാന് കൃതാന് ।। ൨൮൭.

കുടിക്കാൻ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള ഉപ്പു കലർത്തിയ വാരുണി നൽകണം; വായ് ശുദ്ധീകരിക്കാൻ വിതങ്കം, തൃഫല, വ്യോഷം, സൈന്ധവം എന്നിവ ചേർത്ത് ഉരുണ്ട ബോൾ നൽകണം.

മൃര്ച്ഛാസു ഭോജയേന്നാഗം ക്ഷൌദ്രന്തോയഞ്ച പായയേത് । അബ്യങ്ഗ ശിരസഃ ശുലേ നസ്യഞ്ചൈവ പ്രശസ്യതേ ।। ൨൮൭.

ബോധംകെട്ടാൽ ആനയ്ക്ക് തേൻ കലർത്തിയ വെള്ളം നൽകണം; തലവേദനയ്ക്ക് തൈലം പുരട്ടലും നാസ്യവും ഉത്തമമാണ്.

നാഗാനാം സ്നേഹപുടകഃ പാദരോഗാനുപക്രമേത് । പശ്ചാത് കല്കകഷായേണ ശോധനഞ്ച വിധീയതേ ।। ൨൮൭.

ആനകളുടെ കാലരോഗങ്ങൾക്ക് എണ്ണകൊണ്ടു പൊട്ടൽ ചെയ്യണം; ശേഷം കഷായവും കുഴമ്പും ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.

ശിഖിതിത്തിരിലാവാനാം പിപ്പലീമരിചാന്വിതൈഃ । രസൈഃ സമ്ഭോജ്യേന്നാഗം വേപഥുര്യസ്യ ജായതേ ।। ൨൮൭.

കുലിർപ്പുള്ള ആനയ്ക്ക് മയിലിന്റെയും കാടക്കോഴിയുടെയും ലാവയുടെയും രസം പിപ്പലിയും കുരുമുളകും ചേർത്ത് നൽകണം.

ബാലവില്വം തഥാ ലോധ്രം ധാതകീ സിതയാ സഹ । അതീസാരവിനാശായ പിണ്ഡീം ഭുഞ്ജീത കുഞ്ജരഃ ।। ൨൮൭.

കുരുമാവിൻ കുരു, ലോധ്രം, ധാതകി, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ പിണ്ടി അതിസാരത്തിന് ആന കഴിക്കണം.

നസ്യം കരഗ്രഹേ ദേയം ഘൃതം ലവണസംയുതമ് । മാഗധീനാഗരാജാജീയവാഗൂര്മുസ്തസാധിതാ ।। ൨൮൭.

തുമ്പ് പിടിച്ചിടുന്ന രോഗത്തിന് ഉപ്പു ചേർത്ത നെയ്‌ നാസ്യമായി നൽകണം; മാഗധീ, നാഗരാജം, അജീ, വാഗൂർ, മുഷ്‌ത എന്നിവ ചേർത്ത് കഞ്ഞി തയ്യാറാക്കണം.