ചക്രിണങ്ഗദിനഞ്ചൈവ ശാര്ങ്ഗിണം ഖഡ്ഗിനം സ്മരേത് । നാരായണം സര്വകാലേ നൃസിംഹോഽഖിലഭീതിനുത് ।। ൨൮൪.
ചക്രധാരി, ഗദാധാരി, ശാരംഗധന്വി, ഖഡ്ഗധാരി ഇവരെ ഓർക്കണം. എല്ലാ സമയത്തും നാരായണനും, എല്ലാ ഭയങ്ങളും അകറ്റുന്ന നരസിംഹനും ഓർത്തിരിക്കണം.
ഗരുഡധ്വജശ്ച വിഷഹൃത് വാസുദേവം സദാ ജപേത് । ധാന്യാദിസ്ഥാപനേ സ്വപ്നേ അനന്താച്യുതമീരയേത് ।। ൨൮൪.
ഗരുഡധ്വജൻ വിഷം അകറ്റുന്നവൻ, വാസുദേവൻ എന്നും ജപിക്കണം. ധാന്യാദികൾ സ്ഥാപിക്കുമ്പോഴും സ്വപ്നത്തിൽ അനന്തനും അച്യുതനും വിളിക്കണം.
നാരായണഞ്ച ദുഃസ്വപ്നേ ദാഹാദൌ ജലശായിനം । ഹയഗ്രീവഞ്ച വിദ്യാര്ഥീ ജഗത്സൃതിം സുതാപ്തയേ ।। ൨൮൪.
ദുർസ്വപ്നത്തിൽ നാരായണനും, ദാഹം പോലുള്ള കഠിനതയിൽ ജലശായിയും, വിദ്യയ്ക്കായി ഹയഗ്രീവനും, പുത്രലാഭത്തിനായി ജഗത്സൃഷ്ടിയും വിളിക്കണം.
ബലഭദ്രം ശൌര്യകാര്യ്യേ ഏകം നാമാര്ഥസാധകമ് ।। ൨൮൪.
ശൗര്യപ്രവൃത്തികൾക്കായി ബാലഭദ്രനും, ഒരൊറ്റ നാമം തന്നെ ആവശ്യമായ ഫലം നേടാൻ സഹായിക്കും.
ധന്വന്തരിരുവാച സിദ്ധയോഗാന് പുനര്വക്ഷ്യേ മൃതസഞ്ജീവനീകരാന് । ആത്രേയഭാഷിതാന് ദിവ്യാന് സര്വവ്യാധിവിമര്ദനാന് ।। ൨൮൫.
ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: മരിച്ചവരെ പോലും ജീവിപ്പിക്കുന്ന, ആത്രേയൻ പറഞ്ഞ ദിവ്യമായ, എല്ലാ രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്ന സിദ്ധയോഗങ്ങൾ ഞാൻ വീണ്ടും വിശദീകരിക്കാം.
ആത്രേയ ഉവാച വില്വാദിപഞ്ചമൂലസ്യ ക്കാഥഃ സ്യാദ്വാതികേ ജ്വരേ । പാവനം പിപ്പലീമൂലം ഗുഡൂചീ വിഷ്വജോഽഥ വാ ।। ൨൮൫.
ആത്രേയൻ പറഞ്ഞു: വാതജ്വരത്തിൽ ബില്വം ഉൾപ്പെടെയുള്ള അഞ്ചുമൂലങ്ങളുടെ കഷായം ഉത്തമമാണ്. പിപ്പലിയുടെ മൂലവും, ഗുഡൂചിയും, വിഷ്വജയും ശുദ്ധികരമാണ്.
ആമലക്യഭ്യാ കൃഷ്ണാ വഹ്നിഃ സര്വജ്വരാന്തകഃ । വില്വാഗ്നിമന്ഥശ്യോനാകകാശ്മര്യ്യഃ പാരലാ സ്ഥിരാ ।। ൨൮൫.
ആമലകിയും കൃഷ്ണയും അഗ്നിയോടൊപ്പം ചേർന്നാൽ എല്ലാ ജ്വരങ്ങൾക്കും അന്തമാണ്. ബില്വം, അഗ്നിമന്തം, ശ്യോനാകം, കാശ്മര്യം, പാരല, സ്ഥിര എന്നിവയും ചേർക്കണം.
ത്രികണ്ടകം പൃശ്നിപര്ണീ വൃഹതീ കണ്ടകാരികാഃ । ജ്വരാവിപാകപാര്ശ്വാര്ത്തികാശനുത് കുശമൃലകമ് ।। ൨൮൫.
