വാസാനിമ്ബപടോലാനി ത്രിഫലാ വാതപിത്തനുത് । ലിഹ്യാത് ക്ഷൌദ്രേണ വിड़ങ്ഗം ചൂര്ണം കൃമിവിനാശനമ് ।। ൨൮൫.
വാസാ, നിംബ, പട്ടോല, ത്രിഫല എന്നിവ വാതവും പിത്തവും മാറ്റുന്നു; വിരംഗയുടെ പൊടി തേനിൽ ചേർത്ത് ലിഹിച്ചാൽ കൃമികൾ നശിക്കും.
വിड़ങ്ഗസൈന്ധവക്ഷാരമൃത്രേനാപി ഹരീതകീ । ശല്ലകീവദരീജമ്ബുപിയാലാമ്രാര്ജുനത്വചഃ ।। ൨൮൫.
വിരംഗ, സൈന്ധവം, ക്ഷാരം, മൂത്രം എന്നിവയുമായി ഹരീതകി ഉപയോഗിക്കാം; ശല്ലകി, വടരി, ജമ്പു, പിയാല, മാവ്, അർജുനച്ചാൽ എന്നിവയും ചേർക്കാം.
പീതാഃ ക്ഷീരേണ മധ്വക്താഃ പൃഥക്ശോണിതവാരണാഃ । വില്വാമ്രധാതകീപാഠാശുണ്ഠീമോചരസാഃ സമാഃ ।। ൨൮൫.
പാൽ, തേൻ എന്നിവയുമായി ഇവ വേറേ വേറെയായി കഴിച്ചാൽ രക്തസ്രാവം നിൽക്കും; ബില്വം, മാവ്, ധാതകി, പാഠ, ചുക്ക്, മൊചച്ചാൽ എന്നിവ തുല്യമായി ചേർക്കണം.
പീതാ രുന്ധന്ത്യതീസാരം ഗുड़തക്രേണ ദുര്ജയമ് । ചാങ്ഗേരീകോലദധ്യമ്ബുനാഗരക്ഷാരസംയുതമ് ।। ൨൮൫.
ഇത് കഴിച്ചാൽ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ അതിസാരം പോലും ഗുരുതക്രീയുമായി, ചാങേരി, കോല, തയിർവെള്ളം, ചുക്ക്, ക്ഷാരം എന്നിവ ചേർത്താൽ നിൽക്കും.
ഘൃതതയുക്ക്കാഥിതം പേയം ഗുദഭ്രംസേ രുജാപഹമ് । വിड़ങ്ഗാതിവിഷാമുസ്തം ദാരുപാഠാകലിങ്ഗകമ് ।। ൨൮൫.
നെയ്യ് ചേർത്ത് കഷായം തയ്യാറാക്കി കുടിച്ചാൽ ഗുദം വീഴുന്നത് മാറുകയും വേദനയില്ലാതാകുകയും ചെയ്യും; വിരംഗ, അതിവിഷ, മുഷ്ട, ദാരു, പാഠ, കലിങ്ങം എന്നിവ ചേർക്കണം.
മരീചേന സമായുക്തം ശോഥാതീസാരനാശനമ് । ശര്കരാസിന്ധുശുണ്ഠീഭിഃ കൃഷ്ണാമധുഗുड़േന വാ ।। ൨൮൫.
കുരുമുളക് ചേർത്ത് ഉപയോഗിച്ചാൽ വീക്കം, അതിസാരം എന്നിവ മാറും; അല്ലെങ്കിൽ പഞ്ചസാര, സൈന്ധവം, ചുക്ക്, കറുത്ത തേൻ അല്ലെങ്കിൽ ശർക്കര എന്നിവ ചേർത്തും കഴിക്കാം.
ദ്വേ ദ്വേ ഖാദേദ്ധരീതക്യൌ ജീവേദ്വര്ഷശതം സുഖീ । ത്രിഫലാ പിപ്പലീയുക്താ സമധ്വാജ്യാ തഥൈവ സാ ।। ൨൮൫.
രണ്ട് ഹരീതകി ദിവസവും കഴിച്ചാൽ നൂറുവർഷം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാം; ത്രിഫലയും പിപ്പലിയും തുല്യമായ തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ അതുപോലെയാണ്.
ചൂര്ണമാമലകം തേന സുരസേന തു ഭാവിതമ് । മധ്വാജ്യശര്കരായുക്തം ലിഢ്വാ സ്ത്രീശഃ പയഃ പിവേത് ।। ൨൮൫.