ത്രികണ്ടകം, പൃശ്നിപർണി, വൃഹതി, കണ്ടകാരിക എന്നിവയും കുശമൃലകവും ചേർത്ത് ജ്വരം, അജീർണം, വലതുവയിരേദനം എന്നിവ അകറ്റുന്നു.
ഗുഡൂചീ പര്പടീ മുസ്തം കിരാതം വിശ്വഭേഷജമ് । വാതപിത്തജ്വരേ ദേയം പഞ്ചഭദ്രമിദം സ്മൃതമ് ।। ൨൮൫.
ഗുഡൂചി, പര്പ്പടി, മുഷ്ട, കിരാത, വിഷ്വഭേഷജം—ഇവ വാതപിത്തജ്വരത്തിൽ നൽകണം. ഇവയെ അഞ്ചു ഭദ്രങ്ങൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ത്രിവൃദ്വിശാലകടുകാത്രിഫലാരഗ്ബധൈഃ കൃതഃ । സംസ്കാരോ ഭേദനക്കാഥഃ പേഥഃ സര്വജ്വരാപഹഃ ।। ൨൮൫.
ത്രിവൃത്, വിശാല, കടുക, ത്രിഫല, അരഗ്വധ എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന കഷായം ശുദ്ധികരവും എല്ലാ ജ്വരങ്ങൾക്കും ഔഷധവുമാണ്.
ദേവദാരുബലാവാസാത്രിഫലാവ്യോഷപദ്മകൈഃ । സവിഡങ്ഗൈഃ സിതാതുല്യം തച്ചൂര്ണം പഞ്ചകാശജിത് ।। ൨൮൫.
ദേവദാരു, ബാല, വാസ, ത്രിഫല, വ്യോഷം, പത്മകം, വിഡംഗം എന്നിവ ചേർത്ത് പഞ്ചകാശ രോഗങ്ങൾ ജയിക്കുന്ന, പഞ്ചകാശജിത് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ചൂർണ്ണം തയ്യാറാക്കാം.
ദശമൂലീശടീരാസ്നാപിപ്പലീവില്വപൌഷ്കരൈഃ । ശ്രൃങ്ഗീതാമലകീഭാര്ഗീഗുഡൂചീനാഗവല്ലിഭിഃ ।। ൨൮൫.
ദശമൂലി, ശടി, രാസ്ന, പിപ്പലി, ബില്വം, പൗഷ്കരം, ശ്രിംഗി, ആമലകി, ഭാര്ഗി, ഗുഡൂചി, നാഗവല്ലി എന്നിവ ചേർക്കണം.
യവാഗ്രം വിധിനാ സിദ്ധം കഷായം വാ പിവേന്നരഃ । കാശഹൃദ്ഗ്രഹണീപാര്ശ്വഹിക്കാശ്വാസപ്രശാന്തയേ ।। ൨൮൫.
യവം ഉപയോഗിച്ച് വിധിപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയ കഷായം കുടിച്ചാൽ ചുമ, ഹൃദ്രോഗം, ഗ്രഹണി, വലതുവയിരേദനം, ഹിക്ക, ശ്വാസം എന്നിവ ശമിക്കും.
മധുകം മധുനാ യുക്തം പിപ്പലീം ശര്കരാന്വിതാം । നാഗരം ഗുड़സംയുക്തം ഹിക്കാഘ്നം ലാവണത്രയമ് ।। ൨൮൫.
മധുകം തേനുമായി ചേർത്തത്, പിപ്പലി പഞ്ചസാരയുമായി, നാഗരം ജഗ്ഗറിയുമായി, മൂന്ന് ഉപ്പുകളും—ഇവ ഹിക്ക അകറ്റുന്നു.
കാരവ്യജാജീമരിചം ദ്രാക്ഷാ വൃക്ഷാമ്ലദാड़ിമമ് । സൌവര്ച്ചലം ഗുड़ം ക്ഷൌദ്രം സര്വാരോചനനാശനമ് ।। ൨൮൫.
ജീരകം, ജീരകപ്പൊടി, കുരുമുളക്, മുന്തിരി, പുളിയില, മാതളനാരകം, മണൽപ്പൊടി, ശർക്കര, തേൻ — ഇതെല്ലാം അജീരണം മാറ്റാൻ സഹായിക്കും.
ശ്രൃഹ്ഗവേരരസഞ്ചൈവ മധുനാ സഹ പായയേത് । അരുചിശ്വാസകാശഘ്നം പ്രതിശ്യായകഫാന്തകമ് ।। ൨൮൫.
താഴ്ത്തിയ ഇഞ്ചി നീരും തേനും ചേർത്ത് കുടിപ്പിക്കാൻ കൊടുക്കണം; ഇത് രുചികുറവ്, ശ്വാസക്കേട്, ചുമ, മൂക്കടച്ചുപോകൽ, കഫം എന്നിവയെല്ലാം മാറ്റും.
വടം ശ്രൃങ്ഗീ ശിലാലോധ്രദാड़ിമം മധുകം മധു । പിവേത് തണ്ഡുലതോയേന ച്ഛര്ദിതൃഷ്ണാനിവാരണമ് ।। ൨൮൫.
ആൽമരം, ശൃംഗി, ശിലാ, ലോധ്രം, മാതളനാരകം, ഇരട്ടി, തേൻ എന്നിവ അരി വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഛർദിയും ദാഹവും ഒഴിവാക്കാം.
ഗുഡുചീ വാസകം ലോധ്രം പിപ്പലീക്ഷൌദ്രസംയുതമ് । കഫാന്വിതഞ്ജയേദ്രക്തം തൃഷ്ണആകാസജ്വരാപഹമ് ।। ൨൮൫.
അമൃതവള്ളി, അടലോടകം, ലോധ്രം, പിപ്പലി എന്നിവ തേനിൽ ചേർത്ത് കഫം രക്തം കൂടിയവർക്കു കൊടുക്കണം; ഇത് ദാഹം, ചുമ, ജ്വരം എന്നിവ മാറ്റും.
വാസകസ്യ രസസ്തദ്വത് സമധുസ്താമ്രജോ രസഃ . ശിരീഷപുഷ്പസുരസഭാവിതം മരിചം ഹിതം ।। ൨൮൫.
അടലോടകത്തിന്റെ നീരും തേനും താമ്രചൂര്ണവും ചേർത്ത്, ശിരീഷപൂവിന്റെ നീരിൽ കുരുമുളക് ഇട്ടതും, ഇവ രണ്ടും ആരോഗ്യത്തിന് നല്ലതാണ്.
സര്വ്വാര്ത്തിനുന്മസൂരോഽഥ പിത്തമുക് തണ്ഡുലീയകം । നിര്ഗ്ഗുണ്ഡീ ശാരിവാ ശേലുരഹ്കോലശ്ച വിഷാപഹഃ ।। ൨൮൫.
എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള അരട്ടി, മസൂർ, തണ്ടുലിയ, പിത്തം കുറയ്ക്കുന്നവ, കൂടാതെ നർഗുണ്ടി, ശരിവ, ശേലം, കോല എന്നിവ വിഷം മാറ്റാൻ സഹായിക്കും.
മഹൌഷധം മൃതാം ക്ഷുദ്രാം പുഷ്കരം ഗ്രന്ഥികോദ്ഭവം । പിവേത് കണായുതം ക്കാഥം മൂര്ച്ഛായാഞ്ച മദേഷു ച ।। ൨൮൫.
മഹൗഷധം, മൃത, ക്ഷുദ്ര, പുഷ്കരം, ഗ്രന്ഥികോദ്ഭവം എന്നിവയും കണായുടെ അളവിൽ കഷായം ഉണ്ടാക്കി കുടിച്ചാൽ ബോധം പോകുന്നതും മദ്യപാനഫലവും മാറും.
ഹിങ്ഗുസൌവര്ച്ചലവ്യോഷൈര്ദ്വിപലാംശൈര്ഘൃതാഢകം । ചതുര്ഗുണേ ഗവാം മൂത്രേ സിദ്ധമുന്മാദനാശനം ।। ൨൮൫.
ഹിംഗു, മണൽപ്പൊടി, ചവ്യം ഇവ സമം എടുത്ത് നാലിരട്ടി നെയ്യിൽ, പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ വേവിച്ചാൽ, ഇത് ഉന്മാദം മാറ്റാൻ ഉത്തമമാണ്.
ശങ്ഖപുഷ്പീവചാകുഷ്ഠൈഃ സിദ്ധം ബ്രാഹ്മീരസൈര്യുതം । പുരാണആം ഹന്ത്യപസ്മാരം സോന്മാദം മേധ്യമുത്തമം ।। ൨൮൫.