ആമലകത്തിന്റെ പൊടി സുരസേനയുമായി ഭാവനം ചെയ്ത്, തേൻ, നെയ്യ്, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത് ലിഹിക്കണം; സ്ത്രീകൾ അതിന് ശേഷം പാൽ കുടിക്കണം.
മാസപിപ്പലിശാലീനാം യവഗോധൂമയോസ്തഥാ । ചൂര്ണഭാഗൈഃ സമാംശൈശ്ച പചേത് പിപ്പലികാം ശുഭാം ।। ൨൮൫.
മാസപ്പിപ്പലി, ശാലി, യവം, ഗോതുമം എന്നിവയുടെ പൊടികൾ തുല്യമായി ചേർത്ത് നല്ല പിപ്പലി വിഭവം പാകം ചെയ്യണം.
താം ഭക്ഷയിത്വാ ച പിവേത് ശര്കരാമധുരം പയഃ । നവശ്ചടകവജ്ജമ്ഭേദ് ദശവാരാന് സ്ത്രിയം ധ്രുവമ് ।। ൨൮൫.
അത് കഴിച്ചതിന് ശേഷം പഞ്ചസാര ചേർത്ത പാലു കുടിക്കണം; പത്തു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ സ്ത്രീക്ക് നിർബന്ധമായും ഗർഭം വരും, പക്ഷി മുട്ടയിടുന്നതുപോലെ.
സമങ്ഗാധാതകീപുഷ്പലോധ്രനീലോത്പലാനി ച । ഏതത് ക്ഷീരേണ ദാതവ്യം സ്ത്രീണാം പ്രദരനാശനം ।। ൨൮൫.
സമംഗ, ധാതകീപ്പൂവ്, ലോധ്രം, നീലോത്പലം എന്നിവ പാലിൽ ചേർത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് നൽകണം; ഇത് ഗർഭാശയ സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യും.
വീജങ്കൌരണ്ടകഞ്ചാപി മധുകം ശ്വേതചന്ദനം । പദ്മോത്പലസ്യ മൂലാനി മധുകം ശര്കരാതിലാന് ।। ൨൮൫.
വിജാ, കൌരണ്ടകത്തിന്റെ വിത്ത്, മധുകം, വെള്ള ചന്ദനം, താമരയും നീലോത്പലവും എന്നിവയുടെ വേരുകൾ, മധുകം, പഞ്ചസാര, എള്ള് എന്നിവ ചേർക്കണം.
ദ്രവമാണേഷു ഗര്ഭേഷു ഗര്ഭസ്ഥാപനമുത്തമം । ദേവദാരു നഭഃ കുഷ്ഠം നലദം വിശ്വഭേഷജം ।। ൨൮൫.
ഗർഭം ചലിക്കുന്നവർക്കു ഗർഭം നിലനിർത്താൻ ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം: ദേവദാരു, നഭ, കുഷ്ഠം, നളദം, വിശ്വഭേഷജം എന്നിവ ചേർക്കണം.
ലേപഃ കാഞ്ജികസമ്പിഷ്ടസ്തൈലയുക്തഃ ശിരോര്ത്തിനുത് । വസ്ത്രപൂതം ക്ഷിപേത് കോഷ്ണം സിന്ധൂത്ഥം കര്ണശൂലനുത് ।। ൨൮൫.
കാഞ്ചികം ചേർത്ത് എണ്ണയോടു ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന ലേപം തലവേദനയ്ക്ക് നല്ലതാണ്; വസ്ത്രത്തിൽ ചുരണ്ടി ചൂടാക്കി ചെവിവേദനയ്ക്ക് ഇടുന്നത് വായുവിന്റെ കാരണമായ വേദനയ്ക്ക് ശമനം നൽകും.
ലശുനാര്ദ്രകശിഗ്രൂണാം കദല്യാ വാ രസഃ പൃഥക് । ബലാശതാവരീരാസ്നാമൃതാഃ മൈരീയകൈഃ പിവേത് ।। ൨൮൫.
വെളുത്തുള്ളി, ഇഞ്ചി, മുരിങ്ങ, വാഴപ്പഴം എന്നിവയുടെ രസം വേറേ വേറേ എടുത്ത്, ബല, ശതാവരി, രാസ്ന, അമൃത, മൈരീയക എന്നിവയുടെ പൊടിയുമായി ചേർത്ത് കുടിക്കണം.
ത്രിഫലാസഹിതം സര്പിസ്തിമിരഘ്നമനുത്തമം । ത്രിഫലാവ്യോഷസിന്ധൂത്ഥൈര്ഘൃതം സിദ്ധം പിവേന്നരഃ ।। ൨൮൫.
തൃഫല ചേർത്ത നെയ്യ് കണക്കിന് കാഴ്ചക്കുറിക്ക് ഏറ്റവും നല്ല മരുന്നാണ്; തൃഫല, വ്യോഷം, സിന്ദൂപ്പു ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത നെയ്യ് കുടിക്കണം.
ചാക്ഷുഷ്യമ്ഭേദനം ഹൃദ്യം ദീപനം കഫരോഗനുത് । നീലോത്പലസ്യ കിഞ്ജല്കം ഗോശകൃദ്രസസംയുതം ।। ൨൮൫.
നീലോത്പലത്തിന്റെ കേശരവും പശുവിന്റെ ചാണകത്തിന്റെ രസവും ചേർത്താൽ കണ്ണിന് ഗുണം, കാഴ്ച തെളിയുന്നു, മനോഹരവും, അഗ്നി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും കഫരോഗങ്ങൾ അകറ്റുകയും ചെയ്യും.
ഗുടികാഞ്ജനമേതത് സ്യാത് ദിനരാത്ര്യന്ധയോര്ഹിതം । യഷ്ടിമധുവചാകൃഷ്ണാവീജാനം ഗുടജസ്യ ച ।। ൨൮൫.
ഇത് ഗുളികയായി കണ്ണിൽ ഇടുന്ന മരുന്നായി മാറും; പകലോ രാത്രി ഇരുട്ടുള്ളവർക്ക് ഗുണം ചെയ്യും; യഷ്ടിമധു, വച, കൃഷ്ണാ വിത്ത്, ഗുടജം എന്നിവ ചേർക്കണം.
കല്കേനാലോഡ്യ നിമ്ബസ്യ കഷായോ വമനായസഃ । സ്നിഗ്ധസ്വിന്നയവന്തോയം പ്രദാതവ്യം വിരേചനമ് ।। ൨൮൫.
നീം കഷായം കൽക്കായി ഇളക്കി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഛർദിക്ക് ഉത്തമം; സ്നിഗ്ധനും ചൂടും ഉള്ളവർക്കു ചൂടുള്ള വെള്ളം പാനീയമായി നൽകുന്നത് വിരചനത്തിന് ഉത്തമം.
അന്യ്ഥാ യോജിതം കുര്യ്യാത് മന്ദാഗ്നിം ഗൌരവാരുചിം। പഥ്യാസൈന്ധവകൃഷ്ണാനാം ചൂര്ണമുഷ്ണാമ്ബുനാ പിവേത് ।। ൨൮൫.
അല്ലാത്തപക്ഷം, ദഹനശക്തി കുറവ്, ഭാരവും രുചികുറവും ഉള്ളവർക്ക് വേറിട്ട രീതിയിൽ നൽകണം; പത്യ, സൈന്ധവം, കൃഷ്ണലവണം എന്നിവയുടെ പൊടി ചൂടുവെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിക്കണം.
വിരേകഃ സര്വ്വരോഗഘനഃ ശ്രേഷ്ഠോ നാരാചസംജ്ഞകഃ । സിദ്ധയോഗാ മുനിഭ്യോ യേ ആത്രേയേണ പ്രദര്ശിതാഃ ।। ൨൮൫.
നാരാചം എന്ന പേരിലുള്ള വിരചനമാണ് എല്ലാ രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്നതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം; ഈ സിദ്ധമായ യോഗങ്ങൾ അത്രേയൻ മുനികൾക്ക് പഠിപ്പിച്ചതാണ്.
സര്വരോഗഹരാഃ സര്വയോഗാഗ്ര്യാഃ സുശ്രുതേന ഹി ।। ൨൮൫.
സുഷ്രുതൻ പ്രശംസിച്ച ഈ എല്ലാ യോഗങ്ങളും പ്രധാനവും എല്ലാ രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്നതുമാണ്.
ധന്വന്തരിരുവാച കല്പാന്മൃത്യുഞ്ചയാന്വക്ഷ്യേ ഹ്യായുര്ദ്ദാന്രോഗമര്ദ്ദനാന് । ത്രിശതീ രോഗഹാ സേവ്യാ മധ്വാജ്യത്രിഫലാമൃതാ ।। ൨൮൬.
ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: മരണത്തെ ജയിക്കാൻ, ദീർഘായുസ് നേടാൻ, രോഗങ്ങൾ അകറ്റാൻ ഉള്ള മാർഗങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; മൂന്നു നൂറ് യോഗങ്ങൾ തേൻ, നെയ്യ്, തൃഫല, അമൃത എന്നിവയുമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ രോഗങ്ങൾ അകറ്റും.