ശംഖപുഷ്പി, വച, കുസ്ഥം, ബ്രാഹ്മി നീർ എന്നിവ ചേർത്ത് നെയ്യ് തയ്യാറാക്കിയാൽ, പുരാതന ഔഷധം, അപസ്മാരം, ഉന്മാദം എന്നിവയ്ക്ക് നല്ലതാണ്, മനസ്സിനും ഉത്തമം.
പഞ്ചഗവ്യം ഘൃതം തദ്വത് കുഷ്ഠനുച്ചാഭ്യായുതം । പടോലത്രിഫലാനിമ്ബഗുഡു വീധാവണീവൃഷൈഃ ।। ൨൮൫.
അതു പോലെ, പഞ്ചഗവ്യവും കുസ്ഥവും ചേർത്തു, പറ്റോല, ത്രിഫല, നിംബഗുഡു, വീധ, വണി എന്നിവ ചേർത്ത് നെയ്യ് ഉപയോഗിക്കാം.
സകരഞ്ജൈര്ഘൃതം സിദ്ധം കുഷ്ഠനുദ്വജ്ര്കം സ്മൃതം । നിമ്ബം പടോലം വ്യാഘ്രീ ച ഗുഡുചീ വാസകം തഥാ ।। ൨൮൫.
കരഞ്ഞയിൽ നെയ്യ് വേവിച്ചാൽ, ഇത് ചർമ്മരോഗങ്ങൾക്കുള്ള ശക്തമായ ഔഷധം എന്നു പറയുന്നു; നിം, പറ്റോല, വ്യാഘ്രി, അമൃതവള്ളി, അടലോടകം എന്നിവയും ചേർക്കാം.
കുര്യ്യാദ്ദശപലാന് ഭാഗാന് ഏകൈകസ്യ സകുട്ടിതാന് । ജലദ്രോണഏ വിപക്തവ്യം യാവത്പാദാവശേഷിതം ।। ൨൮൫.
ഓരോ ഔഷധവും പത്ത് പളവും എടുത്ത് നന്നായി അടിച്ചു, വെള്ളത്തിൽ ഇട്ട് പാകം ചെയ്യണം; നാലിലൊന്ന് മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ എടുത്തു വേണം.
ഘൃതപ്രസ്ഥമ്പ്ചേത്തേന ത്രിഫലാഗര്ഭസംയുതം । പഞ്ചതിക്തമിതി ഖ്യാതം സര്പിഃ കുഷ്ഠവിനാശനം ।। ൨൮൫.
ഇതിൽ ഒരു പ്രസ്തം നെയ്യ് ചേർത്ത്, ത്രിഫലയുടെ മജ്ജയും ചേർത്താൽ, പഞ്ചതിക്തം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ നെയ്യ് ചർമ്മരോഗങ്ങൾ മാറ്റുന്നു.
അശീതിം വാതജാന് രോഗാന് ചത്വാരിംശച്ച പൈത്തികാന് । വിംശതിം ശ്ലൈഷ്മികാന് കാസപീനസാര്ശോവ്രണാദികാന് ।। ൨൮൫.
ഇത് വാതം മൂലം വരുന്ന എൺപത് രോഗങ്ങളും, പിത്തം മൂലം നാല്പത് രോഗങ്ങളും, കഫം മൂലം ഇരുപത് രോഗങ്ങളും, കൂടാതെ ചുമ, മൂക്കടച്ചുപോകൽ, മൂലക്കുരു, വ്രണം തുടങ്ങിയവയും മാറ്റുന്നു.
ഹന്ത്യന്യാന് യോഗരാജോഷഽയം യഥാര്കസ്തിമിരം ഖലു । ത്രിഫലായാഃ കഷായേന് ഭൃങ്ഗരാജരസേന ച ।। ൨൮൫.
സൂര്യൻ ഇരുണ്ടതെല്ലാം നീക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഔഷധരാജാവായ കഷായം ത്രിഫലയും ഭൃംഗരാജ നീരും ചേർത്ത് മറ്റ് രോഗങ്ങൾ മാറ്റുന്നു.
ബ്രണപ്രക്ഷാലനങ്കുര്യാദുപദംശപ്രശാന്തയേ । പടോലദലചൂര്ണേന ദാഡിമത്വഗ്രജോഽഥ വാ ।। ൨൮൫.
ഉൽസരങ്ങൾ കഴുകാൻ, പറ്റോല ഇലയുടെ പൊടി, അല്ലെങ്കിൽ മാതളനാരകം, അല്ലെങ്കിൽ ത്വഗ്രം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് കഴുകണം; ഇത് ഉപദംശം ശമിപ്പിക്കും.