പലം പലാര്ദ്ധം കര്ഷം വാ ത്രിഫലാം സകലാം തഥാ । വില്വതൈലസ്യ നസ്യഞ്ച മാസം പഞ്ചശതീ കവി ।। ൨൮൬.
ഒരു പലം അല്ലെങ്കിൽ അരപലം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കർഷം തൃഫല മുഴുവനും, കൂടെ ബില്വതൈലത്തിന്റെ നസ്യവും, അഞ്ചു മാസം ഉപയോഗിക്കണം, മഹർഷേ.
രീഗാപമൃത്യുബലിജത് തിലം ഭല്ലാതകം തഥാ । പഞ്ചാങ്ഗം വാകുചീചൂര്ണം ഷണ്മാസം ശകദിരോദകൈഃ ।। ൨൮൬.
അകാലമരണത്തെ ജയിക്കാൻ എള്ളും ഭല്ലാതകം കൂടി, വാകുചിയുടെ അഞ്ചു ഭാഗം പൊടി, ആറു മാസം കരിമ്പ് നീരോടു ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം.
ക്കാഥൈഃ കുഷ്ഠഞ്ജയേത് സേവ്യം ചൂര്ണം ലീലകുരുണ്ടജമ് । ക്ഷീരേണ മധുനാ വാപി ശതായുഃ ഖണ്ഡദുഗ്ധഭുക് ।। ൨൮൬.
കഷായം ഉപയോഗിച്ച് കുഷ്ഠം ജയിക്കാം; ലീലയും കുറുണ്ടകവും പൊടിയാക്കി, പാലോ തേനോ ചേർത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ തൈര് കഴിക്കുന്നവർക്ക്, നൂറു വയസ്സുവരെ ഉപയോഗിക്കാം.
മധ്വാജ്യശുണ്ഠീം സംസേവ്യ പലം പ്രാതഃ സ മൃത്യുജിത് । ബലീപലിതജിജ്ജീവേന്മാണ്ഡൂകീ ചൂര്ണദുഗ്ധപാഃ ।। ൨൮൬.
പ്രഭാതത്തിൽ തേൻ, നെയ്യ്, ഉണക്കിഞ്ജരകം എന്നിവ ചേർത്ത് ഒരു പളം കഴിക്കുന്നവൻ മരണത്തെ ജയിക്കും; ശക്തനും കനകവര്ണമായ മുടിയുമുള്ളവനും ആയുസ്സും കൂടിയവനുമാകും. മാണ്ഡൂകി ചൂർണ്ണം പാലിൽ കലർത്തി കുടിക്കുന്നവനും ഇങ്ങനെ ആയിരിക്കും.
ഉച്ചടാമധുനാ കര്ഷ പയഃപാ മൃത്യുജിന്നരഃ । മധ്വാജ്യൈഃ പയസാ വാപി നിര്ഗുണ്ഡീ രോഗമൃത്യുജിത് ।। ൨൮൬.
ഉച്ചടാ എന്ന ഔഷധം തേനും പാലും ചേർത്ത് ഒരു കർഷം കുടിക്കുന്നവൻ മരണത്തെ ജയിക്കും. അതുപോലെ, തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവയിൽ കലർത്തിയ നിർഗുണ്ടി രോഗത്തെയും മരണത്തെയും ജയിക്കും.
പലാശതൈലം കര്ഷൈകം ഷണ്മാസം മധുനാ പിവേത് । ദുഗ്ധഭോജീ പഞ്ചശതീ സഹസ്രായുര്ഭ്വേന്നരഃ ।। ൨൮൬.
പലാശതൈലം ഒരു കർഷം തേനിൽ ചേർത്ത് ആറുമാസം കുടിച്ചാൽ, ഭക്ഷണമായി പാൽ മാത്രം കഴിച്ചാൽ, ആൾക്ക് അഞ്ചുനൂറ്റി അമ്പതു വർഷം ജീവിക്കാം, ആയിരം വർഷം വരെ ആയുസ്സുണ്ടാകും.
ജ്യോതിഷ്മതീപത്രരസം പയസാ ത്രിഫലാം പിവേത് । മധുനാജ്യന്തതസ്തദ്വത് ശതാവര്യ്യാ രജഃ പലം ।। ൨൮൬.
ജ്യോതിഷ്മതി ഇലയുടെ രസം പാലിൽ ചേർത്ത് കുടിക്കണം, കൂടെ ത്രിഫലയും. അതുപോലെ തന്നെ തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് ശതാവരി ചൂർണ്ണം ഒരു പളം കുടിക്കണം